Cá molly Amazon (Poecilia formosa) gồm toàn con cái. Suốt 100.000 năm qua, chúng vẫn giao phối với cá molly đực thuộc các loài khác để kích hoạt quá trình tự nhân bản, hay sinh sản đơn tính cái (gynogenesis), nhưng con non không mang ADN của những con đực đó.
Việc cá molly Amazon có thể tồn tại trong thời gian như vậy từ lâu đã là một bí ẩn với giới khoa học. Theo Edward Ricemeyer, nhà sinh học tính toán tại Đại học Ludwig Maximilian Munich, các mô hình về cách đột biến gene tích lũy trong sinh sản vô tính cho thấy, cá molly Amazon “đáng lẽ đã tuyệt chủng sau khoảng 10.000 năm”. Các chuyên gia thắc mắc, làm thế nào chúng không tích lũy đột biến có hại trong khi quá trình chọn lọc tự nhiên không loại bỏ những đột biến này liên tục.
Để tìm hiểu, Ricemeyer cùng đồng nghiệp kiểm tra gene của một số con cá molly Amazon và phát hiện chúng đã tự “dọn dẹp” gene suốt thời gian dài. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Nature.
Molly Amazon là loài cá nhỏ, vây tròn, không lớn hơn ngón tay cái. Được đặt tên theo tộc nữ chiến binh trong thần thoại Hy Lạp, loài cá này xuất hiện khi một con cá molly Đại Tây Dương (Poecilia mexicana) cái ghép đôi với cá molly vây buồm (Poecilia latipinna) đực. Quá trình giao phối giữa những cá thể khác loài thường tạo ra con non vô sinh, nhưng trường hợp này lại tạo ra loài mới có khả năng sinh ra những bản sao giống bản gốc.
Phân tích gene chỉ ra, các đột biến có hại xuất hiện ở cá molly Amazon với tần suất tương đương những họ hàng sinh sản hữu tính. Tuy nhiên, loài vật này dường như tận dụng một quá trình di truyền ít được biết đến nhằm đảm bảo các đột biến đó được loại bỏ hoặc sửa chữa.
Quá trình này gọi là chuyển đổi gene, hoạt động bằng cách thay thế một đoạn ADN nhiễm sắc thể bằng đoạn tương ứng sao chép từ một trình tự giống như vậy trên nhiễm sắc thể khác. Động vật có vú, bao gồm con người, cũng có khả năng này, chủ yếu để sửa chữa tổn thương ADN.
Nhưng với cá molly Amazon, chuyển đổi gene dường như đóng vai trò tương tự tái tổ hợp chéo – quá trình trộn lẫn gene từ bố và mẹ ở loài sinh sản hữu tính. Giống như tái tổ hợp chéo, chuyển đổi gene tạo ra sự đa dạng di truyền ở cá molly Amazon để chọn lọc tự nhiên tác động, từ đó loại bỏ và sửa chữa những đột biến không mong muốn.
Giới khoa học từng nghi ngờ các loài sinh sản vô tính có giải pháp này, nhưng theo Ricemeyer, đây là lần đầu tiên điều đó thực sự được chứng minh. Hiện chưa rõ có phải mọi loài sinh sản vô tính đều sử dụng quá trình di truyền tương tự hay không, nhưng ông hy vọng nghiên cứu trong tương lai sẽ giúp giải đáp.
Ricemeyer cho biết, việc hiểu rõ những quá trình di truyền này có thể mang lại nhiều ứng dụng, từ biến đổi gene cây trồng đến điều trị bệnh. Ông lưu ý, ung thư là căn bệnh trong đó một dòng tế bào nhân bản tích lũy các đột biến khiến nó phát triển vượt trội và lấn át những dòng tế bào không đột biến. Do đó, khả năng nhân bản của cá molly Amazon có thể giúp chống lại một mối đe dọa sức khỏe lớn với con người.
Smartphone là một khoản đầu tư đáng kể và việc bảo vệ thiết bị này là điều cần thiết. Có nhiều cách để bảo vệ smartphone, từ việc sử dụng ốp lưng bền chắc đến việc mua bảo hiểm như AppleCare+. Tuy nhiên, bên cạnh những biện pháp rõ ràng, người dùng cũng cần chú ý đến những thói quen sử dụng.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc bảo vệ smartphone là lựa chọn không gian và địa điểm cất giữ phù hợp. Việc cất giữ và sạc smartphone không chỉ ảnh hưởng đến chức năng và tuổi thọ của thiết bị mà còn có thể tác động đến sức khỏe của người dùng.
Nhiệt độ cao là một trong những lý do khiến smartphone nhanh xuống cấp. Các nguồn nhiệt như lò nướng, lò vi sóng hay thậm chí là tivi đều có thể gây hại nếu người dùng đặt smartphone trên bề mặt gần với chúng.
Bên cạnh đó, khi sạc smartphone qua đêm, không nên để thiết bị bị che phủ bởi chăn hoặc gối, vì điều này không chỉ gây hư hại mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Tốt nhất là sạc smartphone trên bề mặt cứng, thoáng khí.
Nội thất ô tô có thể nóng lên nhanh chóng, đặc biệt vào những ngày hè nắng nóng. Ngay cả khi xe đỗ trong bóng râm, nhiệt độ bên trong vẫn có thể đủ cao để gây hại cho điện thoại. Nghiên cứu cho thấy ô tô hoạt động như nhà kính trong thời tiết ấm, giữ nhiệt và làm tăng nhiệt độ bên trong. Do đó, việc để điện thoại trong xe không chỉ làm tăng nguy cơ hư hại mà còn có thể dẫn đến nguy cơ bị trộm cắp.
Các chuyên gia du lịch cảnh báo việc để smartphone khuất tầm nhìn trong khay có thể làm tăng nguy cơ bị đánh cắp. Thay vào đó, hãy cất giữ smartphone và các vật dụng giá trị khác trong ngăn có khóa kéo của túi xách hoặc quần áo nếu có thể khi đưa qua máy quét. Và quan trọng, đừng quên kiểm tra lại để đảm bảo rằng mình không để quên smartphone khi thu dọn đồ đạc.
Cất giữ smartphone trong túi quần có thể làm máy nóng và gây hư hỏng cho thiết bị. Hơn nữa, việc tiếp xúc với sóng tần số vô tuyến có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân. Mặc dù nghiên cứu về tác động của bức xạ điện từ vẫn còn hạn chế, nhưng có lý do để tin rằng nó có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Việc thay đổi thói quen cất giữ và sử dụng smartphone có thể là một thách thức, nhưng rất đáng giá. Bằng cách thực hiện những biện pháp đơn giản này, người dùng không chỉ bảo vệ smartphone mà còn bảo vệ sức khỏe của chính mình.
19h ngày 6/4 (6h ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II tới gần Mặt Trăng nhất khi chỉ cách 6.545 km. Tại thời điểm này, tàu di chuyển với tốc độ khoảng 97.950 km/h so với Trái Đất, nhưng chỉ 5.052 km/h so với Mặt Trăng.
Hai phút sau, tàu tiếp tục bay xa Trái Đất nhất, cách 406.771 km, lập kỷ lục mới cho chuyến bay vũ trụ có người lái. Cột mốc đưa phi hành đoàn đến vị trí cách hành tinh xanh xa hơn 6.616 km so với nhiệm vụ Apollo 13 năm 1970.
Ở khoảng cách này, Mặt Trăng xuất hiện trước mắt phi hành đoàn Artemis II với kích thước tương đương quả bóng rổ đặt cách một cánh tay. Họ cũng là những người đầu tiên nhìn thấy một số khu vực ở phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất) bằng mắt thường.
Trước đó, 13h56 ngày 6/4 (0h56 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Artemis II cũng phá kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, với 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970. "Khi vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất, chúng tôi muốn tôn vinh kỳ tích và nỗ lực phi thường của người tiền nhiệm trong lĩnh vực thám hiểm không gian", Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), thành viên phi hành đoàn Artemis II, chia sẻ.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hành trình tiến xa hơn nữa vào không gian trước khi được Mẹ Trái Đất kéo trở lại với tất cả những gì thân yêu. Nhưng điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn khoảnh khắc này để thách thức thế hệ hiện tại và thế hệ tiếp theo, đảm bảo kỷ lục mới sẽ không tồn tại lâu", ông nói thêm.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ trên tàu cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Bà Nicky Jackson Colaco - Phó chủ tịch kiêm Giám đốc chính sách công toàn cầu của Roblox - cho biết công ty sẽ triển khai hệ thống tài khoản phân cấp theo độ tuổi dành riêng cho người dùng Indonesia.
Cụ thể trẻ từ 5-12 tuổi sẽ sử dụng tài khoản "Roblox Kids", không được phép dùng tính năng trò chuyện trực tuyến. Nhóm 13-15 tuổi sử dụng tài khoản "Roblox Select", chỉ được giao tiếp với phụ huynh, người thân hoặc bạn bè đã được phê duyệt.
Roblox dự kiến chuyển đổi khoảng 23 triệu tài khoản thuộc người dùng dưới 16 tuổi sang hệ thống xác minh mới. Người dùng sẽ phải quay video selfie để hệ thống ước tính độ tuổi thông qua công nghệ nhận diện khuôn mặt. Đại diện nền tảng cho biết dữ liệu hình ảnh sẽ bị xóa ngay sau khi xác minh, không lưu trữ lâu dài.
Bộ trưởng Truyền thông và Các vấn đề kỹ thuật số Indonesia, bà Meutya Hafid, cho biết Roblox hiện có khoảng 45 triệu người dùng tại nước này, trong đó hơn một nửa là trẻ em.
Chính phủ Indonesia xếp Roblox vào nhóm nền tảng "rủi ro cao" do lo ngại nguy cơ gây nghiện, tiếp xúc nội dung không phù hợp và các hình thức tương tác trực tuyến thiếu an toàn.
Ngoài việc phân loại tài khoản theo độ tuổi, Roblox cũng sẽ kiểm soát nội dung trò chơi và áp dụng giới hạn thời gian sử dụng. Phụ huynh có thể thiết lập khung giờ hoặc thời lượng chơi để hạn chế nguy cơ trẻ em lệ thuộc vào nền tảng.
Indonesia bắt đầu áp dụng quy định mới từ cuối tháng 3, cấm trẻ dưới 16 tuổi truy cập các nền tảng số có nguy cơ gây nghiện, lừa đảo, bạo lực mạng hoặc nội dung khiêu dâm. Đây được xem là một trong những chính sách quản lý trẻ em trên môi trường số nghiêm ngặt nhất khu vực.
Đến nay, 7 trong số 8 nền tảng bị xếp vào nhóm "rủi ro cao" như YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X và Bigo Live đã cam kết hạn chế quyền truy cập của trẻ em. Trước đó TikTok cho biết đã vô hiệu hóa khoảng 1,7 triệu tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi tại Indonesia để tuân thủ quy định.
Giới quan sát nhận định động thái của Indonesia phản ánh xu hướng gia tăng siết quản lý trẻ em ở môi trường số trên toàn cầu, khi nhiều quốc gia như Úc, Pháp, Vương quốc Anh hay Tây Ban Nha cũng đang xem xét hoặc triển khai các biện pháp tương tự.
