Giai Du đã trở thành tâm điểm của làng văn khi vừa nhận giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng với truyện dài “Nên làm gì khi trời nổi gió?”.
Giai Du cho biết bắt đầu viết từ khá sớm, khi còn là học sinh THCS. Thời điểm đó, việc đọc những truyện ngắn trên các ấn phẩm quen thuộc với học trò như Mực Tím, Hoa Học Trò đã âm thầm nuôi dưỡng tình yêu chữ nghĩa với chàng trai này.
“Các tác phẩm được tiếp xúc từ nhỏ là thứ nuôi dưỡng việc đọc và viết của mình khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tuy nhiên thời điểm ấy việc nghiêm túc theo đuổi một câu chuyện vẫn chưa đến”, Giai Du chia sẻ.
Phải đến khi trưởng thành hơn, khi bắt đầu đặt ra nhiều câu hỏi về thế giới và nhận ra sự tồn tại của những cuộc đời khác ngoài bản thân, Giai Du mới thực sự bước vào hành trình sáng tác một cách có ý thức. Chàng trai người An Giang kể: “Khao khát muốn sống nhiều cuộc đời hơn, bước vào nhiều thế giới hơn là một trong những động lực lớn để thúc đẩy mình bắt đầu viết”.
Nói về những ảnh hưởng, Giai Du không nhắc đến một cái tên cụ thể, mà gọi đó là “những người thầy không tên”, những người đã kể các câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm, cổ tích, thần thoại, văn hóa dân gian… Bên cạnh đó, những người bạn, là các độc giả đầu tiên từ thời học sinh, cũng là những người góp phần nuôi dưỡng niềm tin để chàng trai này tiếp tục viết.
“Các độc giả mà mình có từ trước đến nay là những người ảnh hưởng đến công việc sáng tác của mình nhất”, Giai Du bộc bạch.
Nói về truyện dài “Nên làm gì khi trời nổi gió?” giúp bản thân vừa đạt giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ 1, Giai Du cho hay khi viết tác phẩm này, chưa biết đến cuộc thi.
“Lúc viết truyện dài ấy, mình vẫn chưa biết đến cuộc thi, vì thế chưa có ý định sẽ gửi thi bất kỳ đâu”, anh kể. Chỉ đến khi biết thông tin về Giải thưởng Văn học Kim Đồng, Giai Du mới quyết định gửi bản thảo, như một cách đặt niềm tin vào câu chuyện mình đã dốc nhiều tâm huyết.
“Lúc gửi đi mình cũng có khá nhiều kỳ vọng, mình nghĩ đó là cảm xúc khi chúng ta viết ra một tác phẩm tâm huyết và đặt hết niềm tin vào câu chuyện của mình”, Giai Du nói.
Tuy nhiên, theo Giai Du: “Sau đó là một khoảng lặng kéo dài. Suốt gần một năm, không có bất kỳ phản hồi nào từ ban tổ chức. Bản thảo dần rơi vào quên lãng, mình cũng không còn chờ đợi. Thời điểm đó mình gần như quên mất bản thảo đã được gửi, cũng không còn chút suy nghĩ mong ngóng đợi phản hồi”.
Vì thế, khi nhận được cuộc gọi báo tin đoạt giải, Giai Du cho biết cảm xúc đầu tiên là vô cùng bất ngờ. “Tất nhiên cũng có cả cảm giác mừng rỡ, vì những gì mình muốn nói đã có cơ hội được nói lên, được lắng nghe và nhận định”, Giai Du nhớ lại.
Dù vậy, khoảng thời gian “bặt vô âm tín” không khiến chàng trai gen Z chùn bước. Chàng cựu sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM cho hay: “Mình chưa từng bỏ cuộc trong văn chương. Trong thời gian cả một năm không nhận phản hồi, mình vẫn tiếp tục viết những tác phẩm khác, vẫn duy trì sáng tác mỗi ngày và tìm kiếm những câu chuyện mới”.
Sau giải thưởng lớn, điều đáng chú ý là Giai Du không đặt nặng áp lực phải vượt qua chính mình. “May mắn là khi nhận giải thưởng mình cũng đã có các tác phẩm ra mắt từ trước, đồng thời cũng đã viết nhiều bản thảo đợi xuất bản. Vì thế mình không cảm thấy áp lực phải trở thành ai đó. Điều quan trọng hơn là được là chính mình. Có thể sẽ tiến lên hay thụt lùi, nhưng được làm chính bản thân vẫn là điều quan trọng nhất”, Giai Du nói và lý giải: “Nếu có một tác phẩm được khen ngợi nhưng bản thân lại cảm thấy “đó không phải mình”, thì sự thành công đó cũng không mang lại sự hài lòng”.
Khi nói về thế hệ gen Z đang theo đuổi văn chương, Giai Du cho rằng rất khó đưa ra nhận định bao quát khi bản thân có góc nhìn tương đối nhỏ hẹp và ít va chạm. Tuy nhiên, chàng trai này cho rằng: “Nếu muốn nổi tiếng thì mình và các bạn gen Z có nhiều lựa chọn hơn là đi viết văn”.
Với những người trẻ còn do dự trước trang viết, lời khuyên của tác giả trẻ tuổi này không phải là xua đi nỗi sợ, mà ngược lại, Giai Du cho rằng: “hãy sợ hãi nhiều hơn nữa, nỗi sợ hãi rất tốt cho việc sáng tác. Hành trình làm nghệ thuật không thể tách rời khỏi việc vượt qua những nỗi sợ vô hình không thể gọi tên”.
Ngoài giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần 1 với “Nên làm gì khi trời nổi gió?”, Giai Du còn nhận giải Văn học trẻ của Hội Nhà văn TP.HCM 2025 với tác phẩm “Lân tinh”.
Dù vậy, Giai Du không vội gắn mình với một danh xưng cố định. “Hiện tại, mình vẫn còn nhiều thứ muốn trải nghiệm, nên chưa có ý định sẽ tìm một danh xưng ổn định cho bản thân. Mình ước mơ sao có cuộc đời hoàn toàn tự do làm nghệ thuật, sáng tạo và dốc hết mình cho văn chương”, Giai Du cho hay.
Hiện tại, viết văn là công việc chính, bên cạnh đó chàng trai gen Z này còn làm thêm bán thời gian để nuôi dưỡng các sáng tác.
Nhà văn Tống Phước Bảo, Hội viên Hội nhà văn Việt Nam, cho biết: “Giai Du là một cây bút trẻ giàu nội lực, có tinh thần dấn thân và ý thức rõ ràng trong hành trình sáng tác, dù còn ở giai đoạn đầu của sự nghiệp. Tôi đánh giá cao việc Giai Du không chọn lối đi an toàn, mà liên tục thử thách chính mình qua từng tác phẩm, từ chất liệu bản địa đậm đặc trong “Chiều chiều quạ nói với diều” đến hướng tiếp cận giàu tính triết luận, hư ảo nhưng phản ánh hiện thực trong “Kiện trời”…
“Giai Du có nhiều điểm mạnh nổi bật như tư duy sáng tạo và bứt thoát của thế hệ gen Z, có độ chín trong giọng văn so với tuổi đời, có khả năng xây dựng cốt truyện và ý tưởng rất tốt, có ý thức lồng ghép văn hóa và ngụ ngôn vào tác phẩm như một lớp dẫn giải, giúp tăng chiều sâu và khả năng liên tưởng cho người đọc. Với tinh thần học hỏi, ý thức làm mới và đam mê mạnh mẽ, Giai Du có tiềm năng tạo ra những “cú bứt phá” trong tương lai. Tôi tin rằng nếu tiếp tục con đường này, Giai Du có thể xây dựng được một “vùng độc giả riêng” trong làng văn”, nhà văn Tống Phước Bảo nói thêm.
Trần Ngọc Minh Thanh, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025, cho rằng vấn đề dễ xảy ra trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT chính là việc quá tải kiến thức, nhất là giai đoạn cuối.
Theo thủ khoa Minh Thanh, quá tải kiến thức có thể là do học nhồi nhét quá nhiều dẫn đến não bộ không thể tiếp thu và xử lý hết được. Hoặc bạn thúc ép bản thân mình quá đà khiến cơ thể bắt đầu có những biểu hiện như mệt mỏi, chán nản trước ngày thi, từ đó rất dễ bị "burnout" (kiệt sức trong học tập hoặc nghề nghiệp).
Chia sẻ một số lời khuyên để thí sinh không bị quá tải kiến thức, Minh Thanh nói: "Trước hết các bạn nên dành một chút thời gian để bản thân được nghỉ ngơi. Trong quá trình ôn luyện, mình sử dụng phương pháp học Pomodoro, tức chia nhỏ thời gian học và xen kẽ những khoảng nghỉ ngắn. Thường mình sẽ học 50 phút và nghỉ 10 phút".
Thanh cũng lưu ý trong quá trình nghỉ 10 phút sẽ không lướt điện thoại, xem mạng xã hội. Thay vào đó, dù giải bài tập chưa xong, Thanh vẫn đặt bút xuống và hít thở thật sâu, rồi ngồi nghỉ ngơi thư giãn, hết 10 phút sẽ quay lại với bài học.
"Các bạn không nên nhồi ép bản thân học quá nhiều mà hãy để cơ thể được thư giãn một chút sau những giờ căng thẳng. Cũng không nên học nhiều giờ liên tục khiến bản thân dễ rơi vào tình trạng suy kiệt, dẫn đến bị "burnout" sớm", Minh Thanh nhắn gửi.
Ngoài ra, thủ khoa cho rằng thí sinh đừng nên giải đề quá nhanh. "Đúng là việc giải đề sẽ giúp ích rất nhiều cho các bạn. Tuy nhiên mình đề cao việc giải đề khoa học hơn. Tức các bạn nên giải đề một cách chậm chậm, từ từ và hiểu sâu về một đề, hơn là giải nhiều, giải nhanh nhưng không hiệu quả", Minh Thanh nói.
Thủ khoa cũng cho biết thêm khi giải quá nhiều đề, não bộ sẽ tiếp nhận quá nhiều kiến thức vừa mới vừa khó, khiến bản thân không xử lý hết được. Từ đó dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực về bản thân rồi tự chất vấn rằng: "Cái bài này mà không giải được thì đi thi sẽ như thế nào?". Theo Minh Thanh, chưa đi thi mà đã có những dấu hiệu suy nghĩ tiêu cực sẽ dẫn đến rất nhiều hậu quả sau này.
Minh Thanh nói: "Khi quá tiêu cực sẽ dẫn đến dễ burnout, dễ nản trước khi thi. Mình mong các bạn sẽ luôn có những phút giây giải đề hiệu quả nhất và phải luôn tích cực trong mọi hoàn cảnh. Mỗi bài tập khó chính là một cánh cửa mới, một cơ hội mới cho các bạn tiếp thu kiến thức. Hãy hết sức bình tĩnh và làm những điều mình có thể".
Với những gì chia sẻ trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay, Minh Thanh mong có thể giúp thí sinh tránh gặp phải sai lầm mà bản thân đã từng vấp phải, cũng như thí sinh sẽ không mất quá nhiều thời gian để sửa chữa những lỗi lầm ấy. "Việc chia sẻ kinh nghiệm ôn thi với mong muốn giúp các bạn có thể đạt đến những ước mơ của mình và mình mong đó cũng là động lực học tập cho các bạn", Minh Thanh gửi gắm.
Chiều 13.5, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam và Trường cao đẳng FPT Polytechnic tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp gắn với thực tiễn, đồng thời mở rộng các hoạt động hỗ trợ thanh niên phát triển toàn diện.
Theo nội dung thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp triển khai các chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu niên; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng, khởi nghiệp và hội nhập quốc tế dành cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, các bên cũng hướng tới mục tiêu định hướng nghề nghiệp, việc làm cho thanh niên và lực lượng lao động tại nhiều địa phương.
Đại diện Trường cao đẳng FPT Polytechnic cho biết việc hợp tác với Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam sẽ mở ra nhiều cơ hội để sinh viên được tham gia các hoạt động thực tiễn, nâng cao kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp cũng như tăng khả năng thích ứng với thị trường lao động.
Trong khi đó, đại diện Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam đánh giá sự phối hợp này không chỉ góp phần đa dạng hóa môi trường trải nghiệm cho thanh niên mà còn thúc đẩy các dự án hỗ trợ thanh thiếu nhi phát triển toàn diện về tri thức, thể chất và kỹ năng xã hội.
Trong khuôn khổ chương trình, hai bên đã thực hiện nghi thức ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU), khẳng định cam kết đồng hành lâu dài trong công tác đào tạo, hỗ trợ thanh niên và tổ chức các hoạt động cộng đồng.
Theo ban tổ chức, hoạt động hợp tác giữa Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam và Trường cao đẳng FPT Polytechnic được kỳ vọng sẽ tạo thêm nhiều sân chơi, cơ hội học tập, trải nghiệm và phát triển kỹ năng cho thanh niên trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Hai bạn trẻ tạo nên cơn sốt của bộ ảnh cô bé H'Mông ở Tà Xùa chính là Thy Mây (tên thật là Nguyễn Thị Mai, 26 tuổi, ngụ phường Từ Liêm, TP.Hà Nội) và Nguyễn Văn Thạch (28 tuổi, ngụ phường Từ Liêm, TP.Hà Nội). Mây làm trang điểm, còn Thạch chụp ảnh cho tiệm ảnh mà cả hai cùng nhau gầy dựng.
Đến hiện tại, hai bạn trẻ này vẫn chưa hết bất ngờ khi bộ ảnh ra đời trong một dịp tình cờ lại được hàng triệu người yêu thích.
Thạch cho biết: "Tôi khá bất ngờ khi bộ ảnh được nhiều người biết đến. Công việc chính của tôi là chụp ảnh dịch vụ ở Hà Nội.
Tuy nhiên, tôi luôn ấp ủ đam mê chụp ảnh nghệ thuật. Bộ ảnh cô bé H'Mông là bộ ảnh nghệ thuật đúng với sở thích của tôi và cũng là bộ ảnh đầu tiên được lan truyền mạnh mẽ".
Không giấu được niềm vui, Mây kể cô là người đăng tải những bức ảnh đầu tiên của cô bé H'Mông trên Threads. Đồng thời, cô đăng tải video hậu trường chụp ảnh cô bé trên nền tảng TikTok. Chỉ vài giờ sau đó, cô phát hiện hình ảnh cô bé được cộng đồng mạng yêu thích, chia sẻ mạnh mẽ.
Từ ngày 2.4 đến nay, bộ ảnh, video liên quan đến cô bé H'Mông trên các nền tảng đã nhận về hàng triệu lượt xem và hàng nghìn bình luận tích cực. Nhiều hội nhóm lớn trên mạng xã hội cũng chia sẻ và cùng thảo luận về bộ ảnh.
Ít người biết, Mây và Thạch đã gặp cô bé H'Mông này rất tình cờ trong dịp du lịch cùng nhóm bạn ở xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La vào cuối tháng 3.2026.
"Lúc xuống bản Tà Xùa dạo chơi, chúng tôi thấy một nhóm học sinh đang ra về. Trong đó, một bé xinh lắm, nổi bật hơn hẳn các bạn. Về sau, tôi hỏi thăm thì biết cô bé tên Lù Thị Chứ, 12 tuổi, người H'Mông, sinh sống ở Tà Xùa. Vốn làm nghề trang điểm, tôi bị em ấy cuốn hút ngay lập tức. Sau vài phút chần chừ và rời đi một quãng, chúng tôi quyết định quay lại xin bé cho phép chụp ảnh. Ban đầu, em ấy ngại ngùng, chưa đồng ý. Chúng tôi cố gắng thuyết phục và hẹn hôm sau đến nhà xin phép bố mẹ em để chụp ảnh", Mây kể.
Khi được gia đình bé cho phép, Mây và Thạch bắt tay thực hiện bộ ảnh. Do mục đích ban đầu là du lịch cùng nhóm bạn nên Mây không mang theo đầy đủ đồ nghề làm việc. Cô quyết định trang điểm cho bé Chứ với má hồng, kem nền và chì kẻ mày của mình. Đó là kiểu trang điểm theo phong cách tôn nét sẵn có, phù hợp độ tuổi, giữ được nét trong trẻo của cô bé.
Trong khi đó, Thạch chọn những bối cảnh giản dị, mang đậm hơi thở vùng cao để chụp ảnh cho bé. Cô bé Chứ xinh xắn, trong veo trong trang phục của người H'Mông do mẹ bé thêu, cứ thế nhẹ nhàng vào bộ ảnh.
"Lần đầu được chụp ảnh, cô bé khá bỡ ngỡ trong cách tạo dáng. Tuy nhiên, bé tiếp thu nhanh và phối hợp rất tốt", Thạch nhận xét.
Lúc được xem lại ảnh, bé Chứ rất thích thú và khen ảnh đẹp. Cô bé hồn nhiên, cảm ơn Mây và Thạch rối rít. Ngược lại, vẻ đẹp của Chứ chính là động lực để hai bạn trẻ tiếp tục thắp lửa đam mê.
Mây tâm sự khi tiệm ảnh ít khách, áp lực xoay kinh phí để duy trì hoạt động khiến cô và Thạch từng nghĩ đến bỏ cuộc. Chuyến du lịch Tà Xùa là cách để cả nhóm quên đi áp lực công việc. Nhưng bất ngờ, Mây và Thạch được sống lại với đam mê, tạo ra bộ ảnh nổi tiếng.
Còn Thạch, ban đầu không xác định theo nghề chụp ảnh. Thạch biết đến nhiếp ảnh như một cơ duyên rồi nhận ra bản thân có thể kết nối với mọi người qua ống kính.
Nam thanh niên thích kể câu chuyện của mọi người bằng hình ảnh. Từ đó, Thạch nghiêm túc theo đuổi nghề nhiếp ảnh.
Sự thành công của bộ ảnh cô bé H'Mông ở Tà Xùa chính là động lực để Mây và Thạch vững tin hơn trên con đường đã lựa chọn.
