“Trong chưa đầy 5 năm, người châu Âu lần thứ hai phải trả giá cho sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu”, Ủy ban châu Âu (EC) viết trong tuyên bố ngày 22/4.
Cơ quan này cho biết Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm 24 tỷ euro (28 tỷ USD), tương đương hơn 587 triệu USD mỗi ngày, để nhập khẩu năng lượng từ khi chiến sự nổ ra.
Để bảo vệ nền kinh tế khi giá năng lượng tăng vọt, EC đề xuất thành lập một cơ quan chung nhằm nhanh chóng xác định nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay và dầu diesel. Họ cũng sẽ điều phối việc chia sẻ nhiên liệu hoặc xả kho dự trữ khẩn cấp giữa các nước thành viên.
Các đề xuất trên cho thấy mức độ thiệt hại kinh tế mà xung đột Iran đang gây ra cho châu Âu. Khu vực này chỉ vừa mới thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng từ chiến sự Nga – Ukraine năm 2022.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và hiệp hội ngành hàng không ACI Europe từng cảnh báo châu Âu có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay trong vài tuần tới. EU hiện phải nhập khẩu khoảng 70% nguồn cung sản phẩm này.
Olivier Jankovec – Tổng giám đốc ACI Europe cho rằng các quốc gia EU cũng nên “khẩn cấp đình chỉ” các loại thuế hàng không nhằm giảm áp lực giá cả. Các biện pháp khác gồm hỗ trợ thu nhập, cấp phiếu trợ cấp năng lượng và giảm thuế điện. Nhóm ngành này cảnh báo việc giảm đi lại bằng đường hàng không sẽ “gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế châu Âu”, đặc biệt với các nước phụ thuộc vào du lịch.
Sự sụt giảm nguồn cung dầu và khí đốt do xung đột tại Iran tác động mạnh nhất tới châu Á, nhưng đang lan dần sang phương Tây. Theo EC, ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình giúp chấm dứt xung đột trong tuần này, kinh tế châu Âu vẫn chịu thiệt hại do sự gián đoạn nguồn cung năng lượng tiếp tục kéo dài.
“Các hộ gia đình và doanh nghiệp ngày càng gặp nhiều khó khăn, từ giá xăng và thực phẩm tăng đến số chuyến bay ít và đắt đỏ hơn”, báo cáo của EC nêu.
Tập đoàn Lufthansa (Đức) cho biết sẽ giảm 20.000 chuyến bay cho đến tháng 10 nhằm tiết kiệm nhiên liệu bay. “Giá nhiên liệu tăng gấp đôi từ khi xung đột Iran bùng phát”, họ cho biết.
Một số lĩnh vực chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng. Ví dụ, nhiều ngư dân châu Âu đã ngừng ra khơi do lợi nhuận bị ảnh hưởng nặng bởi chi phí năng lượng và vật liệu tăng, EC cho biết. Tuần trước, Ủy ban châu Âu đã kích hoạt “cơ chế khủng hoảng”, cho phép các nước thành viên hỗ trợ tài chính trực tiếp cho ngư dân và người bán hải sản.
Doanh nghiệp và hộ gia đình cũng có thể chịu tác động khi giá nhựa và chất tẩy rửa tăng mạnh. Tập đoàn hóa chất BASF (Đức) đã tăng giá nhiều sản phẩm, từ axit formic dùng trong thức ăn chăn nuôi đến sản phẩm chăm sóc gia đình. Một số tăng hơn 30%.
Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức cho biết xung đột Trung Đông đã giáng “đòn mạnh” vào kỳ vọng phục hồi kinh tế của Đức năm nay. Ngành hóa chất Đức và châu Âu sẽ tiếp tục thiếu đơn hàng và các nhà máy vẫn khó có lãi. “Nhiều khả năng có thêm các đợt đóng cửa sản xuất và cắt giảm việc làm”, hiệp hội này cảnh báo.
Neil Shearing – kinh tế trưởng tại Capital Economics cho rằng châu Âu có thể rơi vào suy thoái nếu xung đột Iran kéo dài hết nửa đầu năm và “gián đoạn nguồn cung năng lượng lan rộng hơn”. Trong báo cáo tuần trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng hạ dự báo tăng trưởng năm nay với 21 quốc gia sử dụng đồng euro về 1,1%, giảm từ 1,3% hồi tháng 1.
Thông tin được OAPEC xác nhận hôm 3/5. Ban thư ký OAPEC cho biết đã được thông báo về quyết định qua nội dung thư của Bộ trưởng Năng lượng UAE Mohammed Al Mazrouei gửi Bộ trưởng Dầu khí Libya Khalifa Rajab Abdul Sadiq, Chủ tịch phiên họp hiện tại của Hội đồng Bộ trưởng OAPEC.
"Ban thư ký OAPEC bày tỏ trân trọng vai trò UAE trong suốt thời gian là thành viên và những đóng góp hiệu quả của nước này trong việc hỗ trợ tiến trình hành động chung của các nước Arab lĩnh vực dầu khí và năng lượng", OAPEC nêu.
Việc rút khỏi OAPEC có hiệu lực từ 1/5.
OAPEC thành lập vào năm 1968 bởi Kuwait, Libya và Arab Saudi, nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các nước xuất khẩu dầu mỏ Arab. Sau khi UAE rời đi, tổ chức còn 10 thành viên, gồm Algeria, Ai Cập, Arab Saudi, Bahrain, Iraq, Kuwait, Libya, Qatar, Syria và Tunisia.
Liên minh này không trực tiếp điều tiết cung cầu dầu thô thế giới như OPEC và OPEC+. Họ chủ yếu hợp tác kỹ thuật, chia sẻ nguồn lực, chuyên môn, phối hợp triển khai các dự án chung và tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư trong lĩnh vực năng lượng trong các nước Arab.
Trước đó, hôm 28/4, UAE bất ngờ thông báo rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), từ ngày 1/5. Bộ Năng lượng nước này cho biết quyết định đưa ra sau quá trình rà soát toàn diện chính sách sản xuất cũng như năng lực hiện tại và tương lai của đất nước, giúp UAE linh hoạt hơn trong ứng phó với biến động thị trường.
Hôm 4/5, ông Sultan al-Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến UAE kiêm Giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí quốc doanh ADNOC khẳng định việc rút khỏi OPEC và OPEC+ "không nhằm chống lại bất kỳ ai".
"Việc rời OPEC phục vụ lợi ích quốc gia và các mục tiêu chiến lược dài hạn của chúng tôi, phù hợp với tham vọng công nghiệp, kinh tế và phát triển, giúp có thêm dư địa để đẩy nhanh đầu tư, mở rộng quy mô và tạo ra giá trị", ông nói.
Dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ sớm đạt đỉnh, UAE muốn khai thác tối đa trữ lượng càng nhanh càng tốt, trước khi thế giới chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Abu Dhabi đặt mục tiêu tăng sản xuất lên 5 triệu thùng mỗi ngày vào 2027.
Ngay sau khi không bị ràng buộc bởi hạn ngạch sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng mỗi ngày của OPEC, hôm 3/5, ADNOC tuyên bố cam kết chi 55 tỷ USD cho các dự án mới trong hai năm tới.
Trong tài liệu họp cổ đông thường niên cuối tháng này, Hội đồng quản trị Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) nhận định năm nay "có nhiều khó khăn, thách thức hơn thuận lợi". Do đó, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu tăng 2%, lên 315.000 tỷ đồng; còn lợi nhuận sau thuế dự kiến giảm 7%, xuống 3.380 tỷ đồng - mức thấp nhất bốn năm qua.
Theo ban lãnh đạo Petrolimex, sản lượng tiêu thụ năm nay và năm sau dự kiến tăng 8,5-10%. Xe điện bắt đầu tác động rõ hơn nhưng chưa chiếm lĩnh thị trường, do số lượng phương tiện động cơ đốt trong vẫn rất lớn. Kế hoạch hạn chế xe xăng vào nội đô từ năm sau sẽ ảnh hưởng đến sản lượng tại các thành phố lớn.
Sang giai đoạn 2028-2030, sản lượng bán xăng dầu truyền thống có thể đạt đỉnh hoặc bắt đầu đi ngang. Doanh nghiệp dự đoán khi đó tác động của xe điện, nhiên liệu xanh và chính sách hạn chế phương tiện rõ nét hơn.
Cụ thể, giá xe điện có thể giảm, hạ tầng sạc và các chính sách khuyến khích phát huy hiệu quả. Việc hạn chế phương tiện sử dụng xăng dầu ở các thành phố lớn cũng được thực thi đầy đủ hơn, gây áp lực lên sản lượng bán hàng tại những khu vực này.
Các dự án phát triển mạng lưới cao tốc, tăng trưởng kinh tế và nhu cầu vận tải hàng hóa được doanh nghiệp kỳ vọng bù đắp một phần sự sụt giảm sản lượng.
Trong báo cáo tài chính kiểm toán, ban lãnh đạo Petrolimex cho biết xung đột Trung Đông cũng gây ảnh hưởng bất lợi đến môi trường kinh doanh bình thường. Do phụ thuộc lớn vào nguồn dầu từ Trung Đông nên từ khi xung đột xảy ra, giá thế giới đã tăng mạnh, đặc biệt đối với dầu DO. Chi phí vận chuyển quốc tế cũng tăng theo giá nhiên liệu, cộng thêm mức phụ phí vận tải tăng bất thường.
5 năm tới, Petrolimex đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu bình quân không thấp hơn tăng trưởng sản lượng, dự kiến đạt 7% mỗi năm. Lợi nhuận kỳ vọng tăng 6-7% mỗi năm, còn cổ tức bình quân đạt 8-10%.
Petrolimex là nhà bán lẻ xăng dầu lớn nhất Việt Nam. Doanh nghiệp ước tính chiếm 50% thị phần tính theo sản lượng xuất bán và có mạng lưới 5.500 cửa hàng xăng dầu khắp cả nước. Năm ngoái, doanh thu tăng hơn 9% lên xấp xỉ 310.000 tỷ đồng, nhưng lãi trước thuế giảm khoảng 8% còn 3.643 tỷ đồng.
Trên sàn chứng khoán, cổ phiếu Petrolimex đang ở vùng giá 39.000 đồng, tăng khoảng 10% so với đầu năm.
Tại cuộc họp ngày 7/5, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh việc giao chỉ tiêu tăng trưởng cho địa phương, doanh nghiệp Nhà nước là nhiệm vụ quan trọng, cần các bộ ngành, địa phương và tập đoàn, tổng công ty Nhà nước cùng phối hợp.
Ông thống nhất quan điểm giao chỉ tiêu một lần, sớm nhất có thể. Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính rà soát danh mục chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030 và năm 2026, đồng thời thông báo danh mục chỉ tiêu cho địa phương chậm nhất ngày 10/5 để hoàn thiện.
Các bộ ngành cũng phải hướng dẫn, tính toán các chỉ tiêu còn thiếu trước ngày 15/5. Địa phương hoàn thiện, gửi Bộ Tài chính trước ngày 18/5 để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trước 25/5.
Với doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Tài chính rà soát danh mục chỉ tiêu, báo cáo Thủ tướng trước ngày 25/5. Các bộ, cơ quan và địa phương đại diện chủ sở hữu hoàn thành việc giao chỉ tiêu cho các tập đoàn, tổng công ty thuộc thẩm quyền trước 20/5.
Phó thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tạo thuận lợi nhất để địa phương, doanh nghiệp hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. "Mục tiêu cao thì hành động phải nhanh hơn nhiều lần", ông nói, yêu cầu các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp đẩy tiến độ thực hiện nhiệm vụ, tránh chậm trễ, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng đề ra.
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên mỗi năm, nhằm trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới vào năm 2030.
Theo Thứ trưởng Tài chính Trần Quốc Phương, nhà điều hành xác định hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội cả nước, gồm 59 chỉ tiêu chủ yếu của ngành, lĩnh vực và các chỉ tiêu phụ về tăng trưởng một số ngành cụ thể như công nghiệp chế biến, chế tạo, bán buôn bán lẻ, lưu trú ăn uống, vận tải kho bãi...
Theo ông Phương, Bộ Tài chính rà soát việc giao chỉ tiêu theo nguyên tắc coi đây là căn cứ để Chính phủ theo dõi, đánh giá địa phương. Kết quả thực hiện của địa phương là điều kiện quan trọng để hoàn thành mục tiêu chung của cả nước. Các chỉ tiêu tài chính, ngân sách và đầu tư công sẽ thực hiện theo kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm và dự toán hàng năm.
Bộ này dự kiến giao 34 chỉ tiêu cho địa phương trong giai đoạn 2026-2030 và năm 2026. Trước mắt, Bộ sẽ trình Chính phủ giao các chỉ tiêu đã rõ phương pháp xác định, gồm 27 chỉ tiêu cho giai đoạn 2026-2030 và 25 chỉ tiêu của năm 2026.
Một số chỉ tiêu có thể giao ngay gồm tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân, tăng trưởng khu vực nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng, dịch vụ, tăng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), tăng trưởng bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ, xuất nhập khẩu, tổng vốn đầu tư toàn xã hội, số doanh nghiệp hoạt động đến năm 2030...
Tại cuộc họp, các địa phương cơ bản thống nhất với định hướng giao chỉ tiêu của Chính phủ nhưng đề nghị việc xây dựng cần có cơ sở tính toán cụ thể, đi kèm hướng dẫn rõ ràng. Một số ý kiến đề xuất giao chỉ tiêu một lần và giao sớm để thuận lợi xây dựng kế hoạch phát triển. Có doanh nghiệp mong muốn giao chỉ tiêu theo hướng dài hạn để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện.
Một số địa phương cũng cho biết để đạt mục tiêu tăng trưởng cao sẽ cần nguồn vốn đầu tư lớn, trong khi khả năng cân đối ngân sách còn hạn chế, do đó đề nghị Trung ương quan tâm hỗ trợ thêm nguồn lực. Các địa phương và doanh nghiệp cam kết nỗ lực hoàn thành khi được giao chỉ tiêu.
