Dù là vị trí tiện lợi nhất, nhưng cánh cửa lại là nơi “nóng” nhất và có nhiệt độ bấp bênh nhất trong tủ lạnh. Việc đặt thực phẩm sai chỗ không chỉ làm lãng phí ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Cánh cửa tủ lạnh thường là nơi chúng ta ưu tiên cho những món đồ hay dùng như sữa, sữa chua hay mứt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, thói quen này đang gián tiếp “đốt tiền” của bạn qua việc làm thực phẩm nhanh hỏng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Tiến sĩ Vanessa Coffman, Giám đốc liên minh tại tổ chức Stop Foodborne Illness và Mark McShane, đầu bếp kiêm chuyên gia an toàn thực phẩm, đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách sắp xếp tủ lạnh khoa học nhất.
Tại sao cánh cửa tủ lạnh lại là “vùng nguy hiểm”?
Nhiều dòng tủ lạnh được thiết kế các khay ở cánh cửa rất bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng dành cho thực phẩm dễ hỏng. Mỗi khi bạn mở cửa hoặc đứng phân vân khi xếp đồ mới vào, luồng khí ấm tràn vào sẽ khiến nhiệt độ ở khu vực này biến động dữ dội.
“Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bắt đầu tăng đáng kể khi nhiệt độ thực phẩm vượt quá 4 độ C – ngưỡng dưới của ‘vùng nguy hiểm’. Ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ trong vòng 20 phút”, tiến sĩ Vanessa Coffman cảnh báo.
7 thực phẩm “cấm kỵ” đặt ở cánh cửa
Dưới đây là danh sách những món đồ bạn nên di chuyển vào ngăn trong ngay lập tức:
Sữa và sản phẩm từ sữa
Bao gồm cả phô mai mềm. Theo chuyên gia Mark McShane, sự thay đổi nhiệt độ ở cánh cửa sẽ làm mất đi các enzyme tinh tế và lợi khuẩn, làm giảm giá trị dinh dưỡng và khiến sữa nhanh chua hơn.
Trứng
Dù tủ lạnh thường tặng kèm khay trứng ở cánh cửa, bạn hãy từ bỏ nó. Trứng cần một môi trường lạnh ổn định để giữ được độ tươi và đảm bảo an toàn.
Đồ ăn sẵn và thức ăn thừa
Thịt nguội, thực phẩm đã chế biến hoặc đồ ăn từ bữa trước thường được dùng ngay mà không cần nấu lại. Việc để chúng ở cánh cửa sẽ thúc đẩy vi khuẩn sinh sôi, dễ gây đau bụng.
Bơ hạt tự nhiên và dầu thực vật tinh tế
Khác với loại có chất bảo quản, bơ hạt tự nhiên dễ bị tách lớp hoặc biến chất nếu nhiệt độ không ổn định.
Nước ép tươi
Các loại nước ép lạnh rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa. Nhiệt độ cao và ánh sáng tràn vào khi mở cửa sẽ làm thất thoát vitamin C cực nhanh.
Thịt và cá sống
Chắc chắn bạn không muốn rủi ro với các loại đạm sống. Nhiệt độ bấp bênh ở cửa tủ là “thiên đường” cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển trên thịt cá.
Rau củ quả tươi
Các loại quả mọng (berry), rau xanh lá rất dễ héo, mất cấu trúc và thối rữa nếu gặp nhiệt độ không ổn định. Đừng để giỏ rau từ chợ biến thành đống rác hữu cơ quá sớm.
Vậy nên để gì ở cánh cửa?
Câu trả lời là những mặt hàng ổn định và ít bị hỏng. Nhờ hàm lượng axit, muối hoặc đường cao, các loại gia vị này có khả năng “chống chọi” tốt với sự thay đổi nhiệt độ.
Để bảo quản thực phẩm một cách tối ưu, việc phân loại vị trí dựa trên độ nhạy cảm nhiệt độ là quy tắc sống còn.
Đối với khu vực cánh cửa, bạn chỉ nên dành không gian cho các loại gia vị, mứt, nước tương hoặc đồ muối. Đây là những mặt hàng có khả năng chịu đựng sự biến động nhiệt độ tốt nhờ hàm lượng muối và axit cao.
Trong khi đó, ngăn giữa và khu vực phía trong cùng của tủ lạnh – nơi có nhiệt độ ổn định nhất mới chính là “ngôi nhà” lý tưởng cho các thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, trứng và thức ăn đã chế biến sẵn. Riêng với thịt và cá sống, chuyên gia khuyến cáo luôn phải ưu tiên đặt tại ngăn dưới cùng.
Cách sắp xếp này không chỉ đảm bảo độ lạnh sâu nhất cho thực phẩm tươi sống mà còn ngăn chặn tình trạng nước thịt rò rỉ, gây nhiễm chéo vi khuẩn sang các nhóm đồ ăn khác trong tủ.
Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản trước khi cất đồ: “Món đồ này liệu có chịu được khi để ở ngoài một tiếng đồng hồ không?”. Nếu câu trả lời là “Không”, hãy dọn nó vào ngăn trong ngay lập tức thay vì đặt ở cánh cửa.
Chuyên gia Mark McShane cảnh báo nhiệt độ ở kệ trên có thể tăng vọt thêm 10 độ C chỉ trong vài phút sau khi mở cửa. Do đó, hãy ưu tiên những ngăn giữa và phía sau để bảo quản thực phẩm được lâu nhất. Hãy coi cánh cửa tủ lạnh chỉ là “không gian phụ” cho các loại gia vị nếm trải chút hơi ấm mà không hề hấn gì. Việc sắp xếp đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn giúp thực phẩm luôn giữ được hương vị thơm ngon nhất.
ThS.BS Phạm Thị Mộng Đào, Trưởng khoa Thận Nhân tạo, Bệnh viện Gia An 115, TP HCM, cho biết cơ thể vẫn liên tục mất nước qua hô hấp, da và nước tiểu, ngay cả khi không có cảm giác khát rõ rệt. Khi lượng nước đưa vào không đủ bù lại lượng mất đi, thể tích tuần hoàn giảm, máu trở nên cô đặc, kéo theo lượng máu đến thận giảm.
Trong khi đó, thận vẫn phải đảm nhiệm vai trò lọc chất thải và điều hòa điện giải, buộc cơ quan này tăng tái hấp thu nước để duy trì huyết áp và cân bằng nội môi. Hệ quả là nước tiểu ít hơn, đậm đặc hơn, còn thận phải hoạt động với áp lực cao trong thời gian dài.
Tình trạng thiếu nước kéo dài là yếu tố thuận lợi thúc đẩy hình thành sỏi thận. Khi nước tiểu luôn ở trạng thái cô đặc, nồng độ các khoáng chất như canxi, oxalat, acid uric hay phosphate tăng lên, dễ kết tinh tạo sỏi, đồng thời làm tăng nguy cơ tái phát ở người đã từng mắc bệnh.
Không chỉ vậy, giảm thể tích tuần hoàn kéo dài còn làm giảm tưới máu thận, khiến mức lọc cầu thận suy giảm dần. Người bệnh có thể được ghi nhận creatinin máu tăng, eGFR giảm - những dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang bị ảnh hưởng. Nước tiểu ít cũng làm giảm khả năng "rửa trôi" vi khuẩn trong đường tiết niệu, tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu tái diễn và có thể gây tổn thương nhu mô thận nếu kéo dài.
Những biểu hiện ban đầu cho thấy thận đang "làm việc quá tải" do uống ít nước thường khá mờ nhạt nên dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể nhận thấy nước tiểu sẫm màu, mùi đậm, lượng ít hơn bình thường, kèm theo khô miệng, môi khô, da kém đàn hồi, mệt nhẹ hoặc đau âm ỉ vùng thắt lưng. Một số trường hợp có cảm giác lâm râm vùng hông lưng hoặc tiểu buốt nhẹ do tinh thể khoáng bắt đầu hình thành trong đường tiết niệu.
Ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh thận mạn, thiếu nước còn có thể gây chóng mặt nhẹ khi thay đổi tư thế, táo bón hoặc làm khởi phát suy thận cấp trên nền mạn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Bác sĩ Đào khuyến cáo người trưởng thành nên uống trung bình khoảng 30-35 ml nước/kg cân nặng mỗi ngày, tương đương 1,8-2,5 lít, kể cả khi không thấy khát. Người có tiền sử sỏi thận cần uống nhiều hơn để duy trì lượng nước tiểu đạt khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày.
Để bảo vệ thận, nên uống nước đều trong ngày, chia nhỏ từng ngụm, không đợi khát mới uống và tránh dồn nhiều nước vào buổi tối. Ưu tiên nước lọc, hạn chế đồ uống nhiều đường, trà đặc hoặc cà phê vì có thể làm tăng bài niệu nhưng không bù đủ nước cho cơ thể.
Ngoài ra, có thể theo dõi màu nước tiểu như một dấu hiệu đơn giản, với màu vàng nhạt là đủ nước, trong khi vàng sậm cho thấy cần bổ sung thêm. Người mắc bệnh thận mạn, lượng nước cần được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể và nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý uống quá nhiều hoặc quá ít.
Bánh mì là niềm tự hào ẩm thực của người Việt, gắn bó với bao thế hệ người Việt từ thành thị đến nông thôn. Nhưng sao bây giờ cứ nghe đến bánh mì là người ta lại thấy hơi lo lắng?
Về chuyện môn, qua phân tích của các nhà khoa học, "thủ phạm" chính gây ngộ độc bánh mì là hai loại vi khuẩn Salmonella và tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus). Cũng theo các nghiên cứu, hơn 50% trường hợp vi khuẩn được tìm thấy trong món xốt bơ trứng và pa tê.
Xốt bơ trứng, bà con mình thường làm từ lòng đỏ trứng gà sống. Đây chính là kho nuôi dưỡng vi khuẩn Salmonella. Còn pa tê, nếu quy trình hấp không đủ nhiệt hoặc bảo quản kém như để qua đêm không bảo quản lạnh, để ngoài trời nắng nóng, vi khuẩn sẽ sinh sôi nảy nở theo cấp số nhân.
Đặc biệt, độc tố của vi khuẩn tụ cầu vàng cực kỳ "lì lợm". Nhiệt độ nướng bánh mì chỉ đủ làm giòn vỏ bên ngoài chứ không thể tiêu diệt được độc tố của tụ cầu một khi nó đã hình thành bên trong nhân bánh mì.
Ổ bánh mì là món ăn tổng hợp, mỗi thứ một ít như thịt, chả, pa tê, bơ, đồ chua, rau ngâm... Chính sự đa dạng này lại tạo thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn. Ở xứ mình, thời tiết nắng nóng thường xuyên trên 30-35°C. Đây là vùng nhiệt độ nguy hiểm cho thực phẩm.
Một xe bánh mì phơi nắng phơi gió từ sáng tới chiều, các hũ xốt bơ, pa tê cứ để lộ thiên thì chỉ cần hai tiếng, vi khuẩn đã kịp "lập gia đình, sinh con đẻ cái" đầy trong đó rồi. Chưa kể thói quen dùng tay bốc thực phẩm rồi cũng chính tay đó cầm tiền, cầm giẻ lau... chính là con đường lây nhiễm chéo nhanh nhất.
Để món bánh mì mãi là niềm tự hào khi giới thiệu với bạn bè quốc tế, chúng ta cần một cái bắt tay thật chặt giữa ba bên:
1. Về phía Nhà nước: Cần quản lý "tận gốc". Đừng chỉ kiểm tra hành chính các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, ngành chức năng phải kiểm soát từ các lò chả, cơ sở sản xuất pa tê lớn. Việc cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm phải đi đôi với những buổi tập huấn thực tế cho bà con tiểu thương hiểu đúng về vi khuẩn và nhiệt độ bảo quản.
2. Về phía người bán: Hãy làm bằng cái tâm của người nấu cho người thân ăn. Mỗi ổ bánh mì trao đi là trao sức khỏe của một con người. Hãy tách biệt đồ sống và đồ chín. Tuyệt đối không dùng tay trần bốc thức ăn sau khi đã cầm tiền.
Bảo quản lạnh. Đừng tiếc một chiếc tủ kính kín hay một thùng đá nhỏ để giữ lạnh cho xốt bơ và pa tê.
3. Về phía người mua: Hãy là người tiêu dùng thông thái.
Thay đổi một chút thói quen, kỹ lưỡng hơn một chút trong cách làm, cách ăn chính là cách chúng ta giữ gìn văn hóa và tình nghĩa đồng bào mình.
Theo thông tin từ Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Sơn La, trên địa bàn bản Nà Hiên (xã Phiêng Pằn, Sơn La) vừa xảy ra vụ nghi ngộ độc thực phẩm do ăn nấm rừng, khiến 1 người tử vong, 5 người khác đang được điều trị tích cực.
Trước đó khoảng 11h30 ngày 2-5, tại nhà của gia đình bà Lò Thị Phương ở bản Nà Hiên, có 24 người cùng ăn bữa trưa với các món gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng.
Sau bữa ăn, có 6 người ra khu vực sàn ngoài nhà tiếp tục ăn thêm canh nấm hái từ tự nhiên.
Đến khoảng 20h cùng ngày, những người ăn canh nấm bắt đầu xuất hiện triệu chứng đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều lần, đi ngoài...
Sau khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc kéo dài, đến khoảng 10h ngày 4-5, nạn nhân V.T.D. (16 tuổi) đã tử vong tại nhà.
5 người còn lại có biểu hiện ngộ độc đã được đưa đi cấp cứu và điều trị.
Trong đó, 4 trường hợp được chuyển từ Bệnh viện Đa khoa khu vực Mai Sơn lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La, sau đó chuyển tuyến xuống Bệnh viện Bạch Mai để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Qua điều tra ban đầu, cơ quan chức năng xác định trong số 24 người cùng ăn bữa trưa, chỉ có 6 người ăn canh nấm bị ngộ độc, 18 người còn lại không ăn canh nấm thì cơ bản sức khỏe ổn định.
Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Sơn La nhận định, thức ăn nghi là nguyên nhân gây ngộ độc là món canh nấm và tác nhân nghi ngờ do độc tố tự nhiên trong nấm rừng...