Dọc theo đường thở có những tế bào nhỏ li ti giống sợi tóc gọi là lông mao. Chúng có nhiệm vụ đẩy lớp chất nhầy cùng bụi bẩn, vi khuẩn và các chất độc trong không khí hít vào ra phía họng để ngăn không cho chúng xâm nhập sâu vào phổi.
Một số hóa chất trong khói thuốc lá như formaldehyde có thể làm tổn thương hoặc làm tê liệt các cấu trúc mỏng manh này, khiến chúng không hoạt động hiệu quả. Kết quả là các chất độc dễ dàng xâm nhập vào phổi, tích tụ lại và gây viêm.
Sau khi hút thuốc, các chất độc và hóa chất trong thuốc lá tồn đọng trong cơ thể, theo thời gian gây tổn thương cho các mô phổi nhạy cảm, bao gồm cả tổn thương DNA có thể dẫn đến ung thư phổi.
Khi đi ngủ và không tiếp xúc với khói thuốc, lông mao có thể bắt đầu tự phục hồi. Chúng cố gắng giữ và loại bỏ các chất độc tích tụ vào ban đêm, từ đó gây ho nhiều hơn để tống hết độc tố ra ngoài khi thức dậy.
Cách nhận biết ho do hút thuốc lá
Ho do hút thuốc lá giống như bất kỳ loại ho nào khác, là phản xạ tống mạnh không khí ra ngoài nhằm loại bỏ các chất gây kích ứng hoặc chất nhầy khỏi đường thở (phế quản và tiểu phế quản). Tuy nhiên, người bị ho do hút thuốc thường có một số đặc điểm riêng như sau:
– Có thể kéo dài hơn 2 hoặc 3 tuần.
– Tạo ra âm thanh khò khè hoặc lách tách.
– Có thể có đờm, tức là tạo ra chất nhầy. Đôi khi, ho có thể là ho khan (không có đờm) ở giai đoạn đầu hoặc ở người mới bỏ thuốc.
– Ho thường nặng hơn khi thức dậy và có xu hướng giảm dần trong ngày.
Tuy nhiên, khó phân biệt ho do hút thuốc đơn thuần với ho do ung thư phổi. Ho ra máu là dấu hiệu mạnh nhất của ung thư phổi, nhưng chỉ một phần nhỏ người bệnh gặp triệu chứng này. Dù ho ra một lượng nhỏ máu, người bệnh cũng cần khám ngay lập tức, vì máu có thể bị hít vào phổi.
Các triệu chứng khác có thể gợi ý ung thư phổi bao gồm:
– Khàn giọng kéo dài hơn vài ngày, không liên quan đến các triệu chứng cảm lạnh thông thường.
– Thở khò khè.
– Khó thở, đặc biệt là khi hoạt động thể chất.
– Sụt cân không rõ nguyên nhân.
– Đau khi thở có thể gợi ý tổn thương màng phổi.
– Đau ở phần trên cơ thể, đặc biệt là phổi, vai, giữa hai bả vai hoặc lưng.
Người đang hoặc từng hút thuốc và bị ho mạn tính nên đến gặp bác sĩ để được khám, đặc biệt nếu ho tăng tần suất, gây khó chịu hoặc có âm thanh bất thường.
Phương pháp điều trị
Để hết ho, cách tốt nhất là bỏ thuốc lá hoàn toàn. Tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn các phương pháp hỗ trợ cai thuốc hiệu quả.
Một số người sau khi bỏ thuốc lá thấy ho tăng lên, gọi là ho do cai thuốc lá. Nguyên nhân là khi ngừng hút thuốc, các lông mao trong đường thở bắt đầu phục hồi và hoạt động tốt hơn, giúp đẩy các chất bẩn ra ngoài, nên gây ho nhiều hơn. Tình trạng này chỉ tạm thời và thường giảm trong khoảng ba tháng.
Ho không chỉ giúp làm sạch chất do thuốc lá đưa vào, mà còn loại bỏ các tác nhân từ môi trường như nấm mốc, khói bếp hay hóa chất. Thay vì ngăn chặn hoàn toàn, có thể làm dịu cơn ho bằng các cách sau đây:
– Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch tiết trong đường hô hấp.
– Súc miệng, tốt nhất là bằng nước muối ấm.
– Ngậm kẹo để làm dịu cổ họng.
– Uống mật ong, song không áp dụng cho trẻ dưới một tuổi vì có thể gây ngộ độc.
– Hít tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp. Cho lá tươi của một trong hai loại thảo mộc này vào bát và đổ nước sôi vào. Trùm khăn lên đầu để giữ hơi nước và cúi người xuống bát đủ gần để hít vào.
– Nâng cao đầu khi ngủ, ngăn ngừa chất nhầy tích tụ trong cổ họng.
– Tập thể dục giúp thở sâu và nhanh hơn, làm loãng đờm.
– Ăn uống lành mạnh, đặc biệt là trái cây và rau xanh như bông cải xanh, súp lơ, có thể giúp tăng cường sức khỏe phổi. Một số nghiên cứu cho thấy chúng giàu chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ giảm tác hại của khói thuốc và góp phần giảm nguy cơ ung thư phổi.
Ngày 7/4, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Bệnh viện Nguyễn Trãi, cho biết bệnh nhân vào viện với khối u vùng niêm mạc má trái, kích thước khoảng 3x3 cm. Trước đó, người bệnh phát hiện tổn thương trong miệng, khối cứng tăng dần kích thước, đau nhẹ khi ăn nhai, nhưng nghĩ là loét thông thường nên không đi khám sớm.
Thăm khám, sinh thiết xác định bệnh nhân mắc ung thư niêm mạc má. Kết quả MRI cho thấy khối u đã xâm lấn sâu vào khoang má, chưa ghi nhận di căn xa. Do nguy cơ ảnh hưởng ăn nhai và nuốt, các bác sĩ hội chẩn và tiến hành mở thông dạ dày nuôi ăn trước khi phẫu thuật cắt rộng khối u, nạo hạch cổ và tái tạo bằng vạt dưới cằm.
Sau mổ, bệnh nhân hồi phục thuận lợi, vết mổ khô, lành tốt, được nuôi ăn qua sonde dạ dày và xuất viện sau 5 ngày. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u đã được cắt bỏ hết.
Theo bác sĩ Tiến, phẫu thuật cắt rộng kết hợp nạo hạch và tái tạo tức thì bằng vạt dưới cằm giúp điều trị triệt căn, hạn chế biến dạng khuôn mặt, đồng thời cải thiện khả năng ăn nhai và phát âm sau mổ. Việc chuẩn bị dinh dưỡng trước phẫu thuật cũng góp phần giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
Ung thư niêm mạc má thường khởi phát bằng những tổn thương nhỏ, dễ nhầm với loét miệng thông thường. Bác sĩ khuyến cáo người dân cần đi khám sớm khi có dấu hiệu loét miệng kéo dài trên 2 tuần không lành, xuất hiện khối cứng trong khoang miệng hoặc chảy máu bất thường. Người trên 40 tuổi, có thói quen hút thuốc, uống rượu nên tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh sớm.
Chương trình được tổ chức bởi Bộ Y tế với các hoạt động khám sàng lọc miễn phí cho cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, mở rộng cơ hội tầm soát sớm các bệnh nguy hiểm và thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế.
Chương trình "Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh" mang ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, đặc biệt trong việc phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm và ung thư tại Việt Nam. Dự kiến có hơn 5.000 người dân được tham gia các hoạt động khám sàng lọc miễn phí và tư vấn chuyên sâu các bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa và ung thư.
Trong khuôn khổ chương trình, AstraZeneca Việt Nam tài trợ cho hoạt động khám, sàng lọc miễn phí với sự hỗ trợ của các công nghệ y học tiên tiến được Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam triển khai. Người dân được tầm soát các bệnh lý hô hấp, ung thư và bệnh không lây nhiễm phổ biến thông qua chẩn đoán hình ảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các xét nghiệm chuyên sâu.
Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho biết: "AstraZeneca Việt Nam đồng hành cùng Bộ Y tế với tư cách đối tác chiến lược, cùng thúc đẩy hành trình chuyển đổi chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Nhân dịp chương trình 'Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh', chúng tôi khẳng định cam kết hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm để can thiệp kịp thời và hiệu quả, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân và hệ thống y tế. Thông qua các giải pháp y tế tiên tiến và chuyển đổi số, AstraZeneca sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Y tế trong nâng cao chất lượng chăm sóc, mở rộng tiếp cận và thúc đẩy dịch chuyển từ phòng bệnh chủ động đến chữa bệnh hiệu quả, vì một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững".
Chỉ với vài giọt nước cốt chanh pha cùng nước ấm, cơ thể đã được bổ sung nước sau một đêm dài và khởi động nhẹ nhàng cho hệ tiêu hóa, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Carrie Madormo, chuyên gia dinh dưỡng làm việc tại Mỹ, cho biết thức uống này không chỉ giúp giải khát mà còn mang lại nhiều lợi ích đáng chú ý cho sức khỏe.
Cơ thể cần nước để duy trì hoạt động của não, tim và khớp. Nước giúp đào thải độc tố và giảm các chất gây viêm.
Uống một ly nước ấm pha chanh sau khi thức dậy giúp bù nước sau giấc ngủ. Thói quen uống nước buổi sáng còn hỗ trợ giảm cân và giữ cân nặng ổn định.
Nước giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru và hạn chế táo bón. Nước ấm kích thích nhu động ruột, giúp thức ăn di chuyển dễ hơn.
Chanh chứa kali, giúp cân bằng natri và lượng dịch trong cơ thể. Cân bằng này giúp hạn chế đầy hơi và khó chịu. Axit citric trong chanh kích thích tiết dịch tiêu hóa, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi.
Uống nước trước bữa sáng giúp đường ruột thư giãn, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả hơn. Tuy nhiên, người bị trào ngược axit cần thận trọng vì chanh có thể gây kích ứng. Nước chanh cũng có thể ảnh hưởng men răng nếu dùng lâu dài.
Uống nước ấm pha chanh vào buổi sáng giúp duy trì năng lượng. Cơ thể đủ nước sẽ hạn chế cảm giác mệt mỏi.
Chanh cung cấp vitamin C, giúp tăng hấp thu sắt. Sắt giúp vận chuyển oxy đến tế bào. Thiếu sắt khiến cơ thể dễ kiệt sức. Chanh còn bổ sung vitamin nhóm B, góp phần cải thiện mức năng lượng.
Uống nước chanh ấm vào buổi sáng giúp duy trì cân nặng hợp lý. Uống nước trước bữa ăn giúp giảm cảm giác đói và lượng calo nạp vào.
Chanh chứa hợp chất giúp ổn định đường huyết và kiểm soát thèm ăn. Nước chanh không chứa đường và calo nên giúp hạn chế đồ uống ngọt.
Cơ thể đủ nước giúp cải thiện trí nhớ, năng lượng và cảm xúc. Vitamin C trong chanh giúp giảm viêm và giảm cortisol. Cortisol là hormone liên quan đến căng thẳng. Khi mức hormone này giảm, tâm trạng được cải thiện.
Nước chanh giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Sỏi thận thường hình thành từ canxi trong nước tiểu. Axit citric trong chanh giúp hạn chế tích tụ canxi trong thận.
Uống đủ nước giúp da cải thiện độ ẩm và kết cấu. Chanh cung cấp vitamin C, giúp giảm viêm và hỗ trợ lành vết thương.
Vitamin C còn giúp cơ thể sản xuất collagen, giúp da đàn hồi và săn chắc hơn.
