Cyprus, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU), ngày 22.4 thông báo rằng đại sứ của các nước thành viên đã đồng ý khởi động quy trình để chính thức thông qua gói vay cho Ukraine và cấm vận Nga, theo tờ The Guardian. Lễ ký quyết định chính thức dự kiến diễn ra vào chiều 23.4.
Gói vay trị giá đến 90 tỉ euro này thực tế đã được EU đồng ý vào tháng 12.2025 nhưng Thủ tướng Hungary Viktor Orban với sự ủng hộ của Slovakia đã bất ngờ “quay xe”, phủ quyết tại phiên họp vào tháng 3 do mâu thuẫn với Ukraine về đường ống dẫn dầu Druzhba.
Đường ống dẫn dầu từ Nga sang hai nước châu Âu này, có công suất 1,2 – 1,4 triệu thùng mỗi ngày, là nguồn cung quan trọng cho Hungary và Slovakia. Ukraine nói rằng đường ống bị hư hại nặng do chiến sự và đang được sửa chữa gấp rút.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nên đã phủ quyết gói vay của EU, nguồn tiền cực kỳ cần thiết cho chính quyền Kyiv. Gói vay dự kiến sẽ bù đắp cho 2/3 nhu cầu tài chính của Ukraine trong năm 2026 và 2027. Ukraine sẽ không phải trả lãi và chỉ trả tiền gốc khi nào Nga bồi thường thiệt hại do chiến sự gây ra. Hiện tại, ước tính 210 tỉ euro tài sản ngân hàng trung ương Nga đang bị đóng băng tại EU.
Công ty dầu mỏ MOL của Hungary chiều 22.4 cho biết đơn vị điều hành đường ống phía Ukraine đã thông báo rằng dầu thô từ đường ống Druzhba đang chảy từ Belarus sang và dự kiến đến Hungary và Slovakia “sớm nhất vào ngày mai”.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh việc EU cho Ukraine vay 90 tỉ euro, cho rằng việc hỗ trợ Kyiv và gây sức ép lên Moscow là điều cần thiết để chấm dứt chiến sự.
Nút thắt được tháo gỡ sau khi ông Orban bị đối thủ chính trị Peter Magyar vượt qua trong cuộc bầu cử hôm 12.4. Ông Magyar được cho là thận trọng hơn trong mối quan hệ với Nga, chỉ trích việc ông Orban duy trì quan hệ gần gũi quá mức, đặc biệt là về năng lượng, với Moscow.
Kèm theo gói vay, EU cũng nhất trí về gói cấm vận thứ 20 lên Nga, trong đó có những giới hạn về hàng hải và năng lượng, các biện pháp về tài chính, thương mại và công nghiệp.
Theo báo Washington Post, một báo cáo của Lầu Năm Góc cho biết có thể mất đến 6 tháng để dọn sạch hoàn toàn thủy lôi do quân đội Iran triển khai tại eo biển Hormuz, và chiến dịch này khó có thể được tiến hành cho đến khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran kết thúc.
Nhận định này đồng nghĩa với việc tác động kinh tế của xung đột có thể kéo dài đến cuối năm nay hoặc thậm chí lâu hơn.
Theo các nguồn tin, Iran có thể đã triển khai từ 20 quả thủy lôi trở lên tại và xung quanh eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu trước khi chiến sự nổ ra.
Đặc biệt, một số thủy lôi được thả từ xa bằng công nghệ GPS, gây khó khăn cho việc phát hiện, còn số khác được đặt bằng tàu nhỏ.
Các thông tin trên được quan chức cấp cao của Bộ Chiến tranh Mỹ đưa ra trong cuộc họp kín với Ủy ban Quân vụ Hạ viện, khiến cả hai Đảng Dân chủ và Cộng hòa đều bày tỏ thất vọng, đồng thời cho thấy giá xăng dầu có thể vẫn ở mức cao ngay cả sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.
Ngoài tác động kinh tế, kịch bản này còn có thể ảnh hưởng đáng kể đến chính trị nội bộ Mỹ, đặc biệt là đối với Đảng Cộng hòa, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần.
Quyết định phát động chiến sự của Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là không được lòng đa số người dân Mỹ theo các cuộc thăm dò gần đây, thậm chí làm chia rẽ chính nhóm cử tri từng hậu thuẫn ông.
Theo Washington Post, giá xăng tại Mỹ đã tăng mạnh kể từ khi chiến sự bùng phát, hiện ở mức trung bình 4,02 USD/gallon, so với mức 2,98 USD trước đó.
Trong khi đó, ông Trump đưa ra các nhận định không nhất quán về khả năng hạ nhiệt giá nhiên liệu, còn Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lại cho rằng phải đến cuối tháng 9 giá xăng mới có thể trở lại mốc 3 USD/gallon.
Kể từ khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2, hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz liên tục bị gián đoạn. Gần đây, Iran tuyên bố đóng cửa tuyến đường này và tấn công một số tàu chở dầu nhằm gây sức ép lên kinh tế toàn cầu và chính quyền Mỹ - trong bối cảnh cả Washington lẫn Tehran đều đưa ra yêu sách để chấm dứt xung đột.
Đáp lại, phía Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân, bàn giao vật liệu hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo sẽ có hành động quân sự nếu Tehran không đáp ứng. Ngược lại, Iran tuyên bố sẽ không tiếp tục đàm phán nếu Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa của hải quân Mỹ tại khu vực này.
Các chuyên gia cảnh báo việc tồn tại thủy lôi sẽ khiến các hãng tàu và công ty bảo hiểm dè dặt khi đi qua khu vực, làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng. Ngay cả khi không đóng cửa hoàn toàn, việc một phần eo biển không thể sử dụng cũng đủ gây tác động đáng kể tới thị trường dầu khí toàn cầu.
Trong thư gửi tòa án liên bang tại Manhattan ngày 24/4, công tố viên liên bang khu vực Nam New York Jay Clayton cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép sửa đổi, cho phép các luật sư bào chữa của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores nhận thanh toán từ chính phủ Venezuela.
Chính phủ Mỹ trước đó cấm các khoản thanh toán như vậy, lập luận rằng chúng có thể làm suy yếu lệnh trừng phạt đã áp đặt đối với Venezuela.
Giới chức Venezuela chưa lên tiếng về thông tin.
Lực lượng Mỹ rạng sáng 3/1 tập kích nhiều mục tiêu ở thủ đô Caracas của Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm di chuyển bằng trực thăng vào bắt giữ vợ chồng Tổng thống Maduro. Hai người bị đưa sang New York và phải đối mặt với những cáo buộc hình sự liên quan ma túy. Họ tuyên bố vô tội và đang bị giam tại Brooklyn trong thời gian chờ xét xử.
Khi xuất hiện tại tòa án liên bang ở New York ngày 26/3, Tổng thống Maduro và bà Flores cho biết không đủ tài chính cá nhân để tự trang trải chi phí pháp lý. Các lệnh trừng phạt của Mỹ cũng khiến chính phủ Venezuela không thể thanh toán khoản phí này.
Barry Pollack, luật sư của ông Maduro, hồi tháng 2 đề nghị thẩm phán liên bang Alvin Hellerstein tại Manhattan bãi bỏ vụ án, lập luận rằng lệnh trừng phạt của Mỹ đang cản trở chính phủ Venezuela thanh toán phí pháp lý. Theo ông Pollack, lệnh cấm thanh toán đã vi phạm quyền được quy định trong hiến pháp Mỹ về lựa chọn luật sư bào chữa.
Các luật sư nêu rõ cả ông Maduro và bà Flores đều không đủ khả năng tự chi trả, trong khi chính phủ Venezuela sẵn sàng thanh toán khoản này.
Luật pháp Mỹ quy định mọi bị cáo trong các vụ án hình sự đều có quyền hiến định, bất kể họ có phải công dân Mỹ hay không.
Trong phiên điều trần ngày 26/3, thẩm phán Hellerstein cho biết không có ý định bãi bỏ vụ án, song nhấn mạnh ông có thể xem xét lại quyết định này nếu phát hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump tự ý cản trở Venezuela thanh toán chi phí pháp lý. Trong trường hợp đó, luật sư của vợ chồng ông Maduro có thể tiếp tục đề nghị bác bỏ vụ án.
Công tố viên Kyle Wirshba lập luận trước tòa rằng lệnh trừng phạt được áp dụng dựa trên lợi ích chính đáng về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại. Ông cũng nhấn mạnh tòa án không có thẩm quyền buộc Bộ Tài chính Mỹ sửa đổi lệnh trừng phạt, vì chính sách đối ngoại thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, không phải tư pháp.
Thẩm phán Hellerstein lưu ý Mỹ đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Venezuela kể từ khi ông Maduro bị bắt, quan hệ giữa Caracas với Washington cũng đã được cải thiện. "Bị cáo đang ở đây, bà Flores cũng ở đây. Họ không còn gây ra mối đe dọa an ninh quốc gia nào nữa. Quyền quan trọng nhất ở đây, vượt lên trên các quyền khác, là được có luật sư theo hiến pháp", ông cho hay.
Sau 6 tuần giao tranh căng thẳng, sáng 8-4 giờ Việt Nam, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.
Thông báo được đưa ra sau khi Pakistan đề xuất Mỹ hoãn tấn công 2 tuần và Iran mở lại eo biển Hormuz để tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao.
Diễn biến này diễn ra chỉ khoảng 90 phút trước hạn chót 20h ngày 7-4 giờ Mỹ (tức 7h sáng 8-4 giờ Việt Nam) mà ông Trump đặt ra để Iran đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz.
Theo NBC News và Hãng tin AFP, tuyên bố của Hội đồng An ninh quốc tối cao Iran vào ngày 8-4 cho biết nước này sẽ bắt đầu giai đoạn đàm phán kéo dài hai tuần để chấm dứt xung đột với Mỹ, bắt đầu từ ngày 10-4 tại Islamabad (Pakistan).
Thời gian đàm phán có thể kéo dài dựa trên thỏa thuận giữa hai bên. Hội đồng An ninh quốc gia tối cao nhấn mạnh việc chấm dứt xung đột phụ thuộc vào việc Mỹ chấp nhận các yêu cầu mà Iran đã nêu trong đề xuất 10 điểm gửi cho Washington thông qua trung gian Pakistan.
"Cần nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là chiến tranh sẽ chấm dứt. Iran sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến tranh khi ngoài việc đồng ý các nguyên tắc được nêu trong kế hoạch 10 điểm, các chi tiết cũng được hoàn tất trong các cuộc đàm phán", tuyên bố cho biết.
Phía Iran cho biết các điều khoản đã được lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei phê chuẩn.
Đề xuất 10 điểm được truyền thông Iran đăng tải bao gồm các nội dung chính như kiểm soát việc di chuyển qua eo biển Hormuz dưới sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran, thiết lập cơ chế quá cảnh an toàn tại eo Hormuz dưới khuôn khổ kiểm soát của Iran.
Đề xuất nêu vấn đề chấm dứt chiến tranh đối với toàn bộ "trục kháng chiến" - các lực lượng được Iran hậu thuẫn trong khu vực như Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen.
Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi tất cả các căn cứ và vị trí trong khu vực Trung Đông, đồng thời Washington phải chấp nhận chương trình làm giàu uranium của Tehran.
Toàn bộ thiệt hại của Iran phải được bồi thường, mọi lệnh trừng phạt và nghị quyết liên quan phải được dỡ bỏ. Iran cũng yêu cầu phải giải phóng toàn bộ tài sản bị đóng băng của nước này ở nước ngoài.
Toàn bộ các điều khoản này phải được đưa vào một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
