Ung thư đại trực tràng là ung thư phát triển ở đại tràng hoặc trực tràng – phần cuối của ruột già. Bệnh thường khởi phát từ các polyp (khối tế bào nhỏ, lành tính) và có thể tiến triển thành ung thư theo thời gian. Yếu tố di truyền, lối sống và môi trường được cho là có liên quan.
Nếu được phát hiện sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt cao, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, triệu chứng ban đầu thường nhẹ và dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm trùng đường ruột, vì vậy cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sớm.
Thay đổi thói quen đại tiện
Một trong những dấu hiệu ung thư sớm là sự thay đổi rõ rệt trong thói quen đại tiện. Người bệnh có thể bị tiêu chảy hoặc táo bón thường xuyên hơn, hoặc xen kẽ giữa hai tình trạng này. Phân có thể nhỏ và mỏng hơn bình thường.
Những thay đổi này dễ bị nhầm với chế độ ăn uống, căng thẳng hoặc nhiễm trùng đường ruột. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc tái diễn, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo khối u ảnh hưởng đến hoạt động của đại tràng.
Có máu trong phân
Máu trong phân là dấu hiệu không nên bỏ qua bất kể nguyên nhân là gì. Máu có thể xuất hiện dưới dạng đỏ tươi hoặc phân sẫm màu, đen như hắc ín do máu cũ.
Trong một số trường hợp, lượng máu rất ít, không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng có thể gây thiếu máu theo thời gian. Dù tình trạng này có thể liên quan đến bệnh trĩ hoặc nhiễm trùng, song vẫn cần loại trừ ung thư đại tràng, đặc biệt khi xuất hiện lặp lại hoặc kèm triệu chứng khác.
Đau hoặc khó chịu vùng bụng
Cảm giác khó chịu kéo dài ở bụng cũng là dấu hiệu sớm thường bị bỏ qua. Người bệnh có thể bị đau quặn, đầy hơi, chướng bụng hoặc cảm giác no kéo dài. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, nếu không liên quan đến ăn uống hoặc thay đổi lối sống và kéo dài dai dẳng, đây có thể là dấu hiệu của khối u gây kích thích hoặc tắc nghẽn trong đại tràng.
Mệt mỏi và suy nhược bất thường
Cảm giác mệt mỏi, yếu sức không rõ nguyên nhân cũng có thể là dấu hiệu tiềm ẩn của ung thư đại trực tràng, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng khác. Nguyên nhân có thể do chảy máu âm thầm trong đại tràng dẫn đến thiếu máu thiếu sắt.
Khi cơ thể thiếu hồng cầu, khả năng vận chuyển oxy giảm, gây mệt mỏi, khó thở và suy nhược. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với căng thẳng, thiếu ngủ.
Sụt cân nhanh
Giảm cân không chủ ý là triệu chứng thường gặp ở nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư đại tràng. Khi cơ thể phải chống lại ung thư, hệ miễn dịch hoạt động quá mức, đồng thời khối u có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa và cảm giác thèm ăn. Nếu sụt cân đáng kể mà không thay đổi chế độ ăn hay vận động, nên đi khám. Dấu hiệu này thường xuất hiện muộn hơn nhưng đôi khi cũng có thể là cảnh báo sớm.
Phát hiện sớm ung thư đại trực tràng gặp khó khăn do các triệu chứng thường không đặc hiệu. Những biểu hiện như đau bụng, tiêu chảy hay thiếu máu cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn, ngộ độc thực phẩm hoặc viêm dạ dày ruột do virus.
Tuy nhiên, khi triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân, ngay cả khi nghi ngờ chỉ là các bệnh lành tính như trĩ.
Theo khuyến nghị, người trưởng thành từ 45 đến 75 tuổi nên tầm soát định kỳ và có thể thực hiện sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu nghi ngờ.
Các vấn đề như mờ mắt, nhiễm trùng, tổn thương giác mạc hay bệnh võng mạc ngày càng phổ biến, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Dù y học hiện đại có thể can thiệp bằng thuốc hoặc phẫu thuật, các bác sĩ nhấn mạnh rằng phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.
Dưới đây là 9 thói quen mà các bác sĩ nhãn khoa khuyên bạn nên tránh nếu muốn bảo vệ thị lực lâu dài.
Thói quen thứ nhất: Đeo kính áp tròng khi ngủ
Việc ngủ quên khi đang đeo kính áp tròng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh trên bề mặt mắt. Điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng, loét giác mạc, thậm chí tổn thương thị lực nghiêm trọng. Trừ khi là loại kính được cho phép đeo dài ngày, bạn nên tháo kính trước khi ngủ trong mọi trường hợp.
Thói quen thứ hai: Nhìn màn hình liên tục mà không nghỉ
Việc dán mắt vào điện thoại hoặc máy tính trong thời gian dài không chỉ gây mỏi mắt mà còn làm tăng nguy cơ cận thị, đặc biệt ở người trẻ. Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng quy tắc 20:20:20, cứ 20 phút nhìn xa khoảng 6m trong 20 giây để giảm áp lực cho mắt.
Thói quen thứ ba: Trì hoãn khám mắt định kỳ
Nhiều bệnh lý về mắt tiến triển âm thầm mà không có triệu chứng rõ ràng. Việc khám mắt định kỳ, đặc biệt là kiểm tra giãn đồng tử, giúp phát hiện sớm các vấn đề như bệnh võng mạc do tiểu đường, đục thủy tinh thể hay tăng nhãn áp trước khi gây mất thị lực.
Thói quen thứ tư: Bỏ qua dấu hiệu bất thường của thị lực
Những biểu hiện như chớp sáng, xuất hiện nhiều "ruồi bay" hoặc cảm giác có màn che trước mắt có thể là dấu hiệu của rách hoặc bong võng mạc. Nếu không xử lý kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
Thói quen thứ năm: Không tẩy trang mắt trước khi ngủ
Trang điểm vùng mắt, đặc biệt là eyeliner và mascara, có thể làm tắc tuyến lệ và giảm khả năng bôi trơn tự nhiên của mắt. Nếu không được làm sạch, chúng có thể gây kích ứng, nhiễm trùng và khô mắt kéo dài.
Thói quen thứ sáu: Nhìn trực tiếp vào Mặt trời
Việc nhìn thẳng vào Mặt trời, kể cả trong thời gian ngắn, có thể gây tổn thương võng mạc không hồi phục. Ngay cả khi xảy ra hiện tượng thiên văn như nhật thực, việc sử dụng kính bảo vệ chuyên dụng là bắt buộc để tránh "bỏng võng mạc".
Thói quen thứ bảy: Hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử
Hút thuốc không chỉ gây hại cho phổi mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng về mắt như thoái hóa võng mạc hay đục thủy tinh thể. Ngoài ra khói thuốc còn gây kích ứng bề mặt mắt, dẫn đến khô mắt và tổn thương giác mạc.
Thói quen thứ tám: Rửa kính áp tròng bằng nước máy
Nước máy có thể chứa vi khuẩn và vi sinh vật gây hại cho mắt. Việc dùng nước này để vệ sinh kính áp tròng làm tăng nguy cơ viêm giác mạc, thậm chí có thể dẫn đến mù lòa. Kính áp tròng cần được làm sạch bằng dung dịch chuyên dụng và thay đúng thời hạn.
Thói quen thứ chín: Ăn uống thiếu cân bằng
Chế độ ăn nhiều đường và chất béo không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về mắt, đặc biệt là biến chứng từ tiểu đường. Ngược lại, chế độ ăn lành mạnh, giàu rau xanh và dưỡng chất giúp bảo vệ thị lực và giảm nguy cơ bệnh lý.
Nhìn chung, nhiều tổn thương mắt bắt nguồn từ những thói quen rất phổ biến trong cuộc sống hằng ngày. Việc thay đổi hành vi, kết hợp với chăm sóc và kiểm tra định kỳ, có thể giúp duy trì thị lực khỏe mạnh lâu dài.
Theo Nghị định 90/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ 15-5 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, hành vi vi phạm quy định về sử dụng thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) trong khám bệnh, chữa bệnh sẽ bị phạt tiền.
Cụ thể, nếu cho người khác mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác trong khám chữa bệnh sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm nhưng chưa làm thiệt hại đến quỹ BHYT.
Trong trường hợp sử dụng thẻ BHYT chiếm đoạt tiền BHYT dưới 10 triệu đồng hoặc gây thiệt hại cho quỹ BHYT dưới 20 triệu đồng, cá nhân sẽ bị phạt từ 3 - 5 triệu đồng.
Đồng thời, cá nhân vi phạm buộc hoàn trả số tiền đã vi phạm vào tài khoản thu của quỹ BHYT (nếu có).
So với quy định trong Nghị định 117/2020, các mức phạt giữ nguyên, tuy nhiên Chính phủ quy định rõ hơn về số tiền chiếm đoạt hoặc gây thiệt hại đến quỹ BHYT.
Trong Nghị định 117/2020, Chính phủ chỉ quy định cá nhân bị phạt từ 3-5 triệu đồng nếu làm thiệt hại đến quỹ BHYT.
Bên cạnh đó, Nghị định 90 cũng quy định cụ thể và tăng cường chế tài đối với nhóm hành vi vi phạm về BHYT, nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia BHYT.
Theo đó, mức phạt đối với người sử dụng lao động chậm đóng BHYT sẽ bị xử phạt hành chính với số tiền từ 1-35 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Đối với hành vi trốn đóng BHYT (trường hợp chưa đến mức độ nghiêm trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự), cơ quan chức năng sẽ áp dụng mức phạt tiền từ 2-70 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Nghị định 90 cũng quy định mức phạt tiền từ 200.000 đồng đến 20 triệu đồng đối với hành vi lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng hoặc không có người bệnh để chiếm đoạt tiền BHYT chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đối với hành vi thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT gây thiệt hại cho quỹ BHYT, mức phạt sẽ từ 1 - 50 triệu đồng.
Hành vi này bao gồm áp dụng sai về giá, áp dụng giá chưa được quy định hoặc phê duyệt, ghi sai chủng loại, hàm lượng, cách dùng, đơn vị, tên dịch vụ kỹ thuật hoặc đã được chi trả từ nguồn khác.
Nghị định cũng quy định phạt tiền từ 200.000 đồng đến 3 triệu đồng đối với hành vi không cung cấp, cung cấp không đầy đủ, cung cấp sai lệch thông tin trong giải quyết quyền lợi của người bệnh tại cơ sở khám chữa bệnh hoặc thanh toán trực tiếp.
Ngoài ra, hành vi không cung cấp, cung cấp sai lệch thông tin, cung cấp không kịp thời thông tin về đối tượng tham gia BHYT nhưng chưa làm thiệt hại đến quỹ BHYT sẽ bị phạt tiền từ 200.000 - 500.000 đồng.
Trường hợp hành vi này làm thiệt hại đến quỹ BHYT, mức phạt tiền áp dụng là từ 1 - 20 triệu đồng, tùy thuộc vào giá trị vi phạm.
Hành vi gây khó khăn, cản trở việc khám chữa bệnh BHYT nhưng chưa làm thiệt hại đến quyền lợi của người tham gia hoặc cơ sở y tế bị phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Trường hợp làm thiệt hại đến quyền lợi, mức phạt tiền áp dụng là từ 1 - 20 triệu đồng, tùy thuộc vào giá trị vi phạm.
Bên cạnh đó, Nghị định 90 cũng quy định phạt tiền từ 500.000 đồng đến 5 triệu đồng đối với một số hành vi khác như sử dụng hoặc cho mượn tài khoản phần mềm quản lý bệnh viện để kê đơn, chỉ định phẫu thuật; không kết nối, liên thông dữ liệu điện tử.
Tổ chức đăng ký khám chữa bệnh ban đầu vượt số lượng phân bổ hoặc sai đối tượng; thông báo kết quả giám định, số quyết toán chi phí khám chữa bệnh chậm theo quy định của pháp luật.
Bệnh nhân phát hiện ung thư cổ tử cung năm 2017, đã phẫu thuật cắt toàn bộ tử cung, sau đó theo dõi định kỳ. Tháng 1/2026, bà tự sờ thấy khối u vú phải, đi khám phát hiện u vú phải, u phổi phải. Gia đình có bố mắc ung thư phổi, anh trai mắc ung thư đại tràng.
Ngày 9/5, bác sĩ Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh nhân phải phẫu thuật cắt bỏ tuyến vú và nội soi cắt thùy trên phổi phải, nạo vét hạch. Ngoài ra, bệnh nhân có chỉ định điều trị hóa trị bổ trợ kết hợp với điều trị đích cho ung thư phổi và ung thư vú. Đối với bệnh ung thư cổ tử cung đã được kiểm soát tốt bằng phẫu thuật và chưa có dấu hiệu tái phát, di căn.
Ung thư hiện nay vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu, với gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng. Theo dữ liệu từ GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận gần 20 triệu ca ung thư mới mỗi năm, trong đó ung thư phổi là loại ung thư phổ biến nhất với khoảng 2,5 triệu ca mắc mới, chiếm khoảng 12,4% tổng số ca ung thư toàn cầu. Ung thư vú đứng thứ hai về tỷ lệ mắc chung và là ung thư phổ biến nhất ở nữ giới, với khoảng 2,3 triệu ca mắc mới, tương đương khoảng 1/4 tổng số ung thư ở phụ nữ.
Ở phụ nữ, ung thư vú và ung thư cổ tử cung là hai bệnh lý ác tính. Trong đó. ung thư vú là ung thư thường gặp nhất, trong khi ung thư cổ tử cung đứng thứ tư với khoảng 660.000 ca mắc mới mỗi năm trên toàn thế giới.
Trường hợp này mắc đồng thời ba ung thư nguyên phát, bao gồm ung thư cổ tử cung, ung thư phổi và ung thư vú, song đều ở giai đoạn còn khả năng phẫu thuật. Tuy nhiên, tỷ lệ cũng rất ít gặp. "Nếu không đi khám và phát hiện sớm, bệnh chắc chắn diễn tiến nặng nhanh", bác sĩ nói..
Bác sĩ khuyến cáo mọi người nên đi khám sức khỏe định kỳ hàng năm, tầm soát các bệnh lý về ung thư để chủ động phòng ngừa. Ung thư cổ tử cung thường liên quan chặt chẽ đến nhiễm HPV nguy cơ cao, với khả năng phát hiện sớm thông qua tầm soát bằng Pap smear và HPV DNA testing. Ung thư phổi giai đoạn sớm, đặc biệt khi được phát hiện tình cờ qua chụp CT liều thấp, có thể đạt tỷ lệ sống còn cao nếu được phẫu thuật triệt căn.
