Ngày 8/5, Thủ tướng ban hành Chỉ thị về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã. Theo đó, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải rà soát tổng thể chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã để bố trí đúng người, đúng việc, phù hợp địa bàn và phát huy sở trường, kinh nghiệm công tác.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương triệt để phân công, điều động lãnh đạo, quản lý cấp phó đang vượt số lượng quy định tại cơ quan cấp tỉnh về cấp xã. Trong tháng 5, các tỉnh, thành phải xây dựng giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã phù hợp đặc thù từng địa bàn, vùng miền.
Theo chỉ thị, cán bộ có bản lĩnh, khả năng chịu áp lực, kinh nghiệm xử lý tình huống sẽ được ưu tiên bố trí tại các địa bàn phức tạp hoặc lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn cao như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo. “Kiên quyết không để xảy ra tình trạng phân công cán bộ, công chức không phù hợp với năng lực, sở trường công tác”, chỉ thị nêu.
Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương đánh giá cán bộ, công chức cấp xã dựa trên tiến độ và chất lượng xử lý công việc, năng lực phối hợp, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Những trường hợp năng lực yếu, thiếu tinh thần trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẽ bị tinh giản. Đồng thời, các địa phương phải tuyển dụng bổ sung nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm để đáp ứng ngay yêu cầu công việc.
Chỉ thị yêu cầu tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên cho cán bộ, công chức cấp xã, chú trọng kỹ năng thực thi công vụ và xử lý tình huống. Việc đào tạo được thực hiện theo hình thức vừa học vừa làm để không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, đơn vị.
Thủ tướng giao Bộ Xây dựng nghiên cứu chính sách nhà ở xã hội cho cán bộ, công chức, viên chức gặp khó khăn. Bộ Nội vụ được giao hướng dẫn cơ chế tuyển dụng đặc thù với nguồn nhân lực cấp xã và xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung trên nền tảng “Bình dân học vụ số”.
Theo tính toán của Chính phủ, sau sáp nhập tỉnh, xã và bỏ cấp huyện từ giữa năm 2025, cả nước còn khoảng 91.784 cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh và khoảng 199.000 biên chế cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo hướng dẫn hiện hành, mỗi xã, phường, đặc khu sau sáp nhập được bố trí tối thiểu 32 biên chế, chưa bao gồm khối Đảng, đoàn thể và Ban chỉ huy quân sự cấp xã. Tùy quy mô dân số, số lượng biên chế có thể tăng nhưng tối đa 50 người với xã và 70 người với phường, đặc khu.
Cụ thể trên tuyến đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Hà Nội đến Cần Thơ hiện nay có 5 trạm dừng nghỉ được xây dựng từ nhiều năm trước đang khai thác, cung cấp nhiều dịch vụ gồm: trạm Giẽ - Ninh Bình (trạm của VEC), Cao Bồ - Mai Sơn (Xuân Khiêm trái tuyến, Xuân Cương phải tuyến), La Sơn - Hòa Liên (trái tuyến), TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Trung Lương.
Ngoài ra còn có một điểm dừng xe trên cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đã được đưa vào sử dụng. Các trạm dừng nghỉ, trạm dừng xe này đang phục vụ tốt nhu cầu của người dân và các xe đi đường cao tốc.
Đối với 21 trạm dừng nghỉ đang đầu tư, Cục Đường bộ đã hoàn thành lựa chọn nhà đầu tư và ký kết hợp đồng.
Hiện nay, các nhà đầu tư đang khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư và triển khai thi công trên hiện trường theo tiến độ hợp đồng, phấn đấu cơ bản hoàn thành các trạm dừng nghỉ trong năm 2026.
Trong số 21 trạm dừng nghỉ đang đầu tư, có 15 trạm đã hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu (khu vệ sinh, bãi đỗ xe), đưa vào khai thác trên các đoạn tuyến cao tốc: Mai Sơn - Quốc lộ 45, Nghi Sơn - Diễn Châu, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ, Cam Lộ - La Sơn (trạm tạm), Quảng Ngãi - Hoài Nhơn (km15), Quy Nhơn - Chí Thạnh, Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm, Vĩnh Hảo - Phan Thiết (km205), Phan Thiết - Dầu Giây, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau.
Trong 15 trạm đưa vào khai thác nói trên có 4 trạm có cây xăng phục vụ gồm các trạm: Mai Sơn - Quốc lộ 45, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Vĩnh Hảo - Phan Thiết (km205).
Như vậy, trên đường cao tốc Bắc - Nam từ Hà Nội đi Cà Mau dịp nghỉ lễ 30-4, 1-5, có 21 trạm dừng nghỉ, điểm dừng xe có công trình dịch vụ công thiết yếu đưa vào khai thác, cự ly trung bình khoảng 100km/trạm.
Ngoài ra, tại các nút giao ra vào tuyến cao tốc, tuyến đường nối khu vực lân cận có các dịch vụ trạm cấp xăng dầu, phục vụ ăn uống, cơ bản đáp ứng được nhu cầu của người dân và xe chạy trên đường cao tốc.
Cao tốc Nội Bài - Lào Cai (đoạn Km123-Km244) trên địa bàn Lào Cai đang được thi công mở rộng làn đường, phần đường xe chạy hiện tại bị thu hẹp. Thời gian qua nhiều tài xế đã lao vào rào chắn công trường, gây thương tích, có người mất mạng.
Để bảo đảm an toàn giao thông trong quá trình thi công, Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Bắc, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã yêu cầu các nhà thầu bổ sung tiêu phản quang bên ngoài hàng rào để tăng khả năng nhận biết cho người lái.
Đối với các đoạn đường cong bán kính nhỏ, nhà thầu cần lắp đặt hai hàng tiêu phản quang, bổ sung hệ thống dây cáp tại các điểm mở để ngăn chặn phương tiện và người dân tự ý ra vào.
Bên cạnh đó, các đơn vị còn bổ sung đèn chiếu sáng tại các đoạn đường cong bán kính nhỏ để tăng cường tầm nhìn ban đêm, đèn xoay cảnh báo tại các vị trí đường cong và đầu đoạn thu hẹp từ 4 xuống 2 làn; gia cố các thanh thép hộp chạy dọc giữa các mảng hàng rào nhằm nâng cao độ ổn định, giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra va chạm.
Đơn vị quản lý dự án khuyến cáo phương tiện khi lưu thông qua khu vực thi công cần tuân thủ nghiêm tốc độ cho phép theo biển báo, đi đúng làn đường quy định, không lấn làn, không chuyển làn đột ngột; giữ khoảng cách an toàn và tuân thủ hiệu lệnh của lực lượng chức năng tại hiện trường.
Ban Quản lý dự án cũng kiến nghị cảnh sát giao thông tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là vi phạm tốc độ tại khu vực thi công, đi sai làn, quá tải trọng.
Hiện đoạn đường mở rộng trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai chỉ có hai làn xe (mỗi chiều một làn), không có dải phân cách cứng ở giữa, có làn dừng khẩn cấp. Tốc độ phương tiện giảm xuống 50 km/h, thay vì 80 km/h trước đây.
Trường hợp phương tiện gặp sự cố, tài xế cần đưa xe vào làn dừng khẩn cấp, bật đèn cảnh báo nguy hiểm, đặt vật cảnh báo phía sau xe cách tối thiểu 150 m, gọi vào số điện thoại 19008099 để được hỗ trợ.
Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai có tổng mức đầu tư gần 7.700 tỷ đồng, trong đó 3.000 tỷ đồng từ ngân sách, gần 940 tỷ đồng vốn tự có của VEC. Đến nay, nhiều hạng mục móng cọc, cọc khoan nhồi, bệ móng xây dựng các cầu trên tuyến đã cơ bản hoàn thành.
Trong tháng 3-4, trên cao tốc qua Lào Cai đang thi công xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông. Gần nhất ngày 20/4, người đàn ông lái xe bán tải chạy trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng đi Nội Bài, khi tới xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai, thì đâm vào rào tôn bảo vệ công trình, lao ra khu vực đang thi công mở rộng đường. Tài xế tử vong tại chỗ, xe bán tải nát đầu, kính rạn nứt.
Khoảng 2h ngày 17/4, xe khách giường nằm Ngân Hà chở theo 12 hành khách di chuyển từ Lai Châu đi Hà Nội. Khi tới Km189 cao Tốc Lào Cai - Nội Bài, đoạn qua xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai, thì bị lật nghiêng khiến nhiều người bị thương.
Sau khi UBND TP.HCM có kế hoạch xây dựng đề án chuyển xã thành phường, các xã ở TP.HCM đã tập trung rà soát, đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội.
Ông Nguyễn Thành Nhân, Chủ tịch UBND xã Tân Vĩnh Lộc, cho biết UBND xã đã hoàn thành đánh giá hiện trạng theo tiêu chuẩn, tiêu chí của phường, trình Ban Thường vụ Đảng ủy xã xem xét. Sau khi Ban Thường vụ Đảng ủy xã thống nhất, UBND xã sẽ báo cáo Sở Nội vụ.
Xã Tân Vĩnh Lộc được hình thành trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số xã Vĩnh Lộc B, phần lớn xã Phạm Văn Hai (huyện Bình Chánh cũ) và một phần phường Tân Tạo (quận Bình Tân). Sau sáp nhập, xã Tân Vĩnh Lộc rộng hơn 34 km2, dân số hơn 196.000 người, và là một trong các xã đông dân nhất TP.HCM.
Ở vị trí gần trung tâm TP.HCM, xã Bình Hưng mới rộng 32,4 km2 và dân số hơn 184.000 người. Tại Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Bình Hưng đặt mục tiêu chuyển thành phường.
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên sáng 23.4, ông Biện Ngọc Toàn, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, cho biết trong kết quả phân loại đơn vị hành chính mới đây, xã Bình Hưng đạt tiêu chuẩn xã loại 1.
Sau khi rà soát hiện trạng và đối chiếu với các tiêu chí, xã Bình Hưng đủ điều kiện chuyển thành phường. Theo ông Toàn, các xã mang tính nông thôn, còn phường là đơn vị hành chính đô thị. Việc thay đổi mô hình sẽ thay đổi cả chính sách về đất đai, quy hoạch. "Khi chuyển thành phường, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong công tác quy hoạch, quản lý đất đai, nhà cửa, người dân sẽ được hưởng lợi hơn", ông Toàn nhận định.
Về tổ chức bộ máy, Chủ tịch xã Bình Hưng cho biết với quy mô dân số hiện tại, khi chuyển thành phường, địa phương có thể được tối đa 70 biên chế, thay vì 50 biên chế như hiện nay. "Là xã nhưng khối lượng công việc nhiều không khác gì phường. Có thêm 20 nhân sự, bộ máy sẽ hoạt động trơn tru hơn, đủ bao quát địa bàn rộng lớn", ông Toàn nói thêm.
Việc chuyển xã thành phường ở TP.HCM từng được nghiên cứu trong quá trình xây dựng đề án chuyển một số huyện thành quận (hoặc thành phố thuộc TP.HCM) giai đoạn 2021 - 2030. Dù một số huyện đặt quyết tâm lên quận vào năm 2025 nhưng chưa thực hiện được.
Đến tháng 7.2025, cấp huyện kết thúc sứ mệnh, các xã sáp nhập lại thành xã mới, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM còn 54 xã.
Hiện nay, tốc độ đô thị hóa ở nhiều xã diễn ra ở mức cao, hạ tầng ngày càng được cải thiện, hình thành một số khu đô thị hiện đại nhưng vẫn phải bó buộc trong mô hình quản lý đơn vị hành chính nông thôn.
So với phường, UBND xã có số lượng biên chế công chức ít hơn. Theo định hướng khung biên chế, UBND cấp xã có khoảng 32 người, địa bàn đông dân cứ tăng 2.000 dân được thêm 1 công chức. Tuy nhiên, xã tối đa không quá 50 người, trong khi phường được tối đa 70 người.
Theo tính toán của UBND TP.HCM, trung bình mỗi công chức phụ trách từ 4 - 9 nhóm nhiệm vụ, trong mỗi nhóm có nhiều nội dung công việc chi tiết, phức tạp và khối lượng lớn. Với những xã đông dân, địa bàn rộng, số lượng công chức bị khống chế sẽ ảnh hưởng đến công tác quản lý hành chính, phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định phường phải đạt tiêu chuẩn dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5 km2 trở lên, tỷ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên.
Về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phường phải tự cân đối ngân sách, thu nhiều hơn chi; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ từ 70% trở lên; lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên…
