Không phải lúc nào các món lành mạnh như trái cây, rau củ hay chất béo có lợi đều sẽ giúp kiểm soát cân nặng. Trên thực tế, mọi loại thực phẩm đều chứa calo. Khi tổng calo nạp vào cao hơn nhu cầu, cơ thể vẫn sẽ tích trữ phần dư dưới dạng mỡ thừa, theo chuyên trang sức khỏe Healthy (Mỹ).
Các món như trái bơ, quả hạch hay sinh tố trái cây đều rất giàu dinh dưỡng nhưng đồng thời cũng chứa nhiều calo. Nếu ăn với lượng lớn mà không để ý, chúng ta rất dễ vượt quá nhu cầu cơ thể.
Một vấn đề phổ biến là nhiều người không còn cảm nhận đúng về lượng ăn phù hợp. Khẩu phần trong cuộc sống hiện đại thường lớn hơn trước, khiến nhiều người quen với việc ăn nhiều mà không nhận ra.
Ví dụ, một tô bún hoặc gỏi cuốn tưởng chừng nhẹ nhàng, nhiều rau nhưng nếu chan nhiều nước mắm pha đường hoặc thêm nhiều sốt béo, chẳng hạn như sốt mayonnaise, thì tổng năng lượng sẽ tăng đáng kể.
Tương tự, một ly sinh tố bơ hoặc sinh tố xoài ngoài trái cây còn có thêm sữa đặc và đường. Do đó, lượng calo có thể tương đương một bữa ăn nhẹ chứ không chỉ là một phần trái cây đơn thuần.
Khi ăn kiêng nghiêm ngặt, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách giảm tiêu hao calo. Đây là cơ chế thích nghi chuyển hóa, là cách cơ thể tự bảo vệ để tránh bị thiếu năng lượng.
Điều này khiến một số người sau khi giảm cân bằng cách ăn kiêng sẽ dễ tăng cân trở lại. Nguyên nhân là vì cơ thể đã thay đổi khiến tốc độ trao đổi chất chậm lại, hoóc môn gây đói tăng lên và giảm khối lượng cơ. Khi đó, dù ăn không nhiều, cơ thể vẫn dễ tích mỡ thừa hơn.
Ăn uống chỉ là một phần của hành trình giảm cân. Nếu không tập luyện, phần calo dư thừa vẫn sẽ được tích lũy thành mỡ. Ngược lại, có người tập luyện nhưng chưa đúng cách, chẳng hạn chỉ tập cardio mức độ nhẹ mà không tập các bài sức mạnh để tăng cơ bắp.
Trong khi đó, cơ bắp giúp tăng đốt calo ngay cả khi cơ thể nghỉ ngơi. Khi khối cơ giảm, do tuổi tác hoặc ít vận động, cơ thể sẽ đốt ít calo hơn, khiến việc kiểm soát cân nặng trở nên khó khăn, theo Healthy.
Dầu ô liu, đặc biệt là loại nguyên chất, chứa hàm lượng cao a xít oleic. Đây là loại chất béo không bão hòa đơn có lợi cho tim mạch. Trong bữa ăn hằng ngày, nếu thay mỡ động vật bằng chất béo không bão hòa, chẳng hạn dầu ô liu, có thể giúp cải thiện cholesterol máu và giảm nguy cơ bệnh tim mạch, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Điểm khác biệt lớn của dầu ô liu nguyên chất là chứa nhiều chất chống ô xy hóa polyphenol, có khả năng giảm căng thẳng ô xy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Đây là lợi thế mà nhiều loại dầu tinh luyện, trong đó có dầu đậu nành, thường có ít hơn. Nguyên nhân là do quá trình xử lý công nghiệp làm giảm một phần hợp chất tự nhiên.
Dầu đậu nành thường bị đánh giá không có lợi cho sức khỏe bằng dầu ô liu vì chứa nhiều omega-6. Nạp quá nhiều omega-6 có thể kích thích phản ứng viêm trong cơ thể. Tuy nhiên, hiện tượng này sẽ không xuất hiện nếu nạp omega-6 ở mức vừa phải. Thậm chí, nếu dùng đúng cách còn có lợi cho sức khỏe.
Cụ thể, dầu đậu nành chứa nhiều omega-6 và một lượng nhỏ a xít alpha-linolenic (ALA), một dạng omega-3. Những chất béo này sẽ góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch.
Một yếu tố quan trọng cần xét đến khi so sánh dầu ô liu và dầu đậu nành là nhiệt độ chế biến. Dầu ô liu có điểm bốc khói là 190 - 210 độ C, phù hợp khi nấu ở nhiệt độ vừa, chẳng hạn như áp chảo, xào nhẹ hoặc nướng.
Trong khi đó, dầu đậu nành có điểm bốc khói là 230 – 235°C, phù hợp khi chế biến nhiệt độ cao, chẳng hạn chiên. Dù dùng loại nào, các chuyên gia đều khuyến cáo không nên tái sử dụng dầu chiên quá nhiều lần.
Ngoài yếu tố sức khỏe, hương vị và giá thành cũng rất quan trọng trong đời sống hằng ngày. Dầu ô liu có mùi vị khá đặc trưng, đôi khi hơi nồng hoặc có vị đắng nhẹ. Loại dầu này thường phù hợp với các món rau trộn, món Âu, rau củ nướng hoặc cá áp chảo.
Ngược lại, dầu đậu nành có hương vị trung tính hơn nên dễ kết hợp với nhiều món ăn quen thuộc của người Việt như món xào, chiên hoặc nấu số lượng lớn. Nếu chế biến thức ăn số lượng lớn thì dầu đậu nành sẽ phù hợp hơn vì chi phí thấp hơn, theo Eating Well.
Từ boong tàu MV Hondius, blogger du lịch Kasem Hato có thể nhìn thấy rõ đường bờ biển của quốc gia Tây Phi Cape Verde. Đất liền chỉ cách anh một khoảng ngắn. Tuy nhiên, thay vì háo hức chuẩn bị hành lý rời tàu như lịch trình dự kiến vào đầu tháng 5, Hato cùng hơn một trăm hành khách khác đang phải tự nhốt mình trong cabin. Họ mang khẩu trang, nhận các bữa ăn qua cửa phòng, nỗ lực thực hiện mọi biện pháp phòng ngự trước một đợt bùng phát virus vừa cướp đi sinh mạng của ba người bạn đồng hành, CNN đưa.
Chuyến thám hiểm bắt đầu từ Nam Mỹ vào cuối tháng 3 với hy vọng chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của vùng cực giờ đây biến thành một cuộc khủng hoảng y tế giữa Đại Tây Dương. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 6/5 xác nhận có 8 người nhiễm Hantavirus chủng Andes trên con tàu chở 147 hành khách và thủy thủ đoàn này.
Trong số các ca bệnh, ba hành khách đã tử vong. Ba người khác được sơ tán khẩn cấp sang Hà Lan để điều trị. Một bệnh nhân cùng vợ hiện phải cách ly tại Thụy Sĩ. Sự việc trên MV Hondius một lần nữa cảnh báo về mối đe dọa của mầm bệnh từ động vật. Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cơ quan này ghi nhận 890 người mắc Hantavirus từ năm 1993 đến 2023. Bộ Y tế Việt Nam cũng phát thông báo khẩn về nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao này.
Hantavirus lưu hành tự nhiên ở các loài gặm nhấm. Quá trình lây nhiễm sang con người thường bắt nguồn từ việc hít phải các hạt mầm bệnh lơ lửng trong không khí có chứa chất thải của chuột. Tùy thuộc vào chủng virus và vị trí địa lý, virus sẽ tấn công các cơ quan khác nhau trong cơ thể.
Ở châu Mỹ, bệnh nhân thường mắc Hội chứng tim phổi do Hantavirus với diễn tiến suy hô hấp nhanh chóng. Tại khu vực Á Âu, mầm bệnh chủ yếu gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Hiện nền y học toàn cầu vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Việc cải thiện tỷ lệ sống sót hoàn toàn phụ thuộc vào công tác hỗ trợ y tế sớm. Đội ngũ y bác sĩ phải theo dõi lâm sàng chặt chẽ cũng như xử lý kịp thời các biến chứng hô hấp hoặc tim mạch.
Đối mặt với diễn biến khó lường, những người kẹt lại trên tàu đang cố gắng duy trì sự điềm tĩnh và phối hợp chặt chẽ cùng ban quản lý. Việc tiếp xúc trực tiếp bị hạn chế tối đa. Các khu vực chung đóng cửa hoàn toàn. Thủy thủ đoàn dành toàn bộ thời gian khử trùng không gian sống, đồng thời cung cấp vật tư y tế và thức ăn đến từng phòng.
Theo thông tin từ WHO, sự lây truyền từ người sang người của căn bệnh này là rất hiếm. Bà Maria Van Kerkhove, quyền Giám đốc quản lý dịch bệnh của WHO, nhận định rủi ro lây nhiễm chéo trên tàu có khả năng chỉ xảy ra giữa những người tiếp xúc cực kỳ thân mật. Thực tế cho thấy các trường hợp mắc bệnh mới nhất đều có liên hệ mật thiết với những nạn nhân ban đầu, điển hình là các cặp vợ chồng hoặc nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc người bệnh. Nhằm tìm kiếm lối thoát cho cuộc khủng hoảng, các nhà chức trách Tây Ban Nha đã đồng ý tiếp nhận con tàu tại quần đảo Canary trong vài ngày tới.
Dù mang nỗi đau mất đi những người bạn đồng hành, phần lớn hành khách vẫn nỗ lực giữ tinh thần lạc quan. Trong những đoạn video chia sẻ từ boong tàu khi ra ngoài hít thở không khí một mình, các vị khách như Jake Rosmarin hay Kasem Hato luôn hướng ống kính về phía đất liền.
Đứng trước đại dương mênh mông và hướng mắt về bờ biển Cape Verde phía xa, Hato tiếp tục đếm ngược thời gian chờ đợi khoảnh khắc được thực sự bước chân xuống mặt đất an toàn.
Việc ăn cơm nguội mang lại những tác động tích cực cho sức khỏe nhờ sự hiện diện của tinh bột kháng, theo bài đăng trên Guangming Daily được thẩm định chuyên môn bởi bác sĩ Vương Lỗi, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện số 1 thuộc Đại học Y Chiết Giang. So với cơm nóng, cơm đã để nguội hỗ trợ tốt hơn trong việc giảm cân, cải thiện quá trình chuyển hóa đường, lipid, kiểm soát đường huyết sau ăn, đồng thời hỗ trợ điều trị gan nhiễm mỡ và bảo vệ sức khỏe đường ruột.
Điều này là vì khi cơm nguội đi, một phần tinh bột đã chín sẽ chuyển hóa ngược lại thành trạng thái tinh bột thô, gọi là quá trình "thoái hóa tinh bột" để tạo ra tinh bột kháng. Loại tinh bột này tiêu hóa cực chậm và gần như không bị hấp thụ khi đi qua dạ dày hay ruột non mà hoạt động tương tự một loại chất xơ tự nhiên. Khi xuống đến đại tràng, chúng trở thành nguồn dinh dưỡng quý giá cho các vi sinh vật có lợi tại đây. Do đó, việc thường xuyên bổ sung các thực phẩm giàu tinh bột kháng sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn cho sức khỏe.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả khi được hâm nóng lại, lượng tinh bột kháng trong cơm nguội vẫn cao hơn so với cơm vừa nấu chín lần đầu nhờ cấu trúc bền vững. Tuy nhiên, nhóm người có hệ tiêu hóa kém, mắc bệnh dạ dày hoặc thể trạng quá gầy nên hạn chế áp dụng phương pháp này. Khi sử dụng cơm nguội, cần lưu ý bảo quản trong hộp kín ở ngăn mát tủ lạnh và không để quá lâu nhằm tránh nhiễm khuẩn Listeria hoặc Bacillus cereus.
Bên cạnh cơm nguội, nhiều loại thực phẩm chứa tinh bột khác như bánh bao, bánh mì, khoai tây, khoai lang, ngô và các loại đậu sau khi chế biến và để nguội cũng sản sinh tinh bột kháng. Ngoài ra, chuối chín và hạt nưa (konjac) là những lựa chọn thay thế hoàn hảo. Chuối chứa hàm lượng tinh bột kháng cao tự nhiên, trong khi hạt nưa giàu chất xơ hòa tan giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ tốt cho bệnh nhân tiểu đường hoặc người bị táo bón.
Bên cạnh việc chọn thực phẩm, thứ tự ăn uống cũng đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đường huyết. Quy trình lý tưởng cho hầu hết mọi người, đặc biệt là người thừa cân hoặc mắc bệnh tiểu đường, nên bắt đầu bằng một bát canh trong hoặc nước ấm, sau đó đến các món rau xanh, tiếp theo là thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, đậu phụ và cuối cùng mới đến tinh bột. Việc kết hợp ngũ cốc nguyên hạt khi nấu cơm cũng mang lại hiệu quả vượt trội. Cơm nấu cùng kê giúp ổn định đường huyết và cân bằng dinh dưỡng; cơm gạo lứt giúp ngăn ngừa táo bón và ung thư đại trực tràng, trong khi cơm yến mạch chứa beta-glucan hỗ trợ giảm cholesterol xấu và làm chậm sự gia tăng đường huyết sau bữa ăn.
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người dân nên linh hoạt phối hợp giữa việc bổ sung tinh bột kháng, thay đổi thứ tự món ăn trong bữa chính và ưu tiên các loại ngũ cốc thô thay vì chỉ sử dụng gạo trắng tinh chế. Đây là lộ trình dinh dưỡng khoa học không chỉ giúp ổn định chỉ số đường huyết mà còn cải thiện toàn diện sức khỏe hệ chuyển hóa.
