Cứ khoảng 14 giờ mỗi chiều thứ năm, tại sảnh khoa Điều trị giảm nhẹ, Bệnh viện Chợ Rẫy lại có một lớp yoga đặc biệt dành cho bệnh nhân và người nhà. Lớp học diễn ra cách tuần, một tuần tập, một tuần nghỉ.
Khi tiếng nhạc du dương vang nhẹ, cô giáo bắt đầu hướng dẫn từng động tác chậm rãi. Những người bệnh ngồi thành hàng, chậm rãi đưa tay, xoay vai, hít vào, thở ra theo hướng dẫn. Bên cạnh đó, nhân viên công tác xã hội của bệnh viện cũng lặng lẽ hỗ trợ, chỉnh tư thế cho bệnh nhân.
Lớp học không đông bởi việc tham gia còn tùy vào sức khỏe của từng bệnh nhân trong ngày hôm đó. Có người chỉ tập được vài động tác rồi ngồi nghỉ. Có bệnh nhân đang tập nửa chừng phải dừng lại, được người nhà dìu về phòng vì mệt.
Ông Hoàng Quốc Vinh (64 tuổi, quê ở Quảng Ngãi) cùng vợ xuống sảnh khoa Điều trị giảm nhẹ từ khá sớm để tham gia lớp yoga. Ông Vinh mắc u gan, kèm sỏi thận, sỏi mật… mới nhập viện được vài ngày.
Ông Vinh kể, ban đầu ông không nghĩ trong bệnh viện lại có một hoạt động nhẹ nhàng và “vui đến vậy”. Buổi sáng nghe thông báo có lớp yoga, hai vợ chồng liền rủ nhau xuống tập. Giữa những ngày điều trị nhiều lo lắng, chính lớp yoga này khiến ông cảm thấy thư giãn hơn.
Sau buổi tập, ông cười hiền, nói tinh thần sảng khoái, cơ thể như khỏe ra đôi chút: “Các cô hướng dẫn dễ hiểu lắm. Nếu còn ở lại lâu, tôi sẽ tập tiếp. Về quê, tôi cũng ráng nhớ để tự tập”.
Bệnh nhân và người nhà hào hứng tham gia lớp yoga tại Bệnh viện Chợ Rẫy
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Ông Dương Tấn Phát mắc ung thư phổi, đã điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy gần 2 năm. Chừng ấy thời gian, ông nhiều lần ra vào viện, từng trải qua phẫu thuật và những đợt điều trị kéo dài.
Ông nói, với căn bệnh này thì “không được rầu”. Rầu cũng không làm bệnh nhẹ hơn, nên người bệnh phải tự giữ tinh thần để có sức chống chọi. Vì vậy, khi nghe khoa có lớp yoga, ông cùng vợ xuống tham gia ngay.
Nhắm mắt tập trong tiếng nhạc du dương, ông thấy lòng mình dịu lại, tạm quên đi nỗi lo bệnh tật.
“Tập như vậy thấy vui, thấy khỏe hơn. Bệnh này không được rầu, phải lạc quan mới vượt qua được”, ông Phát nói.
Bệnh nhân Lưu Tuấn Anh (55 tuổi, ở TP.HCM) lại mang đến lớp học sự hài hước. Vừa trải qua phẫu thuật u ruột non, rồi biến chứng xuất huyết hậu phẫu, bản thân ông còn mệt nhưng luôn tạo ra tiếng cười cho các bệnh nhân khác.
“Tôi thấy tinh thần rất quan trọng đối với bệnh nhân. Cảm ơn các cô giáo, các nhân viên công tác xã hội đã giúp chúng tôi có 1 không gian để chữa lành như vậy”, ông nói.
Còn ông Trần Văn Hỏi (64 tuổi, quê ở Đồng Tháp) bị viêm gan, nói vui rằng mình đã cười đến “đau cả bụng”. Ông muốn học vài động tác để về quê tự tập.
“Ở bệnh viện mà thấy vui, chứ không buồn. Tôi mong các bệnh nhân đang điều trị sớm khỏe để được sớm về nhà”, ông nói.
Ông cũng gửi lời chúc đến các bệnh nhân khác hãy giữ tinh thần lạc quan, cố gắng điều trị để sớm về với gia đình.
Cô giáo Lý Thùy Yến Phương, người trực tiếp hướng dẫn lớp yoga tại khoa Điều trị giảm nhẹ, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, lớp học yoga này khác với những lớp học thông thường. Ở đây, người tập không đặt nặng việc thực hiện đúng tư thế, cũng không cần có sự dẻo dai.
Theo cô Phương, bệnh nhân đang điều trị giảm nhẹ rất cần một không gian để thở chậm lại, thư giãn và được nâng đỡ tinh thần. Vì vậy, các động tác trong lớp đều được điều chỉnh nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng, mức độ đau, khả năng vận động và nhịp thở của từng người.
Trong lớp học, cô Phương chú trọng nhiều nhất đến hơi thở. Với yoga, hơi thở là nền tảng giúp người tập kết nối với cơ thể, đưa tâm trí trở về hiện tại, từ đó giảm căng thẳng, lo âu và cảm nhận cơn đau nhẹ nhàng hơn.
Có những bệnh nhân ban đầu rất mệt, ít nói nhưng sau vài nhịp thở cùng nhau, ánh mắt dịu lại, gương mặt bớt căng hơn. Có người nói: “Hôm nay tôi thấy mình nhẹ hơn một chút”, hoặc “phải chi ngày nào cũng được tập như vậy”. Những câu nói ấy khiến cô nhớ mãi.
Chị Văng Thị Ngọc Bích, nhân viên Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy là người hỗ trợ bệnh nhân trong lớp yoga, từ chỉnh động tác đến dìu đỡ những cô chú còn yếu.
Chị Bích cho biết, số lượng bệnh nhân tham gia mỗi buổi không cố định, vì còn tùy tình trạng sức khỏe trong ngày. Có hôm người bệnh mệt, đau nhiều nên không thể xuống lớp. Nhưng cũng có nhiều cô chú luôn mong đến ngày tập, thậm chí ước lớp được tổ chức mỗi ngày.
Điều khiến chị nhớ mãi là hình ảnh một bệnh nhân ngồi xe lăn, tuần nào cũng nhờ người đưa xuống lớp. Sự kiên trì ấy khiến chị khâm phục và tiếp thêm động lực để chị tiếp tục các hoạt động đồng hành cùng người bệnh.
Theo thạc sĩ Lê Minh Hiển, Trưởng phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy, lớp yoga dành cho bệnh nhân tại khoa Điều trị giảm nhẹ là một hoạt động có giá trị cả về thể chất lẫn tinh thần, đặc biệt với những người bệnh ung thư đang điều trị nội trú.
Ông Hiển cho biết, việc rời giường bệnh để vận động nhẹ nhàng có thể giúp cơ thể linh hoạt hơn, hỗ trợ hô hấp và tạo cảm giác dễ chịu.
“Trong quá trình điều trị, bác sĩ đảm nhiệm phần chuyên môn, điều dưỡng chăm sóc người bệnh hằng ngày, còn công tác xã hội là một mắt xích hỗ trợ thêm cho bệnh nhân và thân nhân”, ông nhấn mạnh.
Ngoài lớp yoga, Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy còn triển khai nhiều hoạt động đồng hành với người bệnh ung thư như: chương trình “Đồng hành cùng chiến binh K”, xe bánh nước phục vụ bệnh nhân, kệ sách, báo để người bệnh đọc tin tức, thư giãn trong thời gian điều trị…
Thảo luận tại hội trường sáng 21.4, đại biểu Quốc hội Lê Thị Thanh Lam (đoàn Cần Thơ) bày tỏ lo ngại về "thực phẩm bẩn", nhất là khi vi phạm xảy ra với cả môi trường học đường.
Bà Lam dẫn chứng, năm 2026, cả nước ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm. Đáng ngại hơn cả là vụ việc 300 tấn thịt lợn bệnh đưa ra thị trường, trong đó có cả bếp ăn tập thể và bếp ăn trường học.
Thực tế trên cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm không dừng lại ở thị trường mà đã len lỏi vào những nơi đáng lẽ ra phải được kiểm soát chặt chẽ nhất.
Đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường hay an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung, mà còn là nỗi lo rất cụ thể của mỗi gia đình, nhất là với những phụ huynh có con em học bán trú.
Nữ đại biểu nhấn mạnh, đối với hành vi đưa thực phẩm không đảm bảo an toàn vào trường học, bếp ăn bán trú, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn bởi đối tượng bị ảnh hưởng là học sinh, trẻ em; tác động không chỉ trước mắt mà còn lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của các em.
Đồng thời, cần siết chặt trách nhiệm của đơn vị cung ứng, của nhà trường, của đơn vị tổ chức bếp ăn và của cơ quan quản lý tại địa phương.
Bắt buộc phải công khai đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn để phụ huynh và xã hội cùng giám sát; tăng cường hậu kiểm, kiểm tra đột xuất và truy xuất nguồn gốc để ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.
"Không thể để những kẽ hở trong quản lý trở thành con đường để thực phẩm bẩn đi vào bữa ăn của từng gia đình và của học sinh", bà Lam nói.
Giải trình về nội dung trên, Bộ trưởng Bộ NN-MT Trịnh Việt Hùng cho hay, đây là lĩnh vực quản lý có sự phối hợp giữa 2 Bộ Y tế và NN-MT.
Tới đây, khi Bộ Y tế rà soát để sửa đổi, điều chỉnh các quy định về an toàn thực phẩm, Bộ NN-MT sẽ phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả công tác quản lý.
Thông tin thêm tại phiên thảo luận, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo các cấp, ngành tập trung thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm về an toàn thực phẩm.
"Chúng tôi xác định việc này phải làm thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ", ông nói và thông tin, vừa qua các cấp đã tăng cường kiểm tra hơn 300.000 cơ sở về an toàn thực phẩm, xử lý rất nhiều vi phạm. Bộ Công an cũng có nhiều cái chuyên án từ cấp trung ương đến địa phương để phát hiện và xử lý nghiêm tội phạm trong lĩnh vực này.
Vẫn theo Phó thủ tướng, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế hoàn thiện xây dựng luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10.2026, đồng thời xây dựng đề án cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm.
"Vừa qua, an toàn thực phẩm có nhiều bộ, ngành cùng triển khai thực hiện. Do vậy, đôi lúc có khoảng trống và chồng chéo. Lần này, Chính phủ sẽ xây dựng đề án và giao cho một cơ quan để chủ trì thực hiện, đảm bảo hiệu quả", Phó thủ tướng thông tin.
Song song với việc kiểm tra, xử lý sai phạm, Phó thủ tướng nhận định, cần có giải pháp bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Thực tế, những doanh nghiệp cũng chịu ảnh hưởng rất lớn từ vấn nạn thực phẩm giảm, thực phẩm kém chất lượng.
"Tinh thần của Chính phủ là đấu tranh không có vùng cấm, không có ngoại lệ để bảo vệ sức khỏe của nhân dân", ông Thắng nhấn mạnh.
TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển trả lời VnExpress về khả năng xuất hiện El Nino cũng như tác động đến Việt Nam.
- Các cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo khả năng xuất hiện "siêu El Nino" trong năm nay. Ông nhìn nhận thế nào về kịch bản này?
Cường độ El Nino được theo dõi bằng chỉ số ONI - trung bình trượt 3 tháng của dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 ở trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Theo phân loại, El Nino được chia thành yếu (0,5-0,9 độ C), trung bình (1-1,4 độ), mạnh (1,5-1,9 độ) và rất mạnh khi từ 2 độ C trở lên. Vì vậy, "siêu El Nino" thực chất là El Nino rất mạnh, với ONI khoảng từ 2 độ C.
Cập nhật từ các trung tâm dự báo lớn như Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ và Trung tâm Dự báo Thời tiết trung hạn châu Âu cho thấy khả năng chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm. Xác suất đạt ngưỡng rất mạnh vào cuối năm khoảng 25%. Tuy nhiên, các mô hình vẫn chưa thống nhất về cường độ cực đại nên cần tiếp tục theo dõi.
Nhìn chung, độ tin cậy đối với xu thế hình thành El Nino là khá cao, khi tín hiệu đại dương rõ rệt và điều kiện khí quyển thuận lợi cho quá trình ấm lên. Tuy nhiên, bất định vẫn lớn về cường độ cực đại do ENSO (dao động tự nhiên giữa đại dương và khí quyển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương) đang trong giai đoạn "rào cản mùa xuân", thời kỳ kỹ năng dự báo suy giảm và biên độ dự báo giữa các kịch bản còn rộng.
- Nếu El Nino phát triển mạnh, ông đánh giá thế nào cường độ của nó (có thể so sánh các đợt lịch sử như 1997-1998 hay 2015-2016)?
- Nếu El Nino năm 2026 thực sự phát triển tới ngưỡng rất mạnh thì xét riêng về chỉ số ONI, nó có thể được xếp vào cùng nhóm với các sự kiện El Nino mạnh nhất trong chuỗi quan trắc hiện đại như 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, về mặt khoa học khí hậu cần đặc biệt thận trọng khi so sánh trực tiếp như vậy.
Cùng một giá trị ONI hoặc cùng được xếp vào nhóm rất mạnh không đồng nghĩa với việc các tác động khí hậu sẽ lặp lại theo cùng một cách. Nguyên nhân là tác động của ENSO không chỉ phụ thuộc vào biên độ nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Niño 3.4, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc không gian của dị thường nhiệt độ mặt biển trên toàn vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, thời điểm hiện tượng đạt cực đại, mức độ kết nối giữa tín hiệu đại dương và hoàn lưu khí quyển, cũng như trạng thái đồng thời của các dao động khí hậu khác.
Ngoài ra, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mối quan hệ giữa cường độ ENSO và các cực đoan khí hậu không mang tính tuyến tính đơn giản. Các cực đoan thực tế là kết quả của sự chồng lấn giữa dao động tự nhiên và một nền khí hậu đang nóng lên, với lượng hơi nước lớn hơn và điều kiện nhiệt - ẩm thay đổi. Vì vậy, cùng một mức ONI nhưng tác động đến nắng nóng, hạn hán, mưa lớn hay bão ở từng vùng có thể khác đáng kể giữa các thời kỳ.
Nói cách khác, nếu xét riêng về cường độ thì có thể tiệm cận nhóm lịch sử, nhưng về tác động thì không thể mặc định sẽ lặp lại kịch bản của các năm trước.
- El Nino tác động đến khí hậu toàn cầu?
- Về bản chất, El Nino làm thay đổi chênh lệch nhiệt độ mặt biển dọc xích đạo Thái Bình Dương, làm suy yếu sự khác biệt giữa phía tây và phía đông. Điều này kéo theo biến đổi đối lưu nhiệt đới và hoàn lưu Walker - hệ thống gió quy mô lớn chi phối vận chuyển không khí và độ ẩm.
Khi hoàn lưu Walker suy yếu hoặc dịch chuyển, các vùng mây đối lưu và mưa lớn thay đổi theo, đồng thời kéo theo sự điều chỉnh của các dòng xiết cận nhiệt và các sóng khí quyển quy mô hành tinh. Đây là cơ chế khiến các hình thái thời tiết bị xáo trộn về vị trí và thời điểm.
Tuy nhiên, tác động của El Nino không đồng nhất giữa các khu vực, do còn phụ thuộc vào cấu trúc vùng nước ấm, thời điểm đạt cực đại và tương tác với các hệ thống khí hậu khác, cũng như yếu tố địa hình và hoàn lưu khu vực.
- Với Việt Nam, El Nino sẽ tác động thế nào đến nắng nóng, lượng mưa, bão và các hiện tượng cực đoan?
- Đối với Việt Nam, El Nino thường liên quan đến xu thế nền nhiệt cao hơn trung bình, bốc thoát hơi mạnh hơn và mưa suy giảm trong một số thời kỳ, qua đó làm tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn, thiếu nước và suy giảm dòng chảy. Tuy nhiên, tác động không đồng đều giữa các vùng.
Tín hiệu thiếu mưa và hạn hán thường rõ hơn ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, trong khi miền Bắc thể hiện rõ hơn ở việc nền nhiệt cao hơn và số ngày nắng nóng tăng. Các dự báo hiện nay cũng cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường khoảng 0,5-1 độ C, nắng nóng có thể nhiều và gay gắt hơn.
Trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng không đồng nghĩa rủi ro giảm. Vẫn có thể xuất hiện các cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp. Đồng thời, El Nino cũng không loại trừ khả năng xuất hiện các hiện tượng cực đoan như giông mạnh, lốc, sét, mưa đá trong các thời kỳ chuyển mùa.
Nói cách khác, El Nino chủ yếu làm thay đổi nền xác suất khí hậu theo mùa, chứ không quyết định tuyệt đối từng đợt thời tiết cụ thể.
- Trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đang tăng cao, El Nino có thể làm gia tăng mức độ nắng nóng và rủi ro khí hậu ở Việt Nam thế nào?
- El Nino diễn ra trên nền khí hậu toàn cầu đã nóng lên rõ rệt trong nhiều năm gần đây. Nếu phát triển mạnh, hiện tượng này sẽ cộng hưởng với nền nhiệt vốn cao, làm tăng xác suất các đợt nắng nóng mạnh và kéo dài.
Tuy vậy, chưa thể tách bạch một con số cụ thể về mức tăng nhiệt do El Nino, vì cường độ nắng nóng còn phụ thuộc nhiều yếu tố như hoàn lưu khí quyển, áp thấp nóng phía tây, hiệu ứng phơn, độ ẩm và điều kiện nội mùa.
Điều có thể nói chắc hơn là El Nino làm tăng xác suất nền nhiệt cao hơn trung bình, còn biến đổi khí hậu làm nâng nền nhiệt xuất phát. Khi hai yếu tố này cộng hưởng, các đợt nóng có xu hướng gay gắt hơn, kéo dài hơn và tác động lớn hơn.
Nếu El Nino phát triển từ mùa hè và mạnh dần về cuối năm, rủi ro không xuất hiện đồng đều mà tăng theo mùa. Mùa hè và đầu thu 2026, nguy cơ chính là nắng nóng diện rộng, phụ tải điện tăng, thiếu nước cục bộ, nhất là ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Từ cuối hè sang mùa khô 2026-2027, rủi ro gia tăng ở Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ với thiếu mưa, suy giảm dòng chảy, hạn hán và xâm nhập mặn.
- Cần làm gì để giảm thiệt hại do El Nino:
- Để ứng phó với El Nino, tôi cho rằng điều quan trọng nhất là không chuẩn bị theo một kịch bản đơn tuyến chỉ có nóng và khô mà theo hướng đa rủi ro. Với nông nghiệp, cần điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và tưới tiết kiệm. Với tài nguyên nước, cần theo dõi cân bằng nước, tích nước sớm và xây dựng kịch bản cấp nước dự phòng. Với năng lượng, cần chuẩn bị cho rủi ro kép: phụ tải tăng vì nóng trong khi thủy điện có thể suy giảm vì thiếu nước.
Ở cấp địa phương, cần đồng thời chuẩn bị cho nắng nóng, cháy rừng, thiếu nước, nhưng cũng không lơ là với giông mạnh, mưa đá, mưa lớn cục bộ và bão mạnh có quỹ đạo phức tạp. Cách tiếp cận phù hợp nhất là quản trị rủi ro dựa trên dự báo khí hậu nhiều hạn và cập nhật thường xuyên khi ENSO vượt qua rào cản mùa xuân trong các tháng tới.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, TP.HCM đã có chỉ đạo từ 1-1, UBND cấp xã chịu trách nhiệm đối với việc cung ứng dịch vụ và đảm bảo chất lượng vệ sinh công cộng (gồm các dịch vụ: quét dọn vệ sinh đường phố, khu vực công cộng; thu gom, vệ sinh thùng rác công cộng; vớt chất thải trên tuyến sông, kênh, rạch) để giảm ô nhiễm.
Tuy nhiên, theo kết quả kiểm tra, giám sát, Ban quản lý các khu liên hợp xử lý chất thải thành phố (MBS) ghi nhận 74 điểm ô nhiễm còn tồn đọng rác thải trên địa bàn các phường, xã.
Cụ thể gồm 59 điểm đã thu gom, xử lý nhưng tái phát sinh, 3 điểm mới phát sinh và 12 điểm tồn đọng chưa dọn dẹp vệ sinh.
Một số địa bàn còn nhiều điểm tồn đọng rác thải cần được giải quyết triệt để như phường Tân Hưng (6 điểm), phường An Khánh (5 điểm), phường Tân Mỹ (4 điểm), phường Tân Thuận (4 điểm), phường Bình Hưng Hòa (4 điểm), phường An Lạc (4 điểm) và xã Bình Hưng (4 điểm).
Trước tình hình này, Sở đề nghị UBND các phường xã tăng cường rà soát, giải quyết dứt điểm các điểm ô nhiễm do tồn đọng rác thải trên đường phố, kênh rạch và nơi công cộng trên địa bàn, có biện pháp duy trì chất lượng vệ sinh tại các khu vực đã xử lý ô nhiễm, không để phát sinh điểm ô nhiễm mới.
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thực hiện các biện pháp xử lý nghiêm hành vi vi phạm để không tái phát sinh và phát sinh mới các điểm ô nhiễm.
Làm việc, yêu cầu các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức phải quản lý các khu vực đất trống chưa sử dụng không để các khu đất thành nơi đổ rác, tăng cường các biện pháp giám sát, lắp đặt camera để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xả rác thải không đúng nơi quy định.
Các phường, xã còn các điểm tồn đọng rác thải nhanh chóng hoàn thành việc xử lý dứt điểm. Đồng thời gửi báo cáo kết quả giải quyết về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30-4 để Sở báo cáo thành phố.