Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng chịu trách nhiệm hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 20/4 đã chia sẻ một video cho thấy một xạ thủ súng máy trên trực thăng cảnh báo một tàu chở hàng quay trở lại khi di chuyển gần các cảng của Iran.

Trong video của CENTCOM, một binh sĩ Mỹ được nhìn thấy chĩa súng máy hạng nặng vào một tàu, đồng thời phát cảnh báo qua vô tuyến.

"Đây là tàu chiến số 115 của Mỹ. Quý vị đang đi vào khu vực bị phong tỏa quân sự. Lệnh phong tỏa các cảng của Iran sẽ được thực thi và áp dụng cho tất cả các tàu bất kể quốc tịch", cảnh báo của lực lượng Mỹ cho biết.

"Bất kỳ tàu nào có ý định tiếp tục vào hoặc ra khỏi cảng của Iran sẽ phải chịu quyền kiểm tra và khám xét theo luật pháp quốc tế. Nếu quý vị tìm cách chạy trốn khỏi lệnh phong tỏa, chúng tôi sẽ buộc phải tuân thủ bằng vũ lực”, thông điệp cảnh báo nêu rõ.

CENTCOM cho biết kể từ khi bắt đầu lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào các cảng và khu vực ven biển Iran, lực lượng Mỹ đã yêu cầu 27 tàu quay đầu hoặc trở về cảng của Iran.

Iran cuối tuần qua tuyên bố mở cửa trở lại eo biển Hormuz cho tất cả các tàu thương mại, nhưng ngay sau đó quyết định đóng cửa eo biển trở lại vì Mỹ vẫn chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải.

Các công ty vận tải biển vẫn tỏ ra thận trọng trong việc lưu thông qua eo biển, với chỉ một số ít tàu đi qua tuyến đường thủy trọng yếu này.

Mỹ áp lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran kể từ ngày 13/4. Chiến dịch phong tỏa có sự tham gia của hơn 10.000 binh sĩ, khoảng 120 máy bay, tàu chiến.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ sẽ truy đuổi các tàu liên quan đến Iran tại những vùng biển nằm ngoài khu vực Trung Đông, đồng thời đặc biệt đề cập đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Lực lượng Mỹ cuối tuần qua đã nã pháo, bắt giữ tàu hàng Touska của Iran ở vịnh Oman.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vụ đánh chặn diễn ra vào ngày 19/4 khi tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Spruance theo dấu tàu Iran khi phương tiện đang tăng tốc hướng về phía cảng Bandar Abbas của Iran.

Con tàu bị cáo buộc cố gắng vượt qua lệnh phong tỏa đường biển do Mỹ áp đặt đối với các cảng của Iran.

CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã đưa ra các cảnh báo lặp đi lặp lại đối với thủy thủ đoàn trong suốt 6 giờ đồng hồ, thông báo rằng họ đang vi phạm lệnh phong tỏa. Khi con tàu không tuân thủ, tàu khu trục Mỹ đã quyết định khai hỏa.

Sau khi nã pháo vào tàu Iran, Thủy quân lục chiến Mỹ đã triển khai một chiến dịch đổ bộ phối hợp từ tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli. Trước đó, thủy thủ đoàn đã được hướng dẫn sơ tán khỏi buồng máy trước khi khu vực này bị nhắm mục tiêu.

CENTCOM xác nhận con tàu đang bị Mỹ bắt giữ. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết các lực lượng Mỹ đang “kiểm tra xem có gì ở trên tàu”.

Tin Gốc: Dân Trí

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 kết thúc chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ hai, trong đó tiêu điểm là cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân và cuộc trao đổi bên trong Trung Nam Hải với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Ông Trump mô tả chuyến thăm là "tuyệt vời", trong khi ông Tập nhận định đây là dấu mốc mở ra "một quan hệ song phương mới", nhưng hai lãnh đạo không đưa ra những thông tin gây bất ngờ hay mang tính đột phá về kết quả chuyến thăm.

Thông cáo từ Washington và Bắc Kinh cho thấy hai bên có ưu tiên khác nhau về nội dung đàm phán. Phía Mỹ tập trung đề cập các vấn đề về thương mại, đầu tư và Iran, trong khi Trung Quốc đề cao ổn định chiến lược và vấn đề Đài Loan.

"Không có quá nhiều bất ngờ so với những gì hai bên đã phát tín hiệu từ trước cuộc gặp", William Yang, chuyên gia về Đông Bắc Á tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), trụ sở Bỉ, nói với Channel News Asia. "Sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả hai phía đã giúp cuộc gặp diễn ra suôn sẻ".

Thương mại và đầu tư

Sau hội nghị, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ và Trung Quốc đã đạt được "những thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Bắc Kinh sẽ mua 200 máy bay của Boeing, tăng mua dầu mỏ, nông sản và hàng hóa Mỹ. Nhà Trắng cho biết hai bên còn thảo luận mở rộng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp Mỹ và thúc đẩy đầu tư song phương.

Một trong những kết quả cụ thể nhất là kế hoạch thành lập "Hội đồng Thương mại" và "Hội đồng Đầu tư", hai cơ chế nhằm tạo kênh đối thoại thường trực về thương mại và đầu tư. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cơ chế này sẽ xác định các lĩnh vực "phi chiến lược, không nhạy cảm" mà nước này có thể đón nhận đầu tư từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, Bắc Kinh không xác nhận công khai nhiều nội dung ông Trump đề cập và chưa có văn bản chi tiết nào được công bố.

"Chủ tịch Tập lưu ý rằng các mối quan hệ kinh tế và thương mại Trung - Mỹ mang tính đôi bên cùng có lợi", Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ngày 14/5.

Các nhà đầu tư cũng phản ứng khá dè dặt. Sau tuyên bố về thương vụ Boeing, cổ phiếu công ty này giảm hơn 4%, bởi thị trường kỳ vọng Trung Quốc sẽ mua khoảng 500 máy bay.

Robert Manning, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nói với CBC rằng cuộc gặp thượng đỉnh cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của ông Trump với Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, ông Trump liên tục chỉ trích Trung Quốc là nguyên nhân khiến Mỹ mất việc làm công nghiệp và thúc đẩy chiến lược "tách rời kinh tế". Nhưng tại Bắc Kinh lần này, ông lại nói hai nước "đồng thuận rất nhiều về thương mại" và sẽ "thực hiện nhiều thương vụ".

Chiến sự Iran

Cuộc xung đột bùng phát cuối tháng 2 giữa Mỹ, Israel với Iran là một nội dung quan trọng trong cuộc gặp. Chiến sự đã khiến eo biển Hormuz, huyết mạch năng lượng của thế giới, rơi vào tình trạng "phong tỏa kép". Iran siết kiểm soát Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển của nước Hồi giáo.

Nhà Trắng cho biết Mỹ và Trung Quốc nhất trí Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì tự do đi lại để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Trung Quốc phản đối quân sự hóa eo biển Hormuz, cũng như hành vi áp phí tàu qua khu vực này.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News sau hội đàm ngày 14/5, ông Trump nói ông Tập "đã đề nghị hỗ trợ giải quyết vấn đề Iran nếu có thể".

Tuy nhiên, phía Trung Quốc không xác nhận đầy đủ những nội dung mà Mỹ công bố. Thông cáo của Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh chiến sự Iran "đáng lẽ không bao giờ được xảy ra" và các bên cần giải quyết bằng đối thoại.

Chong Ja Ian, phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng hai bên thực tế đều có lợi ích chung trong việc giữ ổn định giá dầu và bảo vệ chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc hiện tránh thể hiện lập trường nghiêng về Mỹ và chưa cam kết tăng sức ép lên Iran.

Theo ông Chong, chiến sự Iran không chỉ phụ thuộc vào ý chí của Mỹ và Trung Quốc, mà còn vào tính toán của Tehran và Tel Aviv.

"Có vẻ như cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều khó có thể khiến Iran và Israel hành động theo hướng khác", ông Chong nói.

Điểm nóng Đài Loan

Đài Loan từ lâu đã là nguồn cơn khiến quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng. Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một tỉnh chờ thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc "Một Trung Quốc", nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại để phòng thủ.

Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Tập nhấn mạnh Đài Loan "là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung" và cảnh báo xử lý sai có thể dẫn đến các cuộc đụng độ, thậm chí là xung đột giữa hai siêu cường.

Theo thông cáo Trung Quốc, ông Tập nói hòa bình ở eo biển Đài Loan chỉ có thể duy trì nếu Mỹ "phản đối Đài Loan độc lập".

Nhà Trắng không nhắc Đài Loan trong thông cáo sau hội nghị. Tuy nhiên, trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump xác nhận hai bên "đã trao đổi rất nhiều về Đài Loan".

"Ông ấy có lập trường rất cứng rắn về vấn đề Đài Loan. Tôi không đưa ra bất kỳ cam kết nào theo hướng nào cả", ông Trump nói.

Sau khi trở về Mỹ, Tổng thống Trump đưa ra tuyên bố rõ ràng hơn. "Tôi không muốn thấy có bên tuyên bố độc lập. Mọi người biết đấy, chúng tôi được cho là sẽ phải đi xa tới hơn 15.000 km để tham chiến. Tôi không muốn như vậy. Tôi muốn cả họ và Trung Quốc đều hạ nhiệt tình hình", ông nói ngày 15/5.

Ông Trump nói thêm rằng không muốn thấy chiến tranh xảy ra ở eo biển Đài Loan và "nếu cứ giữ nguyên hiện trạng như bây giờ thì tôi nghĩ Trung Quốc cũng sẽ chấp nhận thôi".

Phát biểu này cho thấy Mỹ chưa thay đổi chính sách với Đài Loan và vẫn duy trì "sự mơ hồ chiến lược", theo chuyên gia Yang của ICG. Việc ông Trump tránh đối đầu công khai với ông Tập về Đài Loan cũng được xem là thành công với Trung Quốc, bởi Bắc Kinh muốn bảo đảm vấn đề này là "lằn ranh đỏ" trong quan hệ song phương.

Công nghệ

Công nghệ là một trong những chủ đề được theo dõi sát sao nhất trước hội nghị, đặc biệt liên quan tới chip, trí tuệ nhân tạo (AI) và các hạn chế xuất khẩu của Mỹ. Sự xuất hiện vào phút chót của giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang trong đoàn tháp tùng ông Trump làm dấy lên đồn đoán Washington có thể nới lỏng kiểm soát bán dẫn.

"Huang, Elon Musk của Tesla và Tim Cook của Apple có mặt trong đoàn tháp tùng ông Trump là có chủ đích", Lin Han-shen, chuyên gia về Trung Quốc tại Asia Group, nhận định.

Tuy nhiên, hai bên không có bước đột phá lớn nào được công bố trong lĩnh vực này. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với Bloomberg TV rằng kiểm soát xuất khẩu chip không phải "một chủ đề chính" trong hội đàm.

Ông Trump thêm rằng Mỹ và Trung Quốc đã thảo luận thiết lập "các biện pháp kiểm soát rủi ro" trong các lĩnh vực AI, y tế, dược phẩm và quân đội.

Các chuyên gia nhận định điều này phản ánh thực tế cạnh tranh công nghệ hiện đã trở thành trọng tâm trong quan hệ Mỹ - Trung và dù chưa có thay đổi lớn về chính sách, việc hai bên thảo luận cơ chế kiểm soát rủi ro vẫn được xem là tín hiệu quan trọng.

"Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn đơn thuần là thương mại, mà là ai sẽ kiểm soát nền tảng công nghệ của kỷ nguyên công nghiệp tiếp theo", theo Luigi Gambardella, chủ tịch ChinaEU.

Theo chuyên gia Yang, lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc đã tận dụng hội nghị để thể hiện mong muốn chung trong việc tìm tiếng nói chung và kiểm soát bất đồng.

"Dựa trên các thông cáo từ hai phía, có thể thấy cả hai lãnh đạo đều cố nhấn mạnh những lĩnh vực mà hợp tác cùng có lợi Mỹ - Trung vẫn khả thi", Yang nhận định, đề cập đến thương mại và quan hệ kinh tế.

Stephen Olson, nhà nghiên cứu tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore, đánh giá lãnh đạo Mỹ - Trung đều đã đạt được điều họ cần từ cuộc gặp.

"Chủ tịch Tập muốn định hình Trung Quốc ngang hàng với Mỹ như một đối thủ cạnh tranh thực thụ và đã đạt được điều đó", ông Olson nói. "Ông Trump cũng về nước với 'những thỏa thuận' mà lãnh đạo Mỹ có thể tuyên bố là 'thắng lợi'".

Tin Gốc: Vnexpress

Nam Ninh, thủ phủ của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, là điểm dừng chân tiếp theo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam trong chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc từ ngày 14 đến 17-4.

Sau gần 10 tiếng đi từ Bắc Kinh, đoàn tàu cao tốc đến ga Nam Ninh Đông tối 16-4. Khoảng 19h10 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân rời tàu cao tốc. Đông đảo thanh niên Trung Quốc trong trang phục các dân tộc ở Quảng Tây và du học sinh Việt Nam mang theo quốc kỳ 2 nước đã đứng chào mừng.

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đi tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Nam Ninh là một phần trong các hoạt động khảo sát, tìm hiểu mô hình thí điểm khu đô thị mới, hệ thống hạ tầng và công nghiệp đường sắt, cơ sở nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo ở cả Bắc Kinh, Hà Bắc và Quảng Tây - nơi có thành phố Nam Ninh.

Đây là lần thứ hai trong chuyến thăm Trung Quốc lần này Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trải nghiệm tàu cao tốc của Trung Quốc.

Trên tàu cao tốc đến Nam Ninh ngày 16-4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nghe lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước trong ngành đường sắt Trung Quốc báo cáo về quy mô mạng lưới đường sắt, tầm quan trọng và khả năng kết nối tới các địa phương, sự đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội cùng kế hoạch tương lai.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực giao thông đường sắt tốc độ cao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị lãnh đạo ngành đường sắt và các doanh nghiệp Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ, tham gia cùng Việt Nam trong quá trình xây dựng, chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt quan trọng tại Việt Nam.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình, các chuyến khảo sát thực tế sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác cụ thể giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước.

Qua đó từng bước cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, các thỏa thuận đã ký kết thành các dự án và chương trình hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho sự phát triển của mỗi nước và cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ