Theo số liệu học sinh đăng ký nguyện vọng lớp 10 mà Sở GD-ĐT TP.HCM đã công bố, các trường có tỷ lệ chọi lớp 10 cao nhất là THPT Bùi Thị Xuân, THCS – THPT Trần Đại Nghĩa, Thủ Đức, Nguyễn Thượng Hiền, Lê Trọng Tấn, Dĩ An…
Dẫn đầu là Trường THPT Bùi Thị Xuân với tỷ lệ chọi lớp 10 là 2,84; Tiếp đến là Trường THCS – THPT Trần Đại Nghĩa với tỷ lệ chọi 2,79.
Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (2,51), Trường THPT Lê Trọng Tấn (2,45), Trường THPT Dĩ An (2,34) và Trường THPT Trịnh Hoài Đức (2,31).
Nhóm các trường có tỷ lệ chọi lớp 10 cao tiếp theo gồm Trường THPT Lê Quý Đôn (2,30), Trường THPT Trần Văn Ơn (2,25), Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (2,25)…
Các trường tiếp theo gồm Trường THPT Bến Cát (2,12), Trường THPT Trần Phú (2,12), Trường THPT Thạnh Lộc (2,10), Trường THPT Tây Thạnh (2,07), Trường THPT Phú Nhuận (2,05), Trường THPT Bình Phú (2,04) và Trường THPT Trần Khai Nguyên (2,02)…
Từ thống kê trên cho thấy, lần đầu tiên Trường THPT Lê Trọng Tấn là trường tốp 2 đã vượt lên thành trường có tỷ lệ chọi đứng thứ 4, cao hơn những trường thuộc tốp 1 nhiều năm qua.
Bên cạnh đó, trong số khoảng 20 trường THPT có điểm chuẩn lớp 10 cao nhất của năm 2025 tại khu vực 1 (TP.HCM cũ) thì có 16 trường tỷ lệ chọi từ 2 trở lên.
Dẫn đầu là THPT Bùi Thị Xuân với 2,84; theo sau là THCS-THPT Trần Đại Nghĩa và Thủ Đức, lần lượt 2,79 và 2,57.
Còn 3 trường có tỷ lệ chọi lớp 10 dưới 2 là THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Cầu, Võ Trường Toản. Nhiều giáo viên chủ nhiệm lớp 9 chia sẻ, đây là điểm gây bất ngờ, đặc biệt với Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, khi thứ hạng tỷ lệ chọi sụt giảm mạnh, từ top 10 của năm ngoái, năm nay ra ngoài top 25.
Trong khi đó, Trường THPT Bùi Thị Xuân bứt phá mạnh, từ hạng 31 năm 2025 lên vị trí số 1 hay Trường THPT Thủ Đức cũng từ vị trí số 10 của năm 2025 lên hạng 3…
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu phó Trường THCS Đống Đa (P.Thạnh Mỹ Tây), cho hay từ nhiều năm qua, những trường tốp đầu, có điểm chuẩn lớp 10 cao, mặc định là “sân chơi” của những học sinh có học lực giỏi, xuất sắc một cách ổn định, là những học sinh giỏi cấp quận, TP.
Do đó, không thể so sánh tỷ lệ chọi của trường tốp đầu với trường tốp 2. Chẳng hạn, lấy ví dụ ngay kỳ tuyển sinh lớp 10 năm nay, tỷ lệ chọi của Trường Nguyễn Thị Minh Khai (1,98) thấp hơn tỷ lệ chọi của Trường THPT Lê Trọng Tấn (2,45) nhưng không thể qua đó nói rằng độ cạnh tranh của Nguyễn Thị Minh Khai nhẹ hơn để từ đó thay đổi, điều chỉnh nguyện vọng. Bởi năng lực của những học sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào trường tốp 1 sẽ khác với năng lực của học sinh chọn nguyện vọng 1 là trường tốp 2.
Vì vậy theo ông Tuấn, có thể nói, tỷ lệ chọi chỉ là một kênh tham khảo và nếu cần để so sánh thì phải là các trường trong cùng một tốp với nhau. Không thể cứ mặc nhiên thấy trường có tỷ lệ chọi thấp, tức độ cạnh tranh thấp hơn, mà thay đổi.
Hiệu trưởng Trường THCS tại P.Bình Lợi Trung cũng cho rằng tỷ lệ chọi giảm không có đồng nghĩa với việc giảm áp lực học tập và cạnh tranh vào trường tốp đầu. Bởi mỗi tốp trường có đối tượng thí sinh dự thi khác nhau, học sinh chọn trường căn cứ vào năng lực học tập ổn định của học sinh, đặc biệt với nhóm học sinh có nguyện vọng trường tốp đầu.
Hiệu trưởng Trường THCS tại P.Bình Lợi Trung lưu ý, phụ huynh và học sinh đừng quá tập trung vào việc đổi nguyện vọng nếu lựa chọn của học sinh đã được quyết định từ sự phối hợp, tư vấn chặt chẽ của gia đình, giáo viên chủ nhiệm và năng lực học tập chính xác của các em. Lúc này cần thiết là gia đình động viên, đồng hành và chăm sóc để các con yên tâm vào việc ôn tập, chuẩn bị kiến thức, tâm lý, tinh thần tốt nhất cho kỳ thi sắp tới.
Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy "đủ" để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
"Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có", cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
"Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày", cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
"Tôi xoay như chong chóng", chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
"Đi làm vì cái tâm", cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học... Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
"Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp", chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán...). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
Cứ đến mùa tuyển sinh vào lớp 10, cùng với lịch thi, chỉ tiêu và môn thi, thông tin "tỷ lệ chọi" của từng trường lại được công bố.
Học sinh nhìn tỷ lệ, ví dụ, 1/3, 1/5 như một "định mệnh" cho tương lai của mình. Nhiều em thay đổi nguyện vọng vào phút chót, chọn trường thấp hơn khả năng thật vì sợ rớt. Trong khi đó, không ít học sinh khác thấy tỷ lệ thấp liền chủ quan, giảm nỗ lực. Những con số tưởng khách quan ấy lại đang khiến tâm lý học sinh trở nên bất ổn và định hướng học tập có thể bị sai lệch.
Trên lý thuyết, tỷ lệ chọi được cho là giúp thí sinh "ước lượng độ khó" của kỳ thi. Nhưng thực chất, con số này phản ánh chưa đúng về thực tế cạnh tranh.
Hai trường có cùng tỷ lệ chọi 1/10 chưa chắc đã có mức độ cạnh tranh ngang nhau. Có trường nhiều hồ sơ ảo, học sinh chỉ đăng ký "thử vận may", trong khi trường khác có ít hồ sơ nhưng hầu hết là học sinh có học lực giỏi.
Tỷ lệ chọi còn biến động mạnh qua từng năm do hàng loạt yếu tố như vị trí địa lý, uy tín nhà trường, thay đổi chỉ tiêu hay tâm lý đám đông. Do đó, việc lấy tỷ lệ chọi làm căn cứ để dự đoán cơ hội trúng tuyển là thiếu cơ sở khoa học.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng: "Tỷ lệ chọi chỉ mang ý nghĩa mô tả số lượng đăng ký, chứ không dự báo được kết quả. Do đó không nên dùng tỷ lệ này để định hướng nguyện vọng".
Về mặt thống kê, tỷ lệ chọi là dữ liệu thô, giá trị thông tin thấp nếu không đi kèm các yếu tố như phổ điểm, chỉ tiêu ưu tiên, hoặc điểm chuẩn dự kiến. Nó không phản ánh được năng lực học sinh, mức độ cạnh tranh thực tế, hay chất lượng đào tạo của trường.
Do đó thay vì chỉ tập trung vào "bao nhiêu người thi - bao nhiêu người đậu", phụ huynh và học sinh nên quan tâm tới các thông tin có ý nghĩa định hướng thực chất:
Đồng thời, các nhà trường nên đẩy mạnh công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp trong trường THCS, giúp học sinh hiểu rõ bản thân thay vì chạy theo "độ hot" của trường. Khi có đủ thông tin đúng và hữu ích, học sinh sẽ biết chọn trường phù hợp.
Thông tin này vừa được ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng, chia sẻ tại chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng tại phường Ngũ Hành Sơn ngày 6-5.
Trước các ý kiến lo lắng của cử tri, ông Thụy cho biết tới thời điểm hiện nay Đà Nẵng có 43.586 học sinh lớp 9 đã đủ điều kiện để tốt nghiệp THCS, có 38.690 học sinh được tuyển vào trường THPT công lập.
"Như vậy tỉ lệ học sinh vào trường THPT công lập đạt là gần 88,8%. Ngoài ra Đà Nẵng có 15 trường trung học phổ thông, trường có cấp trung học phổ thông ngoài công lập và 4 trung tâm giáo dục thường xuyên. Như vậy đã có 19 trường có thể đón 12% thí sinh không vào được các hệ trường THPT công lập. Thực sự so với 2 đầu đất nước thì "sức nóng" tuyển sinh lớp 10 ở Đà Nẵng không bằng" - ông Thụy cho biết.
Theo ông Thụy, quy mô về trường lớp hiện tại của Đà Nẵng vẫn đảm bảo được số lượng tuyển sinh trong thời gian tới mà không áp lực như TP.HCM và Hà Nội.
Ông Thụy cho biết hiện nay công tác tuyển sinh và hướng nghiệp được thực hiện theo quyết định của Chính phủ, các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phân luồng học sinh vào các trường nghề, cao đẳng nghề được Đà Nẵng chuẩn bị khá kỹ.
Trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo đã rà soát đầy đủ quy hoạch mạng lưới trường lớp để tham mưu đầu tư cơ sở vật chất.
Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, dự kiến trong năm học tới sẽ có biến động số lượng học sinh khá lớn do yếu tố năm sinh, nhưng sở đã dự báo trước số lượng học sinh, số phòng học và cơ sở vật chất cần nâng cấp.
Trước đó trong chương trình tiếp xúc cử tri vào ngày 5-5, nhiều cử tri cũng kiến nghị cần nghiên cứu chính sách phổ cập giáo dục đến lớp 12, hoặc mở rộng quy mô trường lớp, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền học tập của học sinh sau bậc trung học cơ sở.
