Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Hoàng Anh, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bệnh “sốt đất” không phải là bệnh mới, tên khoa học là Melioidosis, hay Whitmore. Đây là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra, tồn tại phổ biến trong đất ẩm và nguồn nước bị ô nhiễm.
Theo các báo cáo dịch tễ gần đây từ Thái Lan, hàng trăm ca mắc đã được ghi nhận chỉ trong vài tháng đầu năm, với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn hoặc có bệnh nền đi kèm.
Bác sĩ Hoàng Anh giải thích bệnh “sốt đất” không giống nhiều bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, mà nó chủ yếu xâm nhập vào cơ thể qua tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Vi khuẩn có thể đi qua các vết trầy xước nhỏ trên da khi người dân làm ruộng, tiếp xúc bùn đất, hoặc qua đường hô hấp khi hít phải bụi đất chứa mầm bệnh.
Trong một số trường hợp, việc sử dụng nguồn nước chưa được xử lý cũng có thể là đường lây. Chính vì vậy, bệnh thường gặp ở người lao động nông nghiệp, công nhân môi trường, hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước tự nhiên.
Biểu hiện lâm sàng của bệnh “sốt đất” rất đa dạng, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ hoặc đau đầu – những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh sang các thể nặng như viêm phổi với ho, khó thở, đau ngực; hoặc nhiễm trùng huyết với biểu hiện sốc, tụt huyết áp, rối loạn tri giác.
Một đặc điểm đáng chú ý là vi khuẩn có khả năng tạo ổ áp xe ở nhiều cơ quan như gan, lách, phổi, thậm chí lan rộng toàn thân nếu không được kiểm soát kịp thời.
Bác sĩ lưu ý nhóm nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm người mắc tiểu đường, bệnh thận mạn, bệnh gan, nghiện rượu hoặc suy giảm miễn dịch. Ở những người này, khả năng đề kháng kém khiến vi khuẩn dễ dàng phát triển và gây tổn thương nghiêm trọng.
Bác sĩ Hoàng Anh cho biết, điều trị bệnh không đơn giản và đòi hỏi phác đồ kháng sinh kéo dài. Giai đoạn đầu thường sử dụng nhóm kháng sinh mạnh, truyền tĩnh mạch để kiểm soát nhiễm trùng cấp tính, sau đó chuyển sang giai đoạn duy trì bằng thuốc uống trong nhiều tuần đến vài tháng nhằm tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn và ngăn tái phát. Việc bỏ dở điều trị hoặc dùng thuốc không đủ liều là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh tái phát hoặc trở nặng.
Trong bối cảnh bệnh có diễn biến phức tạp ở khu vực, bác sĩ Hoàng Anh nhấn mạnh việc phòng ngừa được xem như một biện pháp quan trọng. Người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn hoặc làm việc trong môi trường đất ẩm, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bùn đất khi có vết thương hở, sử dụng đồ bảo hộ như ủng và găng tay khi lao động. Việc rửa tay, tắm rửa sạch sẽ sau khi tiếp xúc với môi trường nguy cơ và sử dụng nguồn nước an toàn là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt kéo dài, ho, khó thở hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Ngày 20-4, ông Nguyễn Văn Lợi - Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, Nghệ An - cho biết địa phương đã đình chỉ quán bánh mì S.Q. liên quan đến vụ hàng chục người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm.
Đồng thời, cơ quan chuyên môn cũng đã lấy mẫu thực phẩm ở đây gửi ra Hà Nội để xét nghiệm nhằm làm rõ nguyên nhân sự việc.
Sở Y tế Nghệ An đề nghị UBND các xã chỉ đạo các khối, xóm và hệ thống truyền thanh cơ sở khẩn trương thực hiện tuyên truyền đến người dân đã từng mua, sử dụng bánh mì kẹp thịt tại quán bánh mì ở xã Diễn Châu vào ngày 16 và 17-4 chủ động theo dõi sức khỏe và đến ngay các cơ sở y tế gần nhất khi có các dấu hiệu ngộ độc như: đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt...
Sở cũng đề nghị các xã thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trên địa bàn; tăng cường kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, chú trọng các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh quán ăn bánh mì trên địa bàn.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật; công khai các trường hợp vi phạm để cảnh báo cộng đồng, yêu cầu cơ sở vi phạm khắc phục ngay các tồn tại; đình chỉ hoạt động đối với trường hợp có nguy cơ cao gây mất an toàn thực phẩm.
Giám sát chặt chẽ tình hình phát sinh ca bệnh mới tại cộng đồng.
Tiếp tục phối hợp Phòng An toàn thực phẩm và các đơn vị liên quan tiến hành điều tra nguyên nhân vụ ngộ độc thực phẩm.
Như Tuổi Trẻ Online thông tin, sáng 17-4 đến sáng 18-4, có 25 bệnh nhân lần lượt được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu điều trị với các triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Trong số đó có 20 người cho biết ăn bánh mì ở xã Diễn Châu; 5 trường hợp còn lại có sử dụng các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào…
BS.CK2 Nguyễn Đức Thông, Trưởng Khoa Nội soi, Bệnh viện Nguyễn Trãi, bên lề hội nghị quốc tế cập nhật tiến bộ mới trong nội soi chẩn đoán và điều trị u ống tiêu hóa ngày 15/4, cho biết thực tế tại viện ghi nhận đa số người bệnh vẫn có tâm lý chờ xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng, đi tiêu ra máu, thiếu máu, sụt cân... mới đi khám.
Theo bác sĩ, khi cơ thể đã "lên tiếng", bệnh thường ở giai đoạn muộn. Lúc này, dù được phẫu thuật, tế bào ung thư có thể đã di căn đến cơ quan khác, khiến tiên lượng sống giảm đáng kể.
Để giảm nguy cơ tiến triển ung thư tiêu hóa, người dân cần thay đổi thói quen, chuyển từ "đợi có bệnh mới chữa" sang chủ động tầm soát khi còn khỏe mạnh. Mốc khuyến cáo bắt đầu nội soi dạ dày và đại tràng là từ 40 tuổi. Sau lần nội soi đầu tiên, tùy kết quả, bác sĩ sẽ xây dựng lịch theo dõi phù hợp. Người nguy cơ cao như nhiễm vi khuẩn HP, viêm teo, chuyển sản ruột cần nội soi định kỳ sát hơn, khoảng 1-2 năm một lần. Đặc biệt, người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa nên tầm soát từ sớm hơn.
Nội soi sớm mang lại lợi ích lớn vì giúp phát hiện và xử lý kịp thời các tổn thương tiền ung thư. Bác sĩ Thông dẫn chứng, nhiễm HP là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư dạ dày, có thể tiến triển qua các giai đoạn viêm teo, chuyển sản ruột và ung thư sớm. Với đại tràng, các polyp tuyến (adenoma) có nguy cơ cao trở thành khối u ác tính nếu không được phát hiện và cắt bỏ kịp thời.
Khi phát hiện polyp qua nội soi, bác sĩ có thể cắt bỏ ngay. Người bệnh gần như khỏi hoàn toàn, xuất viện trong ngày, tránh được phẫu thuật lớn và giảm nguy cơ ung thư đại tràng về sau.
Bên cạnh sự chủ động của người dân, năng lực chẩn đoán sớm của cơ sở y tế cũng đóng vai trò quan trọng. Bệnh viện đang đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật hiện đại như nội soi nhuộm màu, nội soi phóng đại nhằm nâng cao khả năng phát hiện tổn thương. Nội soi siêu âm cũng được triển khai sâu hơn, giúp đánh giá chính xác khối u trong thành ống tiêu hóa, xác định lớp tổn thương để sinh thiết và lên kế hoạch điều trị.
BS.CK2 Lê Thanh Phong, Phó giám đốc Bệnh viện Nguyễn Trãi, nhấn mạnh nội soi tiêu hóa ngày càng giữ vai trò then chốt trong chẩn đoán sớm, đánh giá tổn thương và điều trị ít xâm lấn. Việc cập nhật tiến bộ y khoa và mở rộng hợp tác quốc tế là chiến lược trọng tâm nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng điều trị.
Tại hội nghị,PGS Osamu Dohi, Bộ môn Tiêu hóa - Gan mật Phân tử, Trường Đại học Y khoa Kyoto (Nhật Bản), đã trực tiếp trao đổi học thuật, hỗ trợ các bác sĩ trong nước hoàn thiện và nâng cấp kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc (ESD) lên những mức độ khó và chuyên sâu hơn.
Đây là phương pháp điều trị ung thư giai đoạn sớm qua nội soi, giúp loại bỏ tổn thương mà vẫn bảo tồn dạ dày, hạn chế biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí. Tại Nhật Bản, ESD được áp dụng rộng rãi nhờ chương trình tầm soát hiệu quả. Trước đây, người từ 40 tuổi được X-quang dạ dày cản quang rồi nội soi tầm soát hằng năm. Gần đây, khi tỷ lệ nhiễm HP giảm, Nhật Bản ghi nhận số ca ung thư dạ dày giảm dần và chuyển sang tầm soát định kỳ mỗi 2-3 năm cho người trên 50 tuổi.
Theo các bác sĩ, hiện nay nội soi gây mê đã trở nên phổ biến, giúp quá trình thực hiện nhẹ nhàng, không đau, góp phần xóa bỏ tâm lý e ngại, khuyến khích người dân chủ động tầm soát để bảo vệ sức khỏe.
Chiều 12.5, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, vừa phẫu thuật cấp cứu thành công một trường hợp hy hữu - bệnh nhân bất cẩn tự bắn thủng bụng mình khi khi sử dụng máy bắn đinh cầm tay tại nhà.
Trước đó, anh N.V.T, 31 tuổi, ở thành phố Cần Thơ, nhập viện Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ trong tình trạng vết thương bụng vùng cạnh dưới rốn bên trái không chảy máu, đau nhẹ. Anh T. cho biết, trước đó, trong lúc sử dụng máy bắn đinh cầm tay, không may anh T. bị trượt tay nên một cây đinh đã xuyên vào ổ bụng anh.
Qua thăm khám và chụp cắt lớp vi tính có cản quang, các bác sĩ ghi nhận dị vật cản quang nằm trong mô mềm cơ thắt lưng bên trái, cạnh đốt sống L5. Các bác sĩ của bệnh viện đã tiến hành hội chẩn và chỉ định phẫu thuật cấp cứu bệnh nhân.
Ngay sau đó, ê kíp của Trung tâm Chấn thương chỉnh hình đã nhanh chóng xác định và lấy thành công dị vật là một cây đinh kim loại dài khoảng 4 cm nằm ở cơ thắt lưng chậu trái. Tiếp theo, ê kíp Khoa Ngoại Tổng hợp tiến hành phẫu thuật thám sát ổ bụng để đánh giá các tổn thương liên quan.
Điều hy hữu là các cơ quan khác như dạ dày, ruột non và đại tràng của bệnh nhân không phát hiện tổn thương. Dị vật được xác định đã đi xuyên qua mạc treo ruột non và mạc treo đại tràng trước khi dừng lại ở cơ thắt lưng chậu. Sau đó bệnh nhân được bơm rửa ổ bụng và đặt dẫn lưu theo dõi. Hiện tại, tình trạng bệnh nhân ổn định, vết mổ khô, hồi phục tốt.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Triệu Thanh Tùng, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, cây đinh xuyên ổ bụng nhưng "lọt" qua các quai ruột chỉ gây tổn thương mạc treo ruột rồi dừng ở cơ thắt lưng chậu là rất hiếm gặp. Trên thực tế, các tai nạn do máy bắn đinh có thể gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng như xuyên thủng thành bụng, tổn thương ruột, gan, mạch máu lớn, phổi, mắt hoặc thậm chí đe dọa tính mạng nếu dị vật đi sâu vào các cơ quan trọng yếu. Một số trường hợp khi nhìn bên ngoài chỉ là vết thương nhỏ, ít chảy máu nhưng bên trong đã gây tổn thương phức tạp, khiến người bệnh dễ chủ quan và nhập viện muộn.
Các bác sĩ cũng lưu ý, khi xảy ra tai nạn do dị vật xuyên vào cơ thể, người dân tuyệt đối không tự ý rút dị vật tại chỗ vì có thể làm tổn thương mạch máu và gây chảy máu ồ ạt. Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá bằng các phương pháp hiện đại và xử trí kịp thời.
