Trước hết, xin tóm tắt lại một chút về con trĩ sao. Trước năm 2020, trĩ sao Việt Nam (Rheinardia ocellata) và trĩ sao Malayan (Rheinardia nigrescens) được xếp chung với nhau. Mà trĩ sao Malayan bên Malaysia thì quá nhiều, nên không được xếp vào loài nguy cấp trong Sách Đỏ.
Sau đó các nhà khoa học đã phân ra làm hai, vì bản chất nó khác nhau, ví dụ trĩ sao Việt Nam có cái mỏ màu hồng, còn trĩ sao Malayan có mỏ màu trắng. Từ đó trĩ sao Việt Nam được xếp vào loài cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ của IUCN.
Bẫy nó, nhẹ nhất cũng phải 5 năm tù theo luật hình sự Việt Nam. Còn các nhà khoa học thì cho biết hơn chục năm nay, không còn ai nhìn thấy trĩ sao Việt Nam trong môi trường tự nhiên.
Ấy vậy mà trong vòng một tháng nay, đã có tầm 15 người chụp được trĩ sao Việt Nam trong rừng (tôi may mắn là người thứ 13 chụp được nó). Tất cả là nhờ vào Nguyễn Khắc Toàn và Nguyễn Khánh Nhân, hai chàng trai sinh năm 1992 ở An Lão.
Toàn và Nhân là đôi bạn thân, học chung với nhau đến hết cấp 3. Sau đó cả hai cùng về Phú Yên, Toàn học cao đẳng xây dựng, còn Nhân thì cao đẳng công nghệ thông tin.
Tốt nghiệp, cả hai cùng khăn gói vào miền đất hứa – TP.HCM lập nghiệp. Nhưng đời không như là mơ. Hai bạn làm đủ nghề để nuôi thân. Và rồi đại dịch ập đến, không trụ nổi, cả hai cùng quay về quê nhà.
Về quê thì biết làm gì, khi An Lão là một vùng quê nghèo của tỉnh Bình Định (nay là Gia Lai). Ngoài việc phụ giúp gia đình chăm sóc mấy khoảnh lúa rẫy, trồng keo, đôi bạn cùng quay lại nghề đi rừng lấy mật ong – một công việc họ đã quen từ hồi học cấp 2.
Mật ong khoái 600.000 đồng/lít, mật ong rú (có nơi gọi là ong dú) 1,2 triệu đồng/lít chỉ có bán cho người ở thành thị chứ vùng quê mấy ai mua. Thế nên Toàn và Nhân lập ra trang “Đại ngàn ơi” trên YouTube để quảng cáo mật ong xịn của mình.
Dĩ nhiên để cho hấp dẫn, đâu chỉ có rao bán mật, đôi lúc có cái gì hay của rừng, họ cũng tung lên “Đại ngàn ơi”. Và năm 2022, trong một lần đi rừng lấy mật, họ thấy một con chim cực đẹp, đuôi dài thướt tha, trắng muốt, và thế là quay clip đưa lên.
Ồ, đó là con chim thiên đường trắng! Một số tay máy chụp ảnh chim hoang dã như Hứa Tuấn, Huỳnh Thanh Danh… tình cờ xem và liên lạc với Toàn và Nhân. Và cũng bắt đầu từ đấy, cả hai có thêm một nguồn thu nhập tốt hơn đi lấy mật ong, đó là làm hướng dẫn đưa các tay máy đi chụp chim.
Và cũng từ đó, cả hai chú ý đến chim hoang dã hơn, chứ không chỉ là ong. Trong những lần đi rừng, Toàn và Nhân có nhặt được những chiếc lông chim cực đẹp, dài thượt. Đem về hỏi những người đồng bào Bana thì mọi người cho biết đó là con Cà Woăng (ghi theo cách phát âm của họ theo hệ ngôn ngữ Môn Khmer). Và người Bana gọi nó là Cà Woăng dựa theo tiếng kêu của nó (tiếng kêu như công, rất to).
Nhưng con Cà Woăng sống ở đâu, vùng sinh cảnh nơi nó thường sống là như thế nào? Toàn kể: “Mọi người cho tụi em biết là loài này khi đến mùa sinh sản thì lông đuôi con trống mọc ra rất dài, và nó sẽ dọn một bãi trống để tán tỉnh con mái. Thế là bọn em đi tìm những bãi trống và tìm dấu nó. Tuy nhiên giữa núi rừng mênh mông, bãi trống thì nhiều, thật là bóng chim tăm cá”.
Đến 2025, Toàn và Nhân quyết định mua 2 chiếc bẫy ảnh đặt ở các bãi trống để theo dõi. Sau nhiều lần chả thấy gì, cuối cùng cũng có kết quả: Tháng 12-2025, bẫy ảnh đã ghi lại hình ảnh một con trống có đuôi dài tầm hơn một mét.
Cứ thế, cả hai kiên trì theo dõi, rồi rải bắp, đậu phộng cho nó ăn. Càng ngày nó xuất hiện càng nhiều hơn, đuôi cũng dài hơn và đến hiện nay là giai đoạn hoàn thiện nhất với bộ lông đuôi dài tầm 2 mét hơn (đây là loài có lông đuôi dài nhất trong thế giới chim muông).
Tuy nhiên nó vẫn rất nhát, chỉ xuất hiện khi chiều muộn, và một lần ra chỉ kéo dài tầm 5 phút. Hôm 27-4, tôi đi chụp nó may mắn được diện kiến 8 phút, mà Toàn bảo “lâu nhất rồi đó chú”!
Clip Toàn và Nhân cung cấp cho Tuổi Trẻ những đoạn quay ngắn ghi nhận trĩ sao vào cuối năm 2025, khi đuôi của nó chỉ tầm hơn 1m. Trong đó có cảnh nó nhảy múa rất đẹp, cất tiếng kêu vang vọng núi rừng và đoạn cuối của clip là hình ảnh của trĩ sao trống cuối tháng 4-2026 đã trổ mã hoàn chỉnh
Trong mấy lần đi cùng Toàn và Nhân, cả hai thẳng thắn: “Hồi bọn cháu còn nhỏ, nói thiệt rừng ở đây là nguồn sống chính của mọi người, từ lấy gỗ đến săn bắt thú. Nhưng bây giờ thì giảm rất nhiều rồi. Ngay bọn cháu đi lấy mật ong cũng chỉ lấy 2/3 tổ thôi, để nó còn mà khai thác chứ không vét sạch như xưa”.
Rừng ngày nay mang lại những món lợi tuy nhỏ nhưng bền vững. Sau khi sáp nhập tỉnh, huyện An Lão nay thành 4 xã là An Lão, An Hòa, An Vinh và An Toàn. Trong đó xã An Toàn rất quen thuộc với dân đi phượt, khi nơi đây có rừng đặc dụng An Toàn, nơi bắt đầu cho cung trekking đi thác K50 đẹp nổi tiếng.
Và bây giờ nó còn nổi hơn nữa với sự xuất hiện của loài trĩ sao quý hiếm, mà theo Toàn và Nhân: “Theo dõi những tiếng kêu của nó, tụi cháu tin rằng ít nhất phải có 3, 4 cặp trĩ sao đang sống ở vùng này”.
Toàn cũng cho biết sau khi phát hiện trĩ sao, họ đã báo cho Ban quản lý rừng đặc dụng An Toàn, và “các anh ấy khuyến khích bọn cháu cứ tổ chức cho các tay máy vào chụp ảnh để thông tin đến cho mọi người biết và ban quản lý cũng không cần thu phí, miễn là tụi cháu phải đảm bảo các quy định bảo vệ rừng”.
Hai bạn chia sẻ người đồng bào Bana ở đây giờ cũng không đi bẫy con Cà Woăng nữa, vì ban quản lý rừng đặc dụng cũng thường xuyên nhắc nhở rằng đụng vào những con vật quý hiếm rất dễ… đi tù.
Bất cứ chuyến vào rừng nào, dù là chụp trĩ sao hay đi lấy mật, hai chàng trai trẻ này đều thành kính thắp hương, bày biện mâm lễ vật trái cây cúng Thần rừng. Cả hai cho biết đó không phải là mê tín, mà là một sự nghiêm cẩn với rừng thiêng để mình luôn cẩn trọng.
Tiếp xúc với Toàn và Nhân, tôi chợt nhớ đến một nhân vật, đó là ông Trương Cảm ở Vườn quốc gia Bạch Mã, người có thể nhái tiếng của hơn 100 loài chim. Đi với ông, thật thú vị khi chả cần loa hay clip nhại tiếng nào, chỉ cần ông huýt vài tiếng là chim nhảy ra trên đường mòn cho mình ngắm!
Thời trẻ, ông Cảm cũng là một thợ rừng, mà ông cười nói thẳng “ngày trước mình là lâm tặc”. Nhưng giờ thì ông bảo vệ rừng, và hơn cả thế, còn là một nhân tố quyến rũ để mọi người đến với rừng và thêm yêu thiên nhiên.
Những chàng trai như Toàn và Nhân cũng thế. Từ mưu sinh giữa rừng, họ dần gắn bó, hiểu và trân trọng hơn những gì mình từng xem là nguồn sống. Và khi đã yêu, việc chuyển sang gìn giữ, bảo vệ rừng dường như không còn là lựa chọn, mà là điều tự nhiên phải đến.
Hàng chục em học sinh tiểu học ở xã Vĩnh Lộc (tỉnh Cà Mau), xuất hiện triệu chứng nôn ói, đau bụng sau khi ăn các suất cơm, bánh bao miễn phí, nghi ngộ độc thực phẩm.
Ngày 24/4, một lãnh đạo UBND xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ nhiều học sinh bị đau bụng, ói… sau khi sử dụng suất ăn miễn phí, nghi ngộ độc thực phẩm.
Theo thông tin ban đầu, sáng cùng ngày, các em học sinh của một trường tiểu học trên địa bàn xã Vĩnh Lộc được cho suất ăn là cơm, bánh bao…miễn phí. Khoảng hai giờ sau khi ăn, nhiều em đồng loạt có biểu hiện mệt mỏi, nôn ói kèm đau bụng.
Lãnh đạo xã Vĩnh Lộc, cho biết sau khi tiếp nhận vụ việc đã thông báo lực lượng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh đến hiện trường lấy mẫu thức ăn để kiểm tra, làm rõ nguyên nhân. Bước đầu nghi các em bị ngộ độc thực phẩm, song nguyên nhân cụ thể vẫn chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
Được biết, Bếp ăn từ thiện thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc thường vận động mạnh thường quân, giáo viên trên địa bàn để tổ chức phát suất ăn miễn phí cho học sinh tại các trường.
"Khi sự việc xảy ra, nhà trường đã phân công cán bộ, giáo viên túc trực xuyên suốt tại bệnh viện để theo dõi sức khỏe học sinh, hỗ trợ gia đình chăm sóc cho các em. Đến thời điểm này, tình hình cơ bản ổn định, nhiều trường hợp còn nằm viện do theo dõi thêm nhằm đảm bảo an toàn", lãnh đạo nhà trường thông tin.
Hiện, sức khỏe các em đã ổn định, nhiều trường hợp được xuất viện về nhà. Bước đầu nghi các em bị ngộ độc thực phẩm, song nguyên nhân cụ thể vẫn chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
Giữa những cung đường quanh co của xã Ngân Sơn (Thái Nguyên), Hồ Bản Chang hiện ra như một "nốt trầm xanh" còn nguyên vẻ hoang sơ.
Không ồn ào dịch vụ, không chen chúc dòng người, nơi đây đang dần trở thành điểm hẹn mới của những du khách yêu thiên nhiên, thích cắm trại và tìm kiếm cảm giác "sống chậm" giữa rừng thông, mặt hồ tĩnh lặng và những buổi chiều bảng lảng sương núi.
Trong xu hướng du lịch chữa lành, du lịch trải nghiệm thiên nhiên ngày càng được ưa chuộng, Hồ Bản Chang không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan mà còn mở ra một hướng phát triển mới cho du lịch vùng cao Thái Nguyên: phát triển xanh, quy mô vừa phải nhưng giàu trải nghiệm bản địa.
Hồ Bản Chang "thỏi nam châm" hút khách của vùng cao Ngân Sơn
Từ trung tâm xã Ngân Sơn, men theo những cung đường uốn lượn qua triền núi, du khách sẽ bắt gặp Hồ Bản Chang nằm nép mình giữa những đồi thông xanh ngút mắt. Mặt hồ phẳng lặng phản chiếu bầu trời, những làn gió mát lạnh len qua tán thông tạo cảm giác thư thái hiếm có.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là khung cảnh nơi đây gợi nhớ đến những điểm cắm trại nổi tiếng ở Đà Lạt hay Măng Đen, nhưng lại mang nét nguyên sơ rất riêng của vùng Đông Bắc.
"Lần đầu đến đây, tôi khá bất ngờ vì không nghĩ ở Thái Nguyên lại có một nơi đẹp và yên bình như vậy. Buổi sáng thức dậy giữa rừng thông, nhìn sương phủ mặt hồ thực sự rất 'healing'," chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ sau chuyến cắm trại cuối tuần cùng nhóm bạn.
Không ít bạn trẻ tìm đến Hồ Bản Chang để "detox" khỏi nhịp sống đô thị. Họ dựng lều bên hồ, đốt lửa trại, uống cà phê giữa rừng thông và dành hàng giờ chỉ để ngắm mặt nước lặng im.
Anh Quang Hải, một travel blogger từng trải nghiệm nhiều điểm camping phía Bắc nhận xét: "Điểm đặc biệt của Hồ Bản Chang là cảm giác rất tự nhiên, chưa bị thương mại hóa mạnh. Đây là thứ mà nhiều điểm du lịch nổi tiếng hiện nay đang dần mất đi".
Không chỉ là cảnh đẹp, mà là trải nghiệm sống chậm
Nếu trước đây khách du lịch đến Bắc Kạn (Thái Nguyên) chủ yếu nhắc tới hồ Ba Bể, thì nay nhiều người trẻ bắt đầu tìm kiếm những không gian ít người biết hơn, gần gũi thiên nhiên hơn.
Hồ Bản Chang đáp ứng đúng xu hướng đó.
Ở đây, không có các trò chơi sôi động hay chuỗi dịch vụ dày đặc, mà du khách chỉ có trải nghiệm khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, được hòa mình với dàn âm thanh tự nhiên. Buổi sáng ngắm nhìn người dân chèo thuyền trên mặt hồ tĩnh lặng, chiều dạo bộ dưới rừng thông, tối quây quần bên bếp lửa giữa tiết trời se lạnh vùng cao - những điều tưởng đơn giản lại trở thành "đặc sản cảm xúc" với du khách thành thị.
Người dân địa phương cho biết, khoảng hai năm gần đây, lượng khách trẻ đến cắm trại và chụp ảnh tăng đáng kể, đặc biệt vào cuối tuần và mùa hè.
"Có hôm hàng chục nhóm dựng lều quanh hồ. Nhiều bạn ở Hà Nội, Thái Nguyên đi xe cá nhân lên từ sáng sớm để ở lại qua đêm", anh Nông Văn Hòa, người dân xã Ngân Sơn cho biết.
Một số hộ dân cũng bắt đầu bán thêm các sản phẩm địa phương như gà đồi, thịt hun khói, rau rừng hay cho thuê bếp nướng phục vụ khách camping. Dù quy mô còn nhỏ, nhưng đã tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.
Bạn Doanh Hồng Na, chủ Na Na Farm cho biết: Cơ duyên của Na rất đơn giản. Một ngày nhìn lại mới thấy hồ ở quê mình đẹp quá, lại nằm gần trục đường chính nên cũng thuận tiện để mọi người tìm đến. Nhưng lúc đó gần như chưa ai làm du lịch ở đây cả. Chính vì vậy, Na vừa thấy tiếc, vừa thấy đây là một cơ hội.
Có lẽ điều khiến Na quyết định bắt đầu làm du lịch chính là sự yên tĩnh, mộc mạc của nơi này một vẻ đẹp còn rất nguyên bản, chưa bị du lịch hóa nhiều. Na nghĩ nếu mình không thử làm gì đó, thì nơi đẹp như thế này sẽ vẫn chỉ "đẹp trong im lặng".
Và thế là Na bắt đầu làm du lịch, dù lúc đó cũng không có nhiều kinh nghiệm, chỉ có một chút tin vào cảm nhận của mình và mong muốn giữ lại những điều tự nhiên nhất ở đây. Hiện khách đến đây chủ yếu để nghỉ ngơi và trải nghiệm cuộc sống đơn giản. Một số hoạt động mọi người hay thích là: Ngồi bên hồ uống trà, ngắm cảnh, nướng gà, đi bộ ven hồ…
Cơ hội để phát triển du lịch xanh
Điều đáng nói, Hồ Bản Chang đang sở hữu lợi thế mà nhiều điểm du lịch khác phải đánh đổi sau quá trình phát triển nóng: hệ sinh thái còn nguyên vẹn.
Những đồi thông xanh mướt bao quanh mặt hồ không chỉ tạo cảnh quan mà còn góp phần điều hòa khí hậu. Không khí mát mẻ quanh năm khiến nơi đây phù hợp với mô hình nghỉ dưỡng ngắn ngày, camping và du lịch sinh thái.
Theo các chuyên gia du lịch, xu hướng hiện nay của du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang chuyển từ "du lịch check-in" sang "du lịch trải nghiệm và chữa lành". Những điểm đến có thiên nhiên nguyên sơ, mật độ xây dựng thấp, không gian mở sẽ ngày càng có lợi thế.
Ông Lê Công Năng, đại diện một doanh nghiệp lữ hành chuyên tour trải nghiệm miền núi phía Bắc nhận định: "Hồ Bản Chang có tiềm năng trở thành điểm du lịch camping nổi bật của vùng Đông Bắc nếu được quy hoạch đúng hướng. Điều quan trọng là không nên phát triển ồ ạt theo kiểu bê tông hóa, mà cần giữ được cảnh quan tự nhiên".
Theo ông Năng, thay vì xây dựng nhiều công trình lớn, địa phương có thể phát triển theo hướng: camping sinh thái; homestay nhỏ gắn với cộng đồng; trải nghiệm văn hóa bản địa; tour trekking, đạp xe, chèo SUP; sản phẩm nông nghiệp và ẩm thực địa phương.
"Du khách tìm đến đây vì sự yên tĩnh và thiên nhiên. Nếu mất đi điều đó thì Hồ Bản Chang sẽ không còn khác biệt", ông nói thêm.
Khi du lịch trở thành động lực giữ rừng
Một trong những giá trị lớn nhất mà du lịch sinh thái có thể mang lại cho vùng cao chính là tạo động lực bảo vệ môi trường và giữ rừng.
Người dân địa phương cho biết, trước đây khu vực quanh hồ chủ yếu phục vụ sản xuất lâm nghiệp. Tuy nhiên, khi khách du lịch bắt đầu tìm đến, nhiều người đã có ý thức hơn trong việc giữ gìn cảnh quan, thu gom rác và hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường tự nhiên.
"Từ khi có khách du lịch, bà con cũng ý thức hơn chuyện bảo vệ hồ và rừng thông. Mọi người hiểu rằng giữ được cảnh đẹp thì mới có khách quay lại," chị Hoàng Thị Mẩy, một hộ dân gần khu vực hồ chia sẻ.
Đây cũng là hướng đi được nhiều địa phương miền núi lựa chọn trong bối cảnh phát triển kinh tế gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.
Thực tế cho thấy, nhiều điểm đến thành công hiện nay không phải nhờ đầu tư quá nhiều công trình, mà nhờ biết giữ lại những gì nguyên bản nhất. Hồ Bản Chang đang có cơ hội đi theo hướng đó.
Điểm đến của những người trẻ yêu thiên nhiên
Trong ánh hoàng hôn phủ xuống mặt hồ, những chiếc lều nhỏ thấp thoáng dưới rừng thông, tiếng nhạc acoustic vang nhẹ giữa không gian tĩnh lặng… Hồ Bản Chang đang dần trở thành một biểu tượng mới cho xu hướng du lịch "ít chạm vào thiên nhiên nhất có thể".
Không cần quá nhiều dịch vụ hào nhoáng, chính sự mộc mạc và bình yên lại là điều níu chân du khách.
Với khoảng cách không quá xa Hà Nội, khí hậu dễ chịu và cảnh quan còn nguyên sơ, Hồ Bản Chang có nhiều cơ hội để trở thành điểm camping - nghỉ dưỡng cuối tuần hấp dẫn của vùng Đông Bắc trong tương lai gần.
Nhưng để làm được điều đó, bài toán quan trọng nhất vẫn là phát triển bền vững: giữ rừng thông xanh, giữ mặt hồ trong, giữ sự yên tĩnh vốn có và để thiên nhiên tiếp tục là "nhân vật chính".
Dưới đây là 10 thay đổi mạnh mẽ trong suy nghĩ giúp bạn mở cánh cửa thu hút sự thịnh vượng theo nghiên cứu của các chuyên gia tâm lý và tài chính.
Chuyển từ tư duy "thiếu thốn" sang "đủ đầy"
Thay vì tập trung vào những hóa đơn, bạn nên hình dung về mục tiêu an toàn tài chính. Nghiên cứu năm 2016 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NLM) chỉ ra những người sử dụng liệu pháp hình dung về sự thành công có động lực hành động cao hơn.
Tiến sĩ hành vi người Mỹ Sheila Ohlsson Walker khuyên trong ba ngày tới, hãy dành 15 phút mỗi ngày để hình dung về "phiên bản tốt nhất của chính mình".
Hãy chọn một mục tiêu cụ thể và vạch ra ba bước hành động để hiện thực hóa ước mơ đó. Khi bạn sống và hành động với tâm thế của người đã thành công, bạn đang tạo ra nguồn năng lượng mạnh mẽ để biến mong muốn thành hiện thực.
Tự khẳng định khả năng quản lý tài chính
Các chuyên gia tâm lý cho biết việc tự nhủ "tôi có khả năng quản lý tài chính và tạo ra thu nhập" giúp củng cố niềm tin nội tại. Tiến sĩ Tchiki Davis, chuyên gia sức khỏe tinh thần (Mỹ) cho biết khi đối mặt với rào cản chi tiêu quá đà, bạn có thể tự nhắc nhở bản thân đang học cách tiết kiệm. Việc này giúp hạn chế lãng phí và duy trì mục tiêu tài chính.
Đổi cách nói về tiền bạc
Nghiên cứu năm 2020 trên NLM về vai trò của độc thoại nội tâm cho biết người có thói quen tự thoại định hướng mục tiêu ít gặp triệu chứng lo âu. Thay vì nói "tôi không đủ tiền", bạn nên chuyển sang "tôi đang học cách tối ưu hóa thu nhập". Tiến sĩ Dan Bates cho biết việc bao dung và trò chuyện với chính mình như một người bạn giúp giảm bớt căng thẳng trước các biến cố tài chính.
Ngừng so sánh
Sự giàu có được đo lường bằng việc đạt được các mục tiêu do chính bạn đặt ra. Khi tập trung vào lộ trình cá nhân thay vì so sánh tài sản với người khác, bạn tránh được những khoản chi tiêu lãng phí.
Nuôi dưỡng lòng biết ơn
Nghiên cứu năm 2023 tại Mỹ cho biết những người thực hành thói quen viết nhật ký biết ơn có sức khỏe tinh thần tốt, ít lo âu và trầm cảm hơn. Trạng thái tâm lý ổn định giúp bạn duy trì kỷ luật trên con đường làm giàu.
Coi thất bại là bài học
Thay vì bỏ cuộc trước một khoản đầu tư lỗ, bạn có thể coi đó là bài học để không lặp lại sai lầm. Việc thay đổi góc nhìn về thất bại giúp bạn duy trì ý chí dài hạn.
Kiên nhẫn với quy luật tích lũy
Sự giàu có là kết quả của lãi kép về cả tiền bạc và thói quen. Bạn cần duy trì tư duy tài chính mới trong thời gian dài để tạo thành bản năng. Sự bền bỉ là yếu tố tiên quyết để thu về lợi nhuận.
Thiết kế môi trường sống kỷ luật
Nghiên cứu năm 2022 trên NLM chỉ ra không gian nhiều ánh sáng tự nhiên và yên tĩnh có tác động trực tiếp đến tâm lý. Một không gian sống ngăn nắp, kỷ luật giúp hình thành tư duy quản lý tài chính chặt chẽ.
Tập trung vào số dư tiết kiệm
Thay vì tiếc nuối khi từ bỏ một món đồ xa xỉ, bạn hãy nhìn vào con số tiết kiệm đang tăng lên. Nguồn dự phòng tài chính là nền tảng để bạn đón nhận các cơ hội đầu tư sinh lời.
Thực hành thói quen chia sẻ
Sự chia sẻ không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn là thời gian và kiến thức. Khi giúp đỡ người khác, bạn xây dựng được uy tín cá nhân và mở rộng mạng lưới quan hệ, tạo nền tảng cho sự nghiệp.
