Ngay từ buổi đầu của loài người, khảo cổ học đã cho thấy dấu vết của lòng biết ơn. Những ngôi mộ cổ xưa với đồ tùy táng cho thấy con người đã tưởng nhớ và tri ân người đã khuất.
Những đền thờ cổ đại của các nền văn minh Ai Cập, Hy Lạp và Maya đều được dựng lên để tỏ lòng biết ơn thần linh và tổ tiên.
Ở nhiều quốc gia, tượng đài và lễ tưởng niệm được dựng lên để tri ân những người đã hy sinh vì cộng đồng.
Có thể nói, văn minh nhân loại là một hình thức lớn của lòng biết ơn đối với quá khứ. Trong truyền thống Việt Nam, lòng biết ơn được coi là nền tảng của đạo làm người.
Từ thuở nhỏ, trẻ em đã được dạy “uống nước nhớ nguồn”. Một câu ngắn gọn nhưng chứa đựng cả một triết lý đạo đức. Hay “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Những câu tục ngữ ấy không chỉ là lời khuyên đạo đức mà là một hệ giá trị văn hóa.
Trong đời sống, lòng biết ơn được thể hiện qua nhiều phong tục như thờ cúng tổ tiên, giỗ chạp, lễ tết, tưởng niệm anh hùng dân tộc. Từ những ngôi đình làng đến các đền thờ như Đền Hùng, truyền thống ấy nhắc nhở rằng mỗi người đều là kết quả của một dòng chảy lịch sử.
Trong gia đình, cha mẹ dạy con cái phải kính trên nhường dưới nhớ, công sinh thành, biết ơn thầy cô. Đó là những bài học đầu tiên của đạo làm người.
Có thể nhìn lòng biết ơn theo 3 tầng – từ gần với bản năng đến chiều sâu tinh thần với độ “sâu nặng ” tăng dần. Biết ơn sinh học – nền tảng của sự sống. Đó là sự gắn bó tự nhiên với người nuôi dưỡng: cha mẹ, người chăm sóc, môi trường nuôi sống (đất, nước, thiên nhiên). Ở tầng này, biết ơn gần với bản năng đáp lại, tạo ra tình thân, sự trung thành, cảm giác an toàn.
Biết ơn vật chất – tầng của trao nhận hữu hình. Đó là biết ơn những gì ta được cho, được giúp như tiền bạc, cơ hội, điều kiện sống, sự hỗ trợ cụ thể trong lúc khó khăn. Tầng này dễ nhận thấy, nhưng cũng dễ phai nhạt nếu chỉ dừng ở “trả ơn – đền ơn”.
Tâng sâu nhất chính là biết ơn tinh thần. Đây là biết ơn những gì định hình con người mình: sự giáo dục, khai mở trí tuệ; sự dẫn dắt, truyền cảm hứng; truyền thống, giá trị văn hóa.
Trong văn hóa Á Đông, điều này kết tinh trong đạo “Quân – Sư – Phụ”: ơn sinh thành (Phụ), ơn dẫn dắt trí tuệ (Sư), ơn định hướng lý tưởng (Quân). Tầng này sâu nhất vì không chỉ nuôi ta sống, mà giúp ta “trở thành”, không chỉ cho ta cái có mà cho ta cách để tạo ra giá trị. Nó có sự ảnh hưởng lâu dài, xuyên suốt cả cuộc đời và thế hệ sau.
Một người có thể quên một món quà, nhưng khó quên một người đã thay đổi cách mình nhìn thế giới. Đôi khi, một lời dạy, một sự khai sáng, một niềm tin được trao còn lớn hơn mọi hỗ trợ vật chất.
Biết ơn tạo ra khiêm nhường mở cửa cho mọi đức tính. Từ biết ơn dẫn đến nhân ái, bao dung, dũng cảm và sự hy sinh.
Tuy nhiên, khi xã hội phát triển nhanh, biết ơn sinh học dễ bị lãng quên (xa gia đình, thiên nhiên). Biết ơn vật chất dễ bị “bình thường hóa” (mọi thứ sẵn có). Tinh thần tri ân đôi khi bị thay thế bằng tâm lý đòi hỏi. Nhiều người quen với việc nhận mà ít khi nghĩ đến việc cảm ơn.
Có nhiều nguyên nhân sâu xa. Ngày nay, con người được khuyến khích khẳng định cái tôi. Điều đó có mặt tích cực, nhưng nếu đi quá xa sẽ khiến người ta quên rằng mình trưởng thành nhờ người khác.
Nhịp sống nhanh cũng khiến con người ít có thời gian suy ngẫm. Khi mọi thứ trôi qua quá nhanh, người ta dễ quên những ân nghĩa.
Chúng ta đang sống trong một xã hội tiêu dùng, nhiều giá trị được đo bằng lợi ích và vật chất. Khi mọi thứ đều có thể mua bán, lòng biết ơn dễ bị xem nhẹ.
Bên cạnh đó, công nghệ và mạng xã hội đôi khi khuyến khích sự phán xét, so sánh và chỉ trích hơn là sự trân trọng.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), câu chuyện về lòng biết ơn càng trở nên quan trọng. AI có thể giúp con người làm việc nhanh hơn, học nhanh hơn, thậm chí sáng tạo nhanh hơn. AI hiện nay không có “cảm nhận được nhận”, không có ký ức sống như con người, không có cảm xúc thật. Nên AI chỉ có thể mô phỏng, chưa thể trải nghiệm.
AI có thể học cách nói lời cảm ơn đúng lúc, ghi nhận công lao người khác, phản hồi một cách trân trọng. Đây là văn hóa giao tiếp số. AI trong tương lai có thể phản hồi tốt hơn với giao tiếp lịch sự. Các mô hình có thể nhận diện giọng điệu, nhận diện ý định giao tiếp. Nếu người dùng lịch sự, hợp tác, tôn trọng AI có thể phản hồi thân thiện hơn, hỗ trợ sâu hơn.
Nếu chúng ta quen ra lệnh cho mọi thứ xung quanh, rất có thể một ngày nào đó ta cũng sẽ nói chuyện với nhau bằng giọng điệu ấy. Nhưng nếu ta vẫn giữ những từ giản dị như “xin giúp”, “làm ơn”, “cảm ơn”, thì dù thế giới có đầy những cỗ máy thông minh, ngôn ngữ của con người vẫn còn hơi ấm của sự tử tế.
Có lẽ trong tương lai, khi người ta nói về văn minh của kỷ nguyên AI, không bắt đầu từ những phòng thí nghiệm lớn mà bắt đầu từ một điều rất nhỏ – một câu hỏi được viết ra với sự tôn trọng và một lời cảm ơn ở cuối câu.
Một xã hội đôi khi không được giữ vững chỉ bằng luật pháp hay sức mạnh. Nó được giữ vững bởi vô số sợi dây vô hình của niềm tin giữa con người. Và mỗi lời cảm ơn chân thành giống như một nút thắt nhỏ buộc những sợi dây ấy lại với nhau.
Có thể chúng ta không thay đổi được cả thế giới trong một ngày, nhưng chúng ta có thể làm cho thế giới quanh mình tốt đẹp hơn một chút, bắt đầu từ những điều giản dị nhất. Một nụ cười, một cái gật đầu và một lời cảm ơn.
Và có lẽ, giữa một thế giới đang thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ và AI, điều quan trọng nhất để giữ cho con người vẫn là con người chính bởi điều rất giản dị ấy: biết nói lời cảm ơn đối với cuộc đời.
Tối 7/5, UBND thành phố Hà Nội phê duyệt đề án nói trên. Hai trường này sẽ dành cho học sinh có năng lực nổi trội. Các em được học chuyên sâu, tham gia dự án, nghiên cứu và rèn kỹ năng đại học. Kết quả đầu ra của học sinh được thế giới công nhận rộng rãi.
Từ đó, hướng phát triển của mỗi trường có sự khác biệt, theo đặc điểm học sinh, giáo viên và mục tiêu.
Trường THPT chuyên Chu Văn An xây dựng 5 tiêu chí, gồm: chuẩn đầu ra quốc tế hóa, quản trị và kiểm định chất lượng, quốc tế hóa môi trường học tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, công bằng tiếp cận.
Trường chia thành ba giai đoạn phát triển, mỗi giai đoạn sẽ có mục tiêu được lượng hóa.
Chẳng hạn, trong giai đoạn 2026-2030, ít nhất 150 học sinh trúng tuyển đại học tại Anh, Mỹ, Australia, tối thiểu 80 em nhận học bổng quốc tế. Tiếp đó, giai đoạn 2031-2035, 90% giáo viên có năng lực dạy song ngữ hoặc theo chuẩn quốc tế, tiếp nhận học sinh các nước hoặc có 1% học sinh trao đổi. Trong giai đoạn 2036-2045, tất cả học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, học thuật, công nghệ thông tin quốc tế.
Để đạt được, trường chuyên Chu Văn An sẽ hỗ trợ học sinh tham gia kỳ thi chuẩn hóa quốc tế như SAT, ACT, AP, IB; tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, xây dựng phòng thí nghiệm mở, không gian sáng tạo STEM/STEAM; liên kết và hợp tác với các đại học, doanh nghiệp...
Trường ước tính cần gần 608 tỷ đồng để thực hiện đề án này.
Trong khi đó, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams) theo đuổi 4 nhóm tiêu chí: chất lượng học thuật và nghiên cứu khoa học của học sinh; mức độ tích hợp giáo dục STEM/STEAM; năng lực ngoại ngữ và hội nhập học thuật; hệ thống bảo đảm và minh chứng chất lượng.
Trường cho biết sẽ chuyển trọng tâm từ học lý thuyết sang dự án nghiên cứu dưới dự hướng dẫn của chuyên gia, tối ưu hóa chương trình học, tăng khả năng sử dụng thông tin Toán học, khoa học, kỹ thuật thực tiễn. Đồng thời, trường ưu tiên phát triển các chuyên đề liên môn, chú trọng học theo dự án gắn với sản phẩm.
Học sinh sẽ được dạy tiếng Anh như công cụ để nghiên cứu, viết luận, thuyết trình và tranh biện. Các em còn được trang bị khả năng phân tích các mối liên hệ giữa kinh tế, xã hội và môi trường, từ đó hình thành tư duy hệ thống để giải quyết các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và bất bình đẳng.
Lộ trình thực hiện của trường Ams được chia thành ba giai đoạn, gồm 2026-2027 (chuẩn bị, khởi động, thí điểm), 2027-2030 (triển khai đồng bộ, hoàn thiện điều kiện), 2030-2035 (hoàn thiện mô hình, nâng cao chất lượng).
Trường THPT chuyên Chu Văn An tiền thân là trường Bưởi, thành lập năm 1908, mang tên hiện tại từ năm 1945. Trường được chuyển đổi từ mô hình cơ sở công lập có lớp chuyên thành trường chuyên từ năm 2025.
Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam được thành lập năm 1985, với nhiệm vụ phát hiện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đây là hai trường có chương trình đào tạo đa dạng nhất với 13 môn chuyên. Ngoài ra, Hà Nội còn hai trường chuyên khác là Nguyễn Huệ và Sơn Tây, lần lượt tuyển 11 và 9 môn chuyên.
Trường Đại học Dược Hà Nội tối 6/4 cho biết tuyển 890 sinh viên bằng các phương thức tương tự năm ngoái, gồm: xét tuyển thẳng; xét kết hợp điểm học bạ với chứng chỉ SAT, xét học bạ với học sinh chuyên hoặc xét chứng chỉ GCE A-level; dựa vào điểm thi đánh giá tư duy TSA của Đại học Bách khoa Hà Nội và điểm thi tốt nghiệp THPT.
Trong đó, ngành Dược học xét bằng tất cả phương thức trên. Ba ngành còn lại là Hóa dược, Hóa học và Công nghệ sinh học không sử dụng điểm TSA.
Thí sinh đăng ký xét bằng học bạ, chứng chỉ hay điểm TSA đều phải có kết quả học tập ba năm THPT đạt mức tốt. Tuỳ phương thức, các em còn cần đáp ứng yêu cầu về điểm học bạ các môn theo tổ hợp.
Với SAT, trường chỉ chấp nhật SAT 1400/1600 trở lên với ngành Dược và 1350 với ngành khác. Với A-level, thí sinh cần có kết quả mỗi môn thuộc tổ hợp đạt từ 80/100, riêng ngành Dược học là 90 trở lên.
Về tổ hợp, ngoài hai tổ hợp truyền thống tuyển sinh từ những năm trước là A00 (Toán, Lý, Hóa) và B00 (Toán, Hóa, Sinh), năm nay, trường bổ sung D07 (Toán, Hóa, Anh) ở ngành Hóa học và B08 (Toán, Sinh, Anh) ở ngành Công nghệ sinh học.
Chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển Đại học Dược Hà Nội năm 2026 chi tiết như sau:
TT
Chương trình, ngành
Chỉ tiêu
Tổ hợp
1
Dược học
680
(bao gồm 30 chỉ tiêu chương trình liên kết với Đại học Sydney, Australia)
Trường Đại học Dược Hà Nội không sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để quy đổi mà chỉ cộng điểm khuyến khích khi thí sinh xét học bạ (với học sinh chuyên), xét điểm thi TSA hoặc điểm thi tốt nghiệp.
Mức điểm cộng khuyến khích với thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế tương đương IELTS 5.5 trở lên như sau:
IELTS
TOEFL iBT
PTE Academic
Cambridge English
Điểm cộng khuyến khích
5.5
46-59
42-49
162-168
0,25
6.0
60-78
50-57
169-175
0,5
6.5
79-93
58-64
176-184
0,75
7.0
94-101
65-72
185-191
1
7.5
102-109
73-78
192-199
1,25
≥ 8
≥ 110
≥ 79
≥ 200
1,5
Ngoài ra, thí sinh còn được cộng 0,5-1,5 điểm nếu có giải ba trở lên trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tiếng Anh hoặc giải ba cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia trở lên. Tổng điểm cộng khuyến khích của tất cả thành tích không quá 3 điểm.
Học phí Đại học Dược Hà Nội năm học 2026-2027 là 58 triệu đồng với ngành Dược học, 38,5 triệu với ngành Hóa dược và 28 triệu đồng với hai ngành còn lại.
Với chương trình liên kết ngành Dược học, mức học phí khi học tại trường Đại học Dược Hà Nội là 150 triệu đồng một năm. Khi chuyển sang học tại Đại học Sydney, học phí sẽ theo quy định của trường đối tác. Sinh viên tốt nghiệp sẽ sở hữu ba bằng gồm bằng Dược sĩ của trường Đại học Dược Hà Nội, bằng Cử nhân Dược (B.Pharm) và Thạc sĩ thực hành Dược (M.Pharm Practice) của Đại học Sydney.
Chi tiết ngành Dược học chương trình liên kết Đại học Sydney
Năm ngoái, điểm chuẩn Đại học Dược Hà Nội theo điểm thi tốt nghiệp THPT là từ 20 đến 24,5 điểm, ngành Dược học cao nhất và Công nghệ sinh học thấp nhất.
Chương trình Fulbright trợ giảng tiếng Việt là chương trình tài trợ toàn phần, không cấp bằng, kéo dài 9 tháng tại Mỹ.
Ứng viên là các giáo viên toàn thời gian môn tiếng Anh và những người công tác chuyên môn có liên quan với không quá 7 năm kinh nghiệm giảng dạy để giảng dạy ngôn ngữ mẹ đẻ tại một trường đại học, cao đẳng tại Mỹ.
Chương trình tạo cơ hội cho người tham gia nâng cao kỹ năng giảng dạy, trau dồi trình độ tiếng Anh và mở rộng kiến thức về văn hóa xã hội Mỹ. Người trúng tuyển cũng tham dự hoạt động trợ giảng và củng cố cách thức dạy tiếng Việt cho sinh viên Mỹ tại các trường đại học và cao đẳng Mỹ.
Thời gian trợ giảng cho các lớp học ngôn ngữ tối đa 20 giờ/tuần và bắt buộc đăng ký ít nhất 2 môn/học kỳ, trong đó có một môn liên quan đến ngành Mỹ học.
Chương trình Fulbright tại Việt Nam tuyển chọn và đề cử tối đa 5 ứng viên chính thức và hai 2 ứng viên dự bị từ Việt Nam. Học bổng FLTA bao gồm vé máy bay khứ hồi đến Mỹ, sinh hoạt phí hàng tháng, bảo hiểm y tế, và miễn học phí các môn học bắt buộc.
Chương trình dành cho ứng viên hợp lệ có quốc tịch Việt Nam (không mang hai quốc tịch), và cư trú tại Việt Nam trong suốt quá trình ứng tuyển; có ít nhất 1 bằng đại học; hiện đang làm giáo viên môn tiếng Anh hoặc trong lĩnh vực có liên quan với không quá 7 năm kinh nghiệm giảng dạy; có điểm tiếng Anh còn giá trị sử dụng, tối thiểu TOEFL iBT 80 hoặc IELTS 6.5 hoặc Duolingo 110 hoặc TOEFL Essentials 8.5.
Ứng viên nộp hồ sơ trực tuyến tại https://apply.iie.org/flta2027.
Hạn nộp hồ sơ: 17 giờ ngày 8.7 (giờ Việt Nam).
Để biết thêm chi tiết về điều kiện dự tuyển, tài trợ và quy trình nộp hồ sơ, vui lòng truy cập trang web https://vn.usembassy.gov/fulbright-foreign-language-teaching-assistantship-program/.
