Năm 2023, Zhang Yu, 26 tuổi, rời thành phố Vô Tích về quê nhà ở thị trấn Mã Lăng Sơn, tỉnh Giang Tô. Trước đó, anh giao hàng tại thành phố Túc Thiên lân cận nhưng bỏ việc do áp lực thời gian.
Thị trấn Mã Lăng Sơn có diện tích 95 km2 với hơn 51.000 dân. Tại đây có một khu vực bán đồ ăn với khoảng 30 cửa hàng và hơn 50 sạp hàng. Zhang nhận thấy các cơ sở kinh doanh này không có dịch vụ giao nhận nên bắt đầu dùng xe máy điện để giao đồ ăn.
Phạm vi hoạt động của anh nằm trong khu vực dài 5 km và rộng 3 km. Người gọi đồ ăn tại thị trấn chủ yếu gồm tiểu thương và người lao động xa quê đặt hàng cho gia đình. Nhiều người lớn tuổi và trẻ em trong thị trấn nhận đồ uống, bánh kem do người thân gửi về qua dịch vụ của anh.
Tại quê nhà, Zhang không phải chạy đua với thời gian hay chờ đèn giao thông. Anh vừa làm việc vừa quan sát thời tiết và nhận đồ uống từ khách quen. “Ở đây, khách hàng thường cảm thông, chờ đợi khi đơn hàng đến chậm”, Zhang nói.
Khó khăn lớn nhất tại nông thôn là nhà không có số. Zhang tìm địa chỉ dựa theo mô tả của khách kiểu: Hẻm cạnh quán thịt nướng, đi về phía nam đến cuối đường, rẽ về phía đông 10 m, để đồ trên nắp giếng thứ ba.
Khi các nền tảng giao nhận đồ ăn như Meituan, JD mở rộng về vùng nông thôn, Zhang thầu quyền đại lý khu vực. Một mình anh đóng ba vai trò gồm nhà thầu, trạm trưởng và người giao hàng. Hiện anh duy trì khoảng 50 đơn mỗi ngày và thuyết phục được 70% số quán ăn tham gia ứng dụng. Một số quán không hợp tác do chủ không biết chữ, hoặc do thanh niên trong làng ngại gọi đồ ăn sẵn vì sợ gia đình đánh giá.
Tuy nhiên, mật độ dân cư thưa thớt khiến việc mở rộng mạng lưới gặp khó. Zhang cho biết, nếu thuê người, thu nhập 10.000 tệ (38 triệu đồng) một tháng của anh sẽ phải chia đôi, trong khi thù lao giao hàng tại làng xã chưa tới 20 tệ (80.000 đồng) mỗi giờ.
Zhang làm việc liên tục không nghỉ phép. Anh giải thích, nếu khách hàng đặt đơn không thành công nhiều lần, họ sẽ xóa ứng dụng và ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu. Trong tương lai, anh lên kế hoạch kết hợp việc giao hàng với dịch vụ mua hộ hàng hóa và sửa chữa điện nước cơ bản cho người dân.
Zhang Yu không phải shipper “cô đơn” nhất Trung Quốc. Tại huyện Mặc Thoát (Tây Tạng), Huang Kaihong một mình phục vụ gần 15.000 dân. Từ năm 2024, mỗi ngày anh xử lý 200 đơn hàng giữa địa hình hiểm trở dưới chân dãy Himalaya.
Chàng trai 24 tuổi quê Tứ Xuyên từng làm công nhân tại Tô Châu nhưng sớm bỏ việc do không chịu nổi sự gò bó của nhà máy. “Tính tôi không thể ngồi yên một chỗ”, Huang nói về quyết định tìm về vùng núi rừng. Tháng 7/2024, anh chất xe máy cùng nhu yếu phẩm lên xe tải nhỏ, vượt 8 tiếng đường đèo đến Mặc Thoát khởi nghiệp ngay khi biết nơi này cần người xây dựng hệ thống giao nhận.
Chùa Shitenno-ji ở Osaka là một trong những công trình Phật giáo quan trọng nhất Nhật Bản, xây dựng từ thế kỷ thứ 6. Công trình gắn liền với doanh nghiệp xây dựng Kongo Gumi, thành lập năm 578. Sau gần 1.450 năm, Kongo Gumi vẫn hoạt động và là doanh nghiệp lâu đời nhất thế giới.
Nhật Bản cũng sở hữu nhiều công ty có tuổi đời hàng thế kỷ. Khách sạn Nishiyama Onsen Keiunkan tại Yamanashi mở cửa từ năm 705. Phòng trà Tsuen Tea ở Kyoto phục vụ từ năm 1160.
Theo giáo sư Toshio Goto, Đại học Kinh tế Nhật Bản, nước này có hơn 52.000 doanh nghiệp trên 100 tuổi. Trong đó, 1.938 đơn vị tồn tại hơn 500 năm và 21 doanh nghiệp hoạt động trên 1.000 năm. Một nghiên cứu của Ngân hàng Hàn Quốc trên 5.586 doanh nghiệp có tuổi đời hơn 200 năm cho thấy 56% số này nằm tại Nhật Bản. Con số này vượt xa tuổi thọ trung bình (dưới 18 năm) của 500 công ty lớn nhất niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ (nhóm S&P 500).
Nhóm doanh nghiệp có lịch sử trên 100 năm tại Nhật được gọi là shinise, ám chỉ các giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ. Đa số shinise thuộc sở hữu gia đình. Bà Masako Eguchi-Bacon, Giám đốc công ty tư vấn đầu tư Oceanbridge Management (trụ sở tại Anh), cho biết khái niệm gia đình có ảnh hưởng đến doanh nghiệp Nhật Bản ở mọi quy mô.
Trong văn hóa quản trị, khái niệm ie (mái ấm) đóng vai trò duy trì tên tuổi dòng tộc. Theo tư duy này, các quyết định tập trung vào việc giữ gìn giá trị cốt lõi thay vì mục tiêu ngắn hạn. Sự ổn định và tính kế thừa được đặt lên trên lợi nhuận. Nhiều công ty duy trì dự trữ tiền mặt đủ để vận hành trong hai năm không cần doanh thu. Tầm nhìn dài hạn giúp các shinise đi qua thiên tai, chiến tranh và dịch bệnh.
Từ quy mô nhỏ, nhiều công ty phát triển thành tập đoàn lớn. Nintendo thành lập năm 1889, ban đầu sản xuất bài chơi. Suntory khởi đầu từ cửa hàng rượu tại Osaka năm 1899. Các doanh nghiệp này duy trì sự cân bằng giữa tính thận trọng và linh hoạt. Họ thay đổi để phù hợp thời đại nhưng mở rộng trong khuôn khổ cốt lõi ban đầu.
Thách thức của các doanh nghiệp truyền thống hiện nay là thiếu người kế nhiệm. Để giải quyết, nhiều gia đình nhận con nuôi tiếp quản sự nghiệp. Mô hình này xuất hiện tại các tập đoàn như Panasonic, Toyota. Tại Suzuki, ông Osamu Suzuki là thế hệ con nuôi thứ tư liên tiếp kế thừa vị trí lãnh đạo.
Truyền thống ưu tiên nam giới tiếp quản cũng đang thay đổi. Bà Masako cho biết vai trò này dần được trao cho phụ nữ. Tuy nhiên, bài toán kế thừa khó khăn hơn trong bối cảnh già hóa dân số, khi 10% người Nhật trên 80 tuổi. Việc tìm kiếm nhân sự phù hợp trở nên nan giải.
Bù lại, thái độ của thế hệ trẻ có sự chuyển biến. Thay vì chịu áp lực đi theo lộ trình định sẵn, họ chủ động hơn khi lựa chọn tiếp quản. Hiện, tư duy khởi nghiệp được lồng ghép vào mô hình gia đình, giúp thế hệ sau duy trì gia sản.
Báo South China Morning Post ngày 16-5 đưa tin một cặp đôi tại Trung Quốc đã biến ngày cưới của mình thành một trận đấu vật biểu diễn để phân định ai sẽ phải làm việc nhà suốt đời.
Chú rể He Yinsheng, một đô vật chuyên nghiệp đến từ Tuân Nghĩa thuộc tỉnh Quý Châu, đã tổ chức đám cưới độc lạ cùng vợ tại một khách sạn địa phương vào đầu tháng 5-2026.
Thay vì sân khấu truyền thống, cặp đôi đã lắp đặt một võ đài vật ngay giữa khán phòng, kèm theo màn hình lớn hiển thị tấm áp phích đầy kịch tính mang tên "Chú rể đối đầu Cô dâu".
Hai vợ chồng đã dẫn dắt đội của mình tranh tài theo thể thức ba trận thắng hai. Luật chơi rất đơn giản: đội thua cuộc sẽ phải chịu trách nhiệm toàn bộ công việc gia đình sau khi kết hôn.
Vật biểu diễn chuyên nghiệp vốn là một môn nghệ thuật chiến đấu được lên kịch bản. Các đoạn video từ sự kiện cho thấy những đô vật chuyên nghiệp bước vào võ đài trước, thực hiện hàng loạt động tác kỹ thuật.
Khán giả bên dưới, bao gồm cả trẻ em, đã chăm chú theo dõi đến mức quên cả ăn.
Đến cao trào của buổi lễ, cô dâu và chú rể bước vào võ đài.
Được đám đông cổ vũ, cô dâu nhanh chóng chiếm ưu thế, khéo léo né tránh các đòn tấn công của chồng và hạ gục anh bằng một cú quật qua vai.
Trọng tài chính thức tuyên bố cô dâu chiến thắng và được "miễn làm việc nhà suốt đời".
Màn đấu vật khiến dàn khách dự đám cưới vô cùng thích thú. Chia sẻ với tờ Xiaoxiang Morning Post, chú rể cho biết: "Tất nhiên cuối cùng tôi phải là người thua rồi. Tôi không thể để cô ấy phải làm việc nhà được".
He Yinsheng tiết lộ ý tưởng này nảy sinh khi anh nhận thấy chi phí đám cưới đang vượt quá dự tính ban đầu. Thay vì thuê ca sĩ và vũ công giải trí, anh quyết định tự mình tổ chức một trận đấu vật. Vợ anh đã hoàn toàn ủng hộ kế hoạch này, trong khi cha mẹ hai bên dù không hiểu rõ nhưng vẫn tôn trọng lựa chọn của các con.
Đám cưới độc đáo này đã thu hút gần 300 khách mời, vượt xa kỳ vọng của cặp đôi. Thông qua sự kiện, chú rể cũng hy vọng sẽ giới thiệu được môn vật biểu diễn chuyên nghiệp đến với nhiều người hơn tại Trung Quốc.
Sự kiện đã trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi trên mạng xã hội. Một người dùng bình luận: "Họ nên mang đám cưới này đi lưu diễn khắp cả nước".
Chiều 15/5, qua mạng xã hội, chị Cao Thị Huệ (26 tuổi, thôn Bằng Y) biết tin đàn gà chuẩn bị xuất chuồng của gia đình bà Hoàng Thị Hà cùng thôn bị chết ngạt. Chị đăng bài kêu gọi người dân đến hỗ trợ. "Nhà chủ trại neo người, số lượng gà chết lớn làm không xuể. Gà chết nếu không thịt ngay sẽ hỏng nên chúng tôi đi lập tức", chị Huệ kể.
Khi đến nơi, chị Huệ thấy hàng chục người đã có mặt. Họ phân công đun nước, vặt lông và phân loại gà. Nhiều người dùng tài khoản cá nhân đăng bán, nhận gom đơn và dùng ôtô giao cho khách ở xa. Gà được bán đồng giá 50.000 đồng một con, trọng lượng 1,7-2 kg.
Từ 16h đến 22h, lượng người đến hỗ trợ tăng lên hơn 100 người. Chị Huệ cho biết gà chế biến đến đâu được mua hết đến đó. Đến 22h30, toàn bộ số gà được tiêu thụ. Mọi người nán lại dọn dẹp trang trại rồi mới ra về.
Bà Hoàng Thị Hà, 53 tuổi, cho biết trang trại nuôi 14.000 con gà, chủ yếu thả vườn. Riêng chuồng nuôi hơn 500 con được trang bị hệ thống phun sương, quạt công nghiệp và máy phát điện.
Trưa 15/5, nắng gắt cùng việc ống dẫn khí làm mát tắc nghẽn do rêu bám khiến nhiệt độ chuồng tăng vọt. Khoảng 14h, chủ trại phát hiện đàn gà lả đi nhưng không thể vào cứu do bên trong quá nóng. Hai tiếng sau, gia đình gọi người thân đến giúp. Số gà chết ngạt chuẩn bị xuất chuồng, thiệt hại ước tính 40-60 triệu đồng.
Theo bà Hà, nhiều người đến mua gà đã chủ động gửi thêm tiền hỗ trợ. "Chồng tôi đau lưng, các con đi làm xa, nếu không có bà con giúp đỡ gia đình không biết xoay xở ra sao", bà Hà nói.
Khi biết sự việc, các tổ chức đoàn thể địa phương cũng liên hệ đề xuất điều động nhân lực hỗ trợ, song bà Hà xin phép từ chối vì người dân trong thôn đã giúp giải quyết.
Thời gian tới, chủ trang trại sẽ rà soát toàn bộ hệ thống thông gió để phòng ngừa sự cố trong các đợt nắng nóng tiếp theo.
