Chuyên cơ Không lực Hai hôm 21/4 nằm chờ gần như cả ngày tại căn cứ Andrews ở ngoại ô Washington, sẵn sàng đưa Phó tổng thống JD Vance đến Islamabad, Pakistan để đàm phán về một thỏa thuận tiềm năng với Iran, khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa hai nước sắp hết hạn.
Pakistan, bên trung gian đàm phán, cho biết các lãnh đạo hàng đầu của Iran trước đó đã thông báo rằng phái đoàn đàm phán của họ cũng sẽ tới Islamabad vào ngày 21/4 để tham gia thảo luận với phía Mỹ một ngày sau đó. Tuy nhiên, Iran đã đảo ngược quyết định vào những giờ cuối cùng.
Đến đầu giờ chiều, chuyến đi của ông Vance bị tạm dừng. Đến tối, nó bị hoãn vô thời hạn.
Các trợ lý nói với Tổng thống Donald Trump rằng chính phủ Iran không phải là “thực thể thống nhất” và phe cứng rắn ở Tehran không sẵn lòng nhượng bộ yêu cầu của Washington. Tại Nhà Trắng, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về việc liệu Iran có thực sự sẵn sàng đàm phán và tuân thủ bất kỳ cam kết nào hay không.
Tổng thống Trump đã hỏi các trợ lý liệu Mỹ có nên nối lại các cuộc tấn công vào Iran hay không. Nhưng ngay cả lúc đó, các quan chức cho biết ông Trump có vẻ thận trọng về việc tái khởi động chiến dịch và kéo dài cuộc xung đột vốn đang bị công chúng Mỹ phản đối.
Ông Trump và đội ngũ của mình đã chọn giải pháp dung hòa, đó là duy trì áp lực lên Iran vô thời hạn cho đến khi họ đưa ra một đề nghị cụ thể cho Mỹ. Sau đó, ông sẽ đánh giá liệu các cuộc đàm phán có thể tiếp tục hay ông sẽ phải ra lệnh tiến hành đợt tấn công mới vào Iran.
“Thế bế tắc, trong đó ông Trump không muốn dỡ bỏ phong tỏa, còn phía Iran không chịu ngồi vào bàn đàm phán chừng nào lệnh phong tỏa vẫn còn, là một bài toán rất khó tháo gỡ”, Ali Vaez, người đứng đầu chương trình Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, nói.
Vaez thêm rằng điều này đòi hỏi một bên phải nhượng bộ trước hoặc cả hai cùng xuống nước. “Tôi không thấy lạc quan về kịch bản này”, ông nói.
Tehran bước vào vòng đàm phán đầu tiên hồi đầu tháng 4 với sự tự tin rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz cùng khả năng gây thiệt hại cho vùng Vịnh và kinh tế toàn cầu đã mang lại cho họ đòn bẩy lớn trên bàn thương lượng. Thế nhưng, lệnh phong tỏa toàn bộ cảng biển của Iran mà Mỹ áp đặt ngay sau đó đã làm suy giảm lợi thế của Iran.
“Tôi nghĩ động thái đó đã làm cân bằng cán cân áp lực giữa Mỹ và Iran”, Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia và hiện làm việc tại Viện Washington, nói về lệnh phong tỏa cảng biển mà Mỹ áp đặt với Iran.
Samer Al-Atrush, nhà phân tích Trung Đông của The Times, nhận định nguy cơ chiến sự tái bùng phát vẫn hiện hữu khi cả ông Trump và phía Iran đều dọa sẽ leo thang nếu đàm phán đổ vỡ. Nhà phân tích cho rằng các kịch bản khác có thể xảy ra giữa hai bên gồm một thỏa thuận khung mơ hồ cho tương lai hoặc duy trì tình trạng bế tắc, trong đó Iran tiếp tục bị phong tỏa đến khi một bên không còn có thể chịu đựng thêm về kinh tế.
Ngay cả khi hai bên thống nhất được một khuôn khổ để định hướng đàm phán trong hai tháng tới, đó cũng sẽ là một văn bản mơ hồ và đầy rẫy những vấn đề không được giải quyết rốt ráo, theo Vaez.
“Cách làm đó sẽ khiến nhiều vấn đề gai góc nhất vẫn bị bỏ ngỏ. Nó chỉ vạch ra hướng đi, chứ chưa thể chốt được bất kỳ giải pháp cụ thể nào. Hai bên hiện vẫn còn cách nhau rất xa để có thể tiến tới thỏa thuận cuối cùng”, Vaez nói.
Những rào cản vẫn y nguyên như trước cuộc chiến. Iran không sẵn lòng từ bỏ việc làm giàu hạt nhân, dù họ có thể đồng ý tạm dừng trong nhiều năm, ngoại trừ mục đích phục vụ nghiên cứu y học. Tehran cũng sẽ từ chối yêu cầu cắt giảm năng lực tên lửa và máy bay không người lái vốn đã phát huy hiệu quả trong chiến tranh, đồng thời không từ bỏ việc hỗ trợ các nhóm vũ trang như Hezbollah và Hamas.
“Mọi thỏa thuận tiềm năng được cho là sẽ có quy mô tương tự thỏa thuận JCPOA mà Iran từng ký với các cường quốc phương Tây dưới thời tổng thống Barack Obama và ông Trump đã từ bỏ trong nhiệm kỳ đầu”, Al-Atrush cho hay.
Trong khi đó, Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel, nhận định kịch bản Mỹ tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran cũng tiềm ẩn nguy cơ leo thang, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được gia hạn.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay thông báo đã bắt giữ hai tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Xuồng cao tốc của lực lượng này cũng đã nổ súng vào ba tàu hàng gần eo biển, gây hư hại về phương tiện.
“Vấn đề là căng thẳng gần như không thể tránh khỏi. Sớm muộn cũng sẽ có va chạm và những điều đó rất dễ khiến tình hình leo thang”, ông nói. “Nếu lệnh phong tỏa có hiệu quả, phía Iran sẽ gia tăng áp lực lên nền kinh tế quốc tế bằng các hành động như tấn công tàu dầu, khi đó chiến sự bùng nổ là điều khó tránh”.
Nếu kịch bản đó xảy ra, cuộc chiến sẽ có thể gây tổn thất nặng nề cho cả hai bên. Sau hơn 6 tuần không kích, Mỹ và Israel không còn nhiều mục tiêu quân sự để đánh phá và có thể sẽ nhắm vào cơ sở hạ tầng điện lực và nhà máy khử mặn nước biển, như những gì ông Trump từng đe dọa.
“Các hành động leo thang sẽ diễn tiến rất nhanh, đầy kịch tính và sẽ tiếp nối ngay từ điểm họ tạm dừng trước đó”, ông Citrinowicz cho hay.
Hiện tại, triển vọng đàm phán giữa hai bên khá mong manh. Mohammad Reza Mohseni Sani, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, nói rằng “đàm phán là không thể chấp nhận được” trong tình hình hiện tại, đồng thời cáo buộc Mỹ “đưa ra yêu sách quá mức” và theo đuổi các mục tiêu ngầm vì lợi ích nội bộ.
Ali Vaez cho rằng rào cản chính trước bất kỳ vòng đàm phán tiếp theo nào là “liệu Mỹ có sẵn lòng giảm bớt áp lực đủ để ngoại giao trở nên đáng tin cậy và liệu Iran có sẵn lòng kiềm chế đòn bẩy của mình đủ để duy trì các cuộc đàm phán hay không”.
"Tôi từ chức, nhưng không bỏ cuộc", Thủ tướng Latvia Evika Silina, người lãnh đạo chính phủ từ năm 2023, tuyên bố trên truyền hình hôm nay.
Chính phủ của bà Silina sẽ tiếp tục điều hành cho đến khi người kế nhiệm tuyên thệ nhậm chức. Tổng thống Edgars Rinkevics, người có nhiệm vụ lựa chọn lãnh đạo chính phủ, sẽ gặp tất cả đảng phái trong quốc hội vào ngày 15/5.
Thủ tướng Silina tuần trước cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds với lý do "đánh mất niềm tin" của bà và công chúng sau vụ hai máy bay không người lái (UAV) Ukraine bay lạc vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này và gây ra hỏa hoạn.
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng đã gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi quân đội không thể phát hiện và ứng phó UAV xâm nhập vùng trời.
Bà Silina quy trách nhiệm cho ông Spruds vì không phát triển các hệ thống chống UAV đủ nhanh. Đáp lại, đảng Progressives của ông Spruds ngày 13/5 rút lại sự ủng hộ dành cho chính phủ liên minh của Thủ tướng Silina, khiến bà mất thế đa số trong quốc hội và đối mặt nguy cơ bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Thủ tướng Silina lên nắm quyền và trở thành lãnh đạo chính phủ liên minh sau khi người tiền nhiệm Krisjanis Karins, cũng thuộc đảng trung hữu New Unity, từ chức hồi tháng 8/2023.
Trong cuộc khảo sát dư luận tháng trước, Progressives đứng thứ hai toàn quốc với tỷ lệ ủng hộ 6,9%, vượt qua New Unity, đảng đứng thứ 6 với 5,9% tỷ lệ ủng hộ. Đảng đối lập Latvia First dẫn đầu cuộc thăm dò với 8,9% tỷ lệ ủng hộ. Kết quả khảo sát cũng cho thấy 26,1% cử tri chưa quyết định và 16,2% nói rằng họ không có ý định đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tháng 10.
Một số UAV Nga và Ukraine đã rơi xuống ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2/2022.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga giải thích rằng UAV bay lạc vào Latvia do "biện pháp tác chiến điện tử của Nga". Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 13/5 cho biết Ukraine sẽ cử các chuyên gia sang Latvia để hỗ trợ bảo vệ không phận nước này.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước đến Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã hội đàm vào ngày 6-5.
Tại cuộc gặp báo chí cùng nhà lãnh đạo Việt Nam sau hội đàm, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã mượn lời của Đức Phật: "Khi ta soi đường cho người khác, ta cũng đang soi sáng con đường của chính mình".
Câu nói giàu hình ảnh thể hiện rõ quyết tâm của hai nước thời gian tới: cùng nhau hiện thực hóa khát vọng trở thành một quốc gia phát triển bằng cách hỗ trợ tầm nhìn và mục tiêu của nhau.
Lâu nay, giới quan sát và truyền thông quốc tế mỗi khi nhắc đến mạng lưới các nước "Đối tác chiến lược toàn diện" thường khẳng định đây là "tầm mức cao nhất trong phân cấp quan hệ đối ngoại của Việt Nam".
Tuy nhiên, việc Việt Nam thúc đẩy hoặc nâng tầm quan hệ với các nước đã là Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian gần đây cho thấy không có "giới hạn trần" hay cái gọi là "phân cấp" trong chính sách đối ngoại của Hà Nội. Chuyến thăm Ấn Độ lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục là minh chứng cho xu hướng đó.
Cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chứng kiến một bước đi mang tính định vị khuôn khổ quan hệ mới sau 10 năm thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện: nâng tầm quan hệ lên "Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường".
Cụm từ "tăng cường" không chỉ nhằm thể hiện tầm mức mới, cao hơn mà còn mang hàm nghĩa mạnh hơn: không dừng lại ở việc mở rộng phạm vi mà còn là gia tăng cường độ, độ gắn kết và tính thực chất của hợp tác song phương. Nói cách khác, đây không phải là bước "mở rộng thêm" mà là việc "làm sâu hơn" những gì đã có, coi trọng tính thực chất hơn hình thức và "biến ý chí thành kết quả cụ thể".
Để cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ mới, theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi khẳng định ngay từ đầu việc "tăng cường mạnh mẽ sự tin cậy chính trị trên cơ sở tương đồng về tầm nhìn, xem đây là nền tảng cốt lõi và định hướng quan hệ song phương".
Sự tương đồng về tầm nhìn được nhắc đến là hai mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam và Ấn Độ: "Tầm nhìn Ấn Độ phát triển vào năm 2047" và "Mục tiêu Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao đến năm 2045".
Vậy làm thế nào để sự tương đồng tầm nhìn đó biến thành kết quả thực chất? Khi một khuôn khổ quan hệ mới được tuyên bố cần có cơ chế để giám sát, đôn đốc thực hiện và tháo gỡ vướng mắc kịp thời, hài hòa.
Tuyên bố chung cũng đã nêu rõ câu trả lời khi nhắc đến việc đối thoại và hợp tác thường xuyên trong khuôn khổ các cơ chế hợp tác hiện có trong nhiều lĩnh vực.
"Trên tinh thần đó, hai bên nhấn mạnh tham vấn chính trị và đối thoại chiến lược, ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và khoa học là trụ cột quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương; tổ chức thường xuyên các cơ chế về quốc phòng, an ninh, hàng hải, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, y tế, công nghệ thông tin và truyền thông, hợp tác mạng, khoa học công nghệ, vũ trụ, năng lượng nguyên tử; đồng thời hướng tới thiết lập đối thoại chiến lược ngoại giao - quốc phòng (2+2)", tuyên bố chung khẳng định.
Trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhất trí "tạo đột phá", gia tăng tính bổ trợ lẫn nhau, nhất là trong tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu 25 tỉ USD kim ngạch thương mại song phương vào năm 2030 được hai bên đặt ra, theo hướng cân bằng và bền vững. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam sẵn sàng gia tăng nhập khẩu từ Ấn Độ để đa dạng hóa đầu vào cho sản xuất; đề nghị Ấn Độ xem xét từng bước gỡ bỏ các quy định liên quan đến tiêu chuẩn của Cơ quan Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS) với hàng hóa Việt Nam.
Về đầu tư, thúc đẩy đầu tư hai chiều theo hướng chất lượng cao; tạo điều kiện thuận lợi để các tập đoàn lớn của nước này đầu tư vào nước kia với các dự án quy mô lớn, mang tính biểu tượng, nhất là trong các lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng tái tạo, dược phẩm, công nghệ cao...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi cũng nhất trí lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ.
Đặc biệt, hai bên nhất trí mở rộng và thúc đẩy hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, 6G, y tế, hợp tác khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu, năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Từ đó thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa các doanh nghiệp công nghệ hai nước, hướng tới thành lập các liên doanh, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo chung.
13 văn kiện được trao ngày 6-5 trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho sự hình dung về cách quan hệ Việt Nam - Ấn Độ sẽ thực chất ra sao thời gian tới.
Đáng chú ý các văn kiện trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ công nghệ, y tế, tài chính đến văn hóa, giáo dục và quản trị công. Sự phân bố này cho thấy quan hệ hai nước không phát triển theo một trục đơn, không chỉ nằm ở cấp bộ ngành trung ương mà còn cả cấp địa phương (biên bản ghi nhớ về thiết lập quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa TP.HCM với Mubai) và các định chế chuyên môn như ngân hàng trung ương; các bộ về y tế, khoa học công nghệ, kiểm toán...
Với người dân hai nước, vốn được xem như nền tảng xã hội của quan hệ song phương, sự thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được cảm nhận rõ khi sầu riêng Việt Nam và nho Ấn Độ xuất hiện trên kệ siêu thị; tương lai là bưởi Việt Nam và lựu Ấn Độ sau khi xử lý vấn đề kỹ thuật.
Những tác động trực tiếp đến người dân sau chuyến thăm sẽ còn được thể hiện ở việc hiện thực hóa bản ghi nhớ về đổi mới thanh toán số; kết nối thanh toán bán lẻ song phương bằng mã QR; hay hợp tác trong lĩnh vực quản lý sản phẩm dược phẩm, thúc đẩy giao lưu văn hóa và du lịch.
Khi đi lại giữa người dân hai nước thuận tiện hơn, trải nghiệm du lịch tốt hơn, thanh toán dễ hơn và chi phí thấp hơn, tính thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được nhân dân cảm nhận và lan tỏa tự nhiên.
Tờ Khmer Times ngày 12.5 dẫn thông cáo của Cảnh sát Quốc gia Campuchia bác bỏ nghi vấn của cơ quan chức năng Thái Lan về việc một nghi phạm người Trung Quốc có liên quan lực lượng cận vệ của Thủ tướng Campuchia Hun Manet.
Vụ việc gây tranh cãi nổ ra sau khi cảnh sát Thái Lan bắt giữ hai công dân Trung Quốc vào tối 8.5 tại tỉnh Chonburi, sau một vụ tai nạn giao thông ở huyện Bang Lamung.
Theo truyền thông Thái Lan, chiếc xe sedan màu trắng bị lật trên con đường song song với tuyến đường sắt cũ, khiến cảnh sát địa phương phải đến hiện trường.
Trong quá trình kiểm tra xe, cảnh sát Thái Lan cho biết đã phát hiện một khẩu súng ngắn và tạm giữ cả hai người đàn ông Trung Quốc liên quan là Ma Yu Hsih và Sun Mingchen để thẩm vấn.
Khám xét một ngôi nhà ở huyện Bang Lamung, lực lượng chức năng phát hiện nhiều vũ khí và thiết bị quân sự.
Sau cuộc điều tra, cảnh sát Thái Lan cho biết nghi phạm Sun Mingchen, sở hữu cả hộ chiếu Trung Quốc và Campuchia, đồng thời có thẻ căn cước màu hồng của Thái Lan cấp cho người nước ngoài.
Thông tin sơ bộ từ chính quyền Thái Lan và truyền thông nước này còn cho rằng nghi phạm có thể có liên hệ với đơn vị vệ sĩ tinh nhuệ của Thủ tướng Campuchia.
Tuy nhiên, Trung tướng Chhay Kimkhoeun, người phát ngôn của Cảnh sát Quốc gia Campuchia, đã bác bỏ những cáo buộc này. Ông khẳng định rằng công dân Trung Quốc bị bắt giữ không có bất kỳ liên hệ nào với trụ sở đội cận vệ của Thủ tướng, đồng thời cho rằng những cáo buộc này là sai sự thật và vô căn cứ.
