Tháng trước, bác sĩ Stephen Kornfeld bước lên tàu MV Hondius tại điểm cực Nam Argentina với kỳ vọng về một chuyến phiêu lưu để đời: khám phá những vùng băng giá bao la, những hòn đảo xa xôi và tận mắt chiêm ngưỡng các loài động vật hoang dã như cá voi, cá heo và chim cánh cụt ở khoảng cách gần.
Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau kỳ nghỉ băng qua Đại Tây Dương, vị bác sĩ đến từ bang Oregon, Mỹ, này phải lập tức hành động để chăm sóc các hành khách sau khi đợt bùng phát Hantavirus chết người bắt đầu lan rộng trên tàu, khiến ngay cả bác sĩ của tàu cũng đổ bệnh. “Tôi bất đắc dĩ phải đảm nhận vai trò bác sĩ trên tàu”, CNN dẫn lời ông Kornfeld chia sẻ từ con tàu đang bị dịch bệnh bủa vây. Hiện MV Hondius trên hải trình tới Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha nằm ngoài khơi bờ biển phía Tây Nam Morocco.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 7/5 cho biết đã xác định được 5 ca nhiễm Hantavirus liên quan đến con tàu và nghi ngờ có thêm vài trường hợp khác, đồng thời lưu ý số ca mắc có thể còn tăng lên. Cơ quan An ninh Y tế Anh cho hay đã phát hiện thêm một ca nghi nhiễm là công dân Anh hiện ở Tristan da Cunha, thuộc lãnh thổ hải ngoại Saint Helena xa xôi ở Nam Đại Tây Dương, nơi tàu Hondius từng dừng chân trước đó.
Ba người trên tàu đã tử vong, gồm một cặp vợ chồng cao tuổi người Hà Lan. Họ được cho là nhiễm virus trong lúc tham quan tại Argentina trước khi bắt đầu chuyến hải trình. Hơn 140 hành khách và thủy thủ đoàn còn lại trên tàu, gồm 17 người Mỹ, đã trải qua nhiều ngày neo đậu gần Praia, Cape Verde ngoài khơi bờ biển Tây Phi. Dự kiến họ cập bến đảo Tenerife vào ngày 10/5, sau đó sẽ rời tàu và trở về nước.
Đợt bùng phát đã kích hoạt nỗ lực truy vết tiếp xúc quy mô lớn trên toàn cầu trong bối cảnh các cơ quan y tế nỗ lực xác định những người có khả năng đã tiếp xúc với loại virus hiếm gặp lây truyền từ loài gặm nhấm này. Tuy nhiên, WHO không tiên liệu về một đại dịch tương tự Covid-19 và nhấn mạnh không có bằng chứng về rủi ro lây lan trên diện rộng.
Ông Kornfeld cho hay đã chủ động đề nghị giúp đỡ bác sĩ của tàu sau khi nghe tin một hành khách bị ốm. Hành khách đó là một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi, người sau đó qua đời trên tàu vào ngày 11/4. “Trong vòng 12 đến 24 giờ sau đó, tình hình trở nên rõ ràng khi có nhiều người ngã bệnh và triệu chứng của họ ngày càng nặng hơn”, ông kể.
Vợ của người đàn ông Hà Lan tử vong trước đó cũng xuất hiện các “triệu chứng không điển hình”. Bác sĩ người Mỹ nhớ lại: “Bà ấy bị lú lẫn và suy kiệt nặng”. Người phụ nữ này được sơ tán khỏi tàu và qua đời tại một bệnh viện ở Johannesburg, Nam Phi, trong khi đang cố gắng trở về nhà.
Hai bệnh nhân khác, gồm cả bác sĩ của tàu, “có nhiều triệu chứng nhiễm virus điển hình”. “Họ bị sốt cao, mệt mỏi, đỏ bừng mặt, gặp một số vấn đề về tiêu hóa và khó thở”, ông Kornfeld mô tả. “Tại thời điểm đó, không ai trong số họ có vẻ trong tình trạng nguy kịch. Nhưng điều đáng sợ ở Hantavirus là người bệnh có thể chuyển biến từ bệnh nặng sang nguy kịch rất nhanh”.
Theo WHO, bác sĩ của tàu đã được chuyển đến một bệnh viện ở Johannesburg vào tháng trước và hiện được chăm sóc đặc biệt tuy nhiên tình trạng đang dần cải thiện. Ba hành khách khác của tàu đã được sơ tán về Hà Lan để điều trị. Một du khách rời tàu sớm đã có kết quả xét nghiệm dương tính với Hantavirus và đang được điều trị tại Zurich, Thụy Sĩ.
Đợt bùng phát này có liên quan đến chủng virus Andes, một chủng hiếm gặp nhưng có khả năng gây biến chứng nặng, và trong một số trường hợp có thể lây lan giữa người với người thông qua tiếp xúc gần. Khoảng 30 hành khách đã rời tàu vào cuối tháng trước trước khi mức độ của đợt bùng phát được nhận diện đầy đủ, điều này đang gây khó khăn lớn cho các nỗ lực kiểm soát sự lây lan của virus.
Cơ quan y tế tại nhiều quốc gia gồm Mỹ, Anh và Canada đang giám sát các hành khách tàu Hondius để phát hiện khả năng nhiễm bệnh. Hantavirus thường có thời gian ủ bệnh 1-6 tuần trước khi bệnh nhân bắt đầu xuất hiện các triệu chứng.
Hôm 7/5, Tổng thống Donald Trump cho biết đợt bùng phát Hantavirus này “hy vọng là đang trong tầm kiểm soát” và cho biết chính phủ sẽ công bố thêm thông tin vào hôm nay. “Nhiều chuyên gia giỏi đang nghiên cứu vấn đề này. Mọi việc sẽ ổn thôi”, ông nói.
Tuy nhiên, Hạ nghị sĩ bang Oregon Janelle Bynum, trong một video đăng trên X hôm qua, cho rằng chính phủ liên bang đang “bỏ mặc những công dân trên con tàu đó”. Bà Bynum cho biết bà đã nói chuyện với ông Kornfeld, một cử tri trong khu vực của bà, và khẳng định chưa có người Mỹ nào trên tàu nhận được hướng dẫn về việc trở về nhà an toàn. Bà kêu gọi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Ngoại trưởng Marco Rubio cần “lập một kế hoạch thực tế” để đưa họ về nước.
Ông Kornfeld nói cảm thấy nhẹ nhõm khi các hành khách bị bệnh đã rời tàu và đang được chăm sóc y tế tại bệnh viện. “Với Hantavirus, khả năng sống sót cuối cùng thực sự phụ thuộc vào việc bạn có được chăm sóc đặc biệt đúng thời điểm hay không. Trên một con tàu, điều đó là không thể”, ông cho hay.
Cơ thể cần thời gian để thích nghi với tập luyện, từ hệ thần kinh, cơ bắp cho đến chuyển hóa năng lượng. Hiểu đúng tiến trình này giúp người tập gym kiên nhẫn hơn, tránh nản lòng và duy trì được thói quen tập luyện lâu dài, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Trong khoảng 2 - 4 tuần đầu tiên, thay đổi chủ yếu diễn ra bên trong cơ thể chứ chưa thể hiện rõ ra ngoại hình. Hệ thần kinh bắt đầu thích nghi và điều khiển cơ bắp hiệu quả hơn, giúp nâng tạ dễ hơn hoặc cảm thấy bài tập nhẹ đi dù thực tế cơ bắp chưa tăng nhiều.
Một số nghiên cứu cho thấy độ dày cơ có thể bắt đầu thay đổi nhưng mức độ còn nhỏ nên khó nhận ra. Đây cũng là giai đoạn nhiều người cảm thấy ngủ ngon hơn, ít mệt hơn và tinh thần cải thiện.
Sau khoảng 4 - 6 tuần, người tập thường sẽ bắt đầu cảm nhận rõ ràng hơn về sự thay đổi. Sức mạnh tăng lên đáng kể, nâng được mức tạ cao hơn hoặc tập lâu hơn mà không bị đuối sức. Các khối cơ bắt đầu săn chắc hơn.
Sau khoảng 6 - 8 tuần, nhiều người bắt đầu thấy sự khác biệt rõ hơn về hình thể. Đây là thời điểm cơ bắp bắt đầu phát triển rõ ràng. Nếu kết hợp chế độ ăn hợp lý, lượng mỡ cơ thể cũng giảm nhẹ. Quần áo trở nên chật hơn.
Giai đoạn này thường được xem là thời điểm mà tập luyện mang lại kết quả rõ ràng. Điều này đặc biệt đúng với người mới tập vì cơ thể họ phản ứng khá nhanh với các kích thích cơ.
Khi duy trì tập luyện đến khoảng 8 - 12 tuần, sự thay đổi thường trở nên rõ rệt hơn. Cơ bắp bắt đầu có đường nét, các chỉ số như cân nặng và số đo cơ thể thay đổi. Nếu tập đúng cách và ăn uống đủ chất, đây là giai đoạn mà quá trình tăng khối cơ diễn ra mạnh.
Nếu tiếp tục duy trì trong 3 - 6 tháng, sự thay đổi về hình thể thường rất rõ ràng. Cơ thể không chỉ săn chắc mà còn cân đối hơn, sức mạnh tăng đáng kể và khả năng vận động cũng cải thiện. Đây là giai đoạn mà người mới tập thường tiến bộ nhanh nhất, do cơ thể vẫn đang trong quá trình thích nghi mạnh mẽ với việc tập luyện. Tuy nhiên, tốc độ thay đổi vẫn có thể khác nhau giữa mỗi người.
Sự khác biệt này đến từ nhiều yếu tố như cường độ, tần suất tập, dinh dưỡng, giấc ngủ, tuổi tác, di truyền, giới tính và một số yếu tố khác, theo Verywell Health.
Sáng 3-5, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM) cho biết vừa tiếp nhận và xử trí thành công một trường hợp chấn thương nguy kịch, đa chấn thương vùng ngực, đứt lìa động mạch cổ trái, ngưng tim ngay sau đó.
Đó là nam bệnh nhân T.X.T. (20 tuổi, ngụ phường Chợ Lớn) được đưa vào khoa cấp cứu của bệnh viện trong tình trạng đa chấn thương vùng ngực sau tai nạn sinh hoạt.
PGS.TS Trần Thanh Vỹ, chuyên gia ngoại lồng ngực mạch máu - người phẫu thuật trực tiếp cho người bệnh - cho biết trên lồng ngực bệnh nhân có nhiều vết thương, trong đó nghiêm trọng nhất là vết thương vùng nền cổ bên trái đang chảy máu ồ ạt.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ xác định đây là ca bệnh cực kỳ nặng. Huyết áp bệnh nhân không đo được, dấu hiệu sốc mất máu rất nặng.
Chỉ ít phút sau, bệnh nhân rơi vào tình trạng ngưng tim, ngưng thở. Ê kíp cấp cứu lập tức vừa truyền máu khẩn cấp, vừa ép tim ngoài lồng ngực 20 phút cho đến khi bệnh nhân được đẩy vào phòng mổ để duy trì sự sống.
Các bác sĩ ngoại khoa và gây mê hồi sức đã khẩn trương chuẩn bị phòng mổ, sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân. Chỉ sau 60 phút tiếp nhận vào cấp cứu, người bệnh được chuyển thẳng vào phòng mổ trong tình trạng nguy kịch, vừa phẫu thuật vừa tiếp tục truyền máu và hồi sức tích cực.
Theo PGS Trần Thanh Vỹ, đây là trường hợp tổn thương rất nặng với tình trạng đứt lìa động mạch dưới đòn trái - một mạch máu lớn nằm gần tim.
“Lượng máu chảy tự do vào khoang ngực trái khoảng 1,5 lít, đồng thời ước tính hơn 1,5 lít máu tiếp tục thoát ra ngoài qua vết thương. Đây là tổn thương có nguy cơ tử vong rất cao nếu không được xử trí trong thời gian cực ngắn”, ông cho biết.
Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng giữa khoa cấp cứu, phẫu thuật viên, gây mê hồi sức cùng ngân hàng máu, ê kíp đã khống chế được chảy máu, tái lập tuần hoàn và cứu sống người bệnh.
Nằm trong phòng lọc máu Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo ngày 6/5, bà Minh cảm giác "như được trở về" sau hơn một thập kỷ rời đảo chữa bệnh. Với bà, đây không chỉ là buổi lọc máu định kỳ, mà còn khép lại quãng thời gian dài bán nhà để vào đất liền chạy thận duy trì sự sống.
Là quần đảo nằm ngoài khơi Nam Bộ, Côn Đảo cách trung tâm TP HCM khoảng 230 km đường chim bay. Trước đây, để tiếp cận bệnh viện tuyến cuối, người bệnh chỉ có hai lựa chọn là đi máy bay với chi phí đắt đỏ hoặc lênh đênh nhiều giờ trên tàu biển rồi tiếp tục di chuyển bằng xe khách đến TP HCM. Khoảng cách xa xôi khiến những bệnh nhân phải chạy thận một tuần ba lần gần như không thể bám trụ lại đảo.
Năm 2014, khi chuẩn bị nghỉ hưu ở tuổi 54, bà Minh khám sức khỏe và bàng hoàng nhận kết quả suy thận mạn giai đoạn cuối. Từ những triệu chứng mệt mỏi tưởng là bệnh tim, bà buộc phải mổ cầu tay, bắt đầu chuỗi ngày gắn chặt với máy lọc máu. Không thể liên tục đi lại giữa đảo và đất liền, bà đành rời nơi mình gắn bó từ năm 1984, thời còn là thanh niên xung phong ra xây dựng Côn Đảo. Để lại hai người con đang làm việc tại đảo, vợ chồng bà vào TP HCM thuê trọ chạy thận suốt 5 năm.
Chi phí sinh hoạt và điều trị nơi đất khách dần cạn kiệt tài chính gia đình. Bà ngậm ngùi bán căn nhà ở Côn Đảo. Thời điểm đó du lịch chưa phát triển, giá nhà còn thấp, số tiền bán nhà không đủ mua nhà ở TP HCM, vợ chồng bà đành về Tân An, Long An (nay thuộc Tây Ninh) mua đất cất nhà.
Từ đó, mỗi tuần 3 ngày, chồng bà lại chở vợ vượt 50 km từ Tân An đến Bệnh viện Thống Nhất chạy thận, mất hơn 2 tiếng di chuyển. Con trai lớn cũng nghỉ việc tại cơ quan nhà nước ở Côn Đảo, vào đất liền tìm việc để tiện chăm sóc mẹ lúc đau ốm.
Hành trình chạy chữa nhiều lần chạm mặt tử thần. Có lần, bà Minh bị đột quỵ ngay trong lúc chạy thận, hôn mê suốt 3 tuần. May mắn hồi phục không để lại di chứng nặng, nhưng hai chân yếu đi khiến bà phải gắn bó với xe lăn. Dù vậy, mong muốn được trở lại Côn Đảo - nơi người con trai thứ hai và các cháu đang sinh sống, cùng nhiều kỷ niệm suốt thời tuổi trẻ - chưa bao giờ nguôi ngoai.
Giấc mơ hồi hương của bà Minh thành hiện thực khi Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo chính thức vận hành hệ thống chạy thận nhân tạo. Nếu trước kia phải mất hơn 2 tiếng di chuyển, nay bà chỉ cần đi chưa tới 2 km để đến phòng lọc máu.
PGS.TS.BS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết tổng thời gian chuẩn bị để đưa hệ thống vào hoạt động chỉ vỏn vẹn 20 ngày - một kỷ lục. Thông thường, nhanh nhất cũng mất khoảng 6 tháng do yêu cầu khắt khe về xử lý nước và nhân lực chuyên môn.
Để triển khai kỹ thuật này, ngoài hệ thống thiết bị đạt chuẩn châu Âu, Bệnh viện Thống Nhất cử một êkíp luân phiên túc trực tại Côn Đảo trong 6 tháng, đồng thời đào tạo chuyển giao kỹ thuật cho hai êkíp y bác sĩ địa phương. Ngay ngày đầu vận hành, ngoài bà Minh, hệ thống còn phục vụ hai bệnh nhân khác đang chạy thận nhiều năm nay, đăng ký ra đảo vừa điều trị vừa thăm nhà.
BS.CK2 Lê Công Thọ, Giám đốc Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo, cho biết việc triển khai thành công hệ thống lọc máu là bước ngoặt giúp giải tỏa nỗi trăn trở kéo dài nhiều năm của y tế tuyến đảo. Với đội ngũ y bác sĩ nơi đây, điều mong mỏi nhất là đưa được bệnh nhân suy thận trở về điều trị ngay tại quê nhà, thay vì tiếp tục cảnh ly hương để duy trì sự sống. Hiện Côn Đảo có 4 bệnh nhân đang chạy thận định kỳ tại Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Vũng Tàu.
Theo lãnh đạo trung tâm, việc duy trì chạy thận trên đảo đối mặt nhiều rào cản hơn đất liền, từ đảm bảo hệ thống nước RO, vật tư tiêu hao mùa biển động đến chống ăn mòn thiết bị trong môi trường muối mặn hay đấu thầu số lượng ít. Để giải quyết khó kăn ban đầu, Bệnh viện Thống Nhất đã hỗ trợ toàn bộ thuốc men và vật tư thiết yếu ra đảo. Nhờ quá trình đào tạo bài bản, đội ngũ y bác sĩ tại chỗ đã tự tin làm chủ kỹ thuật, sẵn sàng mở rộng công suất phục vụ người dân và khách du lịch.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng đánh giá đây là dấu mốc đặc biệt với ngành y tế thành phố và người dân Côn Đảo, chính thức chấm dứt cảnh nhiều bệnh nhân suy thận phải ly hương, thuê trọ, chia cắt gia đình để duy trì sự sống. Việc làm chủ kỹ thuật chạy thận không chỉ giúp người dân bám đảo, mà còn mở ra tiềm năng du lịch y tế. Những bệnh nhân suy thận ở nhiều địa phương có thể an tâm đến Côn Đảo du lịch, nghỉ dưỡng mà không lo gián đoạn điều trị.
Côn Đảo, trước thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nay là đặc khu của TP HCM, đang được tăng cường đầu tư y tế nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Từ tháng 9/2025, Sở Y tế TP HCM luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện lớn ra công tác tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo. Nhờ đó, trung tâm từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, xử trí hiệu quả nhiều ca bệnh phức tạp ngay tại đảo, giảm đáng kể các trường hợp phải chuyển viện bằng tàu hoặc trực thăng.
