Theo Hãng tin AFP, ngày 29-4, người phát ngôn liên minh Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA) Mohamed Elmaouloud Ramadane tuyên bố mục tiêu của lực lượng nổi dậy này là buộc các binh sĩ Nga “rút vĩnh viễn khỏi toàn bộ Mali”.
Tuyên bố được đưa ra sau khi lực lượng nổi dậy người Tuareg và các nhóm thánh chiến Hồi giáo mở loạt tấn công lớn, gây tổn thất và sức ép lên chính quyền quân sự ở quốc gia Tây Phi này.
“Mục tiêu của chúng tôi là Nga rút vĩnh viễn khỏi Azawad và xa hơn, khỏi toàn bộ Mali. Chúng tôi không có vấn đề gì đặc biệt với Nga, cũng không có với bất kỳ quốc gia nào khác. Vấn đề của chúng tôi là với chính quyền đang cai trị Bamako (thủ đô Mali)”, ông Ramadane khẳng định.
Phát biểu của ông Ramadane đến chỉ ít giờ sau khi Bộ Quốc phòng Nga xác nhận lực lượng Africa Corps đã buộc phải rút khỏi thị trấn chiến lược Kidal ở miền bắc Mali.
Đây là đơn vị bán vũ trang dưới quyền kiểm soát trực tiếp của Bộ Quốc phòng Nga, được điều động sang hậu thuẫn chính quyền quân sự Mali.
Theo lời ông Ramadane, chính các binh sĩ Nga đã chủ động đề nghị một hành lang an toàn để rút lui.
“Họ rơi vào tình thế nguy hiểm, không còn lối thoát. Bị bao vây tứ phía, họ đề nghị chúng tôi tìm giải pháp”, người phát ngôn FLA nói, đồng thời tuyên bố quân Nga đã thua trong “mọi cuộc chạm trán” với lực lượng này.
Matxcơva hiện chưa phản hồi với những tuyên bố trên. Ông Ramadane cũng khẳng định chính quyền quân sự tại Mali “sớm muộn cũng sẽ sụp đổ”.
Tình hình tại Mali đang chuyển biến nhanh chóng. Cuối tuần qua, các nhóm thánh chiến cùng phe nổi dậy và phe ly khai đã liên kết với nhau, đồng loạt tấn công nhiều cứ điểm chiến lược của quân đội trên phạm vi cả nước.
Bộ trưởng Quốc phòng Mali Sadio Camara – người được xem là “kiến trúc sư” của chính sách xoay trục sang Nga – đã thiệt mạng sau hai ngày giao tranh ác liệt. FLA khẳng định sẽ tiến tới kiểm soát các thành phố Gao, Timbuktu và Menaka.
"Nếu có cơ hội, Iran sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, họ sẽ không bao giờ có cơ hội đó. Giống như cách chúng tôi bẻ gãy đòn tấn công hôm nay, Mỹ sẽ đánh bại Iran dữ dội hơn trong tương lai nếu họ không nhanh chóng ký thỏa thuận", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 7/5.
Ông Trump tuyên bố 3 tàu khu trục Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz dưới làn hỏa lực đối phương mà không chịu thiệt hại nào, đồng thời khẳng định máy bay không người lái (UAV) cùng nhiều xuồng nhỏ của Iran "đã bị tiêu diệt hoàn toàn".
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với ABC News cùng ngày, Tổng thống Trump nhấn mạnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ với Iran "đang tiếp diễn, vẫn còn hiệu lực", mô tả cuộc giao tranh mới xảy ra là "một cú tát yêu".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Ông Trump đưa ra bình luận sau khi Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo đã hạ nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc của Iran nhắm vào tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason trên eo biển Hormuz, cũng như tập kích những cơ sở quân sự Iran tham gia nỗ lực tấn công.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran trước đó cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công hai tàu dầu ở eo biển Hormuz, cũng như tập kích nhiều vị trí tại miền nam của Iran. Cơ quan này tuyên bố đã đáp trả bằng cách tập kích chiến hạm Mỹ trong khu vực.
Mỹ và Iran ngừng bắn từ ngày 8/4 để đàm phán, Washington đang chờ Tehran phản hồi đề xuất để chấm dứt xung đột. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết sẽ thông báo lập trường qua bên trung gian là Pakistan sau khi hoàn tất xem xét.
Hai bên từng giao tranh trong thời gian ngừng bắn. Quân đội Mỹ ngày 4/5 cho biết đã phá hủy 6 xuồng cao tốc, đánh chặn tên lửa hành trình và UAV của Iran khi nước này tìm cách ngăn chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm mở lại tuyến đường biển qua eo Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin.
Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo "rạn nứt" của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.
Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran "sắp phát nổ" vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các "ấm trà". Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.
Để gây áp lực với nhóm "ấm trà", Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ "không có cơ sở trong luật pháp quốc tế" và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.
Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công "ngắn và mạnh" vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc - Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: "Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược "cắt cỏ" chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng".
Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…
Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: "Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể". "Chiến lược "cắt cỏ" cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài - có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân", vị chuyên gia cảnh báo.
Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ "sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có".
Theo South China Morning Post ngày 12.5, nhà máy hiện sản xuất linh kiện cho các dòng tiêm kích tiên tiến nhất của Trung Quốc, trong đó có J-20 Mãnh Long - mẫu tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 được xem là đối trọng của Trung Quốc với F-22 Raptor của Mỹ.
"Nhà máy bóng tối" là mô hình sản xuất cần rất ít hoặc gần như không cần sự can thiệp trực tiếp của con người, qua đó giảm nhu cầu chiếu sáng, tiết kiệm năng lượng và hạ chi phí vận hành. Tại cơ sở này, các bộ phận khung của máy bay có thể được sản xuất trong điều kiện gần như tối hoàn toàn.
J-20 do Công ty máy bay Thành Đô thuộc Tập đoàn công nghiệp hàng không Trung Quốc phát triển. Mẫu máy bay này được tuyên bố sẵn sàng chiến đấu vào năm 2018 và bắt đầu được sản xuất hàng loạt hai năm sau đó.
Ông Song Ge, Giám đốc trung tâm sản xuất kỹ thuật số của nhà máy Thành Đô, cho biết J-20 có hàng nghìn linh kiện chuyên biệt. Trước đây, dây chuyền sản xuất cần 2 - 3 nhân viên làm việc theo ca để giám sát máy móc suốt ngày đêm. Hiện nay, các phương tiện tự động đảm nhiệm việc vận chuyển nguyên vật liệu, trong khi các máy móc có độ chính xác cao xử lý linh kiện.
Nhà máy cũng được trang bị hệ thống quét thông minh và robot có khả năng kiểm tra sản phẩm, sau đó nhanh chóng tạo báo cáo. Một thách thức lớn là hàng chục máy móc trong nhà máy vốn sử dụng các giao thức và ngôn ngữ phần mềm khác nhau, khiến việc tự động hóa toàn bộ dây chuyền gặp khó khăn.
Tuy nhiên, ông Song cho biết "giờ đây các thiết bị hiện đã có thể nói cùng một ngôn ngữ", được điều khiển từ xa và giao tiếp với nhau. Nhờ hệ thống mới, hiệu quả sản xuất tăng gần 150%, trong khi máy móc có thể hoạt động hết công suất hơn 21 giờ/ngày.
Mô hình này cũng giúp giảm hơn 80% số giờ lao động cần thiết để vận hành nhà máy, dù con người vẫn tham gia vào công đoạn lắp ráp cuối cùng của máy bay. Theo tờ Science and Technology Daily, nhà máy đang lên kế hoạch mở rộng ứng dụng các công nghệ như 5G, AI và bản sao số thời gian thực để tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất.
Tiêm kích J-20 đã trải qua nhiều đợt nâng cấp kể từ khi ra mắt, trong đó có việc thay thế động cơ ban đầu do Nga sản xuất bằng động cơ nội địa mạnh hơn. Theo CCTV hồi tháng 1, dòng tiêm kích này dự kiến tiếp tục được nâng cấp với AI, hệ thống điện tử hàng không cải tiến, radar và động cơ mới.
Phiên bản 2 chỗ ngồi của J-20, được xem là tiêm kích tàng hình 2 chỗ đầu tiên trên thế giới, đã chính thức ra mắt năm 2024. Theo Viện Nghiên cứu quân sự hoàng gia Anh (RUSI), Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có khoảng 300 chiếc J-20 đang hoạt động vào giữa năm ngoái, và con số này có thể tăng lên 1.000 chiếc vào năm 2030.
Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đang cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực tiêm kích thế hệ mới. Bắc Kinh được cho là đã bắt đầu thử nghiệm các mẫu J-36 và J-50 vào năm 2024, trong khi Washington đã trao cho Boeing hợp đồng phát triển mẫu F-47.
