Ngày 8-5, Lầu Năm Góc công bố các tài liệu liên quan đến vật thể bay không xác định (UFO) và các hiện tượng trên không chưa được giải thích (UAP) trên trang web mới.
Theo CBS News, đợt công bố bao gồm 162 hồ sơ từ Cục Điều tra liên bang (FBI), Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng), NASA và Bộ Ngoại giao Mỹ, chứa đựng lời khai của nhân chứng, ảnh và báo cáo về các vụ nhìn thấy vật thể cùng các sự cố đã xảy ra suốt nhiều thập kỷ trên toàn thế giới.
Trong số này, 108 hồ sơ vẫn bị bôi đen một phần nhằm “bảo vệ danh tính nhân chứng, vị trí các cơ sở chính phủ hoặc thông tin nhạy cảm về các địa điểm quân sự không liên quan đến UAP”.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố “đã đến lúc người dân Mỹ được tự xem” những hồ sơ vốn đã bị che giấu dưới nhiều mức độ và làm dấy lên những suy đoán.
Trong khi đó Tổng thống Donald Trump – người đã chỉ đạo công khai hồ sơ chính phủ liên quan đến UFO – nói việc công bố là “sự minh bạch hoàn toàn và tối đa”. Đồng thời chúc người dân “vui vẻ và tận hưởng” các hồ sơ vừa được tung ra.
Có 120 tệp PDF, 28 video và 14 bức ảnh đã được hé lộ trong lần công bố này, phần lớn là hình chụp các vật thể trên bầu trời do máy bay quân sự ghi lại.
Sáu bức ảnh khác ghi lại các vật thể và hiện tượng mà phi hành gia NASA quan sát thấy trong các sứ mệnh Apollo 12 và Apollo 17, chụp từ bề mặt Mặt trăng. Trong đó phi hành gia Harrison Schmitt của sứ mệnh Apollo 17 báo cáo nhìn thấy “một tia chớp trên bề mặt Mặt trăng ở phía bắc miệng hố Grimaldi”.
Một bức ảnh khác của Apollo 17 chụp tháng 12-1972 cho thấy “ba chấm xếp thành hình tam giác” trên bầu trời Mặt trăng.
Chú thích của Lầu Năm Góc cho biết dù bức ảnh từng được công bố và thảo luận trước đây, đến nay vẫn chưa có sự đồng thuận về bản chất của hiện tượng bất thường này. Quân đội Mỹ và NASA sẽ tiến hành đánh giá lại cuộn phim gốc.
Khoảng 20 video còn lại ghi lại các vụ nhìn thấy vật thể lạ trên khắp thế giới từ năm 2020 đến 2026.
Một đoạn phim quay tại Hy Lạp vào năm 2023 cho biết vật thể đã thực hiện nhiều lần rẽ 90 độ ở vận tốc khoảng 129km/h.
Một video khác cho thấy vật thể giống quả bóng bầu dục ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Video quay tại Syria cho thấy hai vùng màu cam, bán trong suốt, có hình dạng bất thường.
Một hình ảnh khác của FBI được chồng thêm phác họa của nhân chứng, mô tả “một vật thể kim loại màu đồng hình elip xuất hiện từ một luồng sáng trên trời, dài khoảng 40 – 60m, rồi biến mất tức thì”.
Hồ sơ vụ án của FBI về báo cáo liên quan đến các vật thể không xác định và “đĩa bay” từ năm 1947 đến 1968 cũng được công bố.
Nó bao gồm 18 tài liệu riêng biệt, chứa báo cáo về nhiều sự cố nổi tiếng, hình ảnh từ các địa điểm như Oak Ridge, Tennessee, tài liệu về các hội nghị, tường thuật của các nhà nghiên cứu và mức độ đưa tin rộng rãi của truyền thông thời kỳ đó.
Phần lớn các tệp PDF là báo cáo của quân nhân Mỹ mô tả các cuộc chạm trán với các vật thể kỳ lạ hoặc hiện tượng chưa được giải thích ở Iraq, Syria, vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, vịnh Aden, Hy Lạp và nhiều nơi khác.
Sự kiện rơi UFO nổi tiếng ở Roswell, New Mexico vào năm 1947 cũng được đề cập. Hồ sơ FBI tiết lộ một bản ghi nhớ do một đặc vụ ở Dallas đã gửi về trụ sở, cho biết một thiếu tá không quân báo tin “một vật thể được cho là đĩa bay đã được thu hồi gần Roswell”.
“Chiếc đĩa có hình lục giác và được treo dưới một khinh khí cầu bằng dây cáp, khinh khí cầu có đường kính khoảng 6m”, bản ghi nhớ nêu rõ.
Hồ sơ của Lầu Năm Góc ghi lại sự kiện vào năm 2023 ở địa điểm không được tiết lộ ở miền tây nước Mỹ, cho biết nhóm đặc vụ đã nhìn thấy nhiều quả cầu và hình dạng kỳ lạ trên bầu trời hoặc lơ lửng sát mặt đất.
Hồ sơ của Bộ Ngoại giao Mỹ bao gồm điện tín từ các nhà ngoại giao Mỹ tại Papua New Guinea, Kazakhstan, Turkmenistan và Mexico gửi về Washington, mô tả nhiều sự cố UAP tại các quốc gia này từ năm 1985 đến cuối năm 2025.
Một bức điện từ Đại sứ quán Mỹ ở Tajikistan năm 1994 thuật lại lời kể của một phi công và phi hành đoàn rằng họ đã nhìn thấy một vật thể lạ ở độ cao 12.500m.
Một luồng sáng cực mạnh đã tiến tới từ phía chân trời với tốc độ rất lớn và ở độ cao hơn nhiều so với máy bay. Vật thể di chuyển theo vòng tròn, xoắn ốc và thực hiện các cú rẽ 90 độ với tốc độ rất cao và chịu lực G cực lớn.
“Khi chúng tôi gợi ý rằng vật thể có thể là thiên thạch đi vào rồi bật khỏi khí quyển Trái đất, phi hành đoàn khẳng định rằng trong nhiều năm bay cho Hãng PanAm, họ đã nhìn thấy hàng nghìn sao băng và rác không gian đi vào khí quyển.
Họ nhấn mạnh rằng hiện tượng này hoàn toàn không giống thiên thạch”, bức điện của Đại sứ quán viết.
Phi công đã bày tỏ quan điểm rằng vật thể có nguồn gốc ngoài Trái đất và được điều khiển thông minh, với sự ủng hộ của phi hành đoàn.
“Chúng tôi không đưa ra ý kiến và chỉ báo cáo sự việc theo đúng giá trị của nó”, bức điện nêu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã leo thang thế đối đầu với Iran vào ngày 12/4, khi tuyên bố kế hoạch phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz sau khi các cuộc đàm phán ngừng bắn kéo dài kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.
Sau hơn 21 giờ đàm phán tại Islamabad với sự tham gia của quan chức Mỹ, Iran và Pakistan, Phó Tổng thống JD Vance xác nhận vào sáng sớm 12/4 rằng các cuộc đàm phán đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận mở lại tuyến hàng hải hay gia hạn lệnh ngừng bắn vẫn còn mong manh.
Căng thẳng gia tăng
Chỉ vài giờ sau khi đàm phán kết thúc, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông đã chỉ thị Hải quân Mỹ phong tỏa “mọi tàu thuyền cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz”, đồng thời chặn các tàu trên vùng biển quốc tế trả “phí bất hợp pháp” cho Iran.
Ông cáo buộc Tehran rải thủy lôi và gây khó khăn cho hoạt động vận tải toàn cầu tại tuyến đường hẹp này, nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới thường đi qua, đồng thời cảnh báo rằng “các quốc gia khác” sẽ tham gia cùng Mỹ.
Cùng lúc, ông Trump nhắc lại cảnh báo rằng các chính phủ nước ngoài không được cung cấp vũ khí cho Iran, cảnh báo hậu quả nghiêm trọng đối với bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ Tehran.
Tuy nhiên, dù động thái này cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt sang biện pháp gây áp lực mạnh mẽ, các chuyên gia quân sự và phân tích hàng hải cho rằng việc thực thi phong tỏa hải quân đối với Iran sẽ cực kỳ khó khăn.
Một cuộc phong tỏa hải quân đối với Iran sẽ là một trong những hành động quân sự quan trọng nhất của Mỹ. Nó sẽ kiểm tra liệu ưu thế hải quân của Mỹ có thể vượt qua chiến lược bất đối xứng của Iran hay không. Đây là chiến lược không nhằm đối đầu trực tiếp lực lượng Mỹ mà khiến việc vận tải trở nên nguy hiểm đến mức tự đình trệ.
Các cuộc đàm phán tại Islamabad, được quan chức Mỹ mô tả là căng thẳng và toàn diện, nhằm giải quyết việc Iran hạn chế tàu thuyền qua eo biển và kéo dài lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, việc kết thúc mà không có thỏa thuận đã loại bỏ rào cản ngoại giao cuối cùng ngăn leo thang.
Trước đó, ông Trump từng ám chỉ có thể chấp nhận mở lại một phần eo biển như một phần của thỏa thuận, nhưng tuyên bố mới cho thấy sự kiên nhẫn của ông dường như đã cạn. Giới chức quân sự Mỹ cho biết các cuộc tấn công trong hơn 1 tháng qua đã phá hủy phần lớn hải quân truyền thống của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhấn mạnh đây không phải công cụ chính của Tehran.
Thế khó với kế hoạch
Iran vận hành hai lực lượng hải quân: hải quân chính quy và lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Lực lượng IRGC tập trung vào hoạt động tác chiến bất đối xứng với xuồng cao tốc, tàu tên lửa nhỏ, tàu rải mìn và UAV, phù hợp với vùng nước hẹp của vịnh Ba Tư.
Hơn 60% số xuồng tấn công nhanh của IRGC vẫn còn nguyên vẹn sau nhiều tuần bị Mỹ tấn công, và tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với vận tải biển, theo Newsweek. Iran cũng có tàu ngầm cỡ nhỏ hoạt động ở khu vực hẹp của eo biển nước nông, có thể phóng ngư lôi.
Mặt khác, tại điểm hẹp nhất, eo biển Hormuz chỉ rộng khoảng 32km. Điều này tạo lợi thế cho chiến thuật bất đối xứng: Các xuồng nhỏ khó bị phát hiện, có thể ẩn trong tàu cá dân sự hoặc căn cứ ven bờ.
Ngoài ra, Iran có thể tấn công từ đất liền bằng tên lửa chống hạm đặt trên xe tải, cho phép tấn công mà không cần triển khai tàu.
Mặt khác, Iran được cho là sở hữu hàng nghìn thủy lôi. Việc rải mìn có thể thực hiện bí mật và việc rà phá rất chậm, nguy hiểm. Chỉ riêng nguy cơ thủy lôi cũng đủ khiến các công ty vận tải dừng hoạt động.
Iran sở hữu kho thủy lôi hải quân lớn tích lũy qua nhiều thập kỷ, bao gồm thủy lôi tiếp xúc phát nổ khi va chạm, thủy lôi từ tính phát hiện tín hiệu từ trường của thân tàu, thủy lôi âm thanh phản ứng với tiếng chân vịt, và thủy lôi áp suất cảm nhận sự thay đổi áp lực nước khi tàu đi qua.
Các biến thể tiên tiến hơn có thể phân biệt giữa các loại tàu khác nhau, thậm chí được lập trình để chỉ kích nổ với tàu chở dầu lớn mà bỏ qua tàu quét mìn nhỏ hơn.
Thêm vào đó, Iran đã có đội xuồng không người lái (USV) mang thuốc nổ có khả năng tấn công tàu. Điều này khiến việc kiểm soát tuyến hàng hải càng trở nên phức tạp.
Theo các chuyên gia, mục tiêu quan trọng hàng đầu của Iran không phải là thắng trong cuộc đối đầu trực diện với Mỹ. Họ chỉ cần khiến tuyến vận tải đủ trở nên rủi ro là đã thành công trong việc làm gián đoạn hàng hải và đạt được mục tiêu.
Một số chuyên gia cho rằng Mỹ có thể tận dụng ưu thế hải quân để ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, gây áp lực kinh tế lớn mà không cần chiến dịch quân sự kéo dài.
Sau khi đàm phán bất thành, cả Mỹ và Iran đang đánh giá lại lập trường của đối phương. Việc thực thi phong tỏa sẽ đòi hỏi triển khai hải quân quy mô lớn và phối hợp với các đồng minh.
Các công ty vận tải, bảo hiểm và thị trường năng lượng toàn cầu đang chuẩn bị cho tình trạng gián đoạn kéo dài. Ngay cả khi chưa có phong tỏa toàn diện, việc Mỹ siết kiểm soát và Iran tiếp tục gây sức ép cũng có thể khiến lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz duy trì ở mức thấp, tiếp tục gia tăng áp lực lên Washington.
Trong cuộc phỏng vấn được CBS News công bố hôm nay, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang giám sát các cơ sở hạt nhân được cho là nơi chôn vùi kho uranium làm giàu cao của Iran. "Nếu có bất kỳ ai đến gần những nơi đó, chúng tôi sẽ biết rõ và cho họ nổ tung", ông cảnh báo, thêm rằng Washington sẽ lấy số vật liệu phóng xạ này "vào thời điểm nào đó".
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố Iran "đã bị đánh bại về mặt quân sự". "Có lẽ trong thâm tâm họ không biết điều đó, nhưng tôi nghĩ họ biết. Điều đó không có nghĩa là họ đã bỏ cuộc", ông nói.
Tổng thống Trump cho rằng quân đội Mỹ có thể chiến đấu thêm hai tuần nữa để tập kích mọi mục tiêu trên lãnh thổ Iran. "Chúng tôi nhắm tới các mục tiêu nhất định và đã hoàn thành khoảng 70%, nhưng vẫn có những mục tiêu khác hoàn toàn có thể tấn công", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng một lần nữa gọi NATO là "hổ giấy", cáo buộc các đồng minh trong khối không hỗ trợ Washington trong xung đột với Tehran.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cho biết chiến sự chưa kết thúc vì còn phải đưa kho uranium làm giàu cao ra khỏi Iran và phá hủy các cơ sở làm giàu uranium. "Vào đó và lấy nó đi", ông Netanyahu cho biết khi đề cập các kế hoạch tiềm năng nhằm loại bỏ kho uranium.
Lãnh đạo Israel cho biết "phương pháp tốt nhất" là đạt được thỏa thuận, đồng thời từ chối nêu cụ thể điều gì sẽ xảy ra nếu kịch bản đó không thành hiện thực.
Tehran chưa bình luận về các tuyên bố của ông Trump và ông Netanyahu.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình, dù được cho là đang nắm giữ hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Giới chức Israel cho biết số uranium trên đủ để chế tạo 11 quả bom nguyên tử nếu tiếp tục được làm giàu thêm.
Các thanh sát viên quốc tế cho rằng kho uranium làm giàu của Iran có khả năng đang bị chôn vùi ở các cơ sở hạt nhân bị Mỹ tấn công năm ngoái. Tổng thống Trump tháng trước tuyên bố "không thật sự quan tâm" tới kho uranium trên vì chúng nằm rất sâu dưới lòng đất.
Một quan chức Israel hôm 1/5 nói chiến dịch tấn công Iran có thể coi là "thất bại lớn" nếu không đưa được kho uranium làm giàu cao ra khỏi nước này. Người này cảnh báo rằng Israel sẽ cần tiến hành thêm một chiến dịch ở Iran nếu không thể đưa được uranium ra khỏi quốc gia Tây Á bằng biện pháp ngoại giao.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington như dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Washington sau đó chuyển lại cho Tehran câu trả lời.
Đài truyền hình nhà nước IRIB hôm 10/5 cho biết Iran gửi phản hồi về đề xuất chấm dứt chiến sự của Mỹ thông qua trung gian Pakistan. Trọng tâm của đề xuất là "kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an ninh hàng hải".
Đề xuất này sẽ bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị cho là không hỗ trợ Washington, ngoài ra sẽ đóng quân tại các quốc gia ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ.
Kế hoạch trên đã nhận được sự ủng hộ của một số quan chức cấp cao chính quyền Mỹ và vẫn đang trong giai đoạn thảo luận ban đầu.
“Thật đáng buồn khi NATO đã quay lưng lại với người dân Mỹ trong 6 tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ là những người đã tài trợ cho quốc phòng của họ,” thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói hôm 8.4.
Tổng thống Trump ngày 8.4 cũng đã gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Nhà Trắng tiết lộ ông Trump sẽ bàn về khả năng rời NATO, sau khi liên minh không hỗ trợ Washington trong xung đột với Iran. Trả lời đài CNN sau cuộc gặp, ông Rutte nói: “Đó là cuộc thảo luận rất thẳng thắn và cởi mở”.
"Ông ấy rõ ràng đang thất vọng với nhiều đồng minh NATO, và tôi hiểu quan điểm của ông ấy", ông Rutte nói thêm.
Hiện chưa rõ Mỹ sẽ rút quân đang đóng tại những nước NATO nào. Thời gian qua, một số thành viên đã phản đối mạnh mẽ hoặc dè dặt trước các đề nghị hỗ trợ của ông Trump. Tây Ban Nha được xem là nước phản đối kịch liệt nhất. Chính quyền Madrid tuyên bố không cho máy bay Mỹ sử dụng không phận để tấn công Iran.
Ý cũng tạm ngăn Mỹ sử dụng một căn cứ không quân ở Sicily, trong khi Pháp chỉ đồng ý cho phép Mỹ sử dụng một căn cứ ở miền nam nước Pháp sau khi đảm bảo rằng các máy bay hạ cánh không phải phi cơ tham gia tấn công Iran.
Ngoài việc tái bố trí quân đội, kế hoạch cũng có thể bao gồm việc đóng cửa một căn cứ của Mỹ ở ít nhất một trong các quốc gia châu Âu, có thể là Tây Ban Nha hoặc Đức, theo 2 quan chức chính quyền Mỹ.
Hôm 6.4, ông Trump nêu rằng “rất thất vọng” với NATO và việc không ủng hộ Mỹ là chống Iran "một vết nhơ đối với NATO sẽ không bao giờ biến mất".
Các quan chức cấp cao châu Âu phản bác rằng họ không được tham vấn về cuộc chiến trước đó, khiến việc phối hợp phản ứng quân sự trong những ngày đầu gặp khó khăn.
