Có những khoảnh khắc trong đời không ồn ào nhưng đủ khiến cả một gia đình chững lại. Khi con đứng trước ngưỡng cửa đại học, đó không chỉ là câu chuyện của điểm số hay chọn ngành, chọn trường.
Đó là lúc con bắt đầu rời khỏi những lối đi quen thuộc, còn cha mẹ phải học một điều không hề dễ: đồng hành mà không làm thay, yêu thương mà không vô tình tạo áp lực.
Suốt nhiều năm, cha mẹ quen với việc nắm tay con đi qua từng quyết định. Từ chuyện học hành đến những lựa chọn nhỏ nhất, sự chủ động ấy từng là chỗ dựa vững chắc. Nhưng đến một lúc, bàn tay quen nắm ấy cần học cách nới lỏng. Bởi đại học không chỉ là nơi học kiến thức, mà còn là nơi con bắt đầu học cách tự quyết định cuộc đời mình.
Nếu cha mẹ vẫn giữ cách cũ – định hướng quá kỹ, lựa chọn thay con – con có thể đi đúng, nhưng lại không thật sự hiểu vì sao mình đi con đường đó.
Ngược lại, nếu buông tay quá sớm, con dễ rơi vào cảm giác chông chênh. Cái khó không nằm ở việc nắm hay buông, mà ở chỗ biết “nắm đến đâu và buông khi nào”.
Trong hành trình này, áp lực không phải lúc nào cũng đến từ những lời nói nặng nề. Đôi khi, nó nằm ở những điều rất nhỏ: một câu hỏi lặp lại mỗi ngày, một lời so sánh thoáng qua, hay một ánh nhìn chứa đầy kỳ vọng.
Không ai cố ý gây áp lực, nhưng chính những điều tưởng chừng vô hại ấy lại khiến con mang theo một gánh nặng khó gọi tên – gánh nặng phải lựa chọn sao cho không làm cha mẹ thất vọng.
Ở tuổi 18, nhiều bạn trẻ không sợ khó, không sợ sai. Điều khiến họ chùn bước là cảm giác mình phải chọn “đúng ngay từ đầu”, phải đi một con đường đủ an toàn để đáp lại niềm tin của gia đình. Và khi mỗi lựa chọn đều gắn với kỳ vọng, con dễ đánh mất tiếng nói bên trong của chính mình.
Có lẽ vì thế, điều cha mẹ cần không phải là thêm lời khuyên, mà là thêm sự lắng nghe. Không phải lắng nghe để phản biện, mà để hiểu. Hiểu vì sao con thích một ngành học chưa quen thuộc. Hiểu vì sao con do dự trước một lựa chọn tưởng như an toàn. Hiểu cả những lo lắng mà con chưa biết diễn đạt.
Khi được lắng nghe, con sẽ tự rõ ràng hơn. Khi được tôn trọng, con sẽ tự tin hơn với quyết định của mình. Khi ấy, vai trò của cha mẹ không còn là người dẫn đường, mà là người đứng bên, đủ gần để con thấy an tâm, đủ xa để con có thể tự bước.
Thực tế, không có lựa chọn nào là hoàn hảo tuyệt đối. Có những con đường chỉ khi bước vào mới biết là phù hợp hay không. Có những quyết định phải trả giá bằng trải nghiệm. Nhưng chính những trải nghiệm ấy mới giúp con trưởng thành.
Nếu cha mẹ cố gắng loại bỏ mọi khả năng sai lầm, con sẽ mất đi cơ hội học cách đứng dậy. Điều quan trọng không phải là tránh mọi sai sót, mà là có đủ bản lĩnh để đi tiếp sau mỗi lần chưa đúng.
Vì vậy, buông tay ở đây không phải là buông bỏ. Đó là một cách yêu khác – lặng lẽ hơn nhưng sâu sắc hơn.
Cha mẹ không cần can thiệp vào mọi lựa chọn, nhưng luôn hiện diện khi con cần. Một lời hỏi han đúng lúc, một sự tin tưởng không điều kiện, đôi khi lại là điểm tựa vững vàng hơn bất kỳ lời khuyên nào.
Đại học, suy cho cùng, không phải là đích đến cuối cùng. Nó chỉ là điểm khởi đầu cho một hành trình dài hơn – hành trình con học cách sống, cách chịu trách nhiệm và cách hiểu chính mình. Trên hành trình đó, điều con cần không chỉ là một lựa chọn đúng, mà là khả năng tự lựa chọn và điều chỉnh khi cuộc sống thay đổi.
Và có lẽ, sự đồng hành đúng nghĩa là khi con cảm thấy mình được tự do mà không cô đơn, còn cha mẹ cảm thấy yên tâm mà không cần kiểm soát. Một trạng thái “vừa đủ” – không dễ đạt được, nhưng lại là điều đáng hướng tới.
Khi cánh cửa đại học mở ra, không chỉ con bước vào một giai đoạn mới, mà cha mẹ cũng bắt đầu một cách yêu mới. Không còn nắm tay thật chặt như ngày bé, mà chỉ nắm vừa đủ – để con có thể tự bước đi, và vẫn biết rằng phía sau luôn có bàn tay sẵn sàng đỡ lấy khi cần.
Đó không phải là sự rời xa, mà là một kiểu gần gũi khác: âm thầm, tin tưởng và bền vững hơn.
Từ những chat box nói xấu, bôi nhọ đến những vụ hẹn nhau giải quyết trực tiếp đã biến thành ẩu đả, hành hung, không ít trẻ trở thành nạn nhân từ thế giới ảo cho đến đời thật.
L.A. (19 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ ký ức ám ảnh nhất trong quãng đời học sinh của cô là khi chuẩn bị bước vào lớp 12. Cô bất ngờ trở thành nạn nhân của bạo lực học đường và bắt nạt trên mạng xã hội.
L.A. kể trước đó cô từng chơi cùng một nhóm bạn nhưng dần nhận ra những suy nghĩ, hành động tiêu cực nên chủ động tách ra để tập trung học tập. Không ngờ, chính quyết định ấy khiến cô trở thành mục tiêu công kích.
Những người từng thân thiết đã lập các trang Facebook, Instagram đăng tải hình ảnh cá nhân của cô kèm theo lời lẽ xúc phạm, bịa đặt và hạ nhục.
"Sau một đêm ngủ dậy, điện thoại của mình ngập trong tin nhắn, đường link và hình ảnh từ bạn bè, thậm chí cả người lạ gửi tới. Mình sốc, xấu hổ và sợ những người yêu thương sẽ không còn tin mình nữa", L.A. nhớ lại.
Không dừng ở những lời công kích trên mạng, nhóm bạn còn hẹn cô ra "nói chuyện" vào đêm khuya rồi lao vào đánh hội đồng ngay gần cửa nhà không xa. Cô tưởng rằng sau khi chịu một trận đòn thì mọi chuyện sẽ xong.
Thế nhưng sau đó clip bị đánh tiếp tục bị phát tán trên mạng xã hội khiến cô rơi vào trạng thái hoảng loạn, mất ngủ kéo dài và luôn sợ hãi mỗi khi cầm điện thoại. "Có lúc mình chỉ muốn ngủ thật lâu để khi tỉnh dậy sẽ có đủ sức mạnh bước tiếp", cô nói.
Điều khiến L.A. day dứt nhất là suốt thời gian đó cô không dám chia sẻ với gia đình vì sợ không được tin tưởng. Chỉ đến khi em gái kể lại mọi chuyện cho mẹ, cô mới bật khóc và lần đầu tiên trải lòng.
"Mẹ không mắng, không chửi mà chỉ động viên mình. Lúc đó mình mới cảm nhận được sự an toàn và hiểu rằng mình không hề một mình", L.A. kể lại.
Sự đồng hành của gia đình, cô giáo chủ nhiệm và bạn bè đã giúp cô dần vượt qua khủng hoảng. Dưới sự động viên của mọi người, L.A. đã làm đơn trình báo công an, đồng thời chuyển lớp để tránh tiếp xúc với nhóm bắt nạt và tập trung học tập.
Từ trải nghiệm của bản thân, L.A. mong những bạn trẻ đang là nạn nhân của bạo lực học đường hay bắt nạt trên mạng hãy mạnh dạn lên tiếng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình, thầy cô và cơ quan chức năng.
"Mạng xã hội là ảo nhưng nỗi đau là thật. Đừng giấu tất cả trong lòng vì ai cũng có quyền được sống an toàn và được bảo vệ", L.A. chia sẻ.
Cô Lâm Thị Hồng Khanh (Trường THPT Viên An, Ứng Thiên, Hà Nội) cho rằng mạng xã hội giúp học sinh kết nối, giải trí, tìm kiếm thông tin nhưng phía sau đó là hàng loạt hệ lụy.
"Trên 90% các vụ ẩu đả, kể cả những vụ việc ẩu đả bên ngoài nhà trường khi phát hiện và xử lý đều liên quan đến việc sử dụng mạng xã hội. Các con bình luận, lập nhóm nói xấu nhau rồi dẫn đến đánh nhau ngoài đời", cô Khanh nói.
Từ đầu năm học, trường đã có quy định cấm học sinh mang điện thoại đến lớp, yêu cầu phụ huynh ký cam kết song việc trẻ sử dụng điện thoại còn khá phổ biến.
"Phụ huynh nhiều khi đi làm suốt nên phải để điện thoại ở nhà cho con. Thầy cô cũng giao bài tập qua Zalo nên các con có lý do để dùng điện thoại. Có em suốt ngày cắm mặt vào điện thoại, hết lướt mạng xã hội lại chơi game", cô Khanh chia sẻ.
Cô giáo Nguyễn Thị Phương Thúy (Trường THPT Tân Triều, Thanh Liệt, Hà Nội) cũng cho hay hầu như 100% học sinh trong lớp của cô đều sử dụng mạng xã hội.
Nhiều học sinh thừa nhận nếu không phải đi học thì gần như cả ngày chỉ ở trên TikTok, YouTube hay Facebook. Có bạn chỉ học trên lớp, về nhà không làm bài tập mà dành toàn bộ thời gian cho điện thoại, game và mạng xã hội.
Những hệ lụy xuất hiện ngày càng sớm ở lứa tuổi nhỏ. "Học sinh lớp 6 đã đăng video chửi thề, "chửi xéo" nhau trên TikTok rồi kéo bè phái khi đến lớp. Ở khối lớp 8, lớp 9, nhiều em nhắn tin yêu đương, tranh giành người yêu rồi hẹn đánh ghen. Thậm chí có học sinh lớp 9 bỏ học luôn chỉ vì bị giáo viên thu điện thoại trong giờ học", cô Thúy chia sẻ.
Tại Nhật Bản, nhân viên vận hành đường sắt sử dụng một kỹ thuật đơn giản để duy trì sự tập trung tuyệt đối mang tên Shisa Kanko. Thay vì chỉ quan sát, họ được đào tạo để chỉ tay vào vật thể như tín hiệu, điểm dừng và gọi to tên của nó. Theo nghiên cứu năm 1994 của Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Đường sắt Nhật Bản, việc thực hành Shisa Kanko giúp giảm thiểu các sự cố do lỗi con người xuống gần 85%.
Phương pháp này có thể áp dụng vào đời sống thường ngày cho những người hay quên tắt bếp, khóa cửa hay rút phích cắm điện.
Nhà trị liệu Joy Gallon thuộc dịch vụ chăm sóc sức khỏe Thriveworks (Mỹ) cho biết phương pháp này chủ động kích hoạt đa giác quan gồm mắt, tay, miệng và tai. Việc này giúp tăng lưu lượng máu đến thùy trán, nơi xử lý khả năng lý luận và logic của não bộ.
Theo chuyên gia quản lý thời gian Anna Dearmon Kornick (Mỹ), đa số những việc thường nhật thường diễn ra theo thói quen. Khi đó, não bộ tiêu hao ít năng lượng hơn, khiến chúng ta hành động như một chiếc máy và không lưu lại ký ức rõ ràng. Việc đưa vào một hành động không thuộc chế độ mặc định như chỉ tay, búng ngón tay hoặc nói to buộc não bộ phải tỉnh táo.
"Những lần kiểm tra vật lý này chuyển suy nghĩ của bạn sang phạm vi hành động thực tế, đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn, từ đó ghi dấu ấn sâu hơn vào trí nhớ", chuyên gia năng suất Rashelle Isip nói.
Phương pháp đặc biệt hữu ích với những người mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Nhà trị liệu Billy Roberts cho biết việc kích hoạt nhiều giác quan giúp não bộ người mắc ADHD tham gia tích cực hơn vào hành vi. Chuyên gia tâm lý Terry Matlen cũng cho biết thêm, thay vì chỉ nói, mọi người có thể hát một giai điệu ngắn hoặc gõ nhẹ vào cổ tay khi thực hiện việc cần nhớ. Việc tạo ra âm thanh hoặc sự rung động vật lý giúp giải phóng dopamine, cải thiện khả năng tập trung.
Cách ứng dụng vào đời sống hàng ngày
Bạn có thể kết hợp Shisa Kanko vào thói quen mỗi ngày:
Xác nhận an toàn: Chỉ vào tay nắm cửa và nói to "Đã khóa cửa"; chỉ vào ổ cắm và nói "Đã rút điện".
Ghi nhớ đồ dùng: Chỉ vào ví và chìa khóa trên bàn, gọi tên từng món trước khi rời đi.
Quản lý công việc: Nói to "Đã gửi email" hoặc viết tay một ghi chú nhỏ để neo giữ thông tin.
Giải tỏa căng thẳng: Khi thấy choáng ngợp, hãy chỉ và gọi tên 5 đồ vật xung quanh để lấy lại bình tĩnh.
Các chuyên gia khuyên để kỹ thuật không bị nhàm chán, người dùng nên định kỳ thay đổi câu lệnh, đổi tay chỉ hoặc dùng âm thanh khác nhau để kích thích não bộ.
Ngày 18-4, Hội nghị Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên các Đại học Quốc gia, Đại học vùng mở rộng lần thứ 11 năm 2026 được tổ chức tại Đại học Cần Thơ, với sự tham gia của gần 200 bạn thanh niên trẻ đến từ các đơn vị: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Thái Nguyên, Đại học Đà Nẵng, Đại học Huế, Đại học Cần Thơ, Trường đại học Tây Nguyên và Trường đại học Tây Bắc.
Đến nay đánh dấu 13 năm hình thành và phát triển qua hơn 10 lần tổ chức với các chủ đề khác nhau, từ những chủ đề thiết thực như: giáo dục chính trị tư tưởng, tình nguyện, khởi nghiệp - việc làm, đến chuyển đổi số và nghiên cứu khoa học, hội nhập quốc tế; nâng cao chất lượng tổ chức Đoàn - Hội.
Anh Nguyễn Văn Pha - Bí thư Đoàn Đại học Cần Thơ - cho biết lần đầu đơn vị tham dự diễn đàn này với tư cách là "chủ nhà" đăng cai.
Đồng thời, hội nghị diễn ra đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Đại học Cần Thơ, vì thế ngay từ đầu phía đơn vị trường đã có kế hoạch chuẩn bị từ trước để có thể đón tiếp các đoàn về tham dự.
"Năm nay, với chủ đề "Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên tiên phong trong hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo", hội nghị là một sân chơi học thuật cho các bạn sinh viên đại học có dịp giao lưu, gắn kết, trao đổi kinh nghiệm học thuật", anh Pha cho biết.
Trong chương trình, các đại biểu và các bạn trẻ sinh viên cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các phương hướng, mô hình, giải pháp cho công tác Đoàn - Hội trên nhiều lĩnh vực, phù hợp với tình hình mới, thúc đẩy thanh niên tham gia hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cả trong học tập và phong trào Đoàn.
Cạnh đó, tái định vị mô hình tổ chức và hoạt động của Đoàn - Hội trong bối cảnh mới theo hướng từ phong trào ngắn hạn sang hệ sinh thái các chương trình, dự án dài hạn.
Các tham luận, ý kiến trao đổi tại hội nghị đã làm rõ vai trò tiên phong của tổ chức Đoàn - Hội trong thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong sinh viên.
Anh Lâm Tùng - Phó chủ tịch thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam - đánh giá cao công tác tổ chức, nội dung các tham luận thể hiện được vai trò tiên phong của sinh viên thuộc khối các đại học quốc gia, đại học vùng.
"Các bạn trẻ cần sẵn sàng bước chân vào kỷ nguyên mới, thể hiện được trách nhiệm và tinh thần xung kích tình nguyện của thế hệ trẻ trong nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số. Hơn nữa, các bạn cần đổi mới tư duy trong việc thiết kế các hoạt động tình nguyện bằng các dự án dài hạn mang tính thực tiễn cao, cần tăng cường "kết nghĩa" giữa các trường học với nhau để có sự hợp tác chặt chẽ hơn…", anh Tùng gợi ý.
