Theo số liệu của Bộ GD-ĐT, năm 2025 có tổng cộng 681.688 thí sinh (TS) trúng tuyển nhập học. Trong đó, 12 nhóm ngành đào tạo có quy mô tuyển sinh dưới 10.000 sinh viên (SV)/nhóm ngành. Cụ thể, nhóm dịch vụ xã hội chỉ có 3.179 TS nhập học, chiếm gần 0,5% trên tổng số các nhóm ngành. Nhóm ngành thú y có 3.522 tân SV (0,5%), toán và thống kê 4.189 (0,6%), khoa học sự sống 4.828 (0,7%), nông lâm nghiệp và thủy sản 5.579 (0,8%), môi trường và bảo vệ môi trường 6.552 (0,9%)…
Thông tin công khai từ các trường có đào tạo các nhóm ngành này cho thấy quy mô đào tạo rất thấp. Chẳng hạn tại Trường ĐH Nông lâm TP.HCM, ngành khoa học môi trường chỉ có khoảng hơn 100 SV (4 khóa), ngành phát triển nông thôn có năm chỉ 27 SV, lâm học 89, lâm học đô thị 33, quản lý tài nguyên rừng 35…
Tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhóm ngành môi trường và bảo vệ môi trường (gồm các ngành như khoa học môi trường, quản lý tài nguyên và môi trường) cũng chỉ có 207 SV, số TS nhập học năm 2025 là 93.
Cùng về môi trường, ngành quản lý tài nguyên và môi trường biển đảo của Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM 4 khóa chỉ có 15 SV, năm 2025 tuyển mới 8 SV. Ngành quản lý tổng hợp tài nguyên nước có 45 SV, tuyển mới 13; ngành công nghệ vật liệu (tuyển sinh từ năm 2024) có 6 SV, tuyển mới 5; ngành địa chất học quy mô 31 SV, tuyển mới 8; ngành biến đổi khí hậu và phát triển bền vững quy mô 9 SV, tuyển mới 2; ngành thủy văn học có 14 SV, tuyển mới 4…
Các ngành công nghệ rau quả và cảnh quan, khoa học đất, quản lý thủy sản, công nghệ sau thu hoạch của ĐH Cần Thơ cũng có tỷ lệ nhập học năm 2025 rất thấp, lần lượt là 14%, 23%, 30% và 46% so với chỉ tiêu.
Một số nhóm ngành của Trường ĐH Nha Trang cũng tuyển thấp hơn nhiều so với các nhóm ngành khác tại trường, như khoa học sự sống năm học 2024-2025 tuyển mới được 63 SV, tổng quy mô là 120; nhóm ngành dịch vụ vận tải tuyển mới 129 SV, nông lâm nghiệp và thủy sản tuyển mới 154 SV. Nhóm ngành khoa học sự sống của Trường ĐH Thủy lợi tuyển mới được 70 SV, nhóm ngành khoa học tự nhiên tuyển mới được 101 SV, thấp hơn nhiều so với các nhóm kinh tế, công nghệ – kỹ thuật.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, nhận định trong những năm gần đây, một số ngành tại trường tuyển sinh chưa thuận lợi, tỷ lệ nhập học thấp như nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, khoa học thủy sản, nhóm khoa học sự sống (công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, kỹ thuật hóa học) và một số ngành kỹ thuật biển.
Theo PGS-TS Phương, nếu xu hướng này kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến việc duy trì ngành đào tạo mà còn tạo ra khoảng trống nhân lực trong các lĩnh vực then chốt của kinh tế biển.
“Nguyên nhân không nằm ở nhu cầu xã hội, mà chủ yếu do tâm lý chọn ngành của TS. Các em thường ưu tiên những ngành “thời thượng”, dễ hình dung môi trường làm việc như kinh tế, công nghệ thông tin. Trong khi đó, theo các báo cáo của Chính phủ và Bộ GD-ĐT, kinh tế biển đang là một trụ cột chiến lược của VN. Điều này kéo theo nhu cầu rất lớn về nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực thủy sản, công nghệ chế biến, kỹ thuật biển, năng lượng và công trình ngoài khơi”, PGS-TS Phương chia sẻ.
Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang, Phó phòng Đào tạo ĐH Cần Thơ, cho rằng nhóm ngành nông nghiệp tại trường ít thu hút TS do phụ huynh, học sinh thấy sản phẩm nông nghiệp có giá trị thấp trên thị trường, không bền vững và lại mất nhiều công sức. Hơn nữa, TS có tâm lý ngại công việc nặng nhọc do chưa tìm hiểu rõ về việc làm và nhu cầu tuyển dụng nhân lực tại ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung.
“Tình hình tuyển sinh không đạt như mong đợi sẽ dẫn đến những hệ quả như khó duy trì ngành đào tạo; nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp của ĐBSCL có thể sẽ thiếu hụt trong vài năm tới, đặc biệt khi việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và thông minh trong sản xuất nông nghiệp”, thạc sĩ Duy Khang cho hay.
Tiến sĩ Nguyễn Thanh Dũng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, cũng bày tỏ lo ngại việc TS chạy theo các ngành “xu hướng” dễ dẫn đến mất cân đối cung – cầu lao động, khiến một số ngành rơi vào tình trạng dư thừa nhân lực, trong khi nhiều ngành khác lại thiếu hụt.
“Các em cần chuyển từ tư duy “chọn ngành theo xu hướng” sang chọn ngành phù hợp với bản thân và nhu cầu dài hạn của xã hội. Thay vì chỉ xem ngành nào đang “hot”, hãy tìm hiểu kỹ năng lực, sở thích của mình và cơ hội việc làm thực tế của từng ngành. Đồng thời, nên chú ý đến những ngành có nhu cầu cao nhưng ít người học, vì đây thường là cơ hội tốt. Quan trọng hơn, cần tập trung phát triển kỹ năng và năng lực cá nhân, vì đó mới là yếu tố quyết định khả năng thích nghi và thành công lâu dài”, tiến sĩ Dũng lưu ý.
Theo PGS-TS Trần Thanh Đức, Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm (ĐH Huế), nhóm ngành nông lâm nghiệp và thủy sản có nhu cầu nhân lực rất lớn, cần hàng trăm ngàn cán bộ, nhân viên làm dịch vụ kỹ thuật, sản xuất và kinh doanh vật tư nông nghiệp… Tuy nhiên, hiện cả nước chỉ có 54 cơ sở đào tạo CĐ, ĐH, sau ĐH về lĩnh vực này với khoảng 8.000 kỹ sư, cử nhân tốt nghiệp hằng năm, chưa đủ để phục vụ sự phát triển nông nghiệp, nông thôn cho các khu vực.
Để thu hút TS, PGS-TS Trần Thanh Đức nhận định: “Các trường ĐH cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, hội nhập, hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp, cập nhật các xu hướng, công nghệ số trong đào tạo. Cần quan tâm đầu tư nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cốt lõi trong ngành nông nghiệp như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, robot, công nghệ gene, công nghệ sinh học, xây dựng dữ liệu lớn, blockchain, nông nghiệp chính xác, công nghệ vi sinh, chế phẩm sinh học, internet vạn vật…”.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh định hướng nghề nghiệp đối với khối ngành nông lâm ngư nghiệp để TS, phụ huynh và xã hội biết cơ hội việc làm rộng mở của khối ngành này.
Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang thông tin ĐH Cần Thơ chú trọng cập nhật chương trình đào tạo các ngành này theo hướng áp dụng công nghệ cao nhằm đáp ứng cung cấp nguồn nhân lực cho sự phát triển bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp thông minh nhằm thu hút TS, tuy nhiên kết quả vẫn chưa đạt mong đợi.
“Trong thời gian tới, Trường ĐH Cửu Long sẽ triển khai nhiều giải pháp để tăng sức hút cho các ngành học. Trước hết là cập nhật chương trình đào tạo theo hướng thực tiễn, bám sát nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng công nghệ mới. Đồng thời, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, ký kết hợp tác để sinh viên có nhiều cơ hội thực tập, trải nghiệm thực tế và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Ngoài ra, việc cải thiện cơ sở vật chất, môi trường học tập và tăng cường hoạt động kỹ năng cũng góp phần làm cho các ngành học trở nên hấp dẫn hơn”, tiến sĩ Nguyễn Thanh Dũng cho hay.
Theo PGS-TS Tô Văn Phương, Trường ĐH Nha Trang sẽ thực hiện đánh giá, rà soát và cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tinh gọn, hiện đại, hợp tác với doanh nghiệp. “Từ 2022 đến nay, trường thực hiện chương trình đặt hàng từ doanh nghiệp cho các ngành chế biến thủy sản, nuôi trồng thủy sản, cơ khí thủy sản thông minh, công nghệ sinh học… Theo đó, sinh viên được tài trợ 100% chi phí đào tạo, ký túc xá trong toàn khóa học, và 100% sinh viên tốt nghiệp ra trường được bố trí việc làm”, PGS-TS Phương thông tin.
Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư số 17/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ sở giáo dục ĐH, cơ sở giáo dục nghề nghiệp (gọi chung là hiệu trưởng và phó hiệu trưởng). Vậy trình độ thạc sĩ có được nằm trong ban giám hiệu?
Theo đó, tiêu chuẩn chung đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục ĐH là có phẩm chất đạo đức tốt; có đủ sức khỏe để thường xuyên, trực tiếp quản lý, điều hành công việc; có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và có năng lực xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược phát triển cơ sở giáo dục ĐH.
Tiêu chuẩn cụ thể đối với hiệu trưởng là có trình độ tiến sĩ và có uy tín trong lĩnh vực chuyên môn của cơ sở giáo dục ĐH, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu phù hợp với trình độ đào tạo của cơ sở giáo dục.
Bên cạnh đó, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục ĐH từ cấp trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên. Đồng thời có năng lực lãnh đạo, quản trị và phát triển cơ sở giáo dục ĐH có khả năng hợp tác phát triển, huy động nguồn lực cho cơ sở giáo dục ĐH.
Trước đó, luật Giáo dục ĐH năm 2012 yêu cầu hiệu trưởng có trình độ tiến sĩ, phải tham gia quản lý cấp khoa, phòng của cơ sở giáo dục ĐH ít nhất 5 năm nhưng không yêu cầu về kinh nghiệm giảng dạy 5 năm như quy định mới.
Còn luật Giáo dục ĐH sửa đổi năm 2018 lại chỉ yêu cầu hiệu trưởng trình độ tiến sĩ, có kinh nghiệm quản lý giáo dục ĐH mà không quy định bao nhiêu năm kinh nghiệm.
Như vậy, quy định mới khắt khe và cụ thể hơn khi vừa yêu cầu có 5 năm kinh nghiệm vừa yêu cầu có ít nhất 2 năm quản lý từ cấp trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên.
Ngoài những quy định chung như đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục ĐH cũng phải có tiêu chuẩn cụ thể là trình độ tiến sĩ trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với yêu cầu vị trí công tác.
Riêng đối với các trường đào tạo ngành đặc thù (quy mô đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực nghệ thuật, nhóm ngành ngôn ngữ, văn học và văn hóa nước ngoài, nhóm ngành thể dục thể thao chiếm ít nhất 70% tổng quy mô đào tạo toàn trường), yêu cầu trình độ thạc sĩ trở lên trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với vị trí công tác.
Ngoài ra, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục ĐH từ cấp phó trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên; có năng lực quản lý và phát triển các lĩnh vực cụ thể của cơ sở giáo dục ĐH.
Trước đây, tiêu chuẩn về cấp phó hiệu trưởng chưa được quy định trong luật Giáo dục và luật Giáo dục ĐH mà chỉ có trong Điều lệ trường ĐH năm 2014. Theo đó, Điều lệ nêu rõ phó hiệu trưởng trường ĐH phải có trình độ tiến sĩ, có uy tín và năng lực quản lý, đã tham gia quản lý cấp bộ môn hoặc tương đương trở lên ở trường ĐH ít nhất 5 năm.
Tuy nhiên, trường hợp trường ĐH không có đủ người có trình độ tiến sĩ thì có thể bổ nhiệm người có trình độ thạc sĩ, nhưng không giao phụ trách hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ.
Nếu được điều động từ cơ quan, tổ chức khác để bổ nhiệm vào chức vụ phó hiệu trưởng thì sau khi bổ nhiệm, phó hiệu trưởng phải là giảng viên cơ hữu hoặc cán bộ quản lý cơ hữu của nhà trường.
Có thể nói, thông tư mới ban hành có quy định chi tiết, chặt chẽ và thu hẹp hơn về trường hợp trình độ thạc sĩ được giữ chức vụ hiệu phó. Có nghĩa là chỉ những trường đào tạo ngành đặc thù (có thể do những ngành này hiếm tiến sĩ-NV) mới được bổ nhiệm người có trình độ thạc sĩ làm hiệu trưởng.
Trên thực tế, tại nhiều trường ĐH không đào tạo ngành đặc thù như quy định tại thông tư, vẫn có một số phó hiệu trưởng đang ở trình độ thạc sĩ. Như vậy, trong thời gian tới các hiệu phó phải học lên trình độ tiến sĩ để đáp ứng quy định.
10 chuyên đề ôn tập môn lịch sử thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Nguyễn Viết Đăng Du, Trường THPT Lê Quý Đôn (P.Xuân Hòa), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=YjnSka0GJpI
Trong chuyên đề 4 - Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) - giáo viên cung cấp tóm tắt, khái quát những nội dung về bối cảnh lịch sử, các thắng lợi quân sự của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954).
Trước đó, vào ngày 29.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 3 - Cách mạng tháng Tám năm 1945. Trong chuyên đề, giáo viên cung cấp tóm tắt, khái quát những nội dung về bối cảnh lịch sử, diễn biến, ý nghĩa lịch sử và những bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 cho học sinh cuối cấp chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Chi phí phù hợp, đào tạo gắn doanh nghiệp cùng nhu cầu nhân lực các ngành công nghệ, bán dẫn, y tế khiến Đài Loan trở thành địa chỉ du học được nhiều học sinh Việt Nam quan tâm.
Nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT Đồng Tháp Nguyễn Hoàng Nhi cho biết từ năm 2017 đến nay đã có khoảng 1.200 học sinh tỉnh này sang Đài Loan học tập. Đây là hướng đi giúp nhiều học sinh, nhất là nhóm có hoàn cảnh khó khăn, tiếp cận môi trường giáo dục hiện đại và mở rộng cơ hội việc làm.
Ông Nhi cho rằng điều kiện tham gia chương trình không quá xa tầm với của học sinh tốt nghiệp THPT trong độ tuổi phù hợp, có học lực trung bình khá trở lên có thể cân nhắc lộ trình này. Đồng Tháp từng có chính sách hỗ trợ vốn cho học sinh đi học Đài Loan với mức vay khoảng 60 triệu đồng/người, lãi suất thấp.
Đặc biệt học sinh có thể vừa học vừa làm nên giảm gánh nặng chi phí cho gia đình. Ở một số chương trình, sinh viên học lý thuyết giai đoạn đầu, sau đó thực tập tại nhà máy, doanh nghiệp và có thu nhập. Nhờ đó giúp sinh viên trang trải chi phí sinh hoạt, trả dần khoản vay và tích lũy kinh nghiệm làm việc.
Còn ông Nguyễn Anh Linh - nguyên Phó giám đốc Sở GD-ĐT Ninh Thuận - thông tin nhiều học sinh khó khăn tại địa phương sau khi du học Đài Loan đã gửi tiền về hỗ trợ gia đình, xây nhà hoặc tiếp tục học lên cao hơn. Đó là một học sinh ở vùng biển Cà Ná sau khi xong ĐH tiếp tục học thạc sĩ, gửi tiền giúp mẹ xây nhà; một học sinh người Chăm đi học tập và làm tại Đài Loan đã giúp gia đình mua đàn vịt cả ngàn con, sửa sang nhà cửa.
Bà Hoàng Thị Minh Liên - Giám đốc Công ty TNHH đầu tư và phát triển giáo dục Minh Anh - chia sẻ phụ huynh quan tâm về ngoại ngữ, tài chính và đầu ra việc làm khi tìm hiểu du học Đài Loan. Bà lưu ý học sinh cần có lộ trình dài hạn từ học ngoại ngữ, chọn ngành, định hướng nghề nghiệp đến chuẩn bị tài chính. Chuẩn bị tốt ngoại ngữ để không gặp áp lực trong học tập, sinh hoạt và làm thêm.
Chi phí học tập và sinh hoạt tại Đài Loan có thể dao động khoảng 70-90 triệu đồng/năm tùy trường và ngành học. Công ty có các gói hỗ trợ 50-120 triệu đồng, lãi suất 0% dùng cho các khoản học phí học kỳ đầu, ký túc xá, hồ sơ, vé máy bay và sinh hoạt phí những tháng đầu.
Sinh viên quốc tế tại Đài Loan được phép làm thêm khoảng 20 giờ/tuần. Với mức lương theo giờ phổ biến 165-198 đài tệ, sinh viên có thể có thu nhập khoảng 14-16 triệu đồng/tháng khi làm đủ số giờ cho phép. "Học sinh cần chọn chương trình phù hợp, trường có cơ chế hỗ trợ sinh viên quốc tế, ký túc xá ổn định, bảo hiểm rõ ràng và kết nối việc làm hợp pháp", bà nói.
Nhìn tổng thể, bà Liên cho rằng du học Đài Loan cần được nhìn như một lộ trình phát triển con người gồm học ngoại ngữ, học chuyên môn, rèn kỹ năng sống, tiếp cận việc làm và tích lũy kinh nghiệm quốc tế. Với nhóm học sinh khó khăn, đây còn là cơ hội để học ĐH, có nghề nghiệp và sau này mang kiến thức trở về phục vụ quê hương.
TS Vũ Trí Viễn, Trưởng bộ môn tự động hóa Trường ĐH Tôn Đức Thắng, kể gần sáu năm học tập tại Đài Loan giúp ông tiếp xúc với môi trường đa văn hóa, học thêm tiếng Hoa bên cạnh tiếng Anh và mở rộng kết nối nghề nghiệp. Ông nói môi trường công nghiệp và công nghệ của Đài Loan có nhiều nét tương đồng với Việt Nam.
Một số mô hình sản xuất, quản trị, tự động hóa, bán dẫn từng được triển khai tại Đài Loan nhiều năm trước hiện cũng dần xuất hiện tại Việt Nam. "Sinh viên từng học tập và làm việc tại Đài Loan có thể có lợi thế khi trở về Việt Nam, đặc biệt trong các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất và bán dẫn", ông Viễn nói.
PGS.TS Lê Phương Trường, Trưởng phòng khảo thí và kiểm định chất lượng Trường ĐH Lạc Hồng, cho rằng sinh viên cần chuẩn bị nghiêm túc trước khi sang Đài Loan. Ngoại ngữ là yếu tố đầu tiên, có thể chọn tiếng Anh hoặc tiếng Trung, trong đó tiếng Trung giúp mở rộng lựa chọn học tập, học bổng và hỗ trợ.
Cùng với đó sinh viên cần chuẩn bị kỹ năng tự lập, sức khỏe và tài chính ban đầu. Môi trường học tập tại Đài Loan đòi hỏi người học chủ động quản lý thời gian, chịu trách nhiệm với kết quả học tập và thích nghi với cách học mới. "Giá trị của du học ở việc người học được đào tạo cách hoàn thành công việc hiệu quả trong môi trường quốc tế, đồng thời tích lũy kỹ năng và trải nghiệm thực tế", ông Trường nói.
