Ali al-Khazali (Baghdad, Iraq) gần đây chi 2.000 USD mua các tấm pin mặt trời mái nhà cùng bộ pin lưu trữ điện từ Trung Quốc, nhằm tận dụng nguồn năng lượng này cả ngày lẫn đêm. “Chúng tôi đang cố gắng giải quyết vấn đề bằng năng lượng sạch”, ông nói.
Là nước xuất khẩu dầu, Iraq vẫn phụ thuộc phần nào vào khí tự nhiên nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện.
Khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đang thôi thúc các nền kinh tế chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Ember, điều này giúp Trung Quốc – nhà cung ứng công nghệ sạch lớn nhất thế giới – ghi nhận doanh thu xuất khẩu kỷ lục năng lượng sạch trong tháng 3, với 26 tỷ USD. Mức này tăng 30% so với tháng 2 và 52% cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, pin xe điện, hệ thống lưu trữ điện là hai mặt hàng xuất khẩu nhiều nhất của Trung Quốc, vượt 10 tỷ USD. Đơn đặt hàng sản phẩm này tăng vọt do các nước quan ngại về tác động chiến sự Iran lên nguồn cung nhiên liệu.
Nguồn thu từ xuất khẩu pin trên đà tăng từ 2019, đạt trung bình 7 tỷ USD trong hai tháng đầu năm 2025. Châu Âu là thị trường nhập khẩu pin lớn nhất, chiếm 43% trong tổng số nhà mua. Châu Á đứng thứ hai, với tỷ trọng 29%.
Xét theo quốc gia, Đức chi gần 1,3 tỷ USD, là bên mua lớn nhất từ Trung Quốc. Các quốc gia nhập khẩu lớn tiếp theo là Mỹ (823 triệu USD), Hà Lan (635 triệu USD), Việt Nam và Australia mỗi nước gần 600 triệu USD.
Với lĩnh vực xe điện, xuất khẩu gặp nhiều biến động do một số quốc gia thay đổi chính sách ưu đãi, ảnh hưởng tới nhu cầu người dùng. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông gây gián đoạn dòng chảy thương mại toàn cầu và xói mòn niềm tin người dùng. Dù vậy, tổng kim ngạch xuất khẩu xe điện quý I đạt mức kỷ lục 21 tỷ USD, tăng gần gấp đôi cùng kỳ, bất chấp sự sụt giảm mạnh từ thị trường Trung Đông trong tháng 3 do chiến sự.
Châu Âu là thị trường tiêu thụ xe Trung Quốc lớn nhất, chiếm 45% tổng doanh số, châu Á đứng thứ với 25% thị phần.
Các chuyên gia lưu ý rằng lượng nhập khẩu ôtô và linh kiện phục vụ lưới điện vào Trung Đông bị đình trệ do các cuộc không kích. Tức là, nhu cầu từ khu vực này sẽ phục hồi khi hòa bình lập lại và hàng hóa được thông thương.
Cũng theo Ember, hệ thống năng lượng mặt trời Trung Quốc đạt doanh thu tăng vọt trong tháng 3, ở mức 4,8 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Con số này gấp đôi mức trung bình hai tháng đầu năm 2025.
Trong đó, châu Á chi tới 2 tỷ USD nhập khẩu (chiếm 43% thị phần), còn châu Âu nhập 1,3 tỷ USD. Hà Lan là bên mua lớn nhất, với 400 triệu USD, tăng gấp đôi tháng trước.
Giới phân tích từ Ember lẫn Wood Mackenzie đều chung nhận định Trung Quốc là “người thắng tuyệt đối” trong cuộc khủng hoảng Iran. Bởi lẽ, họ có lợi thế chiến lược từ vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện khí hóa, sản xuất cũng như đổi mới sáng tạo.
Euan Graham, nhà phân tích cấp cao tại Ember, cho biết điện mặt trời đã trở thành động lực của nền kinh tế toàn cầu. “Cú sốc nhiên liệu hóa thạch đang đẩy lĩnh vực này lên một tầm cao mới”, ông nói.
Thực tế, năng lượng mặt trời cũng có nhược điểm, là không ổn định và phụ thuộc vào thời tiết, trong khi pin lưu trữ thường khó bù đắp hoàn toàn. Bên cạnh đó, một số nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và Mỹ quan ngại các tấm quang năng và xe điện có kết nối không dây có thể bị vô hiệu hóa từ xa.
Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch là người mua chỉ phải trả tiền cho tấm quang năng hoặc turbine gió một lần, còn dầu và khí đốt thì phải liên tục nhập khẩu.
WSJ dẫn ví dụ thực tế tại Cuba – quốc gia thiếu điện do lệnh cấm vận từ Mỹ, các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên khắp mái nhà dân, bệnh viện, và xe ba bánh điện của Trung Quốc được sử dụng rộng rãi.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại cho rằng các quốc gia nên ứng phó với tình hình bất ổn ở Trung Đông bằng cách mua thêm dầu và khí từ Mỹ. “Chúng tôi đang có rất nhiều”, ông nói hồi đầu tháng 4.
Đóng cửa phiên giao dịch 14/4, giá dầu Brent mất 4,6%, còn 94,8 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI giảm 7,8%, còn 91,2 USD. Sang phiên 15/4, cả hai loại dầu này vẫn đang giảm nhẹ.
Thị trường đi xuống nhờ kỳ vọng Iran khôi phục đàm phán với Mỹ và Israel nhằm chấm dứt xung đột đang khiến eo biển Hormuz tê liệt. Đây là tuyến hàng hải lớn cho việc chuyên chở dầu thô và sản phẩm lọc dầu của thế giới.
"Có lẽ nhà đầu tư đang kỳ vọng sẽ có kết quả tốt hơn. Diễn biến hiện tại cũng đồng nghĩa sự gián đoạn đã được phản ánh hết vào thị trường rồi", John Kilduff - nhà phân tích tại Again Capital cho biết.
Ngày 14/4, Reuters trích nguồn tin cho biết các đoàn đàm phán của Mỹ và Iran có thể quay trở lại Islamabad trong tuần này. Một quan chức Mỹ khẳng định các bên vẫn tiếp tục trao đổi nhằm đạt được một thỏa thuận, trong khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tuyên bố các nỗ lực vẫn đang được triển khai.
Dù việc Mỹ - Iran có thể sắp khôi phục đàm phán đã xoa dịu sức ép lên giá, nhà đầu tư lại đang bỏ qua việc các thùng dầu bị mắc kẹt, Tamas Varga - nhà phân tích tại PVM Oil Associates cho biết.
Việc cơ sở hạ tầng năng lượng tại Trung Đông bị tấn công và Iran phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết trong tháng 3, mỗi ngày thế giới mất 10 triệu thùng dầu.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 cho biết lệnh phong tỏa eo biển Hormuz sẽ được mở rộng về phía đông sang vịnh Oman và biển Arab. Dữ liệu theo dõi cho thấy hai tàu đã quay đầu trong eo biển khi lệnh phong tỏa bắt đầu có hiệu lực. Tuy nhiên, 3 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã đi vào khu vực Vịnh và vẫn được phép tiếp tục hành trình, do điểm đến của chúng không phải là các cảng của Iran.
Giá vàng thế giới phiên 14/4 cũng tăng 100 USD lên 4.839 USD một ounce. Tin tức về khả năng đàm phán lần 2 giữa Mỹ và Iran đã giúp thị trường khởi sắc. Thời gian qua, giá vàng chịu sức ép khi xung đột Trung Đông kéo lạm phát lên cao, làm các ngân hàng trung ương ngần ngại hạ lãi suất. Môi trường lãi suất cao không có lợi cho kim loại quý.
Một nguyên nhân khác giúp giá vàng tăng là đồng đôla yếu đi trong phiên 14/4. USD mất giá giúp vàng rẻ hơn với người mua bằng các tiền tệ khác.
Xung đột Trung Đông đã kéo dài hơn 2 tháng, gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu lớn nhất lịch sử. Việc này kéo giá xăng trung bình tại Mỹ lên 4,43 USD một gallon (khoảng 1,17 USD mỗi lít), tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái, theo GasBuddy.com.
Giá xăng tại California thậm chí vượt 6 USD một gallon (gần 1,6 USD mỗi lít). Bang này là thị trường lớn nhất cho ngành nhà hàng tại Mỹ.
Chuỗi nhà hàng cánh gà Wingstop cho biết giá xăng tăng phần nào khiến doanh số các cửa hàng của họ trong quý I giảm 8,7%. CEO Michael Skipworth cho biết "môi trường hiện tại rất khó dự báo", nhấn mạnh doanh thu năm nay có thể đi xuống, một phần do kỳ vọng giá xăng sẽ duy trì ở mức cao.
Nhiều chuyên gia không cho rằng người tiêu dùng sẽ sớm được "dễ thở". Theo dự báo của hãng dữ liệu LSEG, các chuỗi nhà hàng khác như Shake Shack và Jack in the Box cũng sẽ ghi nhận tăng trưởng doanh số yếu trong báo cáo kết quả kinh doanh sắp tới.
Ngay cả các chuỗi có kết quả quý trước tốt cũng tỏ ra thận trọng. Chipotle ghi nhận doanh thu các cửa hàng tăng 0,5%, cao hơn dự báo. Tuy nhiên, công ty này giữ nguyên kỳ vọng doanh thu cả năm đi ngang. Giám đốc Tài chính Adam Rymer cho biết nguyên nhân một phần đến từ bất ổn quanh xung đột và giá xăng tăng.
Quan điểm trên Phố Wall cũng phản ánh tâm lý kém tích cực. Số nhà phân tích hạ dự báo lợi nhuận quý II của ngành nhà hàng hiện cao gấp đôi so với nhóm nâng dự báo, theo LSEG.
Sebastien Fernandez - trưởng bộ phận phân tích tại hãng tư vấn Revenue Management Solutions cho biết mốc 4 USD một gallon được coi là "bước ngoặt". Sau khi xung đột nổ ra, công ty này đã phân tích 14,6 tỷ giao dịch nhà hàng trong 4 năm qua. Kết quả cho thấy khi giá xăng tăng, lượng khách đến nhà hàng sẽ giảm dần. Tuy nhiên, khi giá vượt mốc 4 USD, mức độ tác động tăng gấp đôi.
Họ ước tính giá xăng trung bình 4,2 USD sẽ khiến lượng khách giảm khoảng 1,5%. Nếu giá đạt 5,1 USD hoặc cao hơn, các chuỗi đồ ăn nhanh có thể ghi nhận lượng khách giảm 3%.
Dù vậy, kể cả trước khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh, người Mỹ cũng đã giảm chi tiêu tại nhà hàng. Điều này buộc các chuỗi tung ra các chương trình giảm giá nhằm kéo khách quay lại. Tuần trước, Taco Bell cho biết doanh số các nhà hàng tại Mỹ tăng 8% trong quý I. Hồi tháng 1, họ đã ra mắt các suất ăn giá từ 3 USD.
"Chúng ta đang chứng kiến số lượng thực đơn giá rẻ nhiều kỷ lục", Mark Wasilefsky - Giám đốc nghiên cứu tài chính nhà hàng tại TD Bank cho biết.
CEO Domino's Russell Weiner tuần trước giải thích với nhà đầu tư rằng việc các đối thủ tung khuyến mại phần nào khiến tăng trưởng doanh thu quý trước của họ thấp hơn dự báo. Dù có khả năng duy trì các chương trình giảm giá, Domino’s vẫn hạ dự báo doanh thu cả năm nay.
Trong khi đó, một số chuỗi cửa hàng, như Starbucks, lại hưởng lợi từ việc người tiêu dùng thận trọng. CEO Brian Niccol cho biết họ đang thu hút thêm khách thu nhập thấp, vì những người này coi Starbucks là "một sự hưởng thụ nhỏ". Đồ uống được coi là các khoản "hưởng thụ giá rẻ" so với việc đi du lịch, giúp một số chuỗi nhà hàng tăng doanh thu.
Tuần này, chuỗi đồ ăn nhanh McDonald's dự kiến công bố kết quả kinh doanh quý I. Đây cũng được coi là một chỉ báo lớn cho sức khỏe của ngành nhà hàng tại Mỹ. Gần đây, doanh thu chuỗi này cao hơn dự báo, nhờ các suất ăn giá rẻ.
Nguồn tin của Reuters cho hay Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) đã đồng ý tăng sản lượng dầu khoảng 188.000 thùng mỗi ngày trong tháng 6, sau cuộc họp của 7 thành viên chủ chốt hôm 3/5.
Đây là lần tăng sản lượng thứ ba liên tiếp của liên minh, kể từ xung đột Trung Đông bắt đầu cuối tháng 2. Trước đó, họ từng hai lần thông qua kế hoạch tăng sản lượng thêm 206.000 thùng một ngày mỗi đợt.
Hiện các con số này chỉ có ý nghĩa trên giấy tờ, vì cuộc chiến tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung từ Vùng Vịnh. Tuy nhiên, động thái được đánh giá là tín hiệu cho thấy OPEC+ sẵn sàng bơm thêm dầu ra thị trường khi xung đột kết thúc, bất chấp Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rời nhóm từ 1/5.
OPEC+ hiện còn 21 thành viên nhưng chỉ có 7 quốc gia gồm Arab Saudi, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan, Nga và Oman tham gia vào các quyết định sản lượng hàng tháng của liên minh.
Eo biển Hormuz đóng cửa trong 9 tuần qua đã khiến xuất khẩu dầu của Arab Saudi, Iraq, Kuwait và thành viên cũ UAE giảm mạnh. Đây cũng là những nhà sản xuất còn lại trong liên minh có khả năng tăng sản lượng từ công suất dự phòng.
Tính chung, sản lượng dầu thô từ tất cả thành viên OPEC+ đạt trung bình 35,06 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 3, giảm 7,7 triệu thùng mỗi ngày so với tháng 2. Iraq và Arab Saudi giảm sản lượng lớn nhất do xuất khẩu bị hạn chế.
Kết phiên 1/5, giá dầu Brent giảm 2% về 108 USD một thùng. Dầu WTI hạ 3% còn 102 USD. Thị trường đi xuống sau khi hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA cho biết nước này đã chuyển đề xuất đàm phán mới nhất cho Mỹ thông qua Pakistan. Động thái được kỳ vọng phá vỡ thế bế tắc trong nỗ lực chấm dứt chiến sự.
Theo các nhà giao dịch, ngay cả khi eo biển Hormuz mở lại, dòng chảy dầu khí qua tuyến hàng hải này cần vài tuần hoặc thậm chí vài tháng để khôi phục lại như bình thường. OPEC+ dự kiến sẽ nhóm họp lần sau vào ngày 7/6.
