Ở hầu hết quốc gia, đàn ông sẽ bước vào giai đoạn nghỉ hưu khi đến tuổi 60. Rời khỏi công việc, nhịp sống chậm lại cũng là lúc vai trò xã hội thay đổi. Đàn ông có nhiều thời gian hơn để nhìn lại hành trình đã qua.
Dưới góc độ tâm lý học phát triển, Giáo sư Erik Erikson thuộc Đại học Harvard (Mỹ) nhận định giai đoạn sau 60 tuổi là lúc con người đánh giá lại đời sống. Họ đứng giữa cảm giác hài lòng và những nuối tiếc về các lựa chọn quá khứ.
Dưới đây là 5 điều đàn ông thường cảm thấy hối tiếc nhất khi bước sang tuổi 60.
Ưu tiên công việc thay vì gia đình
Guồng quay công việc và thăng tiến khiến nam giới dành ít thời gian cho vợ con. Số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết người lao động ở các nước phát triển làm việc 35-40 giờ mỗi tuần. Dồn sức cho sự nghiệp, nhiều người lầm tưởng có thể bù đắp thời gian cho gia đình sau này. Nhưng khi nhìn lại ở tuổi 60, họ nhận ra những khoảnh khắc đó không bao giờ quay lại.
Kìm nén cảm xúc
Áp lực phải mạnh mẽ khiến đàn ông chọn im lặng thay vì chia sẻ, tạo ra khoảng cách với người thân. Dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết tỷ lệ tự tử ở nam giới cao gấp 2-4 lần nữ giới. Các chuyên gia tâm lý cho biết việc thiếu giao tiếp cảm xúc là nguyên nhân khiến nam giới rơi vào trạng thái cô lập khi về già.
Đánh mất bạn bè
Tình bạn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, các mối quan hệ này thường phai nhạt do áp lực cuộc sống. Báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Pew (Mỹ) cho biết 15% đàn ông hiện nay không có bạn thân, tăng gấp 5 lần so với 30 năm trước. Khi nghỉ hưu, việc không còn người tâm giao trở thành nỗi tiếc nuối lớn.
Sống theo kỳ vọng của người khác
Trong cuốn “Năm điều hối tiếc cuối đời”, tác giả Bronnie Ware kể nhiều bệnh nhân ước họ có đủ can đảm sống cho bản thân. Áp lực làm người chồng, người cha hay nhân viên chuẩn mực khiến nam giới thu hẹp lựa chọn cá nhân. Đến tuổi 60, nhiều người nhận ra phần lớn cuộc đời đã được sống theo kỳ vọng bên ngoài.
Đánh giá quá cao tiền bạc
Khảo sát năm 2025 với thế hệ X tại Mỹ cho thấy họ không tiếc vì thiếu tiền, mà tiếc thời gian đã đánh đổi để kiếm tiền. Số liệu từ Natixis Investment Managers cho biết 60% người chuẩn bị nghỉ hưu ước họ lập kế hoạch tài chính sớm hơn. Tuy nhiên, điều họ hối tiếc nhất là thời gian và các mối quan hệ bị bỏ lỡ. Nghiên cứu của Đại học British Columbia (Canada) cũng cho biết nhóm người ưu tiên thời gian có mức độ hài lòng cuộc sống cao hơn những người chỉ tập trung vào thu nhập.
Bà Lee Chang-wol, 80 tuổi, sống gần 40 năm trong ngôi nhà không cửa sổ tại đây. Nhà có lối vào rộng 1,2 m, bếp và phòng tắm thông nhau, phía trên là mạng lưới dây điện treo sát mái tôn. Cách đó một con đường 8 làn xe là các tòa chung cư cao tầng.
Khi đêm xuống, các tòa tháp chung cư sáng rực đối lập với bóng tối bao trùm Guryong. Ánh sáng yếu ớt của làng chỉ phát ra từ vài túp lều và cây thánh giá neon đỏ của nhà thờ. Khói bốc lên từ rác và than đang cháy dở.
Chính quyền thành phố đang giải tỏa khu vực này để tái thiết. Họ đề nghị bồi thường cho bà Lee 3.300 USD (khoảng 83 triệu đồng) và yêu cầu di dời trước giữa tháng 6. Nếu không thực hiện, bà sẽ bị cưỡng chế. Bà Lee từ chối vì số tiền này không đủ để tìm chỗ ở mới. "Chỉ sống qua ngày hôm nay đã đủ khó khăn rồi", bà nói.
Làng Guryong hình thành từ cuối thập niên 1980, khi người nghèo bị đẩy khỏi trung tâm Seoul để chuẩn bị cho Olympic 1988. Họ dựng nhà tạm từ vật liệu tận dụng. Vào thập niên 1990, Guryong từng có 10.000 cư dân với các cửa hàng tạp hóa, tiệm cắt tóc và hội đồng tự quản.
Tuy nhiên, chính quyền không công nhận những ngôi nhà này là hợp pháp. Seoul từng dựng màn che để giấu Guryong khỏi tầm mắt du khách quốc tế. "Họ bị biến thành vô hình dù vẫn sống ở đó", nhà nghiên cứu Lim Mi-ri nói.
Một số cư dân kiện thành phố, yêu cầu công nhận nơi ở hợp pháp để có quyền mua căn hộ mới và vay ngân hàng. "Nếu nơi chúng tôi sống không được coi là nhà, thì chúng tôi là gì?", bà Lee nói.
Cuộc sống tại làng thiếu hụt các dịch vụ cơ bản. Điện và nước được kéo tự phát. Do vật liệu dễ cháy, làng thường xuyên xảy ra hỏa hoạn. Vụ cháy tháng 1 vừa qua thiêu rụi một phần làng, khiến 180 người phải sơ tán. Ông Baek Su-hyeon, 66 tuổi, hiện ngủ trong một túp lều sau khi nhà cháy. Ông từ chối khoản hỗ trợ 4.000 USD vì không đủ khả năng trả tiền thuê nhà lâu dài. "Việc này giống như cướp bóc những người không còn nơi nào khác để đi", ông cho biết.
Từ năm 2023, chính quyền yêu cầu 1.107 hộ dân phải di dời. Thành phố dự kiến xây dựng 3.800 căn hộ mới, trong đó dành một phần cho cư dân cũ thuê lại. Tuy nhiên, hàng trăm người vẫn bám trụ để đòi quyền lợi.
Tại Seoul, giá bất động sản tăng nhanh hơn thu nhập khiến việc sở hữu nhà trở nên khó khăn. Số liệu từ Ngân hàng Kookmin cho thấy chỉ số PIR (tỷ lệ giá nhà trên thu nhập) tại Seoul đạt 15,2 vào cuối năm 2024. Một hộ gia đình trung bình mất hơn 15 năm tích lũy thu nhập mới có thể mua được một căn hộ. Với người nghèo ở Guryong, hy vọng có nơi ở mới càng xa vời.
Thành phố Seoul cho biết vẫn tiếp tục kế hoạch biến nơi này thành tổ hợp chung cư. Trong khi đó, những cư dân như bà Lee vẫn đang đấu tranh để được công nhận quyền cư trú.
Ngày 21/4, ông Wang Chuanqiang gặp lại con trai Wang Guanguan dưới sự hỗ trợ của cảnh sát Thượng Hải. Kết quả đối chiếu ADN trước đó một ngày khẳng định quan hệ huyết thống giữa hai người.
"Lúc đó tôi chỉ ôm chặt lấy con khóc để thỏa nỗi nhớ", ông Wang kể.
Người con Wang Guanguan mất tích ngày 20/4/1993 khi mới 4 tuổi. Theo ông Wang, cậu bé biến mất sau khi ra ngoài chơi vào buổi sáng. Suốt thời gian dài, gia đình tìm kiếm quanh khu vực cư trú và các vùng lân cận nhưng không có kết quả.
Từ ngày con mất tích, ông Wang làm nhiều công việc làm thuê, di chuyển khoảng 500.000 km qua nhiều tỉnh thành bằng xe ba gác và xe tải nhỏ để tìm kiếm. Ước nguyện duy nhất của ông trên hành trình này là tìm lại con.
Trong khi đó, Guanguan sống tại khu Phố Đông, cách địa điểm mất tích ban đầu khoảng 30 km. Biết mình là con nuôi, Guanguan đã chủ động cung cấp mẫu ADN cho cơ quan chức năng, dẫn đến kết quả trùng khớp với dữ liệu của ông Wang.
"Tôi tìm con khắp nơi suốt 33 năm nhưng không ngờ con sống cách nơi mất tích chỉ 30 km", ông Wang nói.
Hiện tại, người cha chờ ý kiến của con trai để quyết định việc tổ chức lễ nhận thân tại quê nhà Sơn Đông. Câu chuyện đoàn tụ của gia đình ông Wang thu hút sự quan tâm từ cộng đồng mạng Trung Quốc.
Nhiều gia đình có con mất tích cũng gửi lời chúc mừng đến ông Wang, đồng thời hy vọng con của họ cũng sớm trở về.
Hu Yingrong, 46 tuổi, chuyển đến đảo Cù Sơn, huyện Chu Sơn, tỉnh Chiết Giang theo chồng. Hòn đảo có 55.000 dân cư, nằm cách đất liền hai giờ đi phà. Nam giới tại đây chủ yếu đi biển hoặc khai thác đá, trong khi phụ nữ làm nội trợ và đan lưới thuê với thù lao thấp.
Trước đây, Hu là công nhân xưởng lưới đánh cá. Tiền công đan 10 mét lưới của bà chỉ được một tệ (0,14 USD). Trung bình mỗi giờ đan lưới, cô kiếm được 5-8 tệ.
Khi dịch vụ giao đồ ăn xuất hiện tại địa phương, Hu chuyển sang công việc này. Thời gian đầu, cô gặp khó khăn trong việc nhớ đường và xử lý lượng đơn liên tục. Để giao đơn kịp giờ, Hu thường phải vượt qua sương mù, gió biển mạnh khiến xe chao đảo hay lội qua những vũng nước đọng sau cơn mưa. "Nhưng mệt nhất là phải chạy bộ lên những khu nhà cao tầng không có thang máy, hay luồn lách xe qua các con hẻm nhỏ hẹp chật cứng xe đẩy bán rau của người già", cô nói.
"Phần thưởng lớn nhất khi làm nghề là tự chủ thời gian. Lái xe và cảm nhận gió trên đảo mang lại cảm giác tự do", bà Hu nói.
Hu là một trong những người dẫn đầu về doanh số trên đảo với kỷ lục 189 đơn hàng mỗi ngày. Thu nhập hàng tháng của bà khoảng 8.000 tệ (khoảng 1.100 USD).
Một năm trở lại đây, các nữ tài xế giao đồ ăn với độ tuổi trung bình khoảng 40 đã thay đổi diện mạo lao động trên đảo. Từ những người xa lạ, nói giọng vùng miền khác nhau, họ tạo thành một cộng đồng 14 người. Họ chia sẻ đơn hàng, hướng dẫn tài xế mới và duy trì thói quen tụ họp vào ngày nhận lương.
Chen Lirong, 29 tuổi, trưởng nhóm cho biết khi đi xin việc tại các xưởng đóng tàu, cô bị từ chối do "phụ nữ khó tập trung làm việc vì phải chăm sóc con cái trong khi chồng đi vắng". "Giao đồ ăn có giờ làm linh hoạt, giúp tôi cân bằng được việc gia đình", Chen kể.
Để hỗ trợ đồng nghiệp, cô thường sắp xếp ca làm ngày cho những người có con nhỏ, còn bản thân nhận các đơn giao xuyên đêm.
Nghề này trở thành điểm tựa kinh tế cho những phụ nữ có hoàn cảnh đặc biệt. Sau khi ly hôn, Wang Jinrong, 44 tuổi, một mình nuôi bốn người con. Trong nhóm giao hàng, Wang nhận được sự hỗ trợ từ đồng nghiệp thông qua việc đổi ca để có thêm thời gian cho gia đình.
Trên mạng xã hội, câu chuyện của nhóm tài xế nhận được nhiều phản hồi tích cực. Một người bình luận: "Họ không chỉ giao đồ ăn, họ đang tự giải thoát bản thân khỏi sự phụ thuộc kinh tế".
