Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo “rạn nứt” của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.
Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran “sắp phát nổ” vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các “ấm trà”. Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.
Để gây áp lực với nhóm “ấm trà”, Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ “không có cơ sở trong luật pháp quốc tế” và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.
Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công “ngắn và mạnh” vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc – Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: “Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược “cắt cỏ” chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng”.
Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…
Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: “Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể”. “Chiến lược “cắt cỏ” cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài – có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân”, vị chuyên gia cảnh báo.
Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ “sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có”.
Victor Hawkins, 20 tuổi, cựu học sinh trường trung học Pauls Valley, xâm nhập khuôn viên trường vào khoảng 14h ngày 7/4 khi các lớp học đang diễn ra, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động.
Các nhà điều tra cho biết sau khi vào sảnh, Hawkins yêu cầu mọi người nằm xuống và chĩa súng định bắn một học sinh. Ý đồ của anh ta bất thành do khẩu súng bị kẹt. Sau khi khắc phục lỗi này, Hawkins nổ súng vào một học sinh khác và bắn trượt. Hai học sinh van xin tha mạng và tay súng cho phép họ rời đi, những em khác cũng chạy theo.
Lúc này, ông Moore từ văn phòng cạnh bên lao ra xô ngã Hawkins lên hàng ghế cạnh cửa sổ, nằm đè lên và ghì chặt tay phải của anh ta lên thành ghế, buộc nghi phạm thả súng xuống sàn. Khoảng 10 giây sau đó, một nhân viên khác của trường bước ra từ văn phòng của ông Moore, lấy súng của Hawkins và mang vào giấu trong văn phòng. Sau khi bị khống chế, nghi phạm bị bắt tại hiện trường.
Giới chức bang Oklahoma ngày 14/4 công bố video từ camera giám sát tại trường Pauls Valley cho thấy hành động dũng cảm của hiệu trưởng. Cảnh sát cho biết trong lúc giằng co nghi phạm đã nổ nhiều phát súng khiến ông Moore bị thương ở chân. Hiệu trưởng đã trong tình trạng ổn định và không có học sinh nào bị thương.
"Hành động của nhân viên và vị hiệu trưởng, can thiệp ngay khi nhìn thấy nghi phạm mang súng, đã cứu nhiều mạng sống", người phát ngôn Hunter McKee của Cục Điều tra bang Oklahoma nói.
Thống đốc Kevin Stitt cũng ca ngợi ông Moore "đã hành động dũng cảm để bảo vệ tính mạng học sinh", đồng thời cảm ơn lực lượng hành pháp và nhà trường vì phản ứng kịp thời.
Cáo trạng cho biết Hawkins đã trộm hai khẩu súng từ bố và có ý định thực hiện một cuộc tấn công giống vụ án Columbine, khi hai học sinh lớp 12 xả súng khiến 14 nạn nhân thiệt mạng trước khi tự sát. Các điều tra viên cho rằng Hawkins có ý định nhắm tới ông Moore trong kế hoạch ban đầu.
Hawkins bị cáo buộc các tội danh gồm chĩa súng đe dọa người khác, nổ súng với ý định giết người và mang vũ khí tới nơi công cộng. Hawkins dự kiến ra tòa vào ngày 8/5.
Ngày 8.5, quân đội Mỹ thông báo đã tấn công các mục tiêu quân sự tại Iran trong ngày 7.5 nhằm mục đích "tự vệ" sau khi 3 tàu khu trục Mỹ bị tấn công tại eo biển Hormuz. Tổng thống Trump cho biết 3 tàu chiến Mỹ không hư hại gì nhưng nhiều xuồng nhỏ và máy bay không người lái (UAV), tên lửa của Iran đã bị bắn hạ.
"Chúng tôi sẽ hạ gục họ mạnh hơn và bạo lực hơn rất nhiều trong tương lai nếu họ không ký thỏa thuận nhanh chóng. Ba tàu khu trục của chúng tôi cùng thủy thủ đoàn tuyệt vời sẽ tái gia nhập đội phong tỏa hải quân, vốn là bức tường thép đích thực", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Trong khi đó, quân đội Iran tố cáo Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi tấn công một tàu dầu và một tàu khác gần eo biển Hormuz trong ngày 7.5. Hành động này khiến Iran đáp trả lực lượng Mỹ.
Đợt ăn miếng, trả miếng khiến nguy cơ xung đột tái bùng phát và làm lệnh ngừng bắn sụp đổ. Tuy nhiên, ông Trump nói với ABC News rằng lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực và miêu tả đòn tấn công mới của Mỹ "chỉ là cái chạm nhẹ" vì "họ đã coi thường chúng tôi".
"Tôi sẽ cho các bạn biết khi nào không còn lệnh ngừng bắn. Hoặc các bạn có thể biết điều đó khi thấy một luồng sáng lớn phát ra từ Iran", ông Trump nói.
Mặt khác, nhà lãnh đạo cho biết Mỹ vẫn đang đàm phán với Iran sau đợt tấn công qua lại. Ông tiết lộ rằng đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt xung đột là nhiều hơn một trang giấy.
Ông tóm tắt các đề nghị đó là Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân và sẽ giao "bụi hạt nhân cùng nhiều thứ khác chúng tôi muốn" cho Mỹ. "Bụi hạt nhân" là từ được ông Trump dùng để chỉ kho uranium được làm giàu của Iran và những gì còn lại sau đợt không kích của Mỹ và Israel vào năm 2025.
"Cuộc đối thoại đang diễn ra rất tốt nhưng họ phải hiểu rằng nếu thỏa thuận không được ký, họ sẽ chịu nhiều đau đớn. Việc ký kết có thể diễn ra vào bất cứ khi nào hoặc có thể không nhưng tôi tin rằng họ muốn thỏa thuận này hơn tôi", chủ nhân Nhà Trắng quả quyết. Khi được hỏi rằng Iran có đồng ý chưa, ông nói "họ đã đồng ý".
Truyền thông Iran đưa tin rằng nước này chưa hoàn thiện câu trả lời và đang đánh giá thông điệp của Mỹ được chuyển qua Pakistan.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter ngày 10/4 cho biết Tel Aviv "đã đồng ý bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình" với chính phủ Lebanon. Hoạt động này dự kiến bắt đầu từ ngày 14/4 tại thủ đô Washington của Mỹ.
"Israel từ chối thảo luận về lệnh ngừng bắn với Hezbollah. Nhóm này vẫn tiếp tục tấn công Israel và là trở ngại chính cho hòa bình giữa hai nước", ông nói.
Israel đã phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon vài ngày sau khi phát động chiến dịch quy mô lớn nhằm vào Iran, nhằm đáp trả những cuộc tập kích từ nhóm vũ trang Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
Theo AFP, nếu không có thỏa thuận ngừng bắn với Hezbollah, các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào việc Israel yêu cầu chính phủ Lebanon "hành động". Israel trước đó cũng tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran không bao gồm Lebanon.
Tổng thống Donald Trump đã đề nghị Israel giảm cường độ chiến dịch nhằm vào Lebanon để đảm bảo thành công cho cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra ở Pakistan ngày 11/4.
Tuy nhiên, trong các tuyên bố công khai, Thủ tướng Benjamin Netanyahu chưa cho thấy dấu hiệu rằng Israel sẽ giảm bớt cường độ tấn công nhằm vào Lebanon, dù thông báo nước này đang theo đuổi các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên.
Chính quyền Lebanon cho biết xung đột trong những tuần qua đã khiến hơn 1.950 người thiệt mạng, trong đó đòn tấn công nghiêm trọng nhất từ Israel đã khiến hơn 350 người chết hôm 8/4, ngày đầu tiên thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực.
