Theo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của Hà Nội, giai đoạn 2016-2018, mỗi năm thủ đô có hơn 80.000 học sinh hoàn thành chương trình THCS; từ 2019 đến nay, không năm nào dưới 100.000.
Năm 2026 được coi là mốc kỷ lục với 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó khoảng 130.000 em đăng ký thi lớp 10. Tuy nhiên, con số này sẽ sớm bị vượt qua, khi năm 2027 dự kiến có gần 190.000 em tốt nghiệp THCS, tính theo số học sinh vào lớp 6 năm 2023 (sinh năm Nhâm Thìn – 2012).
Với cách tính tương tự, giai đoạn 2028-2030, số học sinh lớp 9 được dự báo quanh mức 160.000, cao hơn khoảng 20.000 so với năm nay.
Còn so với thập kỷ trước, số học sinh lớp 9 của Hà Nội tăng 80.000-110.000; riêng giai đoạn 2021-2026 tăng 37.000.
Trong khi đó, từ năm 2021 đến nay, Hà Nội có thêm tổng cộng 11-13 trường THPT công lập (chưa gồm trường Việt Hùng, Minh Châu do chưa được giao chỉ tiêu). Nếu mỗi trường tuyển 15 lớp 10 (sĩ số 45) thì số suất học tăng thêm khoảng 7.400- 8.700, chỉ bằng 20-23% so với số học sinh tăng thêm. Chưa kể, không phải trường nào cũng tuyển được mức này.
“Học sinh tăng nhanh mà tốc độ xây trường thì chậm”, TS. KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội, nhận định.
Chênh lệch cung – cầu khiến kỳ thi lớp 10 ở Hà Nội luôn được đánh giá căng thẳng nhất cả nước. Năm nay, tỷ lệ vào công lập chỉ 55-57%, thấp nhất trong 10 năm. Với mức gần 190.000 em năm tới, nhiều nhà giáo dự đoán tỷ lệ này còn giảm.
“Cuộc đua vào lớp 10 ở Hà Nội vẫn sẽ tiếp tục kéo dài, thậm chí tăng cao trong năm 2027”, thầy Quang, hiệu trưởng một trường THCS ở ngoại thành Hà Nội, nhận định.
Theo ông Đào Ngọc Nghiêm, một trong những lý do khiến thủ đô thiếu trường THPT công lập là công tác dự báo chưa sát với mức tăng dân số thực tế. Trước đây, giới chức dự kiến Hà Nội có 9 triệu dân vào năm 2030, nhưng nay đã gần đạt ngưỡng này. Trong khi đó, quỹ đất dành cho trường học ít.
Dù vậy, ông thấy thành phố cũng đang thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn để giải quyết việc thiếu trường.
Đầu tiên là xây trường mới. Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cho biết sẽ ưu tiên dành 5% quỹ đất phục vụ công cộng của các phường và đất chưa khai thác để xây trường học, tận dụng đất cải tạo chung cư cũ hoặc sau khi di dời trụ sở các cơ quan…
Ngoài ra, thành phố thử nghiệm áp dụng cơ chế đặc thù trong xây dựng trường. Trước đây, trường học không được xây quá 4 tầng, song một số ở khu vực đông dân như quận Hai Bà Trưng cũ đã xây cao hơn, như THCS Vân Hồ, THCS Lê Ngọc Hân. Gần đây, THPT Đỗ Mười được xây mới với 5 tầng nổi, sử dụng thang máy.
Một cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết năm 2027, thành phố dự kiến có thêm bốn trường THPT công lập, nằm tại Đông Anh, Phú Diễn, Vĩnh Hưng và Tây Mỗ. Trong 5 năm tới, số trường tăng “ít nhất” 8-10, gồm 6 trường liên cấp tiên tiến dự kiến hoạt động từ năm 2029.
Trước mắt, thầy Quang khuyên phụ huynh không nên đợi tới khi con học lớp 9 mới tính chuyện thi lớp 10, mà cần lựa chọn lộ trình sớm, phù hợp. Ông cũng cho rằng phụ huynh nên cởi mở hơn với trường tư thục, học nghề, miễn sao phù hợp với năng lực của con và định hướng, tài chính của gia đình.
Tính đến ngày 5-5, đã có gần 30 trường đại học trên cả nước đào tạo ngành y khoa công bố tổ hợp xét tuyển đại học năm 2026.
Hiện chỉ có 4 trường đại học tuyển duy nhất tổ hợp B00 (toán, hóa, sinh) cho ngành y khoa. Các trường gồm: Trường đại học Y Hà Nội, Trường đại học Y Dược TP.HCM, Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trường đại học Y Dược Cần Thơ.
Các trường còn lại, đa số sử dụng từ 3 tổ hợp xét tuyển trở lên, cao nhất 12 tổ hợp.
Bên cạnh tổ hợp truyền thống B00, tổ hợp A00 (toán, lý, hóa), D08 (toán, sinh, tiếng Anh) được nhiều trường sử dụng xét tuyển.
Đáng chú ý có nhiều trường sử dụng các tổ hợp có môn văn, sử, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ để xét tuyển vào ngành y khoa.
Theo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường khi xây dựng tổ hợp xét tuyển phải có tối đa 3 bài thi, trong đó buộc có môn toán hoặc ngữ văn.
Mùa tuyển sinh năm ngoái đã ghi nhận thực trạng có nhiều trường đại học công bố tổ hợp xét tuyển lạ, không có môn chính, môn chủ chốt liên quan ngành đào tạo, nhận nhiều ý kiến trái chiều. Trong đó có trường tuyển ngành y khoa với tổ hợp D01 (toán, văn, tiếng Anh) - không có môn hóa, sinh, có trường tuyển ngành sư phạm lịch sử nhưng tổ hợp xét tuyển lại không có môn lịch sử...
Sau phản ánh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các trường phải chịu trách nhiệm giải trình về căn cứ khoa học và thực tiễn khi lựa chọn tổ hợp xét tuyển. Việc lựa chọn tổ hợp môn xét tuyển bảo đảm phải dựa trên yêu cầu kiến thức nền tảng và năng lực cốt lõi mà thí sinh có thể theo học.
27 trường đại học công bố tổ hợp xét tuyển ngành y khoa như sau:
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam ngày 16/4 cho biết đây là giải thưởng uy tín từ Quỹ Alexander von Humboldt, nhằm tôn vinh những nhà khoa học ngoài nước Đức, có thành tựu nghiên cứu xuất sắc.
Giải được trao tối đa cho 100 người mỗi năm ở nhiều lĩnh vực. Người đạt giải được tài trợ 80.000 euro (gần 2,5 tỷ đồng) để đến Đức hợp tác nghiên cứu với các đối tác khoa học hàng đầu.
Theo thông báo của Quỹ Alexander von Humboldt, GS Phùng Hồ Hải, được trao giải trên cơ sở đề cử của GS Christopher Deninger, nhà toán học ở Đại học Münster, Đức.
Trước đó, Việt Nam có hai nhà khoa học trong nước nhận giải của quỹ này là GS Nguyễn Thế Hoàng ở Bệnh viện 108 và GS Nguyễn Xuân Hùng, Đại học Công nghệ TP HCM.
GS Phùng Hồ Hải, 56 tuổi, là chuyên gia trong lĩnh vực đại số và hình học đại số. Ông tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Lomonosov (Nga), bảo vệ tiến sĩ tại Đại học Munich (Đức) và tiến sĩ khoa học tại Đại học Duisburg-Essen (Đức).
Trong quá trình nghiên cứu, ông Hải tập trung vào các lĩnh vực như nhóm lượng tử, đại số Hopf và lý thuyết phạm trù, với nhiều công trình được công bố trên các tạp chí toán học quốc tế. Năm 2006, ông từng được trao Giải thưởng Von Kaven của Quỹ Nghiên cứu khoa học Đức (DFG).
Ngoài ra, ông tích cực tham gia đào tạo, phát triển đội ngũ toán học trẻ và thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế. Ông từng làm việc, giảng dạy tại nhiều cơ sở nghiên cứu uy tín ở Đức và các nước, trước khi trở về Việt Nam.
Năm 2012, ông được đặc cách công nhận chức danh giáo sư, là người Việt Nam đầu tiên được bầu làm Thành viên trẻ của Viện Hàn lâm khoa học thế giới (TWAS).
Ông giữ chức Viện trưởng Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2017-2022, kiêm Tổng Thư ký Hội Toán học Việt Nam.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhìn nhận việc GS Phùng Hồ Hải được trao Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt khẳng định vị thế ngày càng được nâng cao của khoa học cơ bản Việt Nam trên trường quốc tế, mở ra những cơ hội hợp tác nghiên cứu sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Đức.
Quỹ Alexander von Humboldt được thành lập năm 1860, mang tên nhà thám hiểm và nhà khoa học lỗi lạc người Đức. Đây là tổ chức phi lợi nhuận nổi tiếng của Đức, chuyên thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế và trao đổi kiến thức.
Theo thống kê của Liên Hợp Quốc, có tới 72,4% trẻ em trong độ tuổi 11-14 từng trải qua ít nhất một hình thức kỷ luật bằng bạo lực thể chất hoặc tinh thần. Điều đáng lo ngại là nhiều tổn thương lại xuất phát từ chính môi trường sống gần gũi nhất với các em là gia đình.
Tại tọa đàm “Vì an toàn trẻ em Việt Nam” do Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ tổ chức sáng 15/5, các chuyên gia cho rằng việc xây dựng môi trường sống an toàn, tích cực cho trẻ cần bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức và kỹ năng của người lớn.
Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trần Phương Hà, các vụ việc liên quan đến trẻ em, học sinh hiện nay đang diễn biến ngày càng phức tạp, đòi hỏi sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác phòng ngừa, hỗ trợ và bảo vệ trẻ.
Các chuyên gia nhận định áp lực công việc và cuộc sống hiện đại khiến nhiều bậc phụ huynh dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi. Nếu thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, người lớn có thể vô tình tạo ra những tổn thương tâm lý cho con trẻ thông qua lời nói, thái độ hoặc cách ứng xử hằng ngày
Không chỉ những tác động trực tiếp, sự thiếu quan tâm, khoảng cách trong giao tiếp gia đình hay những biến động như ly hôn, tái hôn cũng có thể khiến trẻ cảm thấy cô đơn, thiếu cảm giác an toàn. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng cha mẹ cần dành nhiều thời gian lắng nghe, đồng hành và tạo không gian chia sẻ tích cực với con.
TS tâm lý Linh Trang cho biết nhu cầu được hỗ trợ tâm lý của trẻ em hiện nay đang gia tăng mạnh. Chỉ riêng trong tháng 4, Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 đã tiếp nhận khoảng 46.000 cuộc gọi liên quan đến trẻ em. Tuy nhiên, nguồn lực hỗ trợ vẫn còn hạn chế.
Theo TS Linh Trang, điều quan trọng là phụ huynh cần cởi mở hơn khi nhận thấy con có dấu hiệu bất ổn tâm lý. Việc sớm lắng nghe, thấu hiểu và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn sẽ giúp trẻ được can thiệp kịp thời, tránh để tổn thương kéo dài.
Bên cạnh môi trường đời thực, các chuyên gia cũng cảnh báo trẻ em đang đối mặt với nhiều nguy cơ trên không gian mạng. Tại tọa đàm, Thượng tá Nguyễn Bá Sơn cho biết nhiều vụ việc xâm hại trẻ em thời gian qua có liên quan đến môi trường mạng.
Ông cho rằng hiểm họa đôi khi không đến từ những đường dây tội phạm xa lạ, mà âm thầm nảy sinh từ chính sự vô tư của người lớn.
Thói quen đăng tải hình ảnh, chia sẻ những khoảnh khắc đời thường của con trẻ lên mạng xã hội tưởng chừng vô hại lại vô tình trở thành nguồn dữ liệu cho kẻ xấu khai thác, đồng thời đẩy các em vào tâm điểm của những lời bình luận độc hại và sự xâm phạm đời tư.
Theo ông, phụ huynh cần cẩn trọng khi chia sẻ hình ảnh, thông tin cá nhân của con lên mạng xã hội, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ năng sử dụng Internet an toàn cho trẻ.
Để “vá” lại những khoảng trống nguy hiểm ấy, một hệ thống bảo vệ đa tầng đang từng bước được kích hoạt. Tại TPHCM, công nghệ đã được huy động nhằm rút ngắn thời gian tiếp nhận và xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em.
Ông Nguyễn Tăng Minh cho biết thành phố đã chính thức tích hợp tổng đài 1022 để tiếp nhận mọi phản ánh liên quan đến bạo hành trẻ em. Toàn bộ thông tin sau khi tiếp nhận sẽ được trung tâm phân tích, xử lý khẩn cấp và chuyển trực tiếp về địa phương, yêu cầu lực lượng công an can thiệp ngay tại hiện trường.
Song về lâu dài, các chuyên gia cho rằng giải pháp quan trọng nhất vẫn là trang bị kiến thức cho người lớn ngay từ sớm. Giáo dục tiền hôn nhân, kỹ năng làm cha mẹ, hiểu biết về tâm lý trẻ em và khả năng kiểm soát cảm xúc cần được xem là nền tảng để xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em phát triển toàn diện.
Tại chương trình, Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ cũng tổ chức lễ phát động chiến dịch "Vì an toàn trẻ em Việt Nam". Đây là hoạt động mở màn cho chiến dịch truyền thông cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, kêu gọi hành động và xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bạo hành, xâm hại và tổn thương cả trong đời sống thực lẫn trên môi trường mạng.
Chiến dịch được triển khai trong bối cảnh liên tiếp xảy ra nhiều vụ bạo lực liên quan đến trẻ em, gây hậu quả nghiêm trọng và tạo sự bức xúc trong dư luận.
Chỉ trong chưa đầy 5 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận ít nhất 30 vụ việc liên quan đến bạo lực trẻ em được báo chí phản ánh, gồm 12 vụ bạo lực gia đình và 18 vụ bạo lực học đường, bạo lực mạng.
Thông qua thông điệp: “Mỗi người lớn là một mắt xích bảo vệ trẻ em. Khi một mắt xích im lặng, trẻ có thể mất cơ hội được cứu”, chiến dịch khẳng định quan điểm “bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội”.
