“Mẹ đã được giải thoát khỏi những cơn đau, nhưng khi bà mất tôi nhận ra mình thực sự cô độc trên đời”, chị My, 37 tuổi, ở Bắc Ninh nói.
Năm 2023, mẹ chị phát hiện ung thư giai đoạn ba trên nền bệnh Parkinson. Chị My nghỉ việc tại Hà Nội, chuyển sang làm tự do để vừa chăm con nhỏ, vừa lo cho mẹ. Thời điểm bà bị bệnh viện trả về, con thứ hai của chị mới ba tháng tuổi. Một mình chị xoay xở với 5 cữ thuốc, bơm cháo qua ống sonde, thay băng và xử lý dịch khối u mỗi ngày.
Chồng đi làm xa đến khuya, họ hàng chỉ hỗ trợ được lúc ngặt nghèo. Mẹ chị không nói được nên mỗi khi cần con gái trợ giúp, bà vỗ tay. “Có những đêm vừa chợp mắt đã bật dậy vì tiếng vỗ tay. Mọi thứ cứ lặp lại đến kiệt sức”, chị kể.
Anh Trần Quốc Trung, 26 tuổi, ở Ninh Bình cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Hai năm trước, anh nghỉ việc ở nước ngoài về chăm mẹ đột quỵ nằm liệt giường. Không có anh chị em, Trung vừa làm việc tự do, vừa hỗ trợ bố chăm mẹ. Để duy trì tài chính chi trả viện phí của mẹ, anh làm hai, ba công việc một lúc, mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng.
“Một bên là mẹ bệnh, một bên là bố đã già yếu. Nhiều lúc tôi muốn trốn đi đâu đó nhưng không thể vì mình là điểm tựa duy nhất”, Trung nói.
Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, Học viện Chính trị Khu vực II, những người con một phải gánh chịu áp lực như Hà My, Quốc Trung không hiếm, tương lai sẽ tăng lên bởi quy mô gia đình Việt Nam có xu hướng ít người hơn.
Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh toàn quốc đang giảm mạnh, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 vào năm 2024 và tiếp tục xu hướng giảm. Báo cáo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 cho thấy nhóm hộ gia đình từ 1 đến 3 người chiếm 50% trên cả nước. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc xã hội rất lớn khi mô hình gia đình truyền thống (4-5 người trở lên) không còn áp đảo. Điều này đồng nghĩa số gia đình một con, trong đó người con phải gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, ngày càng tăng.
GS TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số, nhận định hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Khi quy mô gia đình thu hẹp theo mô hình “1-2-4” (một người con phải lo cho hai bố mẹ và bốn ông bà), gánh nặng sẽ dồn lên vai từng cá nhân. “Khoảng trống giữa nhu cầu chăm sóc và hệ thống hỗ trợ cộng đồng đang ngày càng lớn”, ông Long nhấn mạnh.
Nghiên cứu từ Đại học Missouri (Mỹ) trên 1.800 người cũng chỉ ra con một có mức độ căng thẳng cao hơn hẳn khi chăm sóc người thân. Họ thường rơi vào tình trạng “caregiver burnout” (người chăm sóc kiệt sức) nhanh hơn vì không có người cùng chia sẻ những ký ức gia đình hay cùng bàn bạc trước các quyết định sinh tử của cha mẹ.
Tuy vậy, giáo sư Long cho rằng không nên nhìn vấn đề một chiều. Sinh nhiều con không đồng nghĩa cha mẹ sẽ được chăm sóc tốt. Trong những gia đình khó khăn, sự thiếu thốn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu con một được đầu tư tốt về giáo dục, sức khỏe và tài chính, việc chăm sóc cha mẹ sẽ được thực hiện tốt trong khả năng.
Ở góc nhìn khác, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh cho biết rằng con một không chỉ gánh trách nhiệm tài chính, thể chất mà còn gánh toàn bộ kỳ vọng tình cảm. Trong khi những gia đình đông con có thể bù đắp cho nhau (người góp tiền, người góp công sức), con một hoàn toàn không có “hệ thống dự phòng” này.
Một bất lợi nữa là mối gắn kết sâu sắc giữa con một và cha mẹ. Khi cha mẹ yếu, họ không chỉ mất người thân mà còn mất luôn chỗ dựa tinh thần. Đồng thời, họ cũng thiếu người cùng chia sẻ ký ức gia đình, yếu tố giúp giảm cảm giác cô lập trong quá trình chăm sóc.
Trường hợp của Diệu Linh, 40 tuổi, ở Hưng Yên là minh chứng. Năm năm trước, mẹ chị mắc Alzheimer ở tuổi 54, không còn nhận ra người thân. Tài chính không phải vấn đề, nhưng Linh dần đối diện mất mát lớn hơn khi mẹ, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất, không còn như trước. “Tôi mất hai năm để làm quen với cú sốc này”, chị nói. Chị đón mẹ về sống cùng để tiện chăm sóc.
Nhưng khi mẹ bệnh, bố chị sống một mình tại Thái Nguyên cũng bắt đầu yếu. Ông từng đi phẫu thuật một mình vì không muốn con gái thêm gánh nặng. “Những lúc đó, tôi thấy mình bất lực vì không thể phân thân để ở bên cả hai”, chị Linh nói.
Để giảm bớt áp lực này, các chuyên gia cho rằng cần có sự chuẩn bị từ cả hai phía. Cha mẹ cần xây dựng nền tảng tài chính và sức khỏe độc lập sớm nhất có thể. Với những người con, thay vì tâm lý “tự mình phải làm tất cả”, cần chủ động kết nối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp hoặc mạng lưới họ hàng ngay từ khi cha mẹ còn minh mẫn.
Ở tầm vĩ mô, GS. Giang Thanh Long cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện, phát triển các mô hình dưỡng lão cộng đồng và dịch vụ chăm sóc tại nhà chuyên nghiệp để giải phóng sức lao động cho “thế hệ bánh mì kẹp”.
Trước thông tin quốc tế liên quan đến chùm ca bệnh do vi rút Hanta ghi nhận trên tàu du lịch quốc tế MV Hondius, ngày 13/5 Cục Phòng bệnh Bộ Y tế có văn bản khẩn thông tin về tình hình dịch bệnh và khuyến cáo.
Cục Phòng bệnh cho hay theo bản tin công khai mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 8 trường hợp, trong đó có 3 trường hợp tử vong.
Trong 8 trường hợp này có 2 trường hợp chưa được xét nghiệm đã tử vong, chỉ xét nghiệm được 6 trường hợp dương tính với virus Hanta và đều được xác định mang chủng virus Andes(ANDV).
WHO đánh giá nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu ở mức trung bình, trong khi nguy cơ đối với cộng đồng toàn cầu ở mức thấp. Đồng thời, WHO nhấn mạnh cơ chế lây truyền của vi rút Hanta khác với COVID-19 và cơ quan này đang tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ để cập nhật đánh giá nguy cơ.
Về nguồn lây, WHO cho biết hiện vẫn đang tiếp tục điều tra. Theo giả thuyết ban đầu, ca bệnh đầu tiên có thể đã nhiễm vi rút trong quá trình tiếp xúc với môi trường hoặc chuột mang mầm bệnh khi tham gia các hoạt động du lịch ngoài trời trước khi lên tàu. Sau đó, việc lây truyền hạn chế từ người sang người có thể đã xảy ra trên tàu thông qua tiếp xúc gần và kéo dài.
WHO lưu ý hiện chưa có kết luận điều tra cuối cùng, do đó người dân không nên suy diễn nguồn lây từ tàu, thực phẩm, nước uống hoặc các yếu tố khác khi chưa có thông tin chính thức.
Trong bối cảnh chùm ca bệnh hiện nay, WHO khuyến cáo những người từng có mặt trên tàu và các chuyến bay liên quan cần theo dõi sức khỏe trong vòng 42 ngày kể từ lần phơi nhiễm cuối cùng. Các triệu chứng cần lưu ý gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng và cần thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người có nguy cơ phơi nhiễm cao, WHO khuyến cáo theo dõi chủ động và cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày sau lần tiếp xúc cuối cùng. Người tiếp xúc nguy cơ thấp không cần cách ly nhưng cần tự theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng.
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay chưa ghi nhận công dân Việt Nam liên quan đến chùm ca bệnh trên. Cục đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh; thực hiện vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý véc tơ, diệt chuột và chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch phù hợp.
Bộ Y tế cho biết bệnh do vi rút Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ tại Việt Nam. Tuy nhiên, qua rà soát các dữ liệu khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng vi rút Andes. Một số nghiên cứu trước đây chủ yếu phát hiện bằng chứng liên quan đến các chủng vi rút Hanta khác như Seoul hoặc các vi rút Hanta lưu hành trên động vật.
Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân không hoang mang, tiếp tục theo dõi thông tin từ cơ quan chức năng và không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.
Bộ Y tế đồng thời khuyến cáo người dân duy trì vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người theo hướng dẫn đã được ban hành trước đó.
Trường hợp sau khi tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột mà xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế kịp thời và thông báo tiền sử tiếp xúc để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Mở rộng mối quan hệ không chỉ gặp được nhiều người mới mà đó còn là cơ hội để bạn học hỏi, kiếm cơ hội mới cho mình.
Bảo Ngọc (27 tuổi, nhân viên văn phòng TP.HCM) kể một lần tham dự sự kiện dành cho các vị trí chủ chốt trong công ty, cô đã tình cờ bắt chuyện với CEO của một công ty đầu tư ngay trong thang máy.
Dù cảm thấy sự kiện không quá phù hợp và về sớm, nhưng chỉ một tuần sau, cô đã có buổi gặp riêng 1-1 với vị CEO này, từ đó mở ra thêm nhiều cơ hội mới. Người này cũng giới thiệu thêm cho cô hai mối quan hệ chất lượng khác.
Ngoài ra, Bảo Ngọc cũng chia sẻ một cách networking thú vị khác là thông qua hội phụ huynh của con. Từ khi con học mẫu giáo đến lớp 1, cô thường xuyên tham gia các hoạt động nên quen biết thêm được nhiều mối quan hệ chất lượng.
Còn với Gia Khang (25 tuổi, nhân viên marketing tại TP.HCM) kể nhiều năm đi làm, anh nhận ra phần lớn những cơ hội công việc chất lượng không xuất hiện trên các nền tảng tuyển dụng trên mạng xã hội, mà đến từ mạng lưới mối quan hệ của cá nhân.
“Nhiều người thường e ngại tạo mối quan hệ vì nghĩ rằng phải liên tục gặp gỡ, giao tiếp xã hội, tham gia sự kiện hay “chăm chỉ” tương tác trên LinkedIn”, Khang nhận xét.
Tuy nhiên, với một người tự nhận là “hướng nội bẩm sinh và chỉ hướng ngoại chọn lọc”, Khang cho rằng tạo mối quan hệ không nằm ở số lượng mà ở sự lâu dài, chân thành và chất lượng. Khi cần một việc gì thì các mối quan hệ tốt sẽ giúp mình rất nhiều trong công việc và cuộc sống.
Với kinh nghiệm làm chuyên viên nhân sự nhiều năm tại Huế, chị Nguyễn Thị Thanh Hằng cho rằng khi mới đi làm, điều quan trọng nhất để xây dựng mối quan hệ (networking) hiệu quả là biết cách hòa nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc cá nhân.
“Các bạn trẻ nên chủ động tham gia làm việc nhóm, cởi mở trong giao tiếp và sẵn sàng hỗ trợ đồng nghiệp. Tạo mối quan hệ tốt không chỉ đến từ việc quen nhiều người, mà còn từ cách ứng xử chân thành, biết lắng nghe và tôn trọng người khác”, chị Hằng nói.
Bên cạnh đó, chị nhấn mạnh khi đã đi làm thì cần bớt lối sống quá cá nhân, cần học cách teamwork (làm việc nhóm). Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc “hùa theo” số đông. Mỗi người vẫn cần có chính kiến riêng, biết bảo vệ quan điểm của mình một cách hợp lý và chuyên nghiệp.
Theo chị, một bạn trẻ có mối quan hệ mạnh sẽ có lợi thế lớn trong công việc như dễ tiếp cận cơ hội, được hỗ trợ khi cần và có khả năng học hỏi từ nhiều người khác nhau. Tuy nhiên, các mối quan hệ chỉ thực sự bền và lâu dài khi đi kèm với năng lực và thái độ làm việc tốt.
Chị Hằng khuyên để duy trì các mối quan hệ lâu dài và chân thành, điều quan trọng là cần thường xuyên trao đổi, giao tiếp và chia sẻ với nhau không chỉ trong công việc mà cả đời sống thường ngày.
“Các mối quan hệ bền vững thường được xây dựng từ sự hỗ trợ qua lại trong công việc, cùng nhau vượt qua khó khăn. Bên cạnh đó, những buổi gặp gỡ ngoài giờ làm như liên hoan, ăn uống hay tham gia các hoạt động kết nối cũng giúp mọi người hiểu nhau hơn”, chị Hằng nói.
Chị Hằng cũng cho rằng nên thẳng thắn góp ý, ghi nhận thiếu sót và cùng nhau vượt qua khó khăn. Ngoài ra, những hành động quan tâm nhỏ như mời nước, tặng quà hay thăm hỏi khi ốm đau cũng là cách “ghi điểm”.
Khác với các chương trình quy mô nhỏ, Team Building hoặc Sports Day với hàng nghìn người tham gia không đơn thuần là việc gia tăng số lượng, mà kéo theo áp lực lớn về tổ chức.
Các yếu tố như:
- Phân luồng di chuyển
- Kiểm soát thời gian
- Đảm bảo an toàn
- Đồng bộ trải nghiệm
đều cần được xây dựng chi tiết ngay từ khâu kịch bản. Thực tế cho thấy, những chương trình quy mô lớn thường đòi hỏi sự tham gia của các đơn vị có kinh nghiệm vận hành chuyên sâu như Ocean Group.
Từ tổ chức đến thiết kế trải nghiệm đồng bộ
Ở quy mô lớn, trọng tâm của chương trình không còn nằm ở từng thử thách riêng lẻ, mà chuyển sang thiết kế trải nghiệm tổng thể cho toàn bộ người tham gia.
Các đơn vị tổ chức chuyên nghiệp hiện nay, trong đó có Ocean Group, thường xây dựng chương trình dựa trên:
- Kịch bản xuyên suốt
- Luồng vận hành rõ ràng
- Hệ thống nhân sự phân tầng
- Thiết bị hỗ trợ đồng bộ
Cách tiếp cận này giúp đảm bảo hàng nghìn người tham gia vẫn có trải nghiệm tốt nhất trong suốt chương trình.
Năng lực vận hành – yếu tố phân định chất lượng chương trình
Theo ghi nhận từ thị trường, sự khác biệt giữa các đơn vị tổ chức không nằm ở ý tưởng, mà ở khả năng triển khai thực tế.
Các chương trình Sports Day hoặc Team Building cho doanh nghiệp lớn thường yêu cầu:
- Điều phối nhiều khu vực cùng lúc
- Đồng bộ nội dung, ý tưởng
- Đảm bảo an toàn tuyệt đối
- Quản lý số lượng người lớn trong thời gian ngắn
- Hình ảnh truyền thông đẹp, ấn tượng
Trong đó, Ocean Group là một trong những đơn vị đã triển khai nhiều chương trình quy mô lớn cho các doanh nghiệp và tập đoàn, với yêu cầu cao về độ chính xác, an toàn, chuyên nghiệp trong vận hành.
Từ hoạt động nội bộ đến công cụ truyền tải thông điệp doanh nghiệp
Không chỉ mang tính giải trí, Team Building và Sports Day ngày nay còn được doanh nghiệp sử dụng như một công cụ truyền tải thông điệp chiến lược và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.
Các chương trình thường được thiết kế xoay quanh:
- Giá trị cốt lõi
- Mục tiêu phát triển
- Tinh thần đội ngũ
Thực tế cho thấy, các đơn vị tổ chức như Ocean Group đã tích hợp yếu tố nội dung và vận hành, giúp chương trình không chỉ sôi động mà còn mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp.
Xu hướng chuyên nghiệp hóa trong tổ chức chương trình quy mô lớn
Sự gia tăng nhu cầu tổ chức các chương trình quy mô lớn cho thấy xu hướng chuyên nghiệp hóa đang diễn ra rõ nét trong lĩnh vực này.
