Khoảng 10h30 ngày 3/5, vận động viên Phạm Trường Anh (Tom Pham), 42 tuổi, gặp sự cố khi đang điều khiển thiết bị flyboard đưa nữ du khách bay trên mặt nước ở khu vực hồ núi Lớ. Cả hai hạ xuống nước trong trạng thái mất kiểm soát và chìm dưới hồ.
Chị Nguyễn Thị Thanh Thủy, Quản lý đội Flyboard Mũi Né (đơn vị chủ quản), cho biết nguyên nhân ban đầu là thiết bị hút rác từ hồ vào động cơ. Hệ thống tắt máy đột ngột khiến VĐV và khách rơi tự do. Theo phản xạ, du khách đẩy VĐV ra khiến anh mất thăng bằng, cùng lúc ống bơm nước bị xoắn vướng vào chân vịt. Trọng lượng hệ thống nặng hàng chục kg đã kéo VĐV chìm sâu.
Đội Flyboard Mũi Né đã biểu diễn tại phố cổ Hoa Lư trong ba ngày trước đó (30/4-2/5). Hồ núi Lớ không phải điểm diễn chính thức. Thời điểm xảy ra sự cố, đội của chị Thủy khảo sát xong điểm bay mới theo đề nghị của đối tác nên đã cho các xuồng cứu hộ rút ra xa. Công tác dọn rác cũng không được đảm bảo như ba đêm diễn chính thức ở phố cổ Hoa Lư.
Về lý do khách không mặc áo phao, chị cho biết đặc thù bay đôi cần sự linh hoạt. Áo phao cũng khiến VĐV khó ôm khách hơn. Ngoài ra, nếu trong buổi diễn chính thức, xuồng cứu hộ sẽ túc trực và giải quyết tình huống chỉ sau 5 giây.
“Sự cố cũng đến từ một phần chủ quan của chúng tôi”, chị Thủy nói.
Chị Thu Hà, sống tại Hà Nội, khách gặp sự cố khi bay cùng VĐV Tom Phạm, cho biết đến Ninh Bình để trải nghiệm flyboard. Vì lỡ các đêm trước, chị Hà quyết định tìm đến điểm khảo sát và xin đội Flyboard Mũi Né cho bay thử cùng VĐV, đảm bảo mình bơi rất tốt. Chị Hà cho biết khi đang tận hưởng trải nghiệm, thiết bị gặp sự cố và hai người rơi xuống.
“Nam VĐV đã cố đẩy tôi lên mặt nước 1-2 lần trước khi chìm xuống”, chị Hà nói, cho biết “rất cảm kích” trước thái độ chuyên nghiệp khi gặp sự cố của VĐV. Do có kinh nghiệm bơi, ngay khi thiết bị dừng lại, chị Hà đã nín thở, không gặp khó khăn để nổi lên. Nữ du khách Hà Nội cho hay sự cố không nghiêm trọng như nhiều người quan sát và vẫn sẽ trải nghiệm nếu có dịp.
Hiện tại, VĐV Tom Phạm đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, sức khỏe ổn định và dự kiến xuất viện trong ngày mai.
Theo chị Thủy, ở Việt Nam chưa có cơ quan chính thức cấp chứng chỉ cho các VĐV flyboard. Việc đánh giá năng lực VĐV dựa hoàn toàn vào thành tích thi đấu tại các giải quốc tế, danh hiệu vô địch, kỷ lục Guinness và kinh nghiệm biểu diễn tại các sự kiện quy mô lớn. VĐV Tom Pham là người có trình độ kỹ thuật cao nhất tại Việt Nam hiện nay, chuyên đào tạo các VĐV chuyên nghiệp.
Đội hình biểu diễn của Flyboard Mũi Né cũng tập hợp những VĐV quốc tế như Tomasz Kubik (2 lần Vô địch Thế giới, 1 kỷ lục Guinness), Varad (Top 2 Cúp mở rộng Nga). Đội cũng thường xuyên biểu diễn tại nước ngoài như Campuchia, Lào, Nga, UAE.
Kỳ nghỉ lễ vừa qua, đội bay quyết định đến Ninh Bình vì muốn quảng bá vẻ đẹp của vùng đất này. Chị Thủy cho biết, Ninh Bình sở hữu cảnh quan sông nước tuyệt đẹp, phù hợp để phát triển dịch vụ Flyboard biểu diễn. Đơn vị đã đồng ý giảm một nửa chi phí biểu diễn để hỗ trợ doanh nghiệp địa phương quảng bá du lịch.
Sau sự việc, toàn bộ hoạt động biểu diễn flyboard tại Ninh Bình đã tạm dừng để rà soát, đảm bảo an toàn. Theo nhà chức trách, hoạt động flyboard tại Hoa Lư được cấp phép đầy đủ theo quy định.
Flyboard là môn thể thao dưới nước do Franky Zapata (Pháp) phát triển. Người chơi đứng trên một thiết bị gắn ống phản lực, sử dụng áp lực nước từ động cơ môtô nước để tạo lực đẩy, giúp nâng cơ thể lên không trung và thực hiện các động tác kỹ thuật.
Hồ Núi Lớ rộng hơn 50 ha, sâu trung bình 4-5 m, là hồ nước ngọt nằm trong quy hoạch phát triển du lịch của địa phương, được bao quanh bởi núi đá vôi, thường kết hợp tham quan với khu vực chùa Vàng.
Hội nghị với chủ đề "Xu hướng du lịch thể thao, du lịch chăm sóc sức khỏe dựa vào ưu thế đặc thù của địa phương" diễn ra tại phường Tân Ninh, Tây Ninh với sự tham dự của hơn 160 đại biểu từ các tỉnh, thành phố của Hàn Quốc, Malaysia, Việt Nam và các chuyên gia, đại diện từ các trường đại học, hiệp hội du lịch.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh nhận định sau đại dịch Covid-19, nhu cầu khách du lịch không chỉ dừng lại ở tham quan, nghỉ dưỡng mà ngày càng hướng đến các giá trị cao hơn như nâng cao sức khỏe thể chất, cân bằng tinh thần và trải nghiệm cá nhân hóa. Đặc biệt du lịch thể thao và du lịch chăm sóc sức khỏe là động lực tăng trưởng mới của ngành du lịch.
Hiện tại Tây Ninh đã lựa chọn phát triển các sản phẩm du lịch có tính chất khác biệt, phù hợp với xu thế này của thị trường.
Cụ thể, với việc sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi và địa hình đa dạng, đặc biệt là "nóc nhà Nam Bộ" núi Bà Đen, tỉnh đã phát triển thu hút các hoạt động thể thao ngoài trời như chạy marathon, leo núi, trail running, đạp xe, dù lượn… để gắn với du lịch.
Tỉnh cũng phát triển nhiều hoạt động du lịch golf gắn với các sân golf đang có trên địa bàn. Đây là sản phẩm đặc thù có thể kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.
Bên cạnh đó, với các hệ sinh thái đặc hữu và giá trị văn hóa bản địa như Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, khu vực sinh thái đất ngập nước đặc trưng vùng Đồng Tháp Mười…, tỉnh đã phát triển rất nhiều điểm du lịch sinh thái kết hợp chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng dài ngày, phục hồi năng lượng và trải nghiệm "sống chậm" trong môi trường tự nhiên…
Ngoài ra, Tây Ninh hiện cũng là một trong những trung tâm du lịch văn hóa, tâm linh của khu vực phía Nam với 224 di tích lịch sử cùng các công trình văn hóa tiêu biểu như Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh... Đồng thời đã kết hợp khai thác du lịch thành công với nền văn hóa ẩm thực gắn với truyền thống tín ngưỡng, tôn giáo của địa phương như Lễ hội nghệ thuật chế biến món ăn chay đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia...
Tại hội nghị, tiến sĩ Ngô Minh Hải - Phó hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM - đánh giá rất cao những tiềm năng du lịch của Tây Ninh. "Tôi cho rằng Tây Ninh có thể phát triển du lịch sánh với Bali (Indonesia), hay các thành phố du lịch nổi tiếng của Thái Lan. Đặc biệt Tây Ninh có thể phát triển thành công ngành du lịch sinh thái, nghĩ dưỡng, chăm sóc sức khỏe… với điều kiện hiện có", ông Hải nhận xét.
Tiến sĩ Lê Hồng Vương - Trưởng khoa du lịch và sức khỏe Trường đại học Văn Hiến - cũng đề nghị Tây Ninh nên có định hướng rõ ràng, từng bước phát triển bài bản các hệ thống kỹ thuật, dịch vụ để có thể phát triển hơn, đáp ứng được xu hướng du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch y tế trong thời gian tới.
"Cũng cần đẩy mạnh hơn nữa việc quảng bá sản phẩm, truyền thông đa phương tiện về các sản phẩm, dịch vụ để phổ biến cũng như thu hút hơn du khách trong lĩnh vực này", ông Vương nói thêm.
Ngày 24-4, tại kỳ họp thứ 2, Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai khóa XIII đã thông qua nghị quyết về chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống đối với nghệ thuật hát bội Bình Định (hát tuồng) và nghệ thuật bài chòi.
Nghệ thuật tuồng Bình Định đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2014, còn nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2017.
Qua khảo sát, cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai ghi nhận toàn tỉnh hiện có 8 đoàn nghệ thuật tuồng ngoài công lập đang hoạt động và 2 đoàn nghệ thuật công lập thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh thực hiện chức năng biểu diễn tuồng, bài chòi là Đoàn Tuồng Đào Tấn và Đoàn Ca kịch bài chòi.
Bằng tài năng và tâm huyết, các nghệ sĩ, nghệ nhân đã trực tiếp tham gia vào việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong cộng đồng và trên sân khấu biểu diễn chuyên nghiệp; phục vụ các nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu giải trí của các tầng lớp nhân dân.
Nhưng trong bối cảnh khó khăn chung của sân khấu truyền thống, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp gặp rất nhiều khó khăn về nghệ sĩ kế cận.
Ví dụ, Đoàn Tuồng Đào Tấn hiện đang bị thiếu hụt lực lượng diễn viên, nhạc công trẻ. Một diễn viên phải kiêm nhiệm nhiều vai diễn trong một vở diễn, diễn viên nữ đóng giả vai nam, làm ảnh hưởng đến chất lượng nghệ thuật, sự phát triển của đơn vị và sức sống của loại hình nghệ thuật tuồng.
Lực lượng nghệ nhân của các đoàn tuồng ngoài công lập cũng gặp nhiều khó khăn khi đội ngũ thực hành di sản hiện nay chủ yếu là ở tuổi trung niên, lớp nghệ nhân trẻ còn mỏng, chưa thu hút được nhiều đội ngũ kế cận. Lực lượng nghệ nhân nắm giữ, thực hành, truyền dạy các làn điệu, bài bản, trích đoạn, vở diễn cổ ngày một ít do tuổi cao, sức yếu, bận kiếm sống mưu sinh.
Để bảo vệ và phát huy di sản tuồng Bình Định và nghệ thuật bài chòi, tỉnh Gia Lai quyết định ban hành chính sách khuyến khích.
Theo đó, đối tượng được hỗ trợ gồm nghệ sĩ đã nghỉ hưu, nghệ sĩ đang công tác, các đoàn nghệ thuật truyền thống ngoài công lập tại tỉnh và học viên các ngành nghệ thuật tuồng, bài chòi, nhạc cụ truyền thống thường trú tỉnh Gia Lai.
Cụ thể, đối với nhóm nghệ sĩ nghỉ hưu tham gia luyện tập, biểu diễn và truyền dạy phục vụ bảo tồn, quảng bá, giới thiệu di sản, mức chi tiền luyện tập 180.000 đồng/người/buổi; chi biểu diễn 360.000 đồng/người/buổi; khi tham gia truyền dạy, nghệ sĩ được hỗ trợ 500.000 - 800.000 đồng/buổi (tùy theo danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú).
Tỉnh hỗ trợ một lần kinh phí đào tạo đối với nghệ sĩ trong đơn vị sự nghiệp công lập được cử đi đào tạo trình độ đại học trở lên với mức 50 triệu đồng/người.
Đối với các đoàn nghệ thuật ngoài công lập, mức hỗ trợ một lần không quá 100 triệu đồng/đoàn để mua sắm trang phục, nhạc cụ, đạo cụ, trang thiết bị âm thanh, ánh sáng phục vụ hoạt động biểu diễn; hỗ trợ kinh phí biểu diễn 2 triệu đồng/buổi, tối đa không quá 30 triệu đồng/năm.
Học viên theo học các chuyên ngành nghệ thuật tuồng, bài chòi, nhạc cụ truyền thống, mức hỗ trợ 5 triệu đồng/người/tháng.
Cái “về” ấy là trở về cội nguồn - về với gia đình, quê hương, là dịp tưởng nhớ tổ tiên. Người ta đón tết lúc nông nhàn, khi đã giải quyết hết các công việc liên quan đến nhà nông. Tết còn là làm mới về mặt tâm linh, người ta dọn nhà, trả nợ, gác lại chuyện buồn, chúc nhau “vạn sự như ý”. Tết cũng là bản sắc văn hóa Á Đông, lịch âm, mâm ngũ quả, bánh chưng, câu đối đỏ, pháo hoa… vừa mang yếu tố tâm linh gắn với nông nghiệp lúa nước, vừa thể hiện triết lý âm dương ngũ hành.
Những năm gần đây, có một số nhà nghiên cứu hoặc doanh nhân đề xuất bỏ tết âm lịch hoặc gộp hai tết âm - dương lại làm một cho phù hợp với hội nhập và tiết kiệm chi phí xã hội.
Họ dẫn chứng Nhật Bản từ thời Minh Trị Thiên Hoàng 1873 đã bỏ tết âm lịch, chuyển sang tết dương lịch với mục tiêu hiện đại hóa đất nước. Thế nhưng, ở Việt Nam đề xuất này bị phản ứng dữ dội, bởi vì bỏ tết âm chẳng khác nào cắt bỏ hiện tại với truyền thống bao đời.
Để dung hòa, một số người đề nghị không bỏ tết âm mà cải cách nghỉ tết. Ví dụ, rút ngắn thời gian nghỉ để tránh đình trệ kinh tế, hay tổ chức một số hoạt động văn hóa tết dương cho giới trẻ đô thị. Cái này thì ít nhiều ta đã làm, lễ Giáng sinh không chỉ người theo đạo mà giới trẻ ở các thành phố lớn nô nức đến nhà thờ, dù họ không phải là tín đồ công giáo.
Lại nói, năm 1868, Thiên Hoàng Minh Trị tiến hành cuộc duy tân từ lịch âm chuyển sang lịch dương để đồng bộ với phương Tây trong thương mại, ngoại giao và hành chính. Ngày 9.11.1872, Nhật Bản chính thức áp dụng lịch dương, chỉ hơn một tháng sau, tết dương đầu tiên đã diễn ra (1.1.1873), tết âm bị bãi bỏ hoàn toàn.
Vì sao họ làm được gọn nhẹ như vậy? Có ba lý do: một là nhà nước tập trung quyền lực tuyệt đối, hai là tinh thần vì nước và khát vọng hiện đại hóa, văn hóa Nhật vốn là thực dụng và kỷ luật cao. Tết dương họ vẫn làm bánh mochi, gửi thiệp năm mới… Lúc đầu, dân cũng tiếc nuối, nhất là nông dân, nhưng bị thuyết phục ăn tết cùng thế giới để Nhật không bị tụt hậu. Kết quả, Nhật hiện là nước duy nhất Đông Á hoàn toàn bỏ tết âm, trong khi Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore… đều giữ.
Có người cho rằng, vì Nhật có vua, ai mà dám chống lệnh vua. Đúng vậy, vua Minh Trị là biểu tượng tuyệt đối của quốc gia, và sau lưng vua là một thế lực gồm các đại thần trẻ, canh tân, họ từng đi du học phương Tây và thấy rõ sự tụt hậu của Nhật. Trong thế kỷ 19, xã hội Nhật có một tâm lý đặc biệt, nếu việc gì giúp Nhật mạnh hơn thì dù đau cũng phải làm. Chính tinh thần kỷ luật tin vua và đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân đã khiến họ bỏ tết âm lịch một cách gọn nhẹ.
Liệu trong tương lai gần ta có bỏ được tết âm lịch không, đây là một câu hỏi rất khó trả lời. Có một lý do cần nhấn mạnh là tết âm lịch gắn liền với văn hóa lúa nước, việc thay đổi này sẽ làm đảo lộn rất nhiều, không chỉ thời gian mà cả công nghệ điều khiển cây trồng. Để đào, mai nở hoa là cả một kỹ thuật khó khăn phức tạp đối với nông dân như tuốt lá, hãm hoa theo thời tiết, nếu nở lệch nhịp thì coi như tết đến mà không có tết. Các gia đình không đủ thời gian để thăm họ hàng hai bên, bạn bè xa, hoặc đưa con cái đi chơi. Nói gọn lại thì rút tết âm là động đến truyền thống sum họp, một thứ giá trị không thể tính bằng GDP. Ta giữ Tết Nguyên đán không chỉ để hàng triệu Việt kiều trên thế giới có dịp về quê ăn tết, sum vầy. Và lại có cái lạ thì khách quốc tế cũng tìm đến, du lịch nước ta phát triển và hàng năm đem lại nguồn thu lớn, dân lại có công ăn việc làm, nhà nhà ấm no hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình này.
