Theo thông tin ban đầu trên Sức khỏe & Đời sống, con chó mắc bệnh là vật nuôi của gia đình ông Đặng Xuân Biên, xóm Thanh Nho, xã Tân Châu, Nghệ An. Đáng chú ý, chỉ sau 4 ngày được tiêm vắc-xin phòng bệnh dại, con vật có biểu hiện bất thường, sau đó chết. Trước khi chết, con chó này chạy rông và tấn công nhiều con chó khác trong xóm. Gia đình chỉ phát hiện sự việc khi con vật đã chết. “Vợ chồng đi làm về vẫn thấy bình thường, vài ngày sau nó chết đột ngột, không rõ nguyên nhân”, ông Biên cho hay.
Con chó này đã chạy điên cuồng và lao vào cắn 12 con chó khác trong xóm. Hiện các hộ dân chủ động nuôi nhốt, xích giữ toàn bộ số chó này cũng như những con chó còn lại để hạn chế nguy cơ lây lan. Ngay sau khi có kết quả xác định con chó dương tính với virus dại, chính quyền địa phương triển khai các biện pháp khoanh vùng, xử lý ổ dịch như rắc vôi bột, phun tiêu độc khử trùng hằng ngày. Tuy nhiên, tâm lý lo lắng vẫn bao trùm xóm Thanh Nho, nhất là khi chưa có phương án cụ thể đối với 12 con chó bị tấn công.
Nhiều người dân bày tỏ mong muốn có lực lượng chức năng hỗ trợ tiêu hủy số chó có nguy cơ cao, song cũng không khỏi băn khoăn vì đây đều là vật nuôi trong gia đình. “Dân thì rất lo nhưng cũng xót, không biết xử lý ra sao, mong có hướng dẫn cụ thể để yên tâm”, một người dân chia sẻ.
Sau khi nắm được thông tin, chính quyền xã Tân Châu, ngoài việc cử cán bộ thú y giám sát chặt chẽ tình hình, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, đồng thời tổ chức tiêm phòng đồng loạt cho các xóm còn lại. Đối với 12 con chó đã tiếp xúc với con chó dại, người dân được yêu cầu nuôi nhốt tuyệt đối, hạn chế tiếp xúc và thực hiện các biện pháp an toàn khi chăm sóc.
Trước đó, ngày 14/4 vừa qua, tại phường Vinh Lộc, một con chó hung dữ bất ngờ xuất hiện và tấn công người dân đang đi bộ buổi sáng. Theo thông tin ban đầu, bà N.T.N. bị cắn vào tay, ngã xuống đường và phải nhập viện Quân y 4 điều trị. Hai phụ nữ khác cũng bị tấn công, trong đó một người bị thương phải nhập viện.
Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và gần như luôn dẫn đến tử vong khi đã phát bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đến nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh dại; một khi vi rút dại xâm nhập và người bệnh xuất hiện triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ tử vong là 100%.
Theo thống kê của Bộ Y tế, bệnh dại tại Việt Nam những năm gần đây có xu hướng gia tăng. Năm 2023, cả nước ghi nhận 82 ca tử vong; năm 2024 tăng lên 84 ca tại 32 tỉnh, thành phố. Riêng năm 2025, ghi nhận gần 60 trường hợp tử vong tại 18 tỉnh, thành phố. Bước sang năm 2026, từ đầu năm đến nay đã có 10 trường hợp tử vong tại 8 tỉnh, thành phố; đồng thời phát hiện 42 ổ bệnh dại trên động vật tại 26 xã thuộc 9 tỉnh, thành phố. Những con số này cho thấy mầm bệnh vẫn đang lưu hành rộng trong cộng đồng và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát. Đáng lo ngại, phần lớn các trường hợp tử vong đều không tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn hoặc không xử trí kịp thời sau phơi nhiễm.
Đặc biệt, khi thời tiết chuyển sang mùa hè, nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh dại. Nhiệt độ cao khiến đàn chó, mèo dễ bị kích động, trở nên hung dữ hơn, làm tăng nguy cơ cắn người; trong khi đó, việc quản lý và tiêm phòng vật nuôi ở một số nơi còn hạn chế, tạo điều kiện cho vi rút dại tiếp tục lưu hành và lây lan. Đây là thời điểm cần hết sức cảnh giác, bởi chỉ một vết cắn hoặc tiếp xúc với nước bọt của động vật nghi dại cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Bệnh dại lây từ nước bọt của động vật nuôi như chó, mèo bị dại lây qua vết cắn, liếm hoặc tiếp xúc với nước bọt của chó, mèo qua các vết thưng hở. Ngoài ra, vi rút dại cũng được phát hiện ở mèo, chồn, dơi và các động vật có vú khác. Thời gian ủ bệnh ở người thường từ 2 – 8 tuần và có thể kéo dài đến trên 1 năm, thời gian này phụ thuộc vào lượng vi rút xâm nhập vào cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách từ vết thương đến hệ thần kinh trung ương… Vết thương càng ở gần hệ thần kinh trung ương như mặt, cổ, đầu, ngón tay, cơ quan sinh dục ngoài… thì thời gian ủ bệnh càng ngắn. Tất cả các bệnh nhân lên cơn dại đều bị tử vong.
Thể cuồng: Ngay khi bị nhiễm vi rút, nếu không tiêm vắc xin dại kịp thời, triệu chứng đầu tiên của người bệnh là sốt cao, đau đầu, sốt, mệt mỏi, cảm giác tê và đau ngay tại vết thương.
Khi vi rút xâm nhập sâu vào não bộ, người bệnh bắt đầu có biểu hiện mất ngủ, sợ ánh sáng, sợ tiếng động, sợ gió, hành vi hung hăng, tăng tiết nước bọt, hạ huyết áp, lú lẫn, co thắt cơ bắp, ngưng tim.
Bệnh tiến triển tăng đến mức người bệnh không thể uống nước, không nuốt được, ăn uống trở nên cực kỳ khó khăn. Ở thể này, người bệnh sẽ chết chỉ sau 1 tuần kể từ ngày phát bệnh.
Thể liệt: Ít gặp hơn, thể này khiến người bệnh tê liệt toàn bộ cơ thể, rối loạn tiểu, rối loạn đại tiện, liệt tay, chân. Người bệnh sẽ tử vong ngay nếu liệt lan đến cơ hô hấp. Khi phát dại, bệnh nhân tỉnh táo hoàn toàn cho đến lúc chết.
Mặc dù vậy, bệnh dại hoàn toàn có thể ngăn ngừa được nếu người bị động vật nghi dại cắn được tiêm phòng vắc xin đúng và đầy đủ.
Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị, do vậy việc tiêm vắc xin là biện pháp dự phòng và cách điều trị duy nhất giúp người bệnh thoát khỏi cửa tử.
Khi bị chó, mèo cắn hoặc nghi ngờ có tiếp xúc với chó, mèo có nhiễm dại, cần:
– Ngay lập tức rửa vết thương với xà phòng và nước trong thời gian khoảng 10-15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể rửa bằng nước. Đây là phương pháp sơ cứu hiệu quả nhất để ngăn vi rút dại xâm nhập vào cơ thể qua vết thương.
– Vết thương cần được rửa kỹ với cồn 70% hoặc cồn i-ốt, nếu có.
– Đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để điều trị càng sớm càng tốt.
Lưu ý, tránh sử dụng các chất kích thích vào vết thương như ớt bột, nước ép hoặc nhựa cây, axit hoặc kiềm. Tránh băng bó, đắp thuốc kín vết thương.
Cục Y tế dự phòng khuyến cáo:
– Khi con vật đã được xác định mắc bệnh dại phải tiêu hủy ngay để ngăn chặn sự lây truyền bệnh sang súc vật khác và lây truyền sang người.
– Cách ly, theo dõi những con vật nghi mắc bệnh dại, nhiễm bệnh dại.
– Vệ sinh, khử trùng tiêu độc toàn bộ chuồng, cũi, dụng cụ chăn nuôi, vận chuyển, môi trường thức ăn, chất thải, các vật dụng khác đã tiếp xúc với con vật mắc bệnh.
– Tất cả chó, mèo khỏe mạnh trong ổ dịch phải được nhốt, theo dõi.
– Tiêm bắt buộc cho chó, mèo khỏe mạnh trong ổ dịch và các thôn tiếp giáp, tiêu hủy những con chó, mèo nếu không tiêm.
– Tất cả những người bị chó, mèo cắn, cào, liếm hoặc tiếp xúc phải thực hiện nghiêm ngặt việc xử lý vết thương, khám và điều trị dự phòng; tuyệt đối không được điều trị bằng thuốc nam.
Gigi Robinson, 27 tuổi, luôn thấy mình khác biệt so với bạn bè đồng trang lứa. Từ nhỏ, cô là người hòa giải các cuộc tranh cãi, ghi nhớ ngày sinh nhật và lo lắng cảm xúc cho từng thành viên trong nhà. Khi trưởng thành, bản năng này theo cô vào tận phòng họp. Robinson luôn dự đoán rủi ro và thúc đẩy công việc trước khi có người yêu cầu.
Tương tự, bà Tsao-Lin Moy, 61 tuổi, không quên được cảm giác của một đứa trẻ phải trưởng thành sớm. "Tôi không nhớ mình có khoảng thời gian vui vẻ nào. Có quá nhiều áp lực phải thể hiện tốt để làm gương cho các em", bà kể.
Với họ, danh xưng "con gái cả" là một công việc toàn thời gian, không lương và không ngày nghỉ.
Năm 2022, Sherri Lu, một phụ nữ tại Manhattan (Mỹ), nhận ra ít người phân tích sâu về tổn thương của các chị lớn. Mong muốn tìm người đồng cảnh ngộ, Lu thành lập Câu lạc bộ Con gái cả (Eldest Daughter Club).
Bắt đầu từ những video trên mạng xã hội chia sẻ về "lời nguyền con gái cả", phong trào này nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần cho hàng nghìn phụ nữ toàn cầu. Với bản tin định kỳ hơn 6.300 người đăng ký và các buổi gặp mặt hàng tháng, câu lạc bộ tạo không gian để phụ nữ chia sẻ những trải nghiệm chưa từng thổ lộ. Nhiều thành viên cho biết họ bắt đầu học cách thiết lập ranh giới với người thân và tự quyết định cuộc đời mà không còn mặc cảm tội lỗi.
Tiến sĩ Ashwini Nadkarni, bác sĩ tâm thần tại Trường Y Harvard, cho biết đây là hiện tượng phổ biến. Trách nhiệm con gái cả gánh vác là con dao hai lưỡi. Một mặt, nó rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Mặt khác, nó củng cố chủ nghĩa hoàn hảo cực đoan và thói quen kìm nén nhu cầu bản thân.
Nghiên cứu của Đại học California, Los Angeles (UCLA) chỉ ra rằng những cô con gái đầu lòng trong gia đình từng gặp biến cố tài chính hoặc tâm lý thường phát triển trách nhiệm cao hơn mức bình thường từ rất sớm.
Để thoát khỏi trách nhiệm này, các chuyên gia khuyến khích phụ nữ tìm kiếm những cộng đồng đồng cảm nhằm xóa bỏ cảm giác cô lập. Quan trọng hơn, mỗi người cần thiết lập ranh giới và hiểu rằng ưu tiên nhu cầu cá nhân không phải là sự ích kỷ. Thay vì làm "phần mở rộng" cho vai trò của cha mẹ, con gái cả cần được trao quyền để tìm lại bản sắc riêng và tận hưởng cuộc sống.
Khoa Nhi – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa thông tin về trường hợp một bệnh nhi 6 tuổi ở Lai Châu đang được điều trị tích cực trong tình trạng nguy kịch do biến chứng nặng của bệnh thủy đậu.
Từ những nốt phỏng nước tưởng chừng thông thường, bệnh đã diễn tiến nhanh thành suy hô hấp nặng, nhiễm khuẩn huyết do phế cầu, rối loạn đông máu và xuất huyết nhiều vị trí.
Theo bệnh sử, trẻ khởi phát bệnh khoảng 6 ngày trước khi nhập viện với biểu hiện sốt cao liên tục kèm ban phỏng nước xuất hiện toàn thân. Gia đình đã đưa trẻ đến cơ sở y tế địa phương điều trị trong 2 ngày.
Nhưng tình trạng không cải thiện mà tiếp tục diễn biến xấu. Các nốt phỏng nước xuất hiện ngày càng dày đặc có dấu hiệu xuất huyết, chảy máu, kèm theo biểu hiện khó thở và suy hô hấp khởi phát.
Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhi đã trong tình trạng suy hô hấp và phải hỗ trợ thở oxy. Tuy nhiên diễn biến lâm sàng thay đổi rất nhanh, chỉ khoảng 2 giờ sau nhập viện, tình trạng suy hô hấp tăng lên rõ rệt, trẻ không còn đáp ứng với thở oxy thông thường nên các bác sĩ phải chuyển sang thở máy không xâm nhập.
Đến khoảng 3h sáng hôm sau, bệnh nhi xuất hiện kích thích nhiều, thở nhanh, SpO₂ tụt giảm, đờm dãi ứ đọng, suy hô hấp tiến triển nặng. Các bác sĩ buộc phải đặt nội khí quản và chuyển sang thở máy xâm nhập để duy trì hô hấp cho trẻ. Như vậy chỉ trong chưa đầy nửa ngày kể từ khi nhập viện, bệnh nhi đã diễn tiến từ tình trạng suy hô hấp sang suy hô hấp nặng phải thở máy.
BS Nguyễn Thành Lê - Phó Trưởng khoa Nhi cho biết, khi nhập viện bệnh nhi không chỉ suy hô hấp nặng mà còn có biểu hiện xuất huyết ở nhiều vị trí như xuất huyết trong các nốt phỏng nước, chảy máu mũi, xuất huyết tiêu hóa. Trẻ đồng thời bị rối loạn đông máu nghiêm trọng và mất máu nhanh.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng viêm rất nặng, trong đó chỉ số Procalcitonin tăng trên 100, cao gấp nhiều lần mức bình thường dưới 0,05. Kết quả cấy máu xác định tác nhân gây bệnh là phế cầu cho thấy trẻ đã bị nhiễm khuẩn huyết nặng trên nền bệnh thủy đậu.
Ngay sau khi nhập viện, bệnh nhi được điều trị tích cực bằng thuốc kháng virus kết hợp kháng sinh liều cao, đồng thời hỗ trợ hô hấp và xử trí rối loạn đông máu. Sau 2 ngày điều trị tình trạng chảy máu bước đầu được kiểm soát, các chỉ số đông máu dần cải thiện và chỉ số viêm có xu hướng giảm.
Tuy nhiên theo các bác sĩ tình trạng bệnh vẫn rất nặng, bệnh nhi tiếp tục sốt cao liên tục và phải theo dõi sát. Đến ngày điều trị thứ 4 trẻ vẫn sốt cao, các chỉ số viêm tăng trở lại cho thấy diễn biến bệnh còn phức tạp và nguy cơ biến chứng vẫn rất lớn.
BS Nguyễn Thành Lê cho biết, nhiều người vẫn cho rằng thủy đậu chỉ là bệnh ngoài da với vài nốt phỏng nước đơn giản nên thường chủ quan trong theo dõi và chăm sóc.
Tuy nhiên nếu các tổn thương da không được vệ sinh, chăm sóc đúng cách, vi khuẩn có thể xâm nhập gây bội nhiễm, dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, rối loạn đông máu và suy hô hấp nặng.
Trong trường hợp bệnh nhi này, thủy đậu diễn biến nặng đồng thời với nhiễm khuẩn huyết do phế cầu đã khiến tình trạng trở nên đặc biệt nguy kịch, đòi hỏi phải hồi sức tích cực và theo dõi liên tục.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có biểu hiện sốt, nổi ban phỏng nước nghi mắc thủy đậu, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đặc biệt là sử dụng thuốc kháng virus trong giai đoạn sớm nếu có chỉ định.
Đồng thời, cần chú ý chăm sóc da đúng cách, giữ vệ sinh các nốt phỏng nước tránh để trẻ gãi hoặc làm vỡ tổn thương nhằm hạn chế nguy cơ bội nhiễm.
Bài viết Mua hàng cho shipper chờ dài cổ: Trễ vài phút thôi hay thiếu tôn trọng? nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Tuấn Anh nói có mặt ngay hay sau từ 1-3 phút khi người giao hàng gọi điện thoại là trách nhiệm, chứ không phải tôn trọng. Chung quan điểm, bạn đọc Akaly cho rằng khách hàng được đánh giá người giao hàng, thì các ứng dụng cũng cần cho họ đánh giá khách hàng. Những khách hàng kỳ cục sẽ bị hạn chế phục vụ.
Còn bạn đọc Thảo Vy nói trả tiền là cho dịch vụ, không phải để mua quyền làm người khác chờ vô thời hạn.
“Bạn trễ 5 phút có thể kéo theo người khác cũng phải chờ. Không ai nói bạn phải đứng chờ từ sớm, nhưng ít nhất nên canh thời gian một chút”, bạn đọc này nói.
Còn bạn đọc Kim Thắm nói nếu đặt mình vào vị trí người giao hàng đứng dưới trời nắng, mưa, hoặc trong áp lực giao hàng khi cuốc nhảy liên tục thì khách hàng sẽ dễ hiểu hơn thời gian quan trọng ra sao.
“Đôi khi đồng cảm không cần những hành động lớn, mà cần ra nhận hàng đúng giờ hoặc báo trước nếu lỡ ra trễ cũng được”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Hoa nói đúng giờ là biểu hiện cao nhất của sự tôn trọng. Trong khi bạn đọc Sang chia sẻ thói quen để điện thoại gần mình khi biết có đơn hàng sắp đến là một cách tôn trọng công sức của shipper.
Bạn đọc Anh nói một vài phút với mình có thể là ít, nhưng với người giao hàng là cả một kế hoạch giao hàng phía sau bị ảnh hưởng.
Đồng tình, bạn đọc Giang bày tỏ nhiều khi shipper phải chạy đua với thời gian để kịp app, nếu ai cũng trễ vài phút thì cả ngày các anh chị mất rất nhiều đơn. Một chút chủ động của mình là sự hỗ trợ rất lớn cho họ rồi.
Bạn đọc Long Vũ Phan chia sẻ hiện nay ứng dụng giao hàng nào cũng có thông báo như sắp tới, còn 2 phút tài xế đã đến nơi.
“Nếu vẫn để người giao hàng đứng gọi mấy cuộc không bắt máy hay mấy chục phút mới ra thì nói là quên hay bận, nói thẳng là hơi thiếu tôn trọng. Quan trọng là cách xử lý cho nhẹ lòng đôi bên kiểu như nhắn tin trước, xin lỗi”, Vũ Phan nói.
Bạn đọc Hoa Hồng cho rằng với người giao hàng, 5 phút lặp lại 10-15 lần/ngày là thành cả tiếng đồng hồ. Họ chạy từng đơn, khách lại vô tình trở thành áp lực.
“Nhiều người vẫn có suy nghĩ kiểu: “Shipper mà, đợi tí có sao đâu", nhưng thật ra đó cũng là người đi làm, có KPI, có áp lực, có ngày mệt như bất kỳ ai. Không ai thích bị chờ lâu cả, đừng làm khó nhau”, bạn đọc này thẳng thắn.
Tương tự bạn đọc Bình bày tỏ nghề shipper dầm mưa dãi nắng, thu nhập tính trên từng đơn hàng nên thời gian với các anh là vàng bạc. Bạn đọc này cũng cố gắng chuẩn bị sẵn sàng để các anh không phải chờ đợi quá lâu.
Tương tự, bạn đọc Vy nói mỗi nghề nghiệp đều xứng đáng được trân trọng. “Nếu biết mình bận không xuống ngay được, mình thường nhắn tin nhờ shipper gửi bảo vệ hoặc để ở vị trí an toàn rồi chuyển khoản. Như vậy cả hai bên đều thoải mái và tiết kiệm thời gian”, Vy nói.
