Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.
Theo đó, vấn đề vì thế không còn là “có nên cho trẻ dùng Internet hay không”, mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…
Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể “ảo”, nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.
Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.
Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.
Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một “cái bẫy” tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.
Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.
Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những “vùng tối” khó nhận diện và khó can thiệp hơn.
Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .
Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.
Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.
Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.
Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.
Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.
Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn” sang “trao quyền”. Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.
Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!
Tại một sự kiện khởi nghiệp ở New York, bà Blakely, 55 tuổi, kể lại cách giáo dục của cha mẹ đã định hình tư duy kinh doanh của mình. Trong khi phần lớn phụ huynh hỏi về thành tích ở trường, cha của bà thường hỏi hai anh em trong bữa tối: "Tuần qua các con thất bại điều gì?".
Mỗi khi các con kể một kết quả không tốt, người cha sẽ đập tay khích lệ. Ngược lại, ông tỏ ra thất vọng nếu con gái không có thất bại nào để báo cáo. Bà cho biết truyền thống này giúp bản thân thay đổi tư duy, coi thất bại là dấu hiệu của việc dám bước ra khỏi vùng an toàn.
"Cha tôi coi thất bại là không dám thử chứ không phải là kết quả", bà kể.
Trước khi thành lập Spanx, bà Blakely trượt kỳ thi luật sư hai lần, bị hãng giải trí từ chối tuyển dụng vì không đủ chiều cao và đi bán máy fax trong 7 năm. Trong thời gian này, bà nhận ra khoảng trống giữa đồ lót truyền thống và các loại nịt bụng dày nặng.
Dù không có kinh nghiệm ngành bán lẻ, bà dùng 5.000 USD tiền tiết kiệm để khởi nghiệp. Bà dành 2 năm tự nghiên cứu, đăng ký sáng chế và tìm nhà sản xuất. Năm 2012, Forbes vinh danh Sara Blakely là nữ tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới ở tuổi 41. Hiện bà sở hữu tài sản khoảng 1,3 tỷ USD.
Sau khi bán phần lớn cổ phần Spanx cho quỹ đầu tư với định giá 1,2 tỷ USD năm 2012, bà Blakely đã tặng mỗi nhân viên 10.000 USD tiền mặt và hai vé máy bay hạng nhất đi bất cứ đâu.
Chiều 1/5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị) xác nhận, đến thời điểm 15h cùng ngày, có thêm 18 bệnh nhân nhập viện điều trị với triệu chứng bị ngộ độc thực phẩm nghi do ăn bánh mì, nâng số bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm lên 64 người.
Theo thông tin ban đầu, bệnh nhân nhỏ tuổi nhất 28 tháng, bệnh nhân lớn tuổi nhất 87 tuổi. Hiện tại, sức khỏe các bệnh nhân tạm ổn định, không có trường hợp nặng chuyển tuyến trên; đa số bệnh nhân còn sốt cao, đau bụng quặn từng cơn, đại tiện phân lỏng nhiều lần, mệt mỏi.
Theo UBND xã Tân Lập, qua khai thác thông tin từ người nhà các bệnh nhân, tất cả các ca bệnh đều ăn bánh mì của một cơ sở sản xuất, kinh doanh bánh mì ở thôn Tân Sơn, xã Tân Lập trong khoảng thời gian từ ngày 28/4 - 29/4. Các lực lượng chức năng đã làm việc với cơ sở sản xuất, kinh doanh bánh mì trên. Hiện, UBND xã Tân Lập và các lực lượng chức năng có liên quan đã thu thập các mẫu thực phẩm liên quan; đồng thời đề nghị chủ cơ sở bánh mì tạm ngừng hoạt động từ ngày 30/4 đến khi có thông báo mới.
Trước đó, như đã đưa tin, từ 6h30 ngày 29/4 đến 0h ngày 1/5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa đã tiếp nhận 46 bệnh nhân có các triệu chứng như sốt cao, đại tiện phân lỏng nhiều lần, nôn mửa, đau bụng quặn từng cơn, mệt mỏi, các dấu hiệu mất nước. Đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa đã triển khai công tác cấp cứu…
Vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ngộ độc thực phẩm từ thức ăn đường phố, đặc biệt là các món ăn phổ biến như bánh mì, đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ từ cơ quan chức năng cũng như ý thức đảm bảo vệ sinh của các cơ sở kinh doanh.
Tối 11/5, anh T. (sống ở xã Ba Vì) nhận được thông tin có người dân trong thôn đi qua suối Cái, sẩy chân rồi bị hòn đá lớn lăn trúng.
Thời điểm có mặt ở hiện trường, anh T. nhìn thấy một bên chân của nạn nhân mắc kẹt giữa tảng đá lớn và các hòn đá khác nên không thể rút ra được.
Biết sự việc, người dân trong thôn cùng Công an xã, Ban chỉ huy Quân sự xã với số lượng cả trăm người lập tức có mặt ở hiện trường.
"Khó nhất là khối đá có trọng lượng rất lớn. Nếu muốn kéo toàn bộ chân của nạn nhân ra phải nhấc được khối đá lên", anh T. cho biết.
Tại hiện trường, các lực lượng họp bàn tại chỗ tìm ra cách tối ưu, nhanh nhất để cứu được người đàn ông.
Do khối đá có trọng lượng lớn, lực lượng chức năng huy động một xe cẩu tới hiện trường, đỗ cách con suối khoảng 30m rồi dùng hệ thống nâng hạ thả dây nhằm cố định tảng đá lớn.
"Cả trăm người người phối hợp dùng sức nâng khối đá hàng chục tấn, kết hợp kích thủy lực tạo khoảng hở để kéo phần chân ra ngoài", anh T. kể lại.
Sau thời gian hơn 1 tiếng, khối đá được kéo ra, nạn nhân được đưa ra ngoài trong tình trạng tỉnh táo, phần chân bị thương nhẹ, không nguy hiểm tính mạng.
Chứng kiến toàn bộ quá trình giải cứu, anh T. khâm phục sự đoàn kết giữa người dân và lực lượng chức năng, nỗ lực tìm mọi cách để đảm bảo tính mạng cho người bị nạn.
"Nhà tôi sống gần suối Cái. Đây là lần đầu tiên chứng kiến tình huống khối đá lăn trúng chân một người dân", anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Lương - người nhà nạn nhân, cũng có mặt ở hiện trường - cho biết, gần 2 tiếng giải cứu là những giây phút cân não, căng thẳng. Ban đầu, lực lượng chức năng và mọi người dự tính dùng xe cẩu kéo toàn bộ khối đá lên. Tuy nhiên, phương án này có thể khiến tảng đá đè lên người, dẫn tới nguy hiểm tính mạng.
"Đội cứu hộ chọn phương án dùng xe cẩu thả dây, ngăn khối đá tiếp tục sạt trượt rồi dùng kích để nhấc lên", người đàn ông nhớ lại.
Khi nạn nhân được đưa ra khỏi khối đá, cả gia đình vỡ oà, thở phào nhẹ nhõm.
"Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Công an xã, UBND xã và các lực lượng khác cùng người dân đã hỗ trợ cứu nạn nhân trong đêm tối", anh nói thêm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an xã Ba Vì xác nhận khoảng 20h ngày 11/5 nhận được tin báo về việc có người dân bị đá đè mắc kẹt tại khu vực suối Cái trên địa bàn thôn Hợp Nhất.
Công an xã và các lực lượng đã khẩn trương huy động người và phương tiện để triển khai công tác cứu hộ.
Người gặp nạn là ông Nguyễn Minh T. (SN 1987, trú ở thôn Lặt, xã Ba Vì). Trước đó, ông soi đèn đi bắt ếch, cua tại suối Cái thì tảng đá lớn xô trượt đè trúng và bị mắc kẹt chân trái.
Đến 21h45 cùng ngày, Công an xã phối hợp dân quân tự vệ cùng người dân đưa anh T. ra khỏi tảng đá trong tình trạng tỉnh táo. Ngoài phần chân bị thương do bị kẹp vào tảng đá, không phát hiện thương tích khác. Người đàn ông được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì.
