Vào tháng 3, Liu Liehong, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc (NDA) công bố thuật ngữ Ciyuan cho token AI tại họp báo của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, đánh dấu lần đầu một quốc gia đặt tên “tiền tệ” riêng cho AI. Ông nhấn mạnh Ciyuan là “đơn vị thanh toán liên kết nguồn cung công nghệ với nhu cầu thương mại”.
Token là đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản, gồm từ, một phần của từ, ký tự hoặc dấu câu mà mô hình AI xử lý để tạo ra đầu ra. Theo National Business Daily, lượng tiêu thụ token đang trở thành chỉ số quan trọng trong việc triển khai thực tế, đo lường tần suất mô hình AI được đưa vào ứng dụng.
Theo thống kê của NDA, tính đến tháng 4, Trung Quốc xử lý 140.000 tỷ token mỗi ngày, tăng từ 100 tỷ đầu năm 2024. AI của Trung Quốc vượt các mô hình của Mỹ trên OpenRouter, một thị trường phổ biến dành cho AI, cả về hiệu suất và mức độ ưa chuộng.
Giới đầu tư Trung Quốc hiện đổ xô vào cơn sốt AI. Riêng tại Hong Kong, số lượng doanh nghiệp ở lĩnh vực này thực hiện IPO cao nhất 5 năm qua, chủ yếu nhờ dòng chảy ổn định của các công ty khởi nghiệp như MiniMax và Zhipu AI, hay nhà thiết kế chip Biren.
“Chúng tôi tin Trung Quốc đang thắng lớn trong cuộc chiến công nghệ vì một số lý do: định giá, ứng dụng rộng rãi AI cùng lợi thế trong sản xuất điện năng”, Mohit Kumar, chiến lược gia của ngân hàng đầu tư đa quốc gia Jefferies, nói với Fortune.
Giới quan sát đánh giá, mục tiêu Trung Quốc đang hướng đến là xây dựng một “nền kinh tế token” với sự hỗ trợ của AI nguồn mở phổ biến và đẩy mạnh ứng dụng AI trong thực tế. Dù vậy, họ cần vượt qua loạt yếu tố về chi phí nghiên cứu đắt đỏ, nguồn vốn lớn và cả những biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Sự đón nhận
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo được đánh giá đã “giải cứu” nhiều ông lớn công nghệ Trung Quốc khỏi loạt quy định kìm hãm phát triển trước đây. Chẳng hạn, Alibaba với mô hình Qwen nguồn mở được đầu tư nhiều năm đang trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những ai không có vốn hoặc không muốn chi nhiều tiền cho các sản phẩm độc quyền từ OpenAI và Anthropic. Không chỉ trong nước, Qwen đã chinh phục nhiều thị trường từ Đông Nam Á đến Trung Đông, thậm chí cả phương Tây khi mô hình mới nhất của Meta là Muse Spark cũng đào tạo một phần dựa trên Qwen.
Khác với Alibaba, ByteDance phần lớn giữ bí mật AI của mình. Theo SCMP, công ty tận dụng thế mạnh về thiết kế sản phẩm và trải nghiệm người dùng để thu hút khách hàng, trong đó chatbot Doubao là AI được sử dụng nhiều nhất ở Trung Quốc, với 100 triệu người dùng hoạt động hàng ngày tính đến tháng 2.
Tencent cũng giới thiệu ứng dụng nhắn tin tự động ClawBot vào tháng 3 và tích hợp sâu vào WeChat, cho phép hơn một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên nền tảng này kết nối trực tiếp với OpenClaw và thực hiện các tác vụ thông qua giao diện nhắn tin. Ngoài ra, Xiaomi hay Meituan cũng có sản phẩm riêng và được đón nhận.
Các công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc cũng bắt đầu tung ra sản phẩm ấn tượng. Giữa tháng 3, công ty Mỹ Anysphere ra Cursor Composer 2 với khả năng lập trình tiên tiến. Dù không giới thiệu, một số người sau đó phát hiện mô hình được xây dựng trên Kimi K2.5 mã nguồn mở từ Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh. Trên X, đồng sáng lập Cursor Lee Robinson sau đó thừa nhận “thiếu sót” khi không đề cập đến Kimi ngay từ đầu.
Knowledge Atlas (hay Zhipu AI, Z.ai) và MiniMax cũng mang đến cái nhìn hiếm hoi về các phòng thí nghiệm AI tiên phong Trung Quốc. MiniMax đạt doanh thu 79 triệu USD năm 2025, tăng 159% so với năm trước, trong đó 70% đến từ thị trường nước ngoài – tín hiệu cho thấy nhu cầu toàn cầu đối với các mô hình nền tảng của Trung Quốc. Zhipu đạt doanh thu 724 triệu nhân dân tệ (104,8 triệu USD) năm 2025, cao hơn 132% so với năm 2024. Dù những công ty như Knowledge Atlas hay MiniMax vẫn thua lỗ, giới đầu tư Trung Quốc không mấy bận tâm. Cổ phiếu của Zhipu tăng hơn 570% so với giá IPO, còn MiniMax đã tăng hơn 470%, thậm chí có lúc vượt cả giá trị vốn hóa thị trường của Baidu.
Có sẵn các mô hình AI, Trung Quốc cũng tận dụng hệ sinh thái công ty robot hình người để mang chúng ra môi trường vật lý. Unitree Robotics, Agibot hay UBTech đều tích hợp mô hình riêng tự phát triển, hoặc ứng dụng sản phẩm sẵn có do trong nước sản xuất.
Theo khảo sát hồi tháng 10 của Edelman, công ty tư vấn tiếp thị và quan hệ công chúng đa quốc gia lớn nhất thế giới, người dùng Trung Quốc cảm thấy thoải mái hơn nhiều với AI so với người dùng phương Tây, khi có tới 87% tin tưởng công nghệ này, cao hơn nhiều so với 32% ở Mỹ.
Ngành công nghiệp phim ngắn Trung Quốc là một ví dụ về sự thoải mái của người dùng với AI. Các nền tảng video nước này đã ra mắt khoảng 470 phim ngắn mới mỗi ngày trong tháng 1. Nhờ các công cụ AI, mỗi bộ phim chỉ tốn khoảng 100.000 nhân dân tệ (14.600 USD), bằng khoảng 10% chi phí truyền thống, trong khi thời gian sản xuất rút ngắn từ 15-30 ngày xuống còn dưới 5 ngày.
Người Trung Quốc cũng đón nhận trợ lý ảo AI nhiều hơn những quốc gia khác. Mới nhất, OpenClaw lập tức tạo cơn sốt, dù sau đó bị tuýt còi vì liên quan đến các nguy cơ bảo mật. Chính quyền nhiều địa phương đang đẩy mạnh thúc đẩy áp dụng AI, trong đó khuyến khích và cung cấp trợ cấp cho “công ty một người”. Theo giới quan sát, cách tiếp cận này vừa mang tính thận trọng, thúc đẩy AI như một ưu tiên chiến lược, vừa chủ động ngăn ngừa một số rủi ro tiềm tàng.
Tuy nhiên, lợi thế chính sách quan trọng nhất liên quan đến năng lượng. Trung Quốc đã mở rộng mạnh mẽ năng lực sản xuất và truyền tải điện trong những năm gần đây. Goldman Sachs ước tính, Trung Quốc sẽ có khoảng 400 gigawatt công suất điện dự phòng đến năm 2030, gấp khoảng ba lần nhu cầu cho trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Áp lực lợi nhuận
Các công ty AI của Trung Quốc được đánh giá vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là khi so sánh với những hãng phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Mỹ. Các vấn đề chủ yếu liên quan đến tiếp cận chip AI tiên tiến do bị Mỹ cấm vận, cũng như hệ sinh thái vốn đầu tư mạo hiểm “mỏng” hơn so với Thung lũng Silicon.
Tuy nhiên, với hầu hết công ty AI trên toàn cầu, câu hỏi lớn nhất được đặt ra, là làm thế nào để biến các token thành lợi nhuận, hay theo cách gọi mới tại Trung Quốc là Ciyuan. Doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo nước này cũng không ngoại lệ.
Alibaba đã chi 123 tỷ nhân dân tệ (17 tỷ USD) cho chi phí đầu tư vốn trong năm 2025, khiến lợi nhuận ròng giảm 66%, hay Tencent chi với 79 tỷ nhân dân tệ (11,6 tỷ USD). Một số doanh nghiệp như ByteDance ít chịu áp lực từ các cổ đông về lợi nhuận do là công ty tư nhân, nhưng cũng đã chi 23 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI năm ngoái, theo FT.
Con số này vẫn nhỏ hơn nhiều so với các ông lớn Mỹ. Chẳng hạn, Alphabet (công ty mẹ của Google) chi 94 tỷ USD, hay Meta chi 75 tỷ USD năm ngoái, đồng thời dự định mạnh tay hơn nữa trong năm nay.
Theo giới quan sát, áp lực kiếm tiền có thể đang khiến một số công ty công nghệ Trung Quốc phải xem xét lại chiến lược của mình. Cả Alibaba và Zhipu đều đã phát hành một số mô hình mới nhất của họ dưới dạng đóng, ít nhất là ban đầu. Tháng trước, Alibaba đã tái cấu trúc toàn bộ hoạt động AI, hợp nhất năm đơn vị riêng biệt và đặt tên “Alibaba Token Hub” (ATH).
“Sứ mệnh duy nhất của ATH là tạo ra, phân phối và ứng dụng token”, CEO Alibaba Eddie Wu cho biết trong họp báo công bố tháng trước.
Thị trường công nghệ tuần qua (ngày 4 - 10.5) chứng kiến nhiều sự kiện nổi bật cả trong nước và quốc tế. Dưới đây là những tin tức đáng chú ý.
Tuần qua, các nhà mạng trong nước bắt đầu khóa SIM một chiều đối với thuê bao chưa hoàn thành xác thực sinh trắc học. Thuê bao bị khóa sẽ không thể gọi đi hay nhắn tin, dù tài khoản vẫn còn tiền.
Để mở khóa hoặc chủ động xác thực trước khi bị ảnh hưởng, người dùng có thể thực hiện trực tiếp qua ứng dụng của nhà mạng như My Viettel, My VNPT hay My MobiFone, hoặc đến điểm giao dịch gần nhất. Theo Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), vẫn còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa tiến hành việc xác thực thông tin.
Ngày 5.5, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký công điện theo ủy quyền của Thủ tướng về việc mở đợt cao điểm xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ, triệt phá các website phim, âm nhạc, trò chơi điện tử, truyền hình lậu có lượng truy cập lớn.
Theo công điện, thời gian qua công tác đấu tranh, xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ đã có chuyển biến, nhiều vụ việc được phát hiện, xử lý. Tuy nhiên, tình trạng xâm phạm vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Ghi nhận thực tế của Báo Thanh Niên cho thấy ngay khi có thông báo, nhiều website phim, âm nhạc có lượng truy cập lớn đã bị vô hiệu hóa, một số nền tảng chủ động thông báo với người dùng về việc đóng cửa để tuân thủ quy định pháp luật.
Tại triển lãm Education Vietnam 2026, diễn ra từ ngày 6 - 8.5, Yamaha Music Việt Nam đã giới thiệu mô hình nhượng quyền kết hợp giữa kinh doanh nhạc cụ và đào tạo âm nhạc. Mô hình kết hợp giữa cửa hàng nhạc cụ và hệ thống đào tạo Yamaha Music School, cho phép đối tác đồng thời phát triển hoạt động bán lẻ và giáo dục.
Các đối tác tham gia chương trình sẽ được tiếp cận hệ thống giáo trình âm nhạc chuẩn quốc tế, phương pháp giảng dạy độc quyền của Yamaha cũng như quy trình đào tạo giáo viên và vận hành đã được chuẩn hóa. Đây được xem là yếu tố giúp giảm thiểu rủi ro khi triển khai và đảm bảo chất lượng đồng nhất trong toàn hệ thống.
Hãng di động Trung Quốc Oppo vừa giới thiệu đến người dùng Việt Nam mẫu Find X9s và Find X9 Ultra với giá lần lượt 24,9 và 49,9 triệu đồng. Đây là lần đầu tiên dòng sản phẩm flagship Find X9 series được giới thiệu đầy đủ tại thị trường Việt Nam.
Find X9 Ultra là một trong những smartphone chụp hình đẹp nhất hiện nay với hệ thống camera được tinh chỉnh bởi hãng máy ảnh nổi tiếng Thụy Điển Hasselblad. Oppo cho biết Find X9 Ultra là smartphone đầu tiên trên thế giới được trang bị camera zoom quang học 10x đạt chuẩn "quang học gốc" (native optical zoom) với ống kính tele 50 MP.
Tại Việt Nam, Find X9 Ultra đang thu hút sự chú ý lớn khi có 4.000 khách hàng đăng ký quan tâm sở hữu chỉ sau 3 ngày mở đăng ký.
Tại Ngày hội Game Việt Nam (Vietnam GameVerse 2026), diễn ra hôm 8.5, Liên đoàn Thể thao điện tử Đông Nam Á (SEAEF) thông báo Việt Nam sẽ là quốc gia chủ nhà thường niên của giải đấu Thể thao điện tử Đông Nam Á - SEA Esports Nations Cup (SNC).
Đây là kết quả từ thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa SEAEF, Vietnam GameVerse và nhà phát hành VNG Games. Trong mùa giải đầu tiên, các vận động viên sẽ tranh tài ở 5 bộ môn, trong đó có các game phổ biến như PUBG Mobile, Teamfight Tactics (TFT), Crossfire Legends (CFL) và Total Football. Ban tổ chức cũng chính thức công bố tổng quỹ giải thưởng của SNC 2026 đạt mức 41.000 USD (tương đương hơn 1 tỉ đồng).
Tuần qua, thị trường tiền mã hóa chứng kiến đà phục hồi mạnh khi Bitcoin tiến sát mốc 83.000 USD vào ngày 6.5. So với mức giá thấp nhất được ghi nhận hồi tháng 2 (59.930 USD), tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã phục hồi 35,7%.
Dòng tiền đổ vào các quỹ ETF Bitcoin ở Mỹ cũng cao kỷ lục khi chứng kiến sáu tuần liên tiếp dòng tiền dương, đánh dấu chuỗi dài nhất kể từ tháng 8.2025. Những dữ liệu này khiến tâm lý lạc quan của nhà đầu tư tăng cao, nhiều nhà phân tích dự báo "siêu chu kỳ" tăng giá của Bitcoin đã bắt đầu.
Tuy nhiên, mọi thứ có thể sớm thay đổi khi báo cáo từ Financial Times chỉ ra rằng, chi phí bộ nhớ cho iPhone có thể tăng từ khoảng 10% tổng chi phí linh kiện hiện nay lên tới 45% vào năm tới, tương đương mức tăng hơn 400%.
Nguyên nhân chính cho sự gia tăng này được cho là do sự cạnh tranh khốc liệt giữa các công ty xây dựng trung tâm dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng trong việc giành giật nguồn cung bộ nhớ hạn chế. Các công ty như Nvidia đang chi hàng tỉ USD để đảm bảo nguồn cung chip, khiến ngay cả một công ty vốn quen với việc kiểm soát các điều khoản với nhà cung cấp như Apple phải đối mặt với khó khăn trong việc cạnh tranh.
Bên cạnh đó, cuộc xung đột ở Iran cũng đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu quan trọng cho sản xuất bảng mạch in (PCB), càng làm tăng thêm áp lực lên giá thiết bị điện tử tiêu dùng.
Giám đốc điều hành tương lai của Apple, John Ternus, sẽ phải đưa ra quyết định khó khăn. Việc chuyển chi phí cho người tiêu dùng có thể khiến giá iPhone tăng, điều chắc chắn không được lòng người tiêu dùng, đặc biệt ở những thị trường nhạy cảm về giá như Ấn Độ và Trung Quốc - nơi Apple đang tìm kiếm cơ hội tăng trưởng. Ngược lại, nếu Apple quyết định gánh chịu chi phí, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến biên lợi nhuận của công ty và làm phật ý các nhà đầu tư.
Trong trường hợp Apple quyết định chuyển chi phí cho người tiêu dùng, khách hàng nên chuẩn bị cho việc giá iPhone tiếp theo sẽ cao hơn đáng kể so với phiên bản trước. Lịch trình ra mắt sản phẩm cũng đang được điều chỉnh, với các mẫu Pro dự kiến ra mắt vào mùa thu.
Bên cạnh đó, Apple cũng đang lên kế hoạch cho các sản phẩm mới như iPhone Fold, MacBook Pro M6 và có thể cả iPhone Ultra, tất cả đều có giá khởi điểm cao hơn. Hy vọng những thiết bị cao cấp này sẽ giúp bù đắp chi phí sản xuất tăng thêm và giữ cho các lựa chọn khác ở mức giá phải chăng như hiện tại.
Chị Ngọc Hà (Hà Nội) hôm 25/4 cho biết nhận được một tin nhắn từ một số di động trong nước thông báo "xe bạn có vi phạm", sau đó được yêu cầu truy cập một trang web để xử lý ngay.
Thấy tên miền có chữ "Dichvucong", chị tưởng thật và truy cập. Lúc này, website với tên miền cùng giao diện "Cổng dịch vụ công quốc gia", thông báo xe chị vi phạm lỗi "Đỗ xe gây cản trở", cùng số tiền phạt 50.000 đồng. Website cũng có tính năng cho phép người dùng nộp tiền luôn, bằng cách nhập các thông tin như số thẻ, tên chủ thẻ, ngày hết hạn, mã CVV.
"Thấy số tiền cũng nhỏ nên tôi định nộp luôn, nhưng lúc đó không mang thẻ nên không nhớ thông tin để nhập, nếu không có thể đã mất hết tiền", chị Hà nói.
Tuần trước, nhiều người cũng nhận được các tin nhắn tương tự. Theo Công an TP Hà Nội, đây là chiêu lừa đảo nhằm chiếm quyền kiểm soát thẻ và rút tiền trong tài khoản, thông qua việc nhắn tin thông báo lỗi vi phạm "phạt nguội" chưa xử lý và yêu cầu mọi người truy cập vào đường link giả mạo để kiểm tra và nộp phạt.
"Trang website này có đường link vào giao diện thiết kế giống Cổng dịch vụ công quốc gia để tạo lòng tin. Khi nạn nhân nhập thông tin thẻ ngân hàng (Số thẻ, mã OTP), các đối tượng sẽ chiếm quyền kiểm soát thẻ và rút tiền trong tài khoản", cảnh báo nêu.
Công an TP Hà Nội cũng khẳng định hiện nay không có hình thức thông báo vi phạm trật tự an toàn giao thông qua tin nhắn hoặc điện thoại. Các trường hợp vi phạm sẽ được gửi thông báo bằng văn bản, mời chủ phương tiện, tổ chức, cá nhân có liên quan đến trụ sở cơ quan Công an làm việc. Ngoài ra, người dân có nhu cầu tra cứu vi phạm hành chính có thể truy cập trang thông tin điện tử của Cục Cảnh sát giao thông hoặc qua VNeTraffic.
Tình trạng lừa đảo qua tin nhắn và website giả mạo diễn ra nhiều năm nay, nhưng liên tục thay đổi về cách thức và kịch bản, khiến nhiều người bị lừa. Các tin nhắn này có thể được phát tán qua các trạm BTS giả hoặc các thuê bao không chính chủ. Thời gian gần đây, các nhà mạng đang tiến hành xác nhận và xác thực thông tin thuê bao nhằm ngăn chặn tình trạng sim không chính chủ này.
Người dân được khuyến nghị cần nâng cao cảnh giác trước các website giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước, sàn thương mại điện tử hay dịch vụ quen thuộc để đánh cắp tài khoản và tiền; chỉ truy cập địa chỉ chính thức, kiểm tra kỹ tên miền, chứng chỉ bảo mật và các dấu hiệu bất thường về giao diện, ngôn ngữ; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân cho bất kỳ trang web nào chưa được xác minh. Khi nghi ngờ bị lừa, cần khóa tài khoản và báo cơ quan chức năng ngay.
