Việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với phát triển bền vững và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, Phó thủ tướng cho rằng đây là thách thức trong bối cảnh biến động khó lường và nền kinh tế có độ mở lớn. Do đó, các nghị quyết của Bộ Chính trị đã đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp giao cho từng cấp từng ngành để đạt kết quả với từng tháng, quý.
Theo đó, Chính phủ xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng cao liên tục và ổn định. Vì thế, trong chương trình làm việc của Ban Chấp hành Trung ương Đảng sẽ xây dựng nghị quyết về đổi mới mô hình tăng trưởng, tiếp cận toàn diện mô hình tăng trưởng mới gắn với giải pháp cụ thể.
Theo ông, để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao, ổn định, thực chất và bền vững, không có con đường nào khác là đổi mới mô hình tăng trưởng mạnh mẽ. Thay đổi căn bản cấu trúc nền kinh tế, cải thiện thực chất đời sống người dân. Đây là thách thức lớn, yêu cầu bắt buộc để vượt qua bẫy thu nhập trung bình, bắt kịp và tiến cùng thế giới, thực hiện các mục tiêu.
Mô hình mới phải vận hành trên nền tảng thể chế phát triển hiện đại, cạnh tranh, văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, hạch toán kinh tế và phân bổ hiệu quả nguồn lực.
Vì thế, Chính phủ đã trình 11 nhóm với 92 nhiệm vụ, trọng tâm lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chính, kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh…
Gắn đó là việc phát huy vai trò của các thành phần kinh tế bao gồm có thành phần kinh tế nhà nước, tư nhân, FDI trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị. Sắp tới, Bộ Chính trị sẽ tiếp tục ban hành đề án thu hút FDI trong giai đoạn mới.
Để ổn định kinh tế vĩ mô, Phó thủ tướng cho hay sẽ thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Bao gồm việc trình Quốc hội nâng tỉ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% giai đoạn này, chi ngân sách tăng 1,9 lần, dành 40% chi đầu tư và gấp gần 2,4 lần so với trước.
Chính phủ tập trung phát triển thị trường vốn, phát triển mạnh mẽ thị trường chứng khoán để trở thành một kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế. Mục tiêu năm 2028 phải đạt mức vốn hóa là 120% GDP.
Về đầu tư, Chính phủ cũng sẽ cắt giảm số lượng dự án để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí. Tập trung tháo gỡ toàn diện các dự án khó khăn, tồn đọng, không chỉ là dự án đất đai, để huy động được tối đa nguồn lực khoảng 3,3 triệu tỉ đồng cho tăng trưởng kinh tế. Gắn đó là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh, hoàn thành ngay trong tháng 4.
Đối với lĩnh vực giáo dục, trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực cao là yêu cầu bắt buộc, ông Thắng cho hay đã có nhiều dự án được đưa ra với 102 ngành đào tạo công nghệ chiến lược, kỹ thuật then chốt và 98 chương trình đào tạo tài tăng. Thời gian tới Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo ưu tiên lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, điện hạt nhân.
Về lĩnh vực y tế, với phương án tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, ông Thắng nói Chính phủ đã trình Quốc hội bấm nút thông qua Luật Khám, chữa bệnh. Cùng đó các hướng dẫn, quy định nội dung về khám sức khỏe định kỳ cho từng đối tượng để thực hiện.
Cụ thể, với trẻ em dưới 6 tuổi tập trung vào theo dõi phát triển thể chất, tinh thần, dinh dưỡng và tiêm chủng. Đối với học sinh thực hiện khám lâm sàng toàn diện và sàng lọc các yếu tố nguy cơ. Với người trưởng thành thì ngoài khám lâm sàng còn thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng cơ bản nhằm phát hiện sớm bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm.
Về nguồn lực và kinh phí thực hiện, ông Thắng cho biết sẽ bố trí từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đối với các nhóm chưa tham gia bảo hiểm y tế, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch và bố trí kinh phí để tổ chức khám sàng lọc miễn phí.
Hôm qua, lực lượng chức năng bắt quả tang ca sĩ Miu Lê (Lê Ánh Nhật) cùng nhóm bạn lạm dụng ma túy tại một bãi biển ở Cát Bà. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy nữ ca sĩ dương tính với cả ba chất Methamphetamine, MDMA và Ketamine.
Giới chuyên môn nhận định sự pha trộn này tạo ra độc chất tàn phá toàn diện sức khỏe thể chất, tâm thần và đe dọa cướp đi sinh mạng tức thì do sốc quá liều. Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng khoa Nội tổng hợp (Bệnh viện 09, Hà Nội), giải thích mỗi chất trong bộ ba này đều "tấn công cực mạnh, có thể bẻ gãy hệ thần kinh trung ương trong vài giây".
Methamphetamine là chất kích thích hệ thần kinh trung ương cực mạnh, giới dân chơi thường gọi tắt là "ma túy đá". Hóa chất này ép não bộ giải phóng ồ ạt dopamine, tạo ra cảm giác hưng phấn tột độ và hoang tưởng sức mạnh.
Khác với Methamphetamine, MDMA hoạt động như một chất kích thích thần kinh pha lẫn ảo giác nhẹ, mang tên lóng là "thuốc lắc". Hợp chất này can thiệp trực tiếp vào quá trình tiết serotonin, khiến cơ thể sinh ra ảo giác yêu thương, thích vận động mạnh và nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng.
Các bác sĩ ban đầu tạo ra Ketamine nhằm mục đích gây mê phẫu thuật, nhưng tội phạm đã biến hóa chất này thành công cụ tạo ảo giác độc hại. Ketamine trực tiếp cắt đứt liên lạc giữa não bộ và cơ thể, ép nạn nhân rơi vào trạng thái phân ly, mất cảm giác đau và sinh ra ảo giác "linh hồn thoát xác".
Quá trình lạm dụng kéo dài khiến cơ thể nhiễm độc toàn thân, làm rối loạn hoàn toàn hệ thống vận hành. Ông Hưng cảnh báo ngưỡng hấp thụ của mỗi cá nhân rất khác biệt; cùng một liều lượng, cơ thể này chịu đựng được nhưng lại trở thành độc dược đoạt mạng người khác trong chớp mắt. Nếu nạn nhân hút hoặc tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch, ma túy vượt qua hàng rào máu não chỉ trong 7 đến 10 giây. Ngược lại, nếu hít qua mũi hoặc uống pha trong nước, cơ thể cần từ 15 đến 30 phút để hóa chất ngấm vào máu và phát tác.
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, phân tích các chất này đóng vai trò như những chiếc chìa khóa giả, bắt chước chất dẫn truyền thần kinh để gắn chặt vào thụ thể hoặc chặn đường thu hồi thông tin.
Cơ thể chịu tổn thương nặng nề khi vừa nhận kích thích cực độ, vừa chịu ức chế và phân ly. Sự pha chế tự phát, thiếu kiểm soát liều lượng và độ tinh khiết đẩy nguy cơ suy hô hấp, tăng thân nhiệt, suy đa tạng, loạn nhịp tim lên mức cao nhất. Nạn nhân dễ dàng co giật, hôn mê, tự gây hại cho bản thân, người xung quanh hoặc tử vong.
Bên cạnh đó, khi hóa chất tan, họ lập tức rơi vào trạng thái trống rỗng, trầm cảm, buộc phải tăng liều để tìm lại cảm giác bình thường và dẫn đến lệ thuộc sâu sắc.
Đồng tình với quan điểm trên, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện E), nhấn mạnh tính chất kích thần của cả ba loại hợp chất này. Việc tiêu thụ liều cao lập tức gây khoái cảm, hoang tưởng, rối loạn hành vi cảm xúc. Nếu dung nạp lâu dài, bệnh nhân đối mặt với tình trạng suy giảm trí nhớ, trầm cảm, lo âu, rối loạn phản xạ thần kinh và mất hoàn toàn khả năng lao động.
So với giai đoạn trước năm 2000 khi người nghiện chủ yếu tìm đến các chất có nguồn gốc tự nhiên, thị trường chất cấm hiện nay biến đổi chóng mặt với hàng nghìn loại khác nhau. Tội phạm chỉ cần thay đổi nhỏ tỷ lệ phối trộn đã sinh ra chất mới, vượt qua khả năng phát hiện của các hệ thống máy móc xét nghiệm hiện hành và gây vô vàn khó khăn cho công tác quản lý.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối tránh xa chất gây nghiện và nâng cao cảnh giác trước những sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ trà trộn chất cấm như bóng cười hay thuốc lá điện tử nhằm bảo vệ tính mạng bản thân.
Trong suốt 3 tháng, chị X. nhiều lần rơi vào tình trạng hồi hộp, tim đập dồn dập như "muốn nhảy khỏi lồng ngực".
Các cơn này xuất hiện đột ngột rồi biến mất nhanh chóng, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Dù đã đi khám ở nhiều nơi, kết quả điện tâm đồ thông thường vẫn chưa thể ghi nhận chính xác bất thường.
Tại Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia, cơ sở Linh Đàm), chị X. nhập viện trong tình trạng tái phát liên tục. Không chỉ đối diện nguy cơ tụt huyết áp, suy tim, chị còn sống trong cảm giác bất an về sức khỏe và tương lai.
Trước ca bệnh phức tạp, một cuộc hội chẩn liên chuyên khoa đã được tổ chức với sự tham gia của các chuyên gia tim mạch, can thiệp và phẫu thuật. Hướng điều trị được lựa chọn là thăm dò điện sinh lý và triệt đốt bằng sóng cao tần (RF), đây là phương pháp hiện đại giúp xác định chính xác "ổ phát" rối loạn nhịp và xử lý triệt để.
Trong phòng can thiệp (Cathlab), thử thách lớn nhất với ê kíp bác sĩ là tái hiện lại cơn nhịp nhanh ngay trong lúc làm thủ thuật. Khi các tín hiệu điện bất thường xuất hiện trên màn hình, đó cũng là lúc bác sĩ xác định được vị trí gây rối loạn.
Năng lượng sóng cao tần được sử dụng để triệt bỏ vùng mô bất thường một cách chính xác, hạn chế tối đa tổn thương.
Ca can thiệp diễn ra trong thời gian ngắn nhưng đòi hỏi sự tập trung cao độ. Kết quả, nhịp tim của bệnh nhân nhanh chóng trở về trạng thái bình thường. Ngay trên bàn can thiệp, chị X. đã cảm nhận rõ sự thay đổi, cảm giác nặng nề, hồi hộp trước đó biến mất, thay vào đó là sự nhẹ nhõm hiếm thấy.
Sau can thiệp, sức khỏe chị ổn định, không còn tái phát cơn nhịp nhanh. Chị được xuất viện sớm, trở lại cuộc sống sinh hoạt và công việc thường ngày mà không còn nỗi lo canh cánh.
Theo các bác sĩ, rối loạn nhịp tim nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như ngất, suy tim, thậm chí đột tử.
Tuy nhiên với sự phát triển của các kỹ thuật hiện đại như triệt đốt bằng sóng cao tần, nhiều trường hợp có thể điều trị dứt điểm, không cần dùng thuốc kéo dài.
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với những dấu hiệu như hồi hộp, tim đập nhanh, choáng váng, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện lặp lại. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện đúng nguyên nhân và can thiệp kịp thời, tránh những rủi ro đáng tiếc.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận đến nay có 8 ca bệnh liên quan đến Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius được báo cáo, trong đó 3 trường hợp tử vong. Kết quả xét nghiệm xác nhận 5 ca nhiễm Hantavirus. Chủng virus liên quan được xác định là virus Andes, loại duy nhất được biết đến là có khả năng lây truyền từ người sang người, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%.
Sự xuất hiện của chùm ca bệnh Hantavirus làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng y tế mới. Câu hỏi phổ biến nhất lúc này là liệu nó có lây lan như Covid-19, dẫn đến các lệnh phong tỏa hay yêu cầu đeo khẩu trang bắt buộc hay không.
Tại cuộc họp báo tối 7/5, tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc bộ phận Quản lý Dịch bệnh và Đại dịch của WHO, khẳng định: "Đây không phải là Covid-19 hay cúm bởi cơ chế lây lan của nó hoàn toàn khác biệt. Trong các đợt bùng phát virus Andes trước đây, việc lây truyền từ người sang người chủ yếu chỉ xảy ra giữa những người có tiếp xúc gần".
Bà cho biết thêm hiện trên tàu không có hành khách hay thành viên thủy thủ đoàn nào có triệu chứng.
Tiến sĩ Abdirahman Mahamud, Giám đốc bộ phận Điều phối Cảnh báo và Ứng phó thuộc Chương trình Y tế Khẩn cấp của WHO, dẫn chứng ổ dịch tương tự tại Argentina giai đoạn 2018-2019. Ông nhấn mạnh rằng các chuỗi lây truyền này hoàn toàn có thể chặn đứng bằng cách truy vết và cách ly, bởi virus thường chỉ phát tán mạnh trong không gian kín và hẹp.
Theo các chuyên gia, khác với khả năng lây lan qua không khí mạnh mẽ của Covid-19, Hantavirus chủ yếu truyền từ động vật gặm nhấm sang người qua chất thải. Dù có tỷ lệ tử vong cao hơn, loại virus này khó có thể gây đại dịch do khả năng lây truyền giữa người với người cực kỳ hạn chế.
Ngay cả với chủng Andes, việc nhiễm bệnh cũng đòi hỏi quá trình tiếp xúc thân mật và kéo dài. Chính rào cản về cơ chế lây truyền khiến các đợt bùng phát Hantavirus thường chỉ mang tính cục bộ.
Dưới góc độ dịch tễ học, sự nguy hiểm của Hantavirus lại là rào cản ngăn nó lan rộng toàn cầu. "Tiềm năng gây đại dịch chủ yếu nằm ở cơ chế lây truyền, không phải ở khả năng gây tử vong", Newsweek hôm 6/5 dẫn lời Amesh Adalja, học giả cao cấp tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins, Mỹ.
"Đặc tính sinh học thúc đẩy một đại dịch bùng phát chính là cách mà mầm bệnh di chuyển giữa người với người, chứ không phải là nó khiến người bệnh trở nặng đến mức nào", theo Amesh Adalja.
Đồng quan điểm, bà Zoe Weiss, giám đốc Vi sinh vật học tại Trung tâm Y tế Tufts, Mỹ, cho biết những mầm bệnh có nguy cơ gây đại dịch cao nhất thường cho phép người bệnh vẫn có thể di chuyển và duy trì các kết nối xã hội trong giai đoạn lây nhiễm. Ví dụ Covid-19 có thể lây lan trước khi triệu chứng khởi phát và lây từ những người chỉ có biểu hiện nhẹ hoặc hầu như không có triệu chứng.
Hantavirus hoàn toàn ngược lại. Giáo sư Vincent Racaniello tại Đại học Columbia giải thích thêm chìa khóa của việc lây truyền nằm ở chỗ virus được phát tán ngay trong giai đoạn ủ bệnh và giai đoạn không triệu chứng.
"Virus cúm và SARS-CoV-2 làm việc này rất tốt. Còn với Hantavirus, rào cản lớn nhất của nó chính là khả năng lây truyền từ người sang người một cách hiệu quả", giáo sư cho hay.
Hantavirus không dễ lây lan và chỉ lây khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng. Với hầu hết người bị nhiễm, virus sẽ ủ bệnh trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, trước khi các triệu chứng bắt đầu phát tác. Tuy nhiên, một khi các triệu chứng xuất hiện, người bệnh sẽ trở nặng nhanh. Đây chính là lúc độc lực cao lại vô tình trở thành lợi thế cho việc khoanh vùng dịch bệnh.
Tại cuộc họp báo, Tổng Giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhận định thế giới có thể ghi nhận thêm ca nhiễm mới song rủi ro với cộng đồng vẫn ở mức thấp. Câu hỏi khiến các nhà dịch tễ học luôn phải cảnh giác là điều kiện nào có thể khiến Hantavirus thực sự biến chuyển thành một đại dịch toàn cầu. Câu trả lời nằm ở "hiệu quả lây truyền", một yếu tố đòi hỏi những thay đổi tiến hóa cực kỳ phức tạp.
Theo giáo sư Racaniello, hiện nay virus lây nhiễm kém nhưng chính những đợt bùng phát nhỏ lẻ ở người lại đóng vai trò như môi trường "tập dượt" để chọn lọc tự nhiên giữ lại các biến thể lây lan tốt hơn.
Tuy nhiên, Hantavirus đang phải đối mặt với những rào cản sinh học khổng lồ mà rất ít mầm bệnh nào gặp phải. Chuyên gia Weiss khẳng định để gây đại dịch, virus này cần một "cú nhảy vọt" tiến hóa để thay đổi toàn diện từ cách xâm nhập tế bào đến việc lẩn tránh hệ miễn dịch của người.
Với khả năng lây truyền giữa người với người yếu ớt như hiện tại, đây không phải là một lộ trình dễ dàng hay khả thi trong tương lai gần.
Sở dĩ rào cản này được đánh giá là "khổng lồ" bởi bản chất Hantavirus vốn là mầm bệnh được tối ưu hóa cho loài gặm nhấm chứ không phải đường hô hấp của con người. Để thực hiện được chuỗi đột biến liên hoàn nhằm thích nghi hoàn toàn với cơ thể người, virus cần hàng triệu ca nhiễm để tạo ra đủ cơ hội cho chọn lọc tự nhiên vận hành, một điều kiện mà thực tế hiện nay không thể đáp ứng.
Do đó, dù rủi ro tiến hóa là có thật về mặt lý thuyết, chính những lực cản sinh học khắc nghiệt đang giữ Hantavirus ở xa kịch bản của một đại dịch toàn cầu.
Thế giới đã quá quen thuộc với Hanatvirus. Như Thomas G. Ksiazek, một chuyên gia virus học dày dạn kinh nghiệm trong việc theo dõi các bệnh truyền nhiễm mới nổi, nhận định: "Nếu nó thực sự có khả năng gây ra đại dịch, điều đó đã xảy ra từ lâu rồi".
Sự kết hợp giữa cơ chế lây truyền kém hiệu quả và đặc tính gây bệnh nặng nhanh chóng chính là lý do khiến Hantavirus khó có thể tạo ra một cuộc phong tỏa toàn cầu lần thứ hai.
