“Tôi bất ngờ khi thanh toán hóa đơn được giảm 30% với lý do mừng đại lễ, xưa nay đi du lịch ngày lễ chỉ lo chặt chém”, chị Bích Lan, sống tại Hà Nội, kể về chuyến du lịch đến TP HCM dịp 30/4.
Trái với trải nghiệm của chị Lan, nhiều vụ ”chặt chém” vẫn xảy ra ở các điểm du lịch nổi tiếng mỗi mùa cao điểm. Gần đây nhất là vụ đoàn khách tố khách sạn thu phụ phí dịch vụ quá cao, không minh bạch giá ở phường Sông Cầu, Đăk Lăk.
Sau khi cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, cơ sở lưu trú bị kết luận vi phạm quy định về minh bạch giá tại Luật Giá năm 2023 và vi phạm quy định tại Nghị định số 87 ngày 12/7/2024 của Chính phủ. Mức phạt dự kiến là 1,5 triệu đồng cho lỗi không niêm yết giá dịch vụ theo quy định.
Ông Trần Tường Huy, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, nhận định văn hóa du lịch hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành, khiến tình trạng “chặt chém” trở thành vấn đề hệ thống.
Theo ông Huy, đặc thù mùa vụ khiến người bán nảy sinh tâm lý “tranh thủ”, trong khi du khách thường dễ dàng chấp nhận vì sự khan hiếm dịch vụ dịp cao điểm.
Thực tế tại Việt Nam, các kỳ nghỉ lễ thường tập trung vào một số thời điểm ngắn, tạo áp lực quá tải cục bộ. Theo dữ liệu từ Cục Du lịch, lượng khách nội địa trong các kỳ nghỉ lễ thường tăng 30-50% so với ngày thường, tạo cơ hội cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ thực hiện tư duy “ăn xổi”.
Sự thiếu hụt của một nền văn hóa phục vụ chuyên nghiệp và việc buông lỏng giám sát tại địa phương cũng là nguyên nhân chính.
Nhiều nơi chưa chú trọng việc niêm yết giá hoặc thiếu lực lượng thanh tra giám sát, chế tài đủ mạnh để răn đe. Việc ứng dụng công nghệ để tiếp nhận phản ánh còn chậm, khiến du khách khó bảo vệ quyền lợi. Ông Huy nhấn mạnh vấn nạn này chỉ được giải quyết khi có sự phân bổ dòng khách hợp lý và áp dụng bộ quy tắc ứng xử văn minh đến từng hộ kinh doanh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng giám đốc AZA Travel, cho rằng ranh giới giữa việc tăng giá hợp lý và “chặt chém” nằm ở tính minh bạch. Theo ông Đạt, chi phí nhân công và nguyên liệu ngày lễ có thể khiến giá tăng 12-20%, nhưng nếu tăng gấp đôi là dấu hiệu trục lợi. “Khách cần được thông tin đầy đủ về giá cả và chất lượng tương xứng trước khi sử dụng dịch vụ”, ông Đạt nói.
Ông Đạt cũng chỉ ra kẽ hở trong phân cấp trách nhiệm quản lý. Hiện nay, khách sạn, nhà hàng thuộc Ban quản lý khu du lịch, nhưng niêm yết giá lại do Quản lý thị trường thuộc Sở Công thương phụ trách, còn vận tải du lịch như taxi, xe ôm lại thuộc thẩm quyền Sở Xây dựng. Sự phân mảnh này dẫn đến tâm lý đùn đẩy khi có sự cố xảy ra. Để khắc phục, nhiều quốc gia du lịch phát triển như Thái Lan đã thành lập Cảnh sát Du lịch – lực lượng chuyên trách có thẩm quyền xử lý nhanh các vi phạm về giá và an ninh tại các khu vực trọng điểm du lịch.
Tại TP HCM, chính quyền đang bám sát việc phân cấp và đa dạng hóa kênh phản ánh. Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó giám đốc Sở Du lịch TP HCM, cho biết thành phố vận hành hệ thống đa kênh gồm tổng đài, chatbot, ứng dụng VNeID. Thông tin từ các kênh này sẽ được chuyển ngay đến chính quyền địa phương để thống nhất phương án xử lý nhanh nhất. Trước mỗi dịp lễ, Sở Du lịch đều gửi văn bản tuyên truyền, giám sát giá đến từng xã, phường, đặc khu.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Chu Đình Trung, đại diện tiệm Phở 2000 ở TP HCM, cho biết quán thường xuyên đón những đoàn khách MICE hàng trăm người nhưng luôn bán đúng mức giá niêm yết và không phụ thu.
Thời gian cao điểm đón khách, tiệm chủ động làm việc với các đơn vị lữ hành trước nhiều tháng để chuẩn bị nhân sự và thực phẩm, tránh quá tải hay phát sinh chi phí. Theo ông Trung, hành vi “chặt chém” giá có thể xảy ra ở các cơ sở nhỏ lẻ nhưng sẽ tác động lớn đến cả chuỗi cung ứng dịch vụ trong khu vực.
Để xóa bỏ vấn nạn này, ông Nguyễn Tiến Đạt đề xuất cần nâng mức chế tài, phạt gấp nhiều lần số tiền trục lợi, đình chỉ hoạt động 1-6 tháng hoặc rút giấy phép kinh doanh để đủ sức răn đe.
Các biển báo đường dây nóng cần hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ tại vị trí dễ quan sát để hỗ trợ khách quốc tế. Theo thống kê của tổ chức du lịch quốc tế, chỉ khoảng 10% du khách gặp sự cố thực hiện phản ánh qua hotline do quy trình phức tạp. Việc đơn giản hóa thủ tục tố giác trực tuyến sẽ giúp cơ quan chức năng có dữ liệu để xử lý triệt để hơn.
Ông Trần Tường Huy cảnh báo sự mất cân bằng giữa giá cả và chất lượng gây thiệt hại lớn cho thương hiệu điểm đến. Khi du khách trả giá cao nhưng nhận lại dịch vụ kém, họ sẽ không quay lại.
“Trong thời đại mạng xã hội, một hình ảnh tiêu cực lan truyền nhanh chóng sẽ phá hủy công sức gầy dựng hình ảnh của địa phương”, ông Huy nhận định.
Để tránh rủi ro, du khách được khuyến cáo nên tìm hiểu thông tin trước, ưu tiên các cơ sở uy tín và yêu cầu làm rõ giá dịch vụ trước khi sử dụng. Các địa phương cần xây dựng danh sách “điểm đến tin cậy” được cập nhật thường xuyên trên website chính thức để hỗ trợ du khách chọn lọc dịch vụ.
Ngày 3-5, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Ngô Khắc Thinh - Trưởng Phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) - cho biết các đơn vị liên quan đã việc làm với ông P.T.D. (55 tuổi, trú Gia Lai) là người bán kem bị du khách Thái Lan tố bán kem giá cao tại công viên bờ biển Nha Trang.
Ông Thinh nói tại buổi làm việc, ông D. phủ nhận việc "chặt chém" cây kem giá 100.000 đồng đối với 2 du khách Thái Lan.
Người bán kem trình bày trước đó, từ đường Biệt Thự ra đường Trần Phú (phường Nha Trang), ông gặp hai mẹ con du khách người Thái Lan hỏi mua kem.
Lúc này ông D. cho biết 2 du khách hỏi mua 2 cây kem nên đã báo giá 100.000 đồng. Tuy nhiên sau đó 2 du khách chỉ mua 1 cây kem với giá 20.000 đồng.
Cũng theo ông Thinh, trước mắt Phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Nha Trang xác định ông D. có 2 hành vi vi phạm gồm bán hàng rong tại khu vực cấm và điều khiển phương tiện trên đường dành cho người đi bộ.
Còn có hay không tình trạng "chặt chém" trong vụ việc này, ông Thinh cho biết hiện nay Công an phường Nha Trang vẫn đang tiếp tục làm việc với các bên liên quan để xác định.
Trong những ngày nghỉ lễ 30.4- 1.5, nhiều người dân và du khách đã lựa chọn di chuyển dọc theo tuyến QL49B hướng về các xã Ngũ Điền cũ nay là các phường Phong Hải, Phong Phú và Phong Quảng… thuộc thành phố Huế. Đây là khu vực ven biển và đầm phá Tam Giang nổi tiếng với vẻ đẹp trong lành, mộc mạc và nhịp sống chậm rãi của những người dân hiền hòa chuyên nghề nông, nuôi trồng thủy sản.
Trên hành trình khám phá những vùng đất này, du khách không chỉ bị thu hút bởi những vùng biển bình yên mà còn ấn tượng bởi các hồ sen đang bung nở. Đặc biệt, trước cổng làng Thế Chí Tây (phường Phong Phú) một hồ sen lớn đang vào mùa nở rộ, tô điểm sắc hồng rực rỡ giữa màu vàng của những cánh đồng đang kỳ thu hoạch. Tạo nên một "bức tranh" sống động.
Ông Văn Công Hiệp (48 tuổi, người dân làng Thế Chí Tây), chủ hồ sen này cho biết, bắt đầu từ sau Tết khi ông xuống giống để trồng Sen. Đến đầu tháng 4, những búp sen đầu tiên bắt đầu bung nở rực rỡ. Đối với người dân nơi đây, trồng sen không chỉ để tạo phong cảnh mà còn là một nghề phụ kiếm thêm thu nhập, bên cạnh việc làm ruộng.
Theo ông Hiệp, những ngày qua, lượng người ghé lại "check-in" và chụp ảnh rất đông. Ông luôn vui vẻ đón tiếp du khách vì sự yêu thích của mọi người đối với hình ảnh của làng là niềm tự hào của cư dân địa phương. Tuy nhiên, để bảo vệ sinh kế, ông cũng phải cắm biển cấm hái hoa nhằm đảm bảo năng suất hạt cho kỳ thu hoạch tới.
Không chỉ ở làng Thế Chí Tây, với phong cảnh làng quê mộc mạc và các tuyến đường hoa xanh tươi, bãi biển đẹp, tuyến đường ven biển này trở thành một gợi ý thú vị cho cho du khách trong dịp lễ này.
Ở Trung Quốc cổ đại, việc đặt những chiếc chum lớn trong sân vườn thường mang ý nghĩa cát tường, giúp trấn giữ ngôi nhà và cải thiện vận may cho gia chủ. Hoàng cung cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, mục đích cốt lõi của những chiếc chum nước trong Tử Cấm Thành là phòng hỏa.
Kiến trúc của Tử Cấm Thành chủ yếu được xây dựng bằng gỗ, khiến hỏa hoạn trở thành mối nguy lớn nhất đối với sự an toàn của cung điện. Do đó, những chiếc chum lớn được đặt ở khắp các sân điện và dọc lối đi, luôn được đổ đầy nước quanh năm. Mỗi chiếc chum có thể chứa từ vài trăm đến vài nghìn lít nước, tương đương với lượng nước của một chiếc xe chữa cháy nhỏ ngày nay.
Nếu hỏa hoạn xảy ra, quân lính và thái giám có thể lấy nước ngay tại chỗ để dập lửa. Những chiếc chum này còn được gọi bằng những cái tên như "Môn Hải" (biển trước cửa), "Cát Tường Cương" (chum cát tường) hay "Thái Bình Cương" (chum thái bình).
Vào mùa đông khắc nghiệt ở Bắc Kinh, để ngăn nước trong chum bị đóng băng, dẫn đến việc không thể dùng chữa cháy khi cần, người trong cung áp dụng các biện pháp sưởi ấm. Họ đặt than củi đang cháy vào bên trong các bệ đá rỗng bên dưới đáy chum. Ngoài ra, những chiếc chum còn được đậy nắp kỹ và mặc thêm "áo khoác bông" - một lớp bọc bằng vải bông dày để cách nhiệt và giữ ấm cho nước bên trong. Nhờ vậy, dòng nước luôn sẵn sàng dù ở nhiệt độ dưới 0 độ C.
Theo ghi chép trong cuốn Đại Thanh Hội Điển, từng có tổng cộng 308 chiếc chum lớn trong Tử Cấm Thành nhưng qua thời gian, hiện chỉ còn 231 chiếc được bảo tồn.
Những chiếc chum này được chia làm ba loại chính dựa trên chất liệu: đồng, sắt và đồng mạ vàng. Vào thời nhà Minh (1368-1644), hầu hết chum được làm bằng sắt. Đến thời nhà Thanh (1644-1911), những chiếc chum đồng mạ vàng bắt đầu xuất hiện.
Quy trình mạ vàng tinh xảo và phức tạp khi vàng được hòa tan trong thủy ngân, quét lên bề mặt đồng, sau đó nung nóng để thủy ngân bay hơi, để lại lớp vàng bám chặt vào bề mặt đồng, tạo nên vẻ ngoài vàng óng rực rỡ.
Hệ thống phân cấp kiến trúc trong Tử Cấm Thành rất nghiêm ngặt và những chiếc chum cũng tuân theo quy tắc đó. Chum đồng mạ vàng là loại cao cấp nhất, hiện chỉ còn 18 chiếc, được đặt tại lối vào của các cung điện quan trọng nhất như điện Thái Hòa và điện Bảo Hòa. Chum đồng và sắt được đặt tại các cung điện bình thường và dọc các con lộ.
Vào cuối thời nhà Thanh, quân xâm lược tràn vào Tử Cấm Thành. Do những chiếc chum quá nặng không thể mang đi, chúng đã dùng lưỡi lê để cạo sạch lớp vàng trên bề mặt. Đến nay, du khách vẫn có thể nhìn thấy những vết xước của lưỡi lê hằn trên thân chum như một phần của lịch sử.
Tử Cấm Thành hay Cố Cung được khởi công từ thời nhà Nguyên trong khoảng năm 1271-1368. Công trình gồm nhiều cung điện, bao phủ diện tích khoảng 720.000 m2, từng là nơi ở của 24 vị hoàng đế nhà Minh và nhà Thanh. Nơi đây được bảo vệ bởi bức tường cao 10 m với các tháp canh cùng hào nước rộng. Hiện nay, Tử Cấm Thành là điểm du lịch nổi tiếng hầu hết du khách sẽ ghé qua khi tới Bắc Kinh.
