Theo Hãng tin AFP, Phó chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei ngày 23-4 cho biết khoản tiền đầu tiên từ việc áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đã được chuyển vào tài khoản của Ngân hàng Trung ương, nhưng không nêu rõ số tiền cũng như cơ chế thu phí cụ thể.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – đã trở thành điểm nóng kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28-2.
Iran hiện chỉ cho phép một lượng hạn chế tàu thuyền đi qua, làm gián đoạn dòng chảy cung ứng năng lượng và hàng hóa thiết yếu – vốn chiếm khoảng 20% thương mại dầu khí toàn cầu trước xung đột.
Trước đó, Quốc hội Iran đã thảo luận việc áp phí đối với tàu qua lại eo biển, đồng thời cảnh báo hoạt động hàng hải sẽ “không trở lại trạng thái trước chiến sự”.
Đến ngày 30-3, Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran được cho là đã thông qua kế hoạch này, nhưng chưa rõ đề xuất đã được toàn thể nghị viện phê chuẩn hay chưa.
Trong khi đó ở phía Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép yêu cầu Iran mở lại eo biển, đồng thời tuyên bố đang duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Tehran nhằm gia tăng áp lực.
Dù vậy, Tehran tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế lưu thông qua Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn tồn tại, đồng thời bác bỏ yêu cầu của ông Trump về việc mở lại tuyến hàng hải và từ bỏ uranium đã làm giàu.
Dù các cuộc không kích trong khu vực phần lớn đã dừng lại sau thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, căng thẳng quanh eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi không bị “vi phạm thông qua phong tỏa trên biển”.
“Việc mở lại eo biển Hormuz là không thể trong bối cảnh lệnh ngừng bắn bị vi phạm trắng trợn”, quan chức Iran khẳng định.
Trước tình hình trên, các quốc gia như Anh, Pháp cùng đại diện quân sự từ hơn 30 nước đã họp bàn phương án bảo vệ tự do hàng hải tại khu vực. Paris và London cho biết sẵn sàng dẫn đầu một sứ mệnh đa quốc gia “ngay khi điều kiện cho phép”.
Những gián đoạn kéo dài đã bắt đầu lan sang kinh tế toàn cầu. Nhiều hãng hàng không tiếp tục hủy chuyến bay do chi phí nhiên liệu tăng, giá dầu mở cửa ở mức cao hơn, và chỉ số PMI của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tại khu vực đồng euro suy giảm lần đầu sau 16 tháng.
Cho đến hiện tại, triển vọng đàm phán chấm dứt xung đột giữa các bên vẫn còn bấp bênh, dù Mỹ vừa gia hạn thỏa thuận ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại tiếp theo do Pakistan làm trung gian.
Theo Hãng tin AFP, chiến sự tại Iran gây gián đoạn nguồn cung năng lượng đã khiến nhiều nơi ở Ấn Độ rơi vào cảnh khan hiếm khí đốt nấu ăn (LPG), người dân phải xếp hàng dài chờ mua bình gas.
Trong bối cảnh đó, khí sinh học từ phân bò đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Tại làng Nekpur, bang Uttar Pradesh, cô Gauri Devi (25 tuổi) vẫn nấu ăn bình thường nhờ sử dụng khí metan tạo ra từ phân bò.
Hệ thống bể phân hủy đơn giản giúp gia đình cô có nguồn gas ổn định, chỉ cần dùng LPG trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi có đông người. "Nó nấu được mọi thứ, từ rau, trà đến đậu lăng", cô nói.
Mỗi năm, Ấn Độ tiêu thụ hơn 30 triệu tấn LPG và phải nhập khẩu hơn một nửa. Dù chính phủ khẳng định không thiếu nguồn cung, nhưng tình trạng giao hàng chậm, tích trữ và đầu cơ đã khiến nhiều nơi xảy ra cảnh khan hiếm cục bộ.
Trong khi đó từ những năm 1980, Ấn Độ đã thúc đẩy phát triển khí sinh học như một nguồn năng lượng giá rẻ cho nông thôn. Hơn 5 triệu hệ thống bể phân hủy đã được trợ cấp, giúp chuyển chất thải nông nghiệp thành khí đốt và phân bón hữu cơ giàu nitơ.
Không chỉ cung cấp nhiên liệu, sản phẩm phụ từ hệ thống phân hủy này còn mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân. "Phần bùn sau xử lý giống như 'vàng đen' vì rất tốt cho cây trồng", một lãnh đạo nông dân địa phương cho biết trong bối cảnh nguồn phân bón hóa học toàn cầu cũng bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột.
Với hơn 45% trong số 1,4 tỉ dân Ấn Độ sống dựa vào nông nghiệp, và nước này sở hữu một trong những đàn gia súc lớn nhất thế giới, phân bò được xem là một giải pháp và lợi ích lớn đối với người dân.
Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới và là nước phát thải nhiên liệu hóa thạch lớn thứ ba - cũng đang đẩy mạnh sản xuất khí sinh học để hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2070. Chính phủ đặt mục tiêu khí sinh học chiếm 1% nhiên liệu khí lỏng hiện nay và tăng lên 5% vào năm 2028, với hàng loạt dự án nhà máy lớn đang được triển khai.
Bên cạnh đó, các hệ thống quy mô nhỏ tại hộ gia đình cũng được khuyến khích, với chi phí khoảng 25.000 - 30.000 rupee (khoảng 265 - 318 USD) và thường được trợ giá. Đặc biệt trong bối cảnh văn hóa Ấn Độ coi bò là linh vật, việc tận dụng phân bò làm nhiên liệu càng dễ được chấp nhận.
Tuy nhiên khí sinh học vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn LPG. Theo Hiệp hội Khí sinh học Ấn Độ, các hệ thống này đòi hỏi lắp đặt, vận hành và bảo trì thường xuyên, giống như "nhà máy mini", nên khó phổ biến nếu không có mô hình hợp tác hoặc hỗ trợ cộng đồng.
Ngoài ra ngay cả khi được chính phủ hỗ trợ, việc phổ biến vẫn gặp rào cản như chi phí và không gian lắp đặt, đặc biệt với nhiều lao động nghèo.
"Chúng tôi làm thuê trên ruộng người khác cả ngày, không có đất để lắp đặt (bể phân hủy)", một người dân xếp hàng mua gas cho biết. Trong khi đó, nhiều người phải chờ đợi nhiều ngày dưới nắng nóng vẫn chưa mua được bình LPG.
Dù vậy tuy còn hạn chế, khí sinh học từ phân bò đang cho thấy vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực năng lượng và hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu hộ dân Ấn Độ giữa lúc khủng hoảng nguồn cung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
"Tôi đã lệnh cho hải quân Mỹ bắn hạ và hủy diệt mọi tàu thuyền Iran đang rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, dù chúng nhỏ đến thế nào. Không được phép do dự", Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm nay, thêm rằng toàn bộ 159 tàu hải quân của Iran "đã nằm dưới đáy biển".
Tổng thống Trump cũng khẳng định tàu quét mìn của Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. "Tôi ra lệnh duy trì hoạt động đó, nhưng cần tăng cường gấp ba lần!", ông cho hay.
Trong một bài đăng khác trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố Mỹ "đã kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz. "Không tàu nào có thể ra vào nếu không được hải quân Mỹ chấp thuận. Eo biển sẽ bị 'khóa chặt' cho đến khi Iran có thể thực hiện một thỏa thuận", Tổng thống Mỹ viết.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Ông Trump tháng trước từng tuyên bố rằng quân đội Mỹ sẽ tấn công tất cả tàu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz. Vấn đề này đã trở thành tâm điểm chú ý khi Tổng thống Mỹ tìm cách thiết lập lại lưu thông hàng hải qua khu vực, giữa lúc áp lực đối với kinh tế toàn cầu ngày càng gia tăng vì tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz.
Theo các nguồn tin tình báo Mỹ, Iran bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz từ đầu tháng 3. Tổng thống Trump khi đó cảnh báo nếu Iran không gỡ bỏ thủy lôi, họ sẽ phải đối mặt những hậu quả "ở mức độ chưa từng thấy".
Quân đội Iran cuối tháng 3 tuyên bố "không cần" rải thủy lôi ở vùng Vịnh để khẳng định sức mạnh, nhưng sẽ sử dụng "mọi phương tiện có thể để đảm bảo an ninh khi cần thiết".
Bên cạnh những rủi ro đối với tàu thương mại hoạt động trong khu vực, thủy lôi tại eo biển Hormuz có thể làm trì hoãn nỗ lực mở lại tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo CNN, giới chức Bộ Quốc phòng Mỹ tuần qua báo cáo với các nghị sĩ quốc hội rằng phải mất tới 6 tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi tại eo biển Hormuz sau khi xung đột với Iran kết thúc. Tuy nhiên, người phát ngôn Lầu Năm Góc ngày 22/4 cho rằng eo biển Hormuz phải đóng cửa trong 6 tháng là điều "không thể chấp nhận được".
Đô đốc Bradley Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm, đơn vị đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, tuần trước cho biết họ "hoàn toàn đủ khả năng" rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, thêm rằng Washington đã và đang thực hiện các chiến dịch dọn dẹp.
Victor Hawkins, 20 tuổi, cựu học sinh trường trung học Pauls Valley, xâm nhập khuôn viên trường vào khoảng 14h ngày 7/4 khi các lớp học đang diễn ra, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động.
Các nhà điều tra cho biết sau khi vào sảnh, Hawkins yêu cầu mọi người nằm xuống và chĩa súng định bắn một học sinh. Ý đồ của anh ta bất thành do khẩu súng bị kẹt. Sau khi khắc phục lỗi này, Hawkins nổ súng vào một học sinh khác và bắn trượt. Hai học sinh van xin tha mạng và tay súng cho phép họ rời đi, những em khác cũng chạy theo.
Lúc này, ông Moore từ văn phòng cạnh bên lao ra xô ngã Hawkins lên hàng ghế cạnh cửa sổ, nằm đè lên và ghì chặt tay phải của anh ta lên thành ghế, buộc nghi phạm thả súng xuống sàn. Khoảng 10 giây sau đó, một nhân viên khác của trường bước ra từ văn phòng của ông Moore, lấy súng của Hawkins và mang vào giấu trong văn phòng. Sau khi bị khống chế, nghi phạm bị bắt tại hiện trường.
Giới chức bang Oklahoma ngày 14/4 công bố video từ camera giám sát tại trường Pauls Valley cho thấy hành động dũng cảm của hiệu trưởng. Cảnh sát cho biết trong lúc giằng co nghi phạm đã nổ nhiều phát súng khiến ông Moore bị thương ở chân. Hiệu trưởng đã trong tình trạng ổn định và không có học sinh nào bị thương.
"Hành động của nhân viên và vị hiệu trưởng, can thiệp ngay khi nhìn thấy nghi phạm mang súng, đã cứu nhiều mạng sống", người phát ngôn Hunter McKee của Cục Điều tra bang Oklahoma nói.
Thống đốc Kevin Stitt cũng ca ngợi ông Moore "đã hành động dũng cảm để bảo vệ tính mạng học sinh", đồng thời cảm ơn lực lượng hành pháp và nhà trường vì phản ứng kịp thời.
Cáo trạng cho biết Hawkins đã trộm hai khẩu súng từ bố và có ý định thực hiện một cuộc tấn công giống vụ án Columbine, khi hai học sinh lớp 12 xả súng khiến 14 nạn nhân thiệt mạng trước khi tự sát. Các điều tra viên cho rằng Hawkins có ý định nhắm tới ông Moore trong kế hoạch ban đầu.
Hawkins bị cáo buộc các tội danh gồm chĩa súng đe dọa người khác, nổ súng với ý định giết người và mang vũ khí tới nơi công cộng. Hawkins dự kiến ra tòa vào ngày 8/5.
