Vợ chồng tôi kết hôn vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ XX, đến nay có hai con đủ nếp tẻ đang học đại học, nhà cửa ổn định ở ven thành phố thuộc tỉnh nhỏ. Mọi việc cơ bản tốt đẹp cho đến khi vợ tôi không làm được nghề may nữa. Sau khi cưới, chúng tôi đều làm công nhân may, thu nhập mỗi tháng đủ trang trải cuộc sống. Việc nhà và đưa đón con, có bà dì bên vợ không chồng con ở cùng gia đình tôi chăm lo, nên sau giờ làm việc, vợ chồng tôi tương đối thoải mái.
Nhờ vậy, tôi có thời gian học đại học từ xa, học online, học sử dụng vi tính văn phòng, lúc rảnh tranh thủ gặp các anh làm bên kỹ thuật máy, kỹ năng quản lý may mặc, quản lý công nhân. Vậy nên sau 35 tuổi, tôi không còn làm công nhân may nữa mà chuyển sang làm văn phòng, quản lý. Do là người cũ có nhiều năm gắn bó với công ty, lại có chí tiến thủ nên được ông bà chủ cho làm quản lý công nhân và kỹ thuật may mặc ở một số công đoạn. Vì vậy thu nhập ngày càng ổn định, khoảng 20 triệu đồng một tháng.
Riêng bà xã, tôi khuyên nên tranh thủ học thêm gì đó để có cơ hội phát triển hoặc chuyển việc khi đã lớn tuổi nhưng cô ấy không nghe. Đăng ký học được mấy tháng rồi nghỉ; công việc thì cứ thích làm một công đoạn, không chịu khó quan sát học hỏi thêm, bảo phụ nữ như vậy là ổn rồi. Khuyên không được nên tôi không đề cập nữa. Những lúc rảnh rỗi, bà xã chủ yếu nằm nghỉ, xem tivi, máy tính, điện thoại hoặc sang hàng xóm nói chuyện.
Thấm thoát 30 năm trôi qua, đến U50, công việc của tôi vẫn ổn định nhưng bà xã phải nghỉ việc do bị bệnh cổ vai gáy, tê bì tay chân, thị lực giảm không ngồi chuyền may mặc được nữa. Làm nghề khác thì không có bằng cấp, kỹ năng cũng không có, nghề nặng nhọc thì làm không được, nhận hàng gia công về nhà làm lại chê thù lao quá thấp; còn phụ quán, bán hàng thì sĩ diện sợ xấu hổ. Trong khi đó lương hưu chưa được nhận do chưa đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định. Bà xã chỉ ở nhà quanh quẩn cùng dì nấu ăn, dọn nhà… Chỉ mình tôi đi làm, thu nhập không như trước nên cuộc sống chật vật, khó khăn hơn. Tuy vậy chúng tôi vẫn cố gắng tiết kiệm nuôi hai con ăn học đại học, nếu mạnh khỏe bình an chắc cũng ổn thôi. Tôi không trách gì vợ vì đã khuyên, đã nói nhiều từ lúc còn trẻ, bây giờ lớn tuổi rồi không nói nữa.
Tôi kể câu chuyện để mong những người trẻ, cặp vợ chồng mới cưới dù đã có việc làm cũng cần phải nỗ lực phấn đấu, làm việc tích lũy nhưng cũng nên tranh thủ thời gian học tập, rèn luyện. Đừng chủ quan là chúng ta sẽ làm một việc ổn định cho đến lúc nghỉ hưu, vì cuộc sống có nhiều thay đổi, sức khỏe sẽ giảm dần theo tháng năm. Nếu lúc còn trẻ mà thiếu cố gắng, khi rảnh rỗi chỉ nghỉ ngơi, tám chuyện… đến tuổi U50 muốn học hoặc làm việc gì mới đều khó hơn nhiều lần. Đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân sau gần 30 năm đi làm, mong được mọi người chia sẻ.
Gần đây, tôi đọc nhiều bài viết so sánh việc bỏ ra hàng trăm triệu đồng để học đại học nhưng ra trường chỉ nhận mức lương khiêm tốn, trong khi có những người không học đại học vẫn thành công và giàu có. Theo tôi, đó là một sự so sánh khập khiễng. Mỗi người có hoàn cảnh, sức khỏe, năng lực và lựa chọn khác nhau. Có người phù hợp với kinh doanh, có người phù hợp với môi trường công sở. Việc một người không học đại học nhưng buôn bán thành công không có nghĩa ai đi theo con đường đó cũng sẽ thành công. Tương tự, có người đi xuất khẩu lao động tích lũy được vốn, nhưng không phải ai cũng sẵn sàng rời gia đình, sang xứ người chịu khó, chắt bóp từng đồng.
Không có con đường nào dẫn đến thành công mà không phải trả giá bằng mồ hôi, công sức và trí tuệ. Điều quan trọng là mỗi người đã thực sự cố gắng hết sức trên con đường mình chọn hay chưa. Nhiều người cho rằng học đại học tốn 600-700 triệu đồng, nhưng đó là số tiền trải đều trong 4-6 năm, có thể đến từ học bổng, làm thêm, vay sinh viên, không phải lúc nào cũng hoàn toàn dựa vào cha mẹ. Nếu không học đại học, bạn vẫn phải đầu tư cho tương lai bằng cách khác. Học nghề cần học phí, mở cửa hàng cần vốn, xuất khẩu lao động cần chi phí ban đầu. Thành công hay không còn phụ thuộc vào năng lực cá nhân và cơ hội thị trường.
Học đại học cũng không đồng nghĩa với thu nhập thấp. Có người ra trường chỉ nhận mức lương 10-15 triệu đồng, nhưng cũng có người đạt thu nhập hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhờ không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Tôi có một người bạn mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống với bà ngoại già yếu. Những năm học phổ thông, bạn vừa đi học vừa phụ hồ, có những ngày bà ngoại phải đi xin ăn. Vượt qua hoàn cảnh khó khăn, bạn thi đỗ vào một trường kỹ thuật ở khu vực Cổ Nhuế. Dù xuất phát điểm không nổi bật, bạn quyết tâm theo học chương trình chất lượng cao bằng tiếng Anh. Thời gian đầu, bạn gần như không hiểu bài, phải mượn vở bạn bè về học lại từng chút một.
Để trang trải cuộc sống, bạn vừa học vừa chạy xe ôm, dạy thêm và chăm sóc bà ngoại. Nhờ nỗ lực không ngừng, bạn tốt nghiệp đúng hạn, có vốn tiếng Anh tốt và được nhận vào một công ty đa quốc gia. Hiện tại, bạn trở thành quản lý với mức thu nhập hơn 2.000 USD mỗi tháng, chuẩn bị mua nhà. Điều khiến tôi ngưỡng mộ không chỉ là thu nhập mà là sự trưởng thành, tự tin và bản lĩnh mà bạn có được sau hành trình đầy gian nan. Nếu ngày ấy bạn không học đại học, có thể cuộc sống vẫn ổn, nhưng chưa chắc bạn có được công việc phù hợp với đam mê, môi trường chuyên nghiệp và cơ hội nhìn ra thế giới rộng lớn hơn.
Tôi cũng sinh ra trong một gia đình nghèo ở vùng quê. Nhờ sự quyết tâm của mẹ, tôi theo học đại học, rồi trở thành bác sĩ nội trú. Sau bốn năm đi làm, tôi đã lập gia đình, có thu nhập ổn định khoảng 4x triệu đồng mỗi tháng và cùng chồng mua căn nhà đầu tiên. Tôi có nhiều người thân không học đại học nhưng vẫn thành công trong kinh doanh và có tài sản đáng kể. Tôi luôn tôn trọng con đường của họ, nhưng cũng hiểu rằng nếu đi theo con đường ấy, chưa chắc tôi đã đạt được kết quả tương tự.
Mỗi con đường đều có khó khăn riêng. Người học hành phải đầu tư nhiều năm cho tri thức. Người kinh doanh phải chấp nhận rủi ro. Người lao động xa quê phải đánh đổi tuổi trẻ và sức khỏe. Điều quan trọng không phải là so sánh ai chọn con đường đúng hơn mà là mỗi người có đủ quyết tâm để đi đến cùng với lựa chọn của mình hay không. Tôi tin rằng xã hội ngày nay vẫn luôn cần những người có năng lực thật sự. Nếu bạn không ngừng học hỏi, trở thành người giỏi trong lĩnh vực của mình, bạn sẽ luôn có chỗ đứng. Thành công không dành riêng cho một con đường nào. Nó thuộc về những người bền bỉ, nỗ lực và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Với nhà tôi, thu nhập gần như đủ chi tiêu sinh hoạt, học phí cho con và tiền trả góp ngân hàng cho căn nhà mới mua. Mỗi tháng lĩnh lương, tôi đều phân chia các khoản chính và luôn để lại khoảng 5-10% thu nhập vào tích sản, dự phòng. Khoản dự phòng sẽ được trích một cách nghiêm ngặt hàng tháng. Nếu tháng đó phát sinh thì phải tự cân đối các khoản còn lại để bù. Nếu tháng nào có thêm phần thu nhập từ công việc ngoài, khoản đó tự động được đẩy vào dự phòng mà không dùng chi tiêu sinh hoạt hàng tháng.
Các món khác: Bảo hiểm, du lịch, học tập hay kế hoạch khác, tôi tạo tiết kiệm gửi góp trên app ngân hàng, tiền có thể được trừ theo ngày hoặc tuần tùy mục tiêu. Việc gửi góp tiết kiệm giúp tôi chủ động khoản cần thanh toán mà trừ hàng ngày sẽ không làm hao hụt chi phí sinh hoạt của gia đình. Nên ghi các khoản chính cần chi cho cả gia đình mỗi tháng và chia các mục cần thiết bao gồm cả việc dự phòng tích sản như món cần "chi" một cách kỷ luật.
Nhà tôi không dư dả, thậm chí nhiều tháng phát sinh việc gia đình sẽ hụt thu chi nhưng phần dự phòng sẽ luôn cố định như một mục bắt buộc. Từ hồi biết tới tiết kiệm gửi góp, tôi có thể chủ động hơn cho các khoản cố định hàng năm với mỗi ngày trích định kỳ tài khoản.
Những lời nhẹ nhàng hay cả những lời nặng lòng, tôi đều đọc hết và không bỏ sót một comment nào. Có lúc tôi đọc ngay trong giờ làm mà tim rất đau, không nghĩ sẽ có nhiều người vẫn cho mình cơ hội và sự cảm thông như vậy. Với những người chưa thể tha thứ, tôi cũng cảm ơn, nhờ đó tôi nhìn rõ hơn bản thân mình. Tôi muốn nói rõ hơn vì sao có thời gian mình trở nên vô cảm như vậy.
Trước đây tôi từng có những người bạn rất quý, khi bản thân sa sút và thay đổi, dần dần mọi người cũng rời đi. Điều tôi buồn nhất không phải là tiền bạc mà là mất đi những mối quan hệ đó. Có những lúc tôi từng chênh vênh và cô đơn với chính cuộc sống của mình. Hiện tại tôi cố gắng đi làm và trả nợ từng chút một. Tôi còn nợ ngân hàng khoảng 150 triệu đồng, nợ bạn bè khoảng 30 triệu đồng. Có người từng giúp tôi, có người không thể giúp, tôi vẫn biết ơn tất cả. Lương văn phòng của tôi sau khi trừ bảo hiểm còn khoảng 14,5 triệu đồng vì công ty đóng bảo hiểm đúng với mức lương của nhân viên, tôi vẫn cố gắng trả nợ dần từng tháng
Tôi cũng lo lắng vì hiện tại mình bị nợ nhóm 4, không biết sau này có ảnh hưởng đến việc đi nước ngoài hay du học không, đó là điều tôi đang cố gắng cho tương lai của mình. Bây giờ cuộc sống của tôi khá đơn giản: đi làm, tập thể dục rồi về nhà một mình. Nhiều lúc tôi thấy nếu cầm điện thoại lên cũng không biết nên gọi cho ai, cảm giác đó thật sự rất trống trải. Còn về sức khỏe, tôi vẫn ổn và đã đi khám tổng quát. Về BO, tôi đã dừng lại gần hai tháng nay, tự hứa với bản thân sẽ không quay lại nữa. Điều tôi đang cố gắng bây giờ là học cách tha thứ cho chính mình, sống tốt hơn từng ngày và sửa những điều sai trước đây.
Về người tôi từng kể là tôi thương và họ cũng thương tôi, thật lòng tôi rất mâu thuẫn. Nếu chọn lý trí, có lẽ tôi nên rời xa họ, còn nếu chọn con tim thì tôi lại thấy thương người ấy quá. Sau cùng tôi cũng không biết bản thân mình có xứng đáng để tiếp tục hay không. Chuyện quá khứ, tôi xin được giữ lại cho riêng mình. Từ trước đến giờ tôi sống khá kín, gần như chưa từng tâm sự chuyện này với ai. Có lẽ vì tôi hiểu mình đã sai nên mới đủ can đảm viết lên đây, để sau này khi nhìn lại, sẽ nhớ rằng bản thân phải sống tốt hơn, tử tế hơn, không hơn thua và biết trân trọng những điều đúng đắn. Tôi chỉ mong từ bây giờ mình có thể sống chân thành, biết yêu thương đúng cách và giữ sự chung thủy, sự lành tính dành cho người thật lòng với mình.
Tôi viết những dòng này để khép lại câu chuyện và nói rõ mọi điều một cách chân thành nhất. Cảm ơn mọi người đã đọc.
