Mặc dù trên thị trường không thiếu hệ thống các cửa hàng, siêu thị chuyên bán thực phẩm trẻ em, nhưng mặt hàng "xách tay" vẫn được quảng cáo trên các chợ online, hội nhóm bỉm sữa.
Không khó để bắt gặp những lời quảng cáo hấp dẫn trên mạng xã hội như: sữa "nội địa Đức", "chuẩn organic châu Âu", "không đường tinh luyện", "tốt cho tiêu hóa". Tuy nhiên, điều đáng nói là cùng một thương hiệu nhưng mỗi người bán lại đưa ra thông tin khác nhau, khiến người mua như lạc vào ma trận không biết hàng nào mới là hàng tốt.
Một người bán hàng online quảng cáo sữa Pediasure của Nga "chuẩn xịn", có hàm lượng DHA và vitamin cao hơn sản phẩm cùng loại của Úc. Vị nhạt không ngọt như hàng của Mỹ, Úc, sữa năng lượng cao phù hợp với trẻ biếng ăn từ 1 - 10 tuổi.
Một shop bán online khẳng định sản phẩm sữa "nội địa" từ Đức là tốt nhất, đạt tiêu chuẩn organic châu Âu, mát dễ hấp thu, không gây táo bón cho trẻ. Nhưng một shop online khác lại cho rằng phiên bản sữa của Anh "ưu việt hơn", tiêu hóa tốt hơn sản phẩm nội địa Đức, mà lại thơm ngon hơn.
Những lời mời chào như "deal hời", "giá sốc", "cam kết chính hãng" xuất hiện dày đặc, nhưng lại thiếu các căn cứ kiểm chứng rõ ràng. Trong môi trường mua bán online, người tiêu dùng gần như không có công cụ xác thực ngoài… niềm tin.
Chị Thu Trang ở P.Thanh Xuân (Hà Nội) chia sẻ: "Bản thân tôi khi mua các sản phẩm sữa cho con thường không chọn các hệ thống, cửa hàng lớn. Không hiểu sao tôi lại có tâm lý tin tưởng vào các mối giới thiệu từ quan hệ cá nhân. Bạn bè tôi ở Úc nói cho con uống sữa Úc tốt, tôi mua sữa xách tay cho con. Cửa hàng tôi mua cũng là do bạn bè giới thiệu có người quên gửi trực tiếp từ Úc về nên nhà cảm thấy yên, dù giá có thể cao hơn ngoài thị trường".
Cũng có niềm tin như chị Trang, chị K.P ở P.Hà Đông (Hà Nội) cho hay: "Tôi chọn mua hàng xách tay vì tin tưởng mua của người quen. Còn ở các cửa hàng, tôi không tin tưởng lắm, rất nhiều vụ hàng giả, hàng lậu cơ quan quản lý phát hiện từ các cửa hàng bán trên thị trường. Ai mà biết, họ có trà trộn hàng kém chất lượng vào không".
Không chỉ người mua mà ngay cả người bán cũng thừa nhận, sở dĩ các shop bán hàng xách tay vẫn tồn tại được là bởi các mối quan hệ quen biết mua hàng bằng "niềm tin".
Chị L.H, một người bán hàng online có thâm niên ở P.Long Biên (Hà Nội), chia sẻ: "Tôi bán hàng online đời đầu khi chợ "xách tay" Nguyễn Sơn mới mở. Bây giờ tôi không nhập hàng từ đó, mà nhập từ các kho hàng qua người quen, bạn hàng giới thiệu. Hàng xách tay dành cho trẻ em chuộng nhất vẫn là từ Đức, Nhật, Úc... Khách mua cũng là khách quen, tin tưởng nhau là chính".
Theo chị H., do nhu cầu sử dụng sản phẩm ngoại, đặc biệt là các dòng "organic", "lành tính", "tiện lợi" vẫn tiếp tục tăng mạnh, khiến thị trường xách tay càng có đất sống.
Một trong những đặc điểm dễ nhận thấy của thị trường hàng xách tay cho trẻ em là giá bán không đồng nhất. Cùng một sản phẩm nhưng có thể được bán với mức giá chênh lệch hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn đồng.
Đơn cử như sữa dê 1 loại 400gr của HiPP trên mạng xã hội đang có nhiều mức giá khác nhau. Có người bán rao bán sữa xách tay từ Đức giảm 65%, nếu mua trên 2 hộp, giá 524.000 đồng/hộp, trong khi giá gốc 1,5 triệu đồng/hộp.
Vẫn cùng loại tương tự, một shop online khác lại đang bán giá 576.000 đồng/hộp, giảm 35% so với giá gốc là 885.000 đồng/hộp. Một shop khác bán giá 505.000 đồng/hộp khi mua từ 2 hộp trở lên.
Trong khi đó, tại một cửa hàng chuyên bán đồ trẻ em trên phố Minh Khai, P.Vĩnh Tuy (Hà Nội) lại bán sữa HiPP dê 1 nhập khẩu niêm yết giá 576.000 đồng/hộp. Một cửa hàng cách đó không xa bán giá bán 615.000 đồng/hộp.
Tương tự, sản phẩm sữa Pediasure xách tay từ Nga được rao bán trên mạng giá 720.000 đồng/hộp 850 gram. Trong khi Pediasure Việt Nam giá tại cửa hàng ở Minh Khai là 675.000 đồng/hộp. Trên shopee, một shop đang bán Pediasure của Úc giá 875.000 đồng/hộp.
Không chỉ sản phẩm sữa, bánh ăn dặm trẻ em có xuất xứ từ Nhật, Hàn có nhiều mức giá khác nhau phổ biến từ 50.000 - 90.000 đồng/gói.
Giải thích về mức giá chênh nhau, chị Thu Trang cho biết: "Có những lúc hàng xách tay khan hiếm, tôi còn phải mua giá chênh 200.000 đồng/hộp so với giá hàng nhập khẩu chính ngạch. Nhưng tôi chấp nhận vì tin rằng hàng xách tay là hàng tươi mới, hôm qua còn ở Úc hôm nay đã về đến tay mình. Còn hàng bán trên thị trường đi đường tàu biển có khi nửa năm mới về đến Việt Nam".
Trong khi đó, chị Đ.H, một người bán online cho biết: "Không phải hàng xách tay lúc nào giá cũng cao hơn giá thị trường. Có những lúc mình bán rẻ hơn, vì hàng bên mình rẻ vì săn được sale ở nước ngoài nên giá mềm hơn".
Đáng chú ý, phần lớn sản phẩm xách tay không có nhãn phụ tiếng Việt, không hóa đơn chứng từ, không chịu sự giám sát như hàng nhập khẩu chính ngạch, khiến việc truy xuất nguồn gốc gần như không thể. Người bán thường tư vấn cách sử dụng dựa trên bao bì tiếng nước ngoài hoặc công cụ dịch, tiềm ẩn nguy cơ sử dụng sai liều lượng đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Người mua thường tự tra cứu bằng google dịch.
Chị Đ.H, chuyên hàng xách tay, thẳng thắn: "Khách hàng họ cũng biết rõ mình bán hàng xách tay rồi nên không đòi hỏi hóa đơn. Thuận mua, vừa bán, ai tin tưởng thì mua, còn không thì thôi". Theo chị, niềm tin của khách hàng chủ yếu đến từ việc người bán "cho xem hình đóng hàng từ nước ngoài", hoặc mối quan hệ quen biết.
Việc mua bán thực phẩm xách tay cho trẻ em hiện nay đang nằm trong một "vùng xám" - nơi ranh giới giữa hàng thật và hàng kém chất lượng rất mong manh. Không hóa đơn, không kiểm chứng, không cơ chế bảo vệ rõ ràng, mọi rủi ro cuối cùng đều dồn về phía người tiêu dùng.
Những phản ánh như trẻ bị nôn, rối loạn tiêu hóa sau khi dùng sữa không phải hiếm. Tuy nhiên, các ý kiến thường trái chiều, thiếu cơ sở khoa học, khiến người tiêu dùng càng hoang mang. Đáng lo ngại, mỗi khi xuất hiện thông tin tiêu cực, dù chỉ liên quan một lô hàng ở nước ngoài, tâm lý lo lắng vẫn lan rộng. Thông tin trên mạng xã hội thường bị giật tít, thổi phồng, trong khi người đọc chỉ tiếp cận một phần sự thật.
Chị K.P cho biết: "Vừa rồi có vụ sữa HiPP bị thu hồi, trước đó là sữa NAN. Làm mẹ ai cũng lo vì con uống trực tiếp. Những người làm mẹ như chúng tôi cảm thấy rất lo lắng vì sữa là sản phẩm trẻ con uống trực tiếp, ảnh hưởng ngay đến sức khỏe của các cháu. Vì lo sợ nên tôi đã phải đổi loại sữa khác, nhưng khổ nỗi là cứ đổi từ loại sữa này sang loại sữa kia thì lại nghe thông tin thu hồi".
Qua những vụ thu hồi sữa vừa rồi, chị Thu Trang nhìn nhận, với các sản phẩm liên quan đến trẻ em, việc mua hàng không có hóa đơn chứng từ như vậy thực sự là một vấn đề rất nguy hiểm mà người mua cần phải cân nhắc kỹ lưỡng.
"Mình chưa rơi vào hoàn cảnh đó, nhưng đúng thật nếu có xảy ra các rủi ro pháp lý hay cần khiếu nại thì người tiêu dùng sẽ không biết bám víu vào đâu", chị Trang bày tỏ.
Tin Gốc: Thanh Niên
