“Mẹ đã được giải thoát khỏi những cơn đau, nhưng khi bà mất tôi nhận ra mình thực sự cô độc trên đời”, chị My, 37 tuổi, ở Bắc Ninh nói.
Năm 2023, mẹ chị phát hiện ung thư giai đoạn ba trên nền bệnh Parkinson. Chị My nghỉ việc tại Hà Nội, chuyển sang làm tự do để vừa chăm con nhỏ, vừa lo cho mẹ. Thời điểm bà bị bệnh viện trả về, con thứ hai của chị mới ba tháng tuổi. Một mình chị xoay xở với 5 cữ thuốc, bơm cháo qua ống sonde, thay băng và xử lý dịch khối u mỗi ngày.
Chồng đi làm xa đến khuya, họ hàng chỉ hỗ trợ được lúc ngặt nghèo. Mẹ chị không nói được nên mỗi khi cần con gái trợ giúp, bà vỗ tay. “Có những đêm vừa chợp mắt đã bật dậy vì tiếng vỗ tay. Mọi thứ cứ lặp lại đến kiệt sức”, chị kể.
Anh Trần Quốc Trung, 26 tuổi, ở Ninh Bình cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Hai năm trước, anh nghỉ việc ở nước ngoài về chăm mẹ đột quỵ nằm liệt giường. Không có anh chị em, Trung vừa làm việc tự do, vừa hỗ trợ bố chăm mẹ. Để duy trì tài chính chi trả viện phí của mẹ, anh làm hai, ba công việc một lúc, mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng.
“Một bên là mẹ bệnh, một bên là bố đã già yếu. Nhiều lúc tôi muốn trốn đi đâu đó nhưng không thể vì mình là điểm tựa duy nhất”, Trung nói.
Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, Học viện Chính trị Khu vực II, những người con một phải gánh chịu áp lực như Hà My, Quốc Trung không hiếm, tương lai sẽ tăng lên bởi quy mô gia đình Việt Nam có xu hướng ít người hơn.
Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh toàn quốc đang giảm mạnh, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 vào năm 2024 và tiếp tục xu hướng giảm. Báo cáo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 cho thấy nhóm hộ gia đình từ 1 đến 3 người chiếm 50% trên cả nước. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc xã hội rất lớn khi mô hình gia đình truyền thống (4-5 người trở lên) không còn áp đảo. Điều này đồng nghĩa số gia đình một con, trong đó người con phải gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, ngày càng tăng.
GS TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số, nhận định hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Khi quy mô gia đình thu hẹp theo mô hình “1-2-4” (một người con phải lo cho hai bố mẹ và bốn ông bà), gánh nặng sẽ dồn lên vai từng cá nhân. “Khoảng trống giữa nhu cầu chăm sóc và hệ thống hỗ trợ cộng đồng đang ngày càng lớn”, ông Long nhấn mạnh.
Nghiên cứu từ Đại học Missouri (Mỹ) trên 1.800 người cũng chỉ ra con một có mức độ căng thẳng cao hơn hẳn khi chăm sóc người thân. Họ thường rơi vào tình trạng “caregiver burnout” (người chăm sóc kiệt sức) nhanh hơn vì không có người cùng chia sẻ những ký ức gia đình hay cùng bàn bạc trước các quyết định sinh tử của cha mẹ.
Tuy vậy, giáo sư Long cho rằng không nên nhìn vấn đề một chiều. Sinh nhiều con không đồng nghĩa cha mẹ sẽ được chăm sóc tốt. Trong những gia đình khó khăn, sự thiếu thốn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu con một được đầu tư tốt về giáo dục, sức khỏe và tài chính, việc chăm sóc cha mẹ sẽ được thực hiện tốt trong khả năng.
Ở góc nhìn khác, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh cho biết rằng con một không chỉ gánh trách nhiệm tài chính, thể chất mà còn gánh toàn bộ kỳ vọng tình cảm. Trong khi những gia đình đông con có thể bù đắp cho nhau (người góp tiền, người góp công sức), con một hoàn toàn không có “hệ thống dự phòng” này.
Một bất lợi nữa là mối gắn kết sâu sắc giữa con một và cha mẹ. Khi cha mẹ yếu, họ không chỉ mất người thân mà còn mất luôn chỗ dựa tinh thần. Đồng thời, họ cũng thiếu người cùng chia sẻ ký ức gia đình, yếu tố giúp giảm cảm giác cô lập trong quá trình chăm sóc.
Trường hợp của Diệu Linh, 40 tuổi, ở Hưng Yên là minh chứng. Năm năm trước, mẹ chị mắc Alzheimer ở tuổi 54, không còn nhận ra người thân. Tài chính không phải vấn đề, nhưng Linh dần đối diện mất mát lớn hơn khi mẹ, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất, không còn như trước. “Tôi mất hai năm để làm quen với cú sốc này”, chị nói. Chị đón mẹ về sống cùng để tiện chăm sóc.
Nhưng khi mẹ bệnh, bố chị sống một mình tại Thái Nguyên cũng bắt đầu yếu. Ông từng đi phẫu thuật một mình vì không muốn con gái thêm gánh nặng. “Những lúc đó, tôi thấy mình bất lực vì không thể phân thân để ở bên cả hai”, chị Linh nói.
Để giảm bớt áp lực này, các chuyên gia cho rằng cần có sự chuẩn bị từ cả hai phía. Cha mẹ cần xây dựng nền tảng tài chính và sức khỏe độc lập sớm nhất có thể. Với những người con, thay vì tâm lý “tự mình phải làm tất cả”, cần chủ động kết nối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp hoặc mạng lưới họ hàng ngay từ khi cha mẹ còn minh mẫn.
Ở tầm vĩ mô, GS. Giang Thanh Long cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện, phát triển các mô hình dưỡng lão cộng đồng và dịch vụ chăm sóc tại nhà chuyên nghiệp để giải phóng sức lao động cho “thế hệ bánh mì kẹp”.
Không ít người vẫn nghĩ một nốt ruồi hay thay đổi nhỏ trên da là chuyện bình thường, cho đến khi cơ thể lên tiếng bằng những dấu hiệu không thể bỏ qua. Câu chuyện dưới đây là lời cảnh báo đau lòng về sự chủ quan trước ung thư da căn bệnh có thể tiến triển âm thầm nhưng hậu quả lại vô cùng nghiệt ngã.
Sự việc đau lòng xảy ra ở Trung Quốc. Một người phụ nữ 25 tuổi được giấu tên đi khám vì vùng bụng ngày càng to bất thường, sờ thấy khối u cứng. Tuy nhiên tại viện sau khi thăm khám các bác sĩ chẩn đoán cô mắc ung thư da và đã di căn đến nhiều cơ quan trong cơ thể.
Nghe thấy lời bác sĩ người phụ nữ này như nghe tin "sét đánh ngang tai". Chỉ sau sau 5 tháng chống chọi với bệnh ung thư hắc tố (melanoma) đang khiến dư luận trong và ngoài nước không khỏi xót xa.
Đau đớn hơn, cô từng lên kế hoạch đính hôn vào đầu năm 2026, nhưng giấc mơ hạnh phúc ấy đã mãi mãi dang dở. Câu chuyện trở thành hồi chuông cảnh tỉnh về sự chủ quan trước những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ trên làn da.
Được biết trước đó vào tháng 11/2025, cô phát hiện một khối u lớn ở vùng bụng và nhanh chóng đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả chẩn đoán khiến cô sững sờ: ung thư da đã ở giai đoạn di căn. Cô không hiểu vì sao một căn bệnh "của da" lại có thể gây khối u trong bụng. Trong suy nghĩ của cô, ung thư da phải bắt đầu từ một nốt ruồi bất thường nào đó.
Các bác sĩ sau đó giải thích rằng ung thư hắc tố (melanoma) được xem là một trong những loại ung thư có khả năng di căn mạnh nhất. Tế bào ác tính có thể khởi phát từ một nốt ruồi rất nhỏ, sau đó lan theo đường máu và hệ bạch huyết đến các cơ quan nội tạng. Khối u ở bụng của người phụ nữ này thực chất là dấu hiệu ung thư đã lan đến gan hoặc màng bụng. Chỉ 5 tháng sau khi phát hiện di căn, bệnh tình diễn tiến nhanh chóng và cô qua đời vào tháng 4/2026.
Bác sĩ Li Tianju, Trưởng khoa Da liễu tại Bệnh viện Nhân dân Trịnh Châu Hà Nam, Trung Quốc chia sẻ với China News, nhiều người đang hiểu sai rằng ung thư da chỉ liên quan đến nốt ruồi. Trên thực tế, ung thư da còn có thể xuất hiện dưới dạng những tổn thương rất "im lặng" như mảng da sần, vết loét nhỏ hoặc vùng da đổi màu bất thường.
Đáng lo ngại, các vị trí như lòng bàn chân, nách hay háng — nơi ít được quan sát kỹ — lại có nguy cơ cao nhưng dễ bị bỏ qua. Việc tự ý tác động như cạy, gãi hoặc đốt tẩy có thể khiến tế bào ung thư phát triển và lan nhanh hơn.
Bác sĩ cũng nhấn mạnh, không ít người trẻ chủ quan dẫn đến phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Trường hợp của người phụ nữ nói trên là một ví dụ điển hình. Tương tự, một bệnh nhân nam tại Phúc Châu (Trung Quốc) từng bỏ qua nốt đen ở lòng bàn chân, đến khi đi khám thì ung thư đã di căn phổi và hạch chỉ sau vài tháng.
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu cơ thể xuất hiện những dấu hiệu dưới đây, cần đi khám ngay:
- Nốt ruồi thay đổi bất thường: Méo mó, không đối xứng, viền nham nhở, màu sắc loang lổ hoặc tăng kích thước nhanh (trên 6mm).
- Vùng da đổi màu hoặc xuất hiện đốm lạ: Da chuyển sang màu đỏ, xanh xám hoặc đen bất thường, bề mặt dày lên hoặc sần sùi.
- Tổn thương da kéo dài gây ngứa, đau hoặc rát: Cảm giác khó chịu kéo dài không rõ nguyên nhân tại một vị trí cố định.
- Vết loét không lành, chảy dịch hoặc chảy máu: Vết thương nhỏ kéo dài hơn 2 tuần không hồi phục, có dấu hiệu rỉ dịch hoặc chảy máu.
Bất cứ ai, bất kể màu da, đều có thể bị ung thư da. Hầu hết các bệnh ung thư da đều có thể phòng ngừa được. Để bảo vệ bản thân, hãy thực hiện các bước sau:
- Tránh ánh nắng mặt trời vào giữa ngày: Sử dụng kem chống nắng hằng ngày kể cả khi không nắng và chọn lựa những loại phù hợp với làn da của mình.
Mặc quần áo chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính bảo vệ khi đi ngoài trời nắng.
- Quan tâm đến chế độ dinh dưỡng hằng ngày: Để gìn giữu sức khỏe bạn nên chú trọng các thực phẩm chứa: beta caroteen, lutain, selennium, các loại vitamin…đều có trong ổi, dưa hấu, cam, chanh, các loại hạt, thịt, bánh mì…
- Kiểm tra da của bạn thường xuyên: Kiểm tra để phát hiện thay đổi trong các nốt ruồi, tàn nhang, vết sưng và vết bớt hiện có.
Theo bác sĩ, cách hiệu quả nhất là chủ động bảo vệ da khỏi tia UV – yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột biến tế bào. Nên sử dụng kem chống nắng, mặc đồ che chắn khi ra nắng, đặc biệt trong khung giờ từ 10h đến 16h, kể cả những ngày không nắng gắt.
Ngoài ra, tuyệt đối không tự ý gãi, nặn hay xử lý các nốt ruồi, đốm lạ tại nhà. Thay vào đó, cần tự kiểm tra da định kỳ hàng tháng và đến cơ sở y tế để soi da hoặc sinh thiết ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Tối 8/5, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu cho biết, bệnh viện thực hiện thành công ca can thiệp nội soi cấp cứu, lấy dị vật là chiếc bông tai bằng kim loại ra khỏi thực quản một bé gái 8 tháng tuổi.
Đây là trường hợp dị vật có đầu nhọn, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời.
Trước đó, vào chiều 7/5, Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu tiếp nhận bệnh nhi trong tình trạng ho, quấy khóc kéo dài.
Qua thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hoàng Long, Trưởng khoa Cấp cứu xác định có dị vật nằm tại đoạn thực quản của bé. Hình ảnh kiểm tra cho thấy dị vật là một chiếc bông tai kim loại có đầu nhọn.
Đánh giá đây là trường hợp khẩn cấp vì đầu nhọn của dị vật có thể gây tổn thương niêm mạc, chảy máu, thậm chí xuyên thủng thực quản, ê-kíp trực đã nhanh chóng hội chẩn cùng các chuyên gia chẩn đoán hình ảnh và gây mê hồi sức để đưa ra phương án xử lý tối ưu.
Ngay sau đó, bệnh nhi được chuyển đến phòng phẫu thuật. Ê-kíp bác sĩ đã tiến hành nội soi gây mê để gắp dị vật.
Nhờ phối hợp giữa các chuyên khoa, chiếc bông tai được lấy ra an toàn trong thời gian ngắn.
Hiện sức khỏe bệnh nhi ổn định, tỉnh táo và đang tiếp tục được theo dõi tại bệnh viện.
Các bác sĩ khuyến cáo trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi thường có thói quen đưa đồ vật vào miệng nên nguy cơ nuốt dị vật rất cao. Phụ huynh cần để các vật dụng nhỏ như đồng xu, pin, cúc áo, bông tai, đồ chơi nhỏ… ngoài tầm với của trẻ.
Khi trẻ có các biểu hiện như ho sặc, khó nuốt, chảy nước dãi, nôn ói, quấy khóc kéo dài hoặc khó thở, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Ngày 8/5/2026, truyền thông quốc tế đưa tin chính quyền Nhật Bản xác nhận trường hợp tử vong đầu tiên trong năm nay do gấu tấn công tại tỉnh Iwate, miền bắc nước này.
Giới chức cũng đang điều tra thêm hai trường hợp tử vong khác, trong bối cảnh số vụ gấu xâm nhập khu dân cư gia tăng đáng lo ngại.
Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, nạn nhân đầu tiên là một phụ nữ 55 tuổi, tử vong hôm 21/4 tại Iwate. Đây là ca tử vong đầu tiên liên quan đến gấu được ghi nhận tại nước này trong năm 2026.
Cảnh sát địa phương cũng đang điều tra hai vụ việc khác có dấu hiệu tương tự. Một thi thể được phát hiện tại tỉnh Iwate hôm 7/5, trong khi một trường hợp khác được tìm thấy trong khu rừng ở tỉnh Yamagata ngày 5/5.
Một trong các nạn nhân được xác định là bà Chiyoko Kumagai (69 tuổi), mất tích khi đi hái rau rừng trên núi. Thi thể của bà được tìm thấy gần một phương tiện đỗ trong rừng, với nhiều vết thương ở vùng mặt và đầu, nghi do động vật hoang dã tấn công bằng móng vuốt.
Trước diễn biến phức tạp, chính quyền địa phương đã huy động các thợ săn tuần tra tại những khu vực nguy cơ cao, đồng thời cho phép áp dụng biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn các vụ gấu tấn công người dân.
Số liệu của Bộ Môi trường Nhật Bản cho thấy, trong năm tài chính 2025-2026, đã có 216 người bị thương do gấu tấn công, tăng mạnh so với năm trước.
Các chuyên gia nhận định nguyên nhân xuất phát từ sự gia tăng số lượng gấu, thiếu hụt nguồn thức ăn tự nhiên như quả sồi, cùng với tình trạng suy giảm dân số ở nông thôn khiến khu vực sinh sống của người và động vật hoang dã ngày càng giao thoa.
Hiện quần thể gấu nâu tại Hokkaido đã vượt 11.500 con (năm 2023), trong khi gấu đen Nhật Bản phân bố rộng khắp các đảo chính, làm gia tăng nguy cơ xung đột với con người.
