“Cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ có nguy cơ tái diễn, bởi các bằng chứng cho thấy Mỹ không cam kết với bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào”, tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, nói ngày 2/5.
Ông Asadi cáo buộc các hành động và tuyên bố của quan chức Mỹ chủ yếu mang tính định hướng truyền thông, với mục đích trước hết là ngăn chặn giá dầu giảm, tiếp đó là “thoát khỏi mớ hỗn loạn do chính họ tạo ra”.
Quan chức quân sự Iran khẳng định lực lượng vũ trang nước này vẫn trong tình trạng báo động cao và sẵn sàng đáp trả bất kỳ sự leo thang nào.
“Lực lượng vũ trang đã hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ hành động phiêu lưu hay dại dột nào từ phía Mỹ”, ông nói.
Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran đã chuyển bản dự thảo đề xuất đàm phán tới Mỹ, thông qua bên trung gian hòa giải Pakistan, vào tối 30/4. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tỏ ra không hài lòng về điều này, đồng thời cáo buộc các cuộc đàm phán Mỹ – Iran bế tắc là do “bất đồng lớn trong giới lãnh đạo Iran”.
“Liệu chúng ta có nên hạ sát tất cả họ hay chúng ta muốn thử đàm phán với họ”, Tổng thống Mỹ nói, thêm rằng ông không muốn lựa chọn phương án đầu tiên vì “lý do nhân đạo”.
Chánh án Tòa án tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei hôm 1/5 cho biết Tehran “chưa bao giờ né tránh đàm phán”, nhưng sẽ không chấp nhận “bị áp đặt” các điều khoản hòa bình.
Mỹ – Iran đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4 và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến. Ông Trump hôm 1/5 thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là “mối đe dọa đáng kể” đối với đất nước và quân đội Mỹ.
Theo Hãng tin AP ngày 14-5, phát biểu tại Đại lễ đường Nhân dân trước khi bước vào cuộc họp kín với ông Tập, Tổng thống Trump đã dành nhiều lời khen cho nhà lãnh đạo Trung Quốc.
"Ông là một nhà lãnh đạo tuyệt vời. Đôi khi người ta không thích tôi nói điều đó, nhưng tôi vẫn nói vì đó là sự thật", ông Trump nói.
"Tôi rất vinh dự được ở đây cùng ông. Thật vinh dự khi được là bạn của ông", tổng thống Mỹ tiếp tục, đồng thời khẳng định quan hệ Mỹ - Trung "sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết".
Trong khi đó, Chủ tịch Tập Cận Bình phát đi thông điệp cứng rắn và thận trọng hơn, đặc biệt liên quan đến vấn đề Đài Loan.
Theo Hãng tin Tân Hoa xã, ông Tập cảnh báo nếu xử lý sai vấn đề Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc có nguy cơ xảy ra "va chạm, thậm chí xung đột", đẩy quan hệ song phương vào tình thế nguy hiểm.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nhắc lại khái niệm "bẫy Thucydides" - thuật ngữ thường dùng trong nghiên cứu quan hệ quốc tế, nhằm chỉ nguy cơ xung đột khi một cường quốc đang lên thách thức vị thế của cường quốc hiện tại.
"Lịch sử và thế giới đang đặt câu hỏi liệu hai nước có thể vượt qua 'bẫy Thucydides' và xây dựng mô hình quan hệ mới giữa các cường quốc hay không", ông Tập phát biểu. Ông nhấn mạnh "hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, còn đối đầu sẽ gây tổn hại cho cả hai".
Cuộc gặp kéo dài khoảng 2 giờ đồng hồ và chưa có thông cáo chung chính thức từ Nhà Trắng.
Trước đó, ông Trump được tiếp đón bằng nghi thức long trọng với đại bác chào mừng, ban nhạc trình diễn quốc ca hai nước cùng màn múa chào đón của học sinh Trung Quốc cầm cờ Mỹ và Trung Quốc.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng những lời lẽ thân tình giữa ông Trump và ông Tập khó có thể che lấp những khác biệt sâu sắc giữa Washington và Bắc Kinh.
Một trong những điểm nóng lớn nhất là Đài Loan, khi Trung Quốc phản đối kế hoạch bán vũ khí trị giá 11 tỉ USD của Mỹ cho hòn đảo này. Trong khi đó, chiến sự Iran và việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa cũng đang tạo thêm sức ép lên quan hệ hai nước, bởi Trung Quốc hiện là khách hàng mua dầu lớn nhất của Tehran.
Dù Nhà Trắng cho biết ông Trump đến Bắc Kinh với mục tiêu đạt được các kết quả cụ thể về thương mại, đến nay hai bên vẫn chưa công bố bất kỳ thỏa thuận đáng chú ý nào sau các phiên làm việc đầu tiên.
Theo TASS, ông Peskov nói rằng các bên phải chuẩn bị kỹ càng trước đó và yêu cầu ý chí chính trị từ Kyiv.
Bình luận được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết đã đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ chủ trì cuộc gặp giữa lãnh đạo Nga và Ukraine nhằm khôi phục đàm phán hòa bình. Chưa rõ phản ứng của Thổ Nhĩ Kỳ với đề nghị này.
Tổng thống Zelensky khẳng định Ukraine sẵn sàng gặp đại diện Nga dưới bất kỳ hình thức nào vào bất kỳ thời điểm nào, nhưng loại trừ hai địa điểm là Nga và Belarus. Cuộc đàm phán 3 bên giữa Kyiv, Washington và Moscow đã bị gác lại do Mỹ chuyển tập trung vào tình hình chiến sự Trung Đông.
Trong một diễn biến khác, Ukraine đã được Liên minh châu Âu (EU) thông qua gói vay 90 tỉ euro nhờ Hungary thôi phủ quyết. Ông Zelensky nói rằng nếu không có nguồn tiền này, Ukraine sẽ gặp khó trong việc sản xuất số lượng vũ khí mà nước này có khả năng sản xuất.
"Những nền tảng tích lũy được trong tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng hồi kết thực sự đang đến gần", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên khi được yêu cầu bình luận về phát biểu mới đây của Tổng thống Putin rằng cuộc chiến Ukraine sắp kết thúc.
Ông cho biết một khối lượng nhất định công việc 3 bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, ông nói thêm, rất khó để cung cấp các chi tiết cụ thể vào thời điểm hiện tại.
Ông Peskov nhấn mạnh, Nga sẽ hoan nghênh các nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
"Để đi đến sự hoàn tất đó, nhằm đặt một dấu chấm hết toàn diện, vẫn cần phải thực hiện một khối lượng lớn công việc chuẩn bị", ông nói và nhấn mạnh cuộc xung đột có thể kết thúc bất cứ lúc nào ngay khi Ukraine và ông Zelensky "đưa ra quyết định cần thiết".
Trước đó, trong cuộc họp báo sau khi kết thúc các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) tại Nga, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố cuộc xung đột ở Ukraine đang đi đến hồi kết.
"Tôi nghĩ rằng cuộc xung đột Ukraine đang gần kết thúc”, ông Putin phát biểu.
Ông Putin cho biết cuộc gặp với ông Zelensky có thể diễn ra “ở bất kỳ đâu”, kể cả ở một quốc gia thứ ba. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga nói cuộc gặp chỉ diễn ra sau khi một thỏa thuận hòa bình dài hạn cuối cùng được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng để ký kết.
Tổng thống Nga nhấn mạnh cuộc gặp giữa 2 nhà lãnh đạo phải là “sự kiện cuối cùng”, là lễ ký kết, chứ không phải là các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, Ukraine tỏ ra hoài nghi với các tuyên bố từ Nga. Ông Zelensky cho rằng Nga đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm trung gian cho các cuộc hòa đàm giữa Nga và Ukraine. Mặc dù vậy, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả đột phá khi cuộc chiến đã bước sang năm thứ 5.
Vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Moscow đã vạch ra các mục tiêu mà Nga tìm cách đạt được thông qua chiến dịch quân sự ở Ukraine và khẳng định chúng vẫn không thay đổi kể từ đó. Những mục tiêu này bao gồm “phi quân sự hóa”, “phi phát xít hóa” đất nước và bảo vệ những người nói tiếng Nga, cũng như đảm bảo vị thế trung lập của Ukraine.
Các mục tiêu bổ sung xuất hiện sau đó cũng bao gồm việc công nhận các vùng lãnh thổ cũ của Ukraine đã bỏ phiếu để sáp nhập vào Nga. Nga nhiều lần nêu rõ, một thỏa thuận hòa bình phải bao gồm việc Ukraiane rút hết quân, nhượng lại toàn bộ lãnh thổ vùng Donbass ở miền Đông. Kiev đã bác bỏ yêu cầu này.
