Những ai từng lớn lên ở TP.HCM vài chục năm trước hẳn vẫn nhớ rất rõ cảm giác ấy. Một buổi tối hè oi bức, chiếc quạt đang quay bỗng rẹt rẹt mấy cái rồi khựng lại, bóng đèn tắt phụt, cả căn nhà chìm vào bóng tối. Trong nhà, người lớn khẽ thở dài vì nóng nực ập tới và tiếng muỗi bắt đầu vo ve.
Ở ngoài sân, lũ trẻ con lại reo lên thích thú như vừa nhận được một tín hiệu bí mật. Cúp điện ngày ấy không chỉ là sự bất tiện, mà giống như một “lời mời tụ tập” của cả khu xóm. Người lớn lôi ghế ra hiên, nhà này gọi nhà kia, ai có cây đèn cầy thì thắp lên. Trẻ con thì ùa ra nguyên xóm, đứa cầm cây nến, đứa bưng tô cơm đang ăn dở, vừa ăn vừa nhìn mấy đứa khác nghịch ngợm nhỏ sáp nến xuống đất rồi chờ đông lại như một trò thí nghiệm kỳ diệu.
Người lớn ngồi quạt phành phạch, trò chuyện râm ran chuyện giá gạo, chuyện mưa bão miền Trung, chuyện thời sự thế giới nghe được trên chiếc radio cũ. Những đêm ấy không có wifi, không điện thoại thông minh, không ti vi phát sáng trong từng căn nhà; nhưng bù lại con người gần nhau hơn. Có tiếng cười, tiếng kể chuyện, tiếng trẻ con chạy rần rần, inh ỏi khắp hẻm. Và rồi, ở một góc phố nào đó, một bóng đèn bất ngờ bật sáng. Một đứa trẻ tinh mắt hét lên: “Có điện rồi!”. Chỉ trong vài giây, tiếng reo ấy lan khắp xóm như một làn sóng. Đó không chỉ là khoảnh khắc ánh sáng trở lại, mà là niềm vui chung của cả một cộng đồng, một niềm vui giản dị, ồn ào và ấm áp giờ đây đã lùi dần vào miền ký ức người thành phố.
Thời gian lặng lẽ trôi, và cùng với dòng chảy ấy, thành phố cũng thay da đổi thịt từng ngày. Những con hẻm nhỏ đường đất đá năm xưa đã trở thành những tuyến phố bê tông rực sáng ánh đèn; những bãi đất trống nơi trẻ con tụ tập nay mọc lên nhà cao tầng, khu đô thị và công viên xanh mướt. Trong hành trình lớn lên ấy, điện, thứ từng mong manh như ánh đèn cầy trong những đêm cúp điện năm xưa, đã trở thành mạch máu nuôi dưỡng cả nền kinh tế đô thị.
TP.HCM hôm nay không còn được nhắc đến với ký ức của những đêm tối bất chợt, mà là một đô thị vận hành không ngừng nghỉ: nhà máy hoạt động suốt ngày đêm, trung tâm dữ liệu lưu chuyển hàng tỉ dòng thông tin, các dây chuyền tự động hóa vận hành chính xác từng giây, những khu công nghệ cao kết nối với thế giới. Tất cả những chuyển động ấy hội tụ vào một yêu cầu cốt lõi: điện phải ổn định, điện phải thông minh và phải đi trước một bước. Vì vậy, ngành điện của thành phố không còn chỉ là ngành cung cấp năng lượng, mà đã trở thành một nền tảng hạ tầng chiến lược, âm thầm nâng đỡ nhịp phát triển của đô thị năng động bậc nhất cả nước.
Trong hơn một thập niên qua, hệ thống điện của thành phố đã trải qua một cuộc chuyển đổi sâu sắc, từ mô hình cung cấp điện truyền thống sang lưới điện thông minh. Hệ thống này cho phép giám sát tự động, điều khiển từ xa, phân tích dữ liệu và quản trị vận hành bằng công nghệ hiện đại. Nếu trước đây khi xảy ra sự cố, nhân viên điện lực phải đi dọc từng tuyến đường dây để tìm điểm hỏng, thì ngày nay hệ thống có thể phát hiện và cảnh báo sớm, tự động cô lập khu vực sự cố và nhanh chóng khôi phục cấp điện chỉ trong vài phút. Nhờ đó, điện của thành phố không còn chỉ làm nhiệm vụ thắp sáng, mà đã trở thành một hạ tầng thông minh, bảo đảm cho nhịp sống siêu đô thị luôn vận hành liên tục.
Trong kỷ nguyên công nghệ, điện còn mang một ý nghĩa lớn hơn. Khi nói đến thu hút đầu tư công nghệ cao, người ta thường nghĩ đến chính sách, nhân lực hay giao thông; nhưng phía sau tất cả là hạ tầng điện. Không có điện ổn định thì không thể vận hành trung tâm dữ liệu, không thể phát triển nhà máy bán dẫn hay các khu công nghệ cao. Vì vậy, việc phát triển lưới điện hiện đại đã trở thành đòn bẩy quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy nền kinh tế số.
Nếu một đứa trẻ ngày nay được kể rằng ngày xưa thành phố từng có nhiều đêm cúp điện kéo dài, có lẽ nó sẽ ngạc nhiên. Bởi với thế hệ hôm nay, ánh đèn dường như luôn sáng, wifi luôn hiện diện và máy lạnh vẫn đều đặn chạy qua những đêm hè oi bức. Còn những người từng là trẻ con lớn lên với ký ức của những con hẻm tối hiểu rằng ánh sáng hôm nay không phải tự nhiên mà có. Đằng sau sự ổn định ấy là công sức của hàng nghìn kỹ sư, là hàng chục năm đầu tư bền bỉ và hàng trăm công trình hạ tầng được xây dựng với một tầm nhìn dài hạn.
Ký ức về những đêm cúp điện vì thế vẫn còn đó, như một thước phim cũ thỉnh thoảng trở lại trong tâm trí: ánh đèn cầy chập chờn, chiếc quạt giấy phe phẩy và tiếng trẻ con reo vang “Có điện rồi!”. Nhưng những thanh âm ngày ấy không còn là dấu vết của thiếu thốn, mà là cột mốc của một hành trình phát triển. Thành phố mình đã đi một chặng đường dài: từ ánh nến nhỏ bé đến lưới điện thông minh kết nối cả đô thị; từ cuốn sổ ghi điện giản dị đến hệ thống vận hành bằng công nghệ số; từ những con hẻm tối đến một thành phố rực sáng ánh đèn.
Và trong hành trình ấy, điện không chỉ thắp sáng những ngôi nhà, mà còn thắp sáng tương lai của cả một thành phố.
Sáng 26.4 (mùng 10 tháng 3), ngày Giỗ tổ Hùng Vương, các con đường ở trung tâm TP.HCM không còn ồn ào như mọi ngày. Trái ngược với vẻ vắng lặng của phố xá, khu vực đền thờ Vua Hùng tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn lại đông đúc, nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từ sáng sớm, hàng ngàn người đã đổ về đây để vui chơi, tham quan và dâng hương tưởng nhớ công ơn các Vua Hùng.
Ngay từ 8 giờ sáng, Thảo Cầm Viên Sài Gòn đã đón hàng ngàn người đến vui chơi dịp lễ. Khu vực phía trước lối vào ken đặc người xếp hàng chờ vào bên trong. Nhiều gia đình dẫn theo con nhỏ đến tham quan, trong khi không ít bạn trẻ đứng đợi trước sân đền thờ để được vào dâng hương, thắp nhang tưởng nhớ công ơn tổ tiên. Phía trước đền thờ Vua Hùng đông kín người. Nhiều người ngồi chờ buổi lễ hoàn tất để lần lượt vào trong dâng hương.
Thảo Nguyên (17 tuổi) diện áo dài màu hồng cách điệu, cùng gia đình lần đầu đến đền thờ Vua Hùng trong dịp Giỗ tổ năm nay. Nguyên cho biết bộ trang phục đã được mẹ chuẩn bị từ một tuần trước. Sáng nay, cả nhà thức dậy từ sớm để kịp đến đây, ba của Nguyên còn mang theo máy ảnh để chụp hình cho hai mẹ con lưu lại kỷ niệm.
"Đây là lần đầu tiên mình đến đây. Khi đến nơi, mình rất bất ngờ vì được xem mọi người đang tế lễ. Những hình ảnh này trước giờ mình chỉ thấy qua phim ảnh, bây giờ được chứng kiến ngoài đời thật nên thấy rất may mắn", Nguyên chia sẻ.
Sau khi buổi lễ kết thúc, người dân sẽ được vào trong đền để dâng hương nên khu vực phía ngoài vẫn đông người đứng chờ. Không chỉ người lớn tuổi, nhiều bạn trẻ cũng nán lại để đợi đến lượt mình, tranh thủ trò chuyện hoặc chụp ảnh lưu niệm.
Phương Nga (22 tuổi) đang cùng bạn chụp hình phía trước đền, hào hứng nói: "Tụi mình đợi để được dâng hương rồi mới vào trong Thảo Cầm Viên Sài Gòn chơi. Nếu ngồi chờ lâu quá thì tụi mình đi xung quanh chụp hình, ở đây có nhiều góc đẹp nên cũng không chán đâu".
Đây cũng là năm đầu tiên Phương Nga đón lễ Giỗ tổ Hùng Vương tại TP.HCM. Nga cho biết đã mong chờ kỳ nghỉ lễ này từ sớm để có dịp vừa đi chơi, vừa trải nghiệm không khí trang nghiêm và ý nghĩa của ngày lễ truyền thống.
Dù trời nắng nóng, buổi lễ bên trong vẫn chưa kết thúc nhưng nhiều bạn trẻ vẫn sẵn sàng chờ đợi trước sân đền để được vào bên trong dâng hương. Không ai bảo ai, ai nấy đều ăn mặc chỉnh tề, chỉn chu khi đến nơi linh thiêng.
Từ xa, Thanh My (23 tuổi) nổi bật với bộ Việt phục màu hồng trang nhã. My cho biết đây là bộ trang phục tự đặt may để chuẩn bị cho dịp hôm nay. Tóc búi cao gọn gàng, trang điểm nhẹ nhàng, chị cùng gia đình và bạn bè đến đền thờ Vua Hùng để thắp hương và dự lễ.
"Khi đứng nghe buổi lễ, mình thấy vô cùng tự hào và hiểu hơn về tập tục truyền thống ngày xưa. Từ cách đi đứng đến nghi lễ đều rất nề nếp và bài bản. Mình nghĩ người trẻ nên học những điều đó để những truyền thống của cha ông không bị mai một", My chia sẻ.
Ở không xa, Khánh Ngọc (16 tuổi), học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân, có mặt tại đền thờ Vua Hùng trong bộ đồng phục học sinh quen thuộc. Ngọc từng đến đây trước đó, nhưng đây là lần đầu tiên ghé thăm Thảo Cầm Viên Sài Gòn đúng dịp Giỗ tổ Hùng Vương. Với Ngọc, đây là một trải nghiệm đặc biệt và đáng nhớ.
"Khi đến đây mình nghĩ tại sao trước giờ mình chưa từng đến vào ngày lễ như thế này. Mình thấy rất tự hào vì được tìm hiểu thêm về văn hóa, bản sắc dân tộc mà từ trước đến nay chỉ được nhìn thấy qua phim ảnh, báo chí", Ngọc chia sẻ.
Ngày 6.5, các đơn vị thuộc Sở Xây dựng TP.HCM đang tất bật thi công lắp đặt rào chắn dải phân cách trên đường Cộng Hòa để chuẩn bị tổ chức giao thông theo mô hình đường 3 chiều.
Đây là tuyến đường khiến nhiều người dân TP.HCM ngán ngẩm vào giờ cao điểm. Việc tổ chức giao thông đường 3 chiều kỳ vọng sẽ giải quyết kẹt xe tại đây.
Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ cho biết đường 3 chiều trên đường Cộng Hòa là phương án tổ chức phân làn đường linh hoạt theo thời gian trong ngày.
Theo đó, đường Cộng Hòa sẽ được chia thành 3 phần: một phần cố định cho xe đi từ vòng xoay Lăng Cha Cả ra đường Trường Chinh, một phần cố định cho xe đi hướng ngược lại và phần giữa sẽ thay đổi linh hoạt theo tình hình giao thông thực tế.
Cụ thể, vào buổi sáng, lượng xe từ vùng ven vào trung tâm đông thì 2 làn giữa sẽ ưu tiên cho chiều đi vào. Đến giờ tan tầm chiều, khi lượng xe từ trung tâm đi ra tăng cao, hệ thống sẽ đảo chiều để ưu tiên hướng ngược lại. Ngoài giờ cao điểm, giao thông sẽ trở về như bình thường, mỗi bên đi theo chiều cố định.
Nói cách dễ hiểu, vào thời điểm đảo chiều, hướng đi ưu tiên sẽ có 2 làn ô tô, 2 làn xe máy. Trong đó, dự kiến phần đường đảo chiều nằm bên trong 2 dải phân cách cứng chỉ có ô tô lưu thông; phía ngoài có làn hỗn hợp dành cho ô tô, xe máy và 1 làn chỉ dành cho xe 2 bánh.
Những ngày qua, người dân đi trên đường Cộng Hòa thấy xuất hiện thêm nhiều vạch kẻ đường mới, trong đó có 2 cặp vạch trắng nét liền, cách nhau khá xa. Ở giữa tim đường là vạch đôi, nét đứt, màu vàng.
Điều này làm nhiều người thắc mắc, vạch kẻ trắng nét liền là gì, đè lên có bị CSGT phạt không? Trả lời vấn đề này, đại diện Sở Xây dựng cho biết 2 cặp vạch kẻ đường màu trắng nét liền đôi là giới hạn của dải phân cách.
Sau khi kẻ xong vạch, đơn vị thi công đang khẩn trương lắp đặt dải phân cách để chuẩn bị tổ chức giao thông theo mô hình đường 3 chiều.
Từ trước đến nay, các tuyến đường ở Việt Nam vẫn giữ cách phân làn cố định cho từng chiều xe chạy. Tuy nhiên, lưu lượng thực tế giữa các hướng thường chênh lệch rất lớn vào giờ cao điểm nên việc điều tiết linh hoạt sẽ giúp tận dụng mặt đường hiệu quả hơn.
Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ giải thích, hiện nhiều người dân còn bối rối vì công trình mới đang trong quá trình lắp đặt, hàng rào chưa hoàn thiện nên chưa hình dung được cách lưu thông. Một số tài xế cũng lo ngại việc đè lên vạch kẻ có thể bị xử phạt.
Ngày 15.5, đường 3 chiều này sẽ chính thức áp dụng. Khi đó, hệ thống biển báo điện tử sẽ được dùng để thay đổi hướng lưu thông ngay lập tức. Khi đổi chiều, biển báo sẽ hiển thị cấm đi ngược chiều để người dân dễ quan sát và di chuyển đúng hướng.
Theo đại diện trung tâm, nhiều nước trên thế giới cũng áp dụng mô hình đổi chiều làn đường theo giờ cao điểm, nhưng thường sử dụng dải phân cách di động. Khi cần ưu tiên phần đường rộng hơn cho một hướng lưu thông thì có 1 xe chuyên dụng đi đẩy dải phân cách sang một bên.
Tuy nhiên, cách làm này tốn khá nhiều chi phí và vận hành phức tạp, không phù hợp với tình hình hiện tại trên đường Cộng Hòa. Do đó, các đơn vị đã lựa chọn phương án tổ chức giao thông đường 3 chiều trên đường Cộng Hòa để giảm chi phí nhưng vẫn đạt hiệu quả điều tiết giao thông.
Trước khi áp dụng, phương án này đã được Sở Xây dựng lấy ý kiến các đơn vị liên quan.
Đường Cộng Hòa thường xuyên ùn tắc vì lưu lượng xe quá đông
ẢNH: NHẬT THỊNH
Thực tế, mô hình này có phần tương tự cách tổ chức giao thông từng áp dụng tại cầu Hoàng Hoa Thám trên đường Cộng Hòa thời gian qua. CSGT trực tiếp di chuyển dải phân cách để điều tiết dòng xe theo giờ cao điểm.
Tuy nhiên, nếu như ở cầu Hoàng Hoa Thám việc điều tiết chủ yếu thực hiện thủ công và chỉ áp dụng ở khu vực đầu cầu, thì tại đường Cộng Hòa lần này sẽ sử dụng hệ thống biển báo điện tử và tổ chức xuyên suốt toàn tuyến.
Ngành giao thông kỳ vọng phương án mới sẽ giúp lưu thông ổn định hơn tại khu vực vốn có lưu lượng xe rất lớn. Thực tế vào buổi sáng, lượng xe từ bên ngoài vào trung tâm tăng cao trong khi chiều ngược lại khá thông thoáng, nên việc điều chỉnh linh hoạt số làn theo từng thời điểm sẽ giúp tận dụng mặt đường hiệu quả hơn.
Sau thời gian vận hành và đánh giá hiệu quả thực tế, cơ quan chức năng sẽ xem xét khả năng nhân rộng mô hình này sang các tuyến đường khác.
