Phi hành gia ghi hình cầu lửa từ trạm ISS

Thử nghiệm do Andon Labs, công ty khởi nghiệp tại San Francisco, thực hiện với mục tiêu kiểm tra khả năng hoạt động của tác nhân AI (AI Agent) trong thế giới thực, qua đó xác định và đánh giá các lỗ hổng an toàn còn tồn tại.

Trong đó, hai nhà đồng sáng lập Lukas Petersson và Axel Backlund đã ký hợp đồng thuê mặt bằng ở San Francisco trong ba năm, sau đó cấp cho một tác nhân AI tên Luna một thẻ tín dụng doanh nghiệp, quyền truy cập Internet và nhiệm vụ điều hành cửa hàng thực tế. AI này được tạo bằng phần mềm Claude Sonnet 4.6 của Anthropic.

Luna có nguồn vốn giới hạn 100.000 USD, phải hoàn thành nhiệm vụ thiết kế, bày bán hàng hóa và thu lợi nhuận. Mọi thứ từ thiết kế nội thất cửa hàng đến lịch trình nhập hàng và điều hành hai nhân viên đều được thực hiện dưới sự chỉ đạo của trí tuệ nhân tạo.

"Chúng tôi giúp 'cô ấy' một chút trong giai đoạn thiết lập ban đầu, chẳng hạn ký hợp đồng thuê nhà và những vấn đề pháp lý như giấy phép", Petersson nói với Business Insider.

Luna sau đó xử lý gần như mọi thứ, gồm đăng tin tuyển dụng trên Indeed và tiến hành phỏng vấn qua điện thoại, tìm kiếm các nhà thầu có thể sơn cửa hàng. Tầm nhìn của AI này là xây dựng một cửa hàng bán lẻ nhỏ thông thường: bán sách, tranh in, nến, trò chơi cùng một số đồ lặt vặt khác. Với tên gọi Andon Market, đây được xem là cửa hàng vật lý đầu tiên do AI điều hành.

Luna không nói với ứng viên rằng mình là AI khi phỏng vấn. "Tôi sẽ không nhắc đến việc cửa hàng vận hành bằng trí tuệ nhân tạo, vì điều đó gây hiểu nhầm cho ứng viên và có khả năng khiến những người có năng lực bỏ việc trước khi đọc mô tả công việc", blog của Andon Labs giải thích.

Tuy nhiên, trong quá trình thiết lập và vận hành Andon Market, Luna mắc một số sai lầm. Chẳng hạn, khi tìm nhân viên giám sát cửa hàng, AI chấp nhận tuyển dụng ứng viên chỉ sau cuộc gọi kéo dài 5-15 phút, mức thời gian bị đánh giá quá ngắn.

Một vấn đề khác mà AI gặp phải là không thể tạo logo ấn tượng, thay vào đó là hình ảnh khuôn mặt cười chung chung. Mỗi phiên bản của logo trong cửa hàng lại "hơi khác nhau một chút" thay vì đồng nhất trên toàn bộ hệ thống.

Ngay sau khi Andon Market khai trương giữa tuần trước, Luna cũng mắc sai lầm trong sắp xếp lịch làm việc, không phân công ai trực ngày đầu. "Thật trớ trêu khi đây đáng lẽ là thứ AI thực hiện tốt nhất, nhưng nó đã làm rối loạn lịch trình", Petersson kể. "Trong lúc hoảng loạn, nó viết thư cho tất cả nhân viên và hỏi: Hôm nay có ai có thể đến làm việc được không?".

Việc Luna gặp rắc rối ngay trong những ngày đầu khiến Andon Labs phải can thiệp trực tiếp. Hai nhân viên được tuyển vào làm nhân sự chính thức của công ty cũng nhận đầy đủ phúc lợi. "Đây là một thí nghiệm có kiểm soát", Petersson nói thêm.

Dù Andon Labs giao cho Luna mục tiêu thu lợi nhuận, Petersson cho rằng công ty của ông không kỳ vọng sẽ kiếm tiền từ cửa hàng. Thay vào đó, trọng tâm của họ là đánh giá xem tác nhân AI hiện nay tốt đến mức nào, có đúng như quảng cáo không, đồng thời giúp công chúng hiểu rõ hơn về hướng phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Theo NBC News, thí nghiệm của Andon Labs là ví dụ mới nhất cho thấy cách tác nhân AI gặp sai sót trong phán đoán và ra quyết định trong môi trường thực tế. Trong một nghiên cứu năm ngoái, nhóm chuyên gia Đại học Carnegie Mellon đã thử chạy mô phỏng một công ty giả để xem tác nhân AI tự động xử lý các nhiệm vụ tại nơi làm việc như thế nào. Kết quả là những tác nhân này không thể xử lý tác vụ giao diện đơn giản, như hiểu sai một số cuộc hội thoại của đồng nghiệp, hay thậm chí tạo người dùng giả.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong ngày thẩm tra chéo thứ hai diễn ra hôm 29/4, Musk đã liên tục đấu khẩu với luật sư của OpenAI. Đại diện pháp lý của hai bên cũng tập trung vào mối bất hòa giữa tỷ phú Mỹ với công ty đã khởi đầu cuộc chạy đua AI tạo sinh.

Theo CNN, Musk cho rằng OpenAI "phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận" khi chuyển đổi cấu trúc điều hành doanh nghiệp. Ngược lại, OpenAI chỉ trích đơn kiện của Musk là nỗ lực nhằm cản trở vị thế cạnh tranh của công ty với xAI, doanh nghiệp do tỷ phú Mỹ sáng lập.

Luật sư của Musk cũng công bố những cuộc đối thoại giữa tỷ phú Mỹ với ban lãnh đạo OpenAI, nhằm chứng tỏ rằng nhà phát triển ChatGPT lừa dối ông. William Savitt, luật sư đại diện OpenAI, lại đặt dấu hỏi liệu ý tưởng để công ty theo đuổi lợi nhuận có phải của chính Musk hay không.

Phần lớn câu hỏi trong ngày thứ hai xoay quanh những email nội bộ giữa Musk và ban lãnh đạo OpenAI, trong đó đề cập kế hoạch tiềm năng nhằm xây dựng cấu trúc doanh nghiệp "vì lợi nhuận". Musk không phản đối kế hoạch, với điều kiện "bộ phận vì lợi nhuận vẫn trực thuộc doanh nghiệp phi lợi nhuận".

"Các vị không thể biến bộ phận vì lợi nhuận trở thành yếu tố chính. Đó chính là điều đang diễn ra", Musk giải thích trước tòa.

Musk cũng bị chất vấn về quyết định chỉ thị Jared Birchall, người đứng đầu văn phòng gia đình của ông, đăng ký thành lập công ty vì lợi ích cộng đồng dưới danh nghĩa OpenAI hồi năm 2017. "Tôi làm vậy để phòng trường hợp cần thiết", ông chủ xAI cho hay.

Trong các email được công bố làm bằng chứng trước tòa, Musk nói ông cần có quyền kiểm soát doanh nghiệp. "Tôi muốn bảo đảm nó đi đúng hướng và gần như toàn bộ ngân sách đều do tôi cung cấp", ông nói trước tòa.

Khi những người đồng sáng lập khác bày tỏ lo ngại về phương thức quản lý này, Musk cho rằng họ đã "nuốt lời", đi ngược với những thỏa thuận được thống nhất trước đó. "Điều họ thực sự muốn là thiết lập một doanh nghiệp vì lợi nhuận, trong đó mỗi người có quyền sở hữu càng nhiều cổ phiếu càng tốt", ông phát biểu.

Trong một email khác, Musk nói với các nhà đồng sáng lập rằng ông sẽ cắt nguồn vốn cho đến khi OpenAI đưa ra cam kết chắc chắn rằng doanh nghiệp sẽ tiếp tục hoạt động phi lợi nhuận. "Tôi là tên ngốc. Tôi đã cung cấp nguồn vốn miễn phí để họ thành lập startup", ông bày tỏ tại phiên tòa.

Sự tham gia của Microsoft vào quá trình tăng trưởng của OpenAI cũng đóng vai trò trung tâm trong đơn kiện từ Musk. OpenAI năm 2022 thông báo nhận được khoản đầu tư 10 tỷ USD của Microsoft. Công ty khi đó đã có bộ phận vì lợi nhuận và được định giá khoảng 20 tỷ USD. Musk cho biết đây là lúc ông mất niềm tin với Sam Altman và ngày càng lo ngại rằng "họ đang tìm cách đánh cắp tiền ủng hộ".

"Tôi cảm thấy đó như là một màn 'treo đầu dê, bán thịt chó'", ông nói.

Tỷ phú Mỹ gửi cho Altman đường dẫn đến bài viết xoay quanh giá trị của OpenAI năm 2022. "Tôi đồng tình rằng điều này có vẻ tồi tệ. Chúng tôi từng đề xuất chia vốn chủ sở hữu cho ông khi thiết lập mức lợi nhuận tối đa, điều mà ông không muốn khi đó. Chúng tôi vẫn sẵn sàng làm điều này bất cứ khi nào ông muốn", Altman hồi đáp trong tin nhắn được công bố trước tòa.

Luật sư Savitt tìm cách chỉ ra sự không nhất quán giữa các phát biểu của Musk tại tòa và bài viết trên mạng xã hội X, từ việc Tesla có phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) hay không, đến số tiền ông thực sự cung cấp cho OpenAI.

Savitt cũng xoáy vào vấn đề liệu Musk có từng đề xuất OpenAI thành lập bộ phận vì lợi nhuận không, chỉ ra một số email và bản ghi cuộc họp cho thấy tỷ phú Mỹ dường như nói OpenAI cần bộ phận vì lợi nhuận để cạnh tranh với Google.

Theo Business Insider, loạt câu hỏi của đại diện OpenAI dẫn đến những trao đổi căng thẳng với Musk và thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers. "Các câu hỏi của ông không đơn giản, cơ bản được đưa ra để đánh lừa tôi", Musk nói khi Savitt yêu cầu ông chỉ trả lời "có" hay "không".

Thẩm phán Rogers sau đó phải ngắt lời hai bên.

Trong ngày thẩm tra đầu tiên, Musk khẳng định ông đóng vai trò then chốt trong quá trình sáng lập OpenAI. Công ty được kỳ vọng mang lại lợi ích cho nhân loại, sử dụng mã nguồn mở và đi ngược với các doanh nghiệp chỉ nhằm mục tiêu mang lại lợi nhuận cho cổ đông. Ông nói quyết định xây dựng OpenAI bắt nguồn từ những lo ngại lâu dài của ông về AI, cũng như nguy cơ công nghệ này gây hại cho con người.

Musk dự kiến tiếp tục lên bục trả lời ngày thứ ba liên tiếp vào hôm nay, trước khi luật sư của OpenAI kết thúc thẩm tra và đến lượt nhóm đại diện tỷ phú Mỹ lên đặt câu hỏi.

Musk là nhân chứng đầu tiên trong vụ kiện dân sự chống lại OpenAI và CEO Sam Altman. Ông khởi kiện OpenAI năm 2024, sau đó rút đơn rồi tiếp tục kiện, cáo buộc công ty cũ, Altman và Microsoft phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.

Phiên tòa dự kiến có sự làm chứng của hàng loạt tên tuổi như Musk, Altman và CEO Microsoft Satya Nadella. Bên cạnh đó, Shivon Zilis, cựu thành viên hội đồng quản trị của OpenAI, người từng có bốn con với Musk, cũng sẽ tham gia. Vụ kiện được đánh giá có tầm quan trọng lớn, có khả năng tái định hình lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Rogers về quyết định có áp đặt các đề xuất do Elon Musk đề xuất hay không, như đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm CEO Altman và Chủ tịch Peter Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo tài liệu IPO (Initial Public Offering - lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng) mà Reuters tiếp cận được, SpaceX đang nói với các nhà đầu tư rằng không ai có thể sa thải Elon Musk ngoài chính ông.

Hồ sơ nêu rõ, Musk "chỉ có thể bị loại khỏi hội đồng quản trị bằng phiếu bầu của cổ đông loại B". Đây là cổ phiếu có quyền biểu quyết đặc biệt sau khi công ty IPO. Mỗi cổ phiếu sẽ tương ứng 10 phiếu bầu.

Nếu Musk giữ lại một phần đáng kể cổ phần loại B của mình trong một thời gian dài, ông có thể tiếp tục kiểm soát việc bầu cử và bãi nhiệm đa số thành viên hội đồng quản trị.

Điều khoản này nằm trong kế hoạch phân loại cổ đông kép SpaceX dự định áp dụng khi IPO. Đây là cấu trúc phổ biến tại các công ty công nghệ do người sáng lập lãnh đạo khi niêm yết. Nó cho phép người sáng lập và các nhà đầu tư ban đầu có quyền kiểm soát lớn hơn so với các cổ đông công chúng.

Nhưng ngay cả trong những cấu trúc đó, hội đồng quản trị thường vẫn giữ quyền lực chính thức để bãi nhiệm CEO, ngay cả khi những người sáng lập có thể tác động đến kết quả thông qua quyền biểu quyết. Chuyên gia về quản trị doanh nghiệp cho biết, tác động đầy đủ của điều khoản này sẽ phụ thuộc nội dung chi tiết trong các văn kiện pháp lý thành lập của SpaceX.

Những điều khoản này đang trao cho Musk quyền phủ quyết đối với bất kỳ nỗ lực nào nhằm loại bỏ ông. Các chuyên gia đánh giá việc kiểm soát này vượt xa mức thông thường. SpaceX đã cảnh báo các nhà đầu tư tiềm năng rằng cấu trúc này "sẽ hạn chế hoặc ngăn cản khả năng của nhà đầu tư trong việc ảnh hưởng đến các vấn đề của công ty. Trong đó có cả việc bầu chọn các thành viên hội đồng quản trị".

Theo Giáo sư Lucian Bebchuk của Trường Luật Harvard: "Điều khoản này không phổ biến. Thông thường, việc bãi nhiệm CEO là quyết định thuộc về hội đồng quản trị. Những người nắm quyền kiểm soát dựa vào quyền lực của họ để thay thế hội đồng quản trị".

Reuters cho biết, cấu trúc cổ phần hai loại đã trở thành tiêu chuẩn của các công ty công nghệ do người sáng lập lãnh đạo khi niêm yết cổ phiếu trong những năm gần đây. Facebook được niêm yết vào năm 2012, đã trao quyền biểu quyết cao nhất cho các cổ đông trước IPO, bao gồm cả Mark Zuckerberg, mặc dù quyền biểu quyết sau đó tập trung hơn khi các nhà đầu tư ban đầu bán bớt cổ phần của họ. Các đợt niêm yết gần đây hơn như Figma đã tập trung quyền biểu quyết cao hơn vào tay những người sáng lập sau khi IPO.

SpaceX sẽ chia cổ phiếu phổ thông thành hai loại. Loại A dành cho các nhà đầu tư công chúng và cổ phiếu loại B có quyền biểu quyết cao dành cho các nhà đầu tư nội bộ. Theo Reuters, Musk sẽ nắm giữ phần lớn quyền biểu quyết, điều này gắn trực tiếp quyền kiểm soát hội đồng quản trị và quyền điều hành với số cổ phần ông nắm giữ.

SpaceX là công ty hàng không vũ trụ tư nhân do Elon Musk sáng lập năm 2002, có trụ sở tại Hawthorne, California (Mỹ). Công ty tiên phong trong công nghệ tên lửa tái sử dụng với dòng Falcon 9 và Falcon Heavy, giúp giảm đáng kể chi phí phóng. Tàu Dragon của công ty đã thực hiện nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa và phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cho NASA (Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ). Hiện tại, SpaceX vận hành Starlink, mạng lưới internet vệ tinh toàn cầu với hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp. Dự án Starship đang phát triển nhằm đưa con người lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Công ty đang được định giá hàng trăm tỉ USD, dẫn đầu ngành vũ trụ thương mại thế giới.

Tin Gốc: Thanh Niên