Tại bang Tennessee (Mỹ), công ty trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk vừa ráo riết lắp đặt hàng loạt hệ thống pin Megapack khổng lồ với mục đích rất rõ ràng rằng siêu máy tính cần nguồn điện liên tục, và lưới điện truyền thống đang bộc lộ sự chậm chạp.
Cùng thời điểm, từ những trung tâm năng lượng mặt trời ở Texas, thảo nguyên Nội Mông (Trung Quốc) cho đến khu đất của một nhà máy than cũ phía bắc Sydney, hàng loạt siêu dự án lưu trữ điện đang xếp hàng chờ hòa lưới.
Theo Bloomberg, một làn sóng thâu tóm lưới điện toàn cầu đang diễn ra âm thầm nhưng mãnh liệt, được dẫn dắt bởi một thiết bị quen thuộc, đó là pin lưu trữ.
Cơn lốc giảm giá từ “công xưởng” thế giới
Động lực lớn nhất đằng sau sự bùng nổ này là bài toán kinh tế. Theo dữ liệu từ BloombergNEF, chi phí pin đã bốc hơi tới 75% trong giai đoạn 2018-2025. Giới phân tích dự báo mức giá này sẽ còn tiếp tục giảm thêm 25% từ nay đến năm 2035.
Nguyên nhân cốt lõi của cú sập giá này đến từ “cơn dư cung” tại Trung Quốc. Việc đầu tư ồ ạt để phát triển chuỗi cung ứng xe điện trong nhiều năm qua đã tạo ra một lượng pin khổng lồ. Hệ quả là giá thành lao dốc, đẩy các sản phẩm lưu trữ tràn ngập thị trường toàn cầu.
Kịch bản này đang lặp lại chính xác những gì đã xảy ra với ngành điện mặt trời sau năm 2021. Đáng chú ý, giá pin vẫn liên tục phá đáy ngay cả khi chi phí của nhiều công nghệ năng lượng sạch khác đang có dấu hiệu tăng lên.
Nhờ mức giá ngày càng rẻ, năm nay được kỳ vọng sẽ trở thành bước ngoặt đưa pin lưu trữ thành nhân tố có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống năng lượng. Các nhà phân tích dự báo công suất lắp đặt toàn cầu sẽ tăng khoảng 1/3 ngay trong năm nay, dẫn dắt bởi các thị trường châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.
Lợi nhuận từ việc “mua đáy, bán đỉnh” điện năng
Khi chi phí đầu tư không còn là gánh nặng, cách vận hành của thị trường điện bắt đầu thay đổi. Tại những khu vực có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, pin đóng vai trò như một nhà buôn sành sỏi. Hệ thống sẽ tự động mua điện vào lúc giá rẻ khi dư thừa nắng, gió, và bán ra thị trường khi nhu cầu tiêu thụ tạo đỉnh.
Trước đây, hệ thống điện phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt điện than và khí đốt mỗi khi nguồn năng lượng tái tạo suy giảm. Giờ đây, pin lưu trữ đang chứng minh khả năng thay thế với chi phí rẻ hơn và tốc độ phản hồi nhanh hơn.
Tại Australia, thị trường pin lớn nhất tính theo đầu người, hệ thống lưu trữ có thời điểm đã cung cấp nhiều điện hơn cả các nhà máy khí đốt vào giờ cao điểm buổi tối.
Sự xuất hiện của các “siêu pin” đang định hình lại cấu trúc hạ tầng năng lượng. Tại Nội Mông (Trung Quốc), 3 dự án khổng lồ với tổng công suất 7,4 GWh đang được triển khai. Tại Australia, dự án Waratah Super Battery cũng đang thay đổi hoàn toàn cách thức phân phối điện năng.
Công nghệ cũng không ngừng tiến hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bên cạnh dòng pin lithium-ion truyền thống, các công nghệ mới như pin oxy hóa sắt của Form Energy đang gây chú ý. Công nghệ này cho phép lưu trữ điện năng lên tới 100 giờ, cao gấp 25 lần so với các loại pin thông thường hiện nay.
Châu Âu loay hoay, Việt Nam rục rịch chuyển mình
Nhu cầu lưu trữ năng lượng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, đặc biệt là tại châu Âu. Sự phát triển quá nóng của năng lượng tái tạo tại khu vực này đang gây áp lực nghiêm trọng lên lưới điện, khiến sản lượng và giá điện biến động mạnh.
Chỉ tính riêng tại Đức, quốc gia này có thể đối mặt khoản thiệt hại lên tới 3,7 tỷ euro trong năm nay do buộc phải cắt giảm công suất điện tái tạo dư thừa. Để giải quyết bài toán này, công suất lưu trữ tại châu Âu được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần vào cuối thập kỷ, nhảy vọt từ khoảng 50 GW năm 2025 lên 75 GW vào cuối 2026.
Xu hướng lưu trữ năng lượng đang bắt đầu hiện diện rõ hơn tại Việt Nam, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao và một số dự án điện khí LNG đã tính đến phương án chuyển sang mô hình tái tạo kết hợp pin lưu trữ (BESS). Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai, thiếu hệ thống tiêu chuẩn và khung pháp lý hoàn chỉnh.
Theo ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc GG Power, giai đoạn trước thị trường chủ yếu do các đơn vị thương mại dẫn dắt, “nhạy xu hướng nhưng thiếu nền tảng R&D và tư duy sản xuất công nghiệp”.
Ông cho biết thêm: “Họ còn dè chừng vì tiêu chuẩn, quy định và chính sách cho sản phẩm này chưa được hình thành. Thực tế, đã xuất hiện tình trạng lắp ráp pin từ linh kiện cũ, kém chất lượng mà không tuân thủ quy chuẩn an toàn.
Dù vậy, dư địa tăng trưởng được đánh giá là rất lớn. Kế hoạch thúc đẩy khoảng 14 triệu hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời kèm pin lưu trữ đến năm 2030 mở ra quy mô thị trường lên tới hàng tỷ USD. “Đây là một thị trường siêu lớn. Mỗi nhà chỉ cần lắp hệ thống 5kW, nhân với 14 triệu hộ, quy mô đã lên tới nhiều tỷ USD”, ông Bình nhấn mạnh.
Rào cản lớn nhất hiện nay lại nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Pin lưu trữ vẫn là khái niệm mới, trong khi lo ngại về an toàn khi đặt một hệ thống pin lớn trong gia đình chưa được giải tỏa. Theo ông, chìa khóa nằm ở việc sản phẩm phải đạt các tiêu chuẩn khắt khe quốc tế, đồng thời doanh nghiệp cần kiên trì “giáo dục thị trường”, giúp người dùng hiểu và trải nghiệm thực tế.
Dù ngành pin toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản như sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc, rủi ro địa chính trị hay tình trạng tắc nghẽn lưới điện, xu hướng điện hóa là không thể đảo ngược.
Ông Brent Wanner từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế khẳng định: “Bất cứ khoản đầu tư nào vào hệ thống điện hiện nay đều phải tính đến pin”. Trong kỷ nguyên năng lượng mới, ai kiểm soát được công nghệ lưu trữ, người đó sẽ nắm giữ lợi thế vận hành toàn bộ hệ thống điện tương lai.
Ngày 28-4, Ban Quản lý dự án 2, Bộ Xây dựng, chủ đầu tư dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, có thông báo kế hoạch vận hành khai thác dự án này.
Theo đó, cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn dài 88km, có điểm đầu từ Km1050, điểm cuối Km1131 thuộc cao tốc Bắc - Nam (CT.01).
Đoạn tuyến này khớp nối vào cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi ở phía Bắc và khớp nối vào cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn ở phía Nam.
Thời gian đưa vào khai thác bắt đầu từ lúc 11h30 ngày 29-4. Tốc độ khai thác tối đa tại các đoạn đường bình thường là 90km/h đối với xe con, xe tải ≤3,5 tấn và xe chở khách ≤29 chỗ;
80km/h đối với tất cả xe khách giường nằm và các phương tiện khác; tốc độ tối thiểu là 60km/h.
Trên các đường nhánh thuộc nút giao tốc độ tối đa từ 50km/h và được quy định trên báo hiệu đường bộ.
Đoạn tuyến này có 6 nút giao, gồm: nút giao đầu tuyến tại Km1051+494, nút giao tỉnh lộ 624B, nút giao quốc lộ 24, nút giao Đức Phổ, nút giao Sa Huỳnh và nút giao cuối tuyến tại Km1129. Trong giai đoạn đầu, có 5 nút giao trong số này được đưa vào khai thác, trừ nút giao Đức Phổ đang tiếp tục hoàn thiện.
Hiện tại, trạm dừng nghỉ trên tuyến tại Km1065+620 và Km1127 đang được nhà đầu tư xây dựng chưa hoàn thiện. Do đó chủ đầu tư khuyến cáo các phương tiện có nhu cầu đổ nhiên liệu tạm thời ra/vào tại các nút giao liên thông đã đưa vào khai thác.
Khớp nối vào phía nam dự án này là dự án đường cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn và một phần đầu tuyến cao tốc Quy Nhơn - Chí Thạnh dài gần 90km (từ Km1138 - Km1227 thuộc cao tốc Bắc Nam CT.01) cũng được thông xe từ lúc 11h30 ngày 29-4. Dự án này có tốc độ khai thác tối đa 90km/h tương tự đoạn tuyến Quảng Ngãi - Hoài Nhơn.
Theo Ban Quản lý dự án 85, Bộ Xây dựng, chủ đầu tư dự án, hiện tất cả các điểm đấu nối trên cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn đều đã hoàn thiện và sẵn sàng khai thác từ ngày 29-4. Các nút giao trên tuyến gồm: nút giao Hoài Nhơn, nút giao tỉnh lộ 629, nút giao Phù Mỹ, nút giao tỉnh lộ 634, nút giao quốc lộ 19B, nút giao Quy Nhơn.
Giai đoạn đầu đưa vào khai thác, đoạn tuyến này cũng chưa thực hiện thu phí phương tiện.
Chủ đầu tư lưu ý các phương tiện cần tuân thủ lịch khai thác, chỉ được lưu thông vào cao tốc từ thời điểm 11h30 ngày 29-4. Trong hôm qua và hôm nay, đơn vị này ghi nhận dù chưa được khai thác, nhiều phương tiện tự ý vượt rào vào cao tốc lưu thông tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, phải cắt cử lực lượng xử lý rất vất vả.
Còn đối với một phần dự án Quy Nhơn - Chí Thạnh được đưa vào khai thác đợt này, có điểm đầu kết nối với cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn và điểm cuối là phía bắc hầm Cù Mông.
Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 21 đến 24-4.
Chiều tối 21-4, nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Phu nhân đã đến Hà Nội, bắt đầu các hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm.
Tờ Chosun Daily cho biết trong chuyến đi lần này, hai nước dự kiến mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học và công nghệ, chuyển đổi năng lượng, khoáng sản thiết yếu, cơ sở hạ tầng và nhà máy điện hạt nhân để đạt mục tiêu kim ngạch thương mại hai chiều 150 tỉ USD vào năm 2030.
Hai bên cũng sẽ thảo luận về khả năng doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia vào các dự án hạ tầng quan trọng mới của Việt Nam, trong đó có thành phố thông minh.
Tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam, theo Chosun Daily, là một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae Won, người đồng thời là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, cùng với Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae Yong, Chủ tịch Tập đoàn Hyundai Motor Chung Eui Sun, Chủ tịch Tập đoàn LG Koo Kwang Mo, Chủ tịch HD Hyundai Chung Ki Sun và Chủ tịch Tập đoàn Hyosung Cho Hyun Joon.
Việc nhiều doanh nghiệp lớn, hàng đầu thế giới của Hàn Quốc tập trung tại Việt Nam lần này phản ánh không chỉ lợi ích kinh doanh mà còn tầm quan trọng của mảnh đất chữ S trong chuỗi cung ứng sản xuất của các tập đoàn Hàn Quốc.
Việt Nam là điểm dừng chân thứ hai của Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm từ ngày 19-4 đến Ấn Độ và Việt Nam. Hơn 250 doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc đã tham dự diễn đàn kinh doanh Hàn Quốc - Ấn Độ trong khuôn khổ chuyến đi của ông Lee đến New Delhi.
Lãnh đạo của bốn tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc: Samsung, SK, Hyundai Motor và LG dự kiến sẽ tham dự Diễn đàn Kinh doanh Việt Nam - Hàn Quốc tại Hà Nội, theo tờ Korea Herald.
Truyền thông Hàn Quốc nhận định sự tham gia đông đảo của các lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc cho thấy họ đang tận dụng chuyến thăm Ấn Độ và Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung, qua đó đẩy nhanh tiến độ mở rộng sang các nước Phương Nam toàn cầu (Global South) nhằm tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.
Global South không dùng để chỉ phạm vi địa lý. Thuật ngữ này dùng để mô tả các nước đang phát triển, tập trung phần lớn ở Nam bán cầu.
"Các thị trường thuộc nhóm Phương Nam toàn cầu không chỉ mang lại tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ mà còn là những cơ sở sản xuất quan trọng cho xuất khẩu sang châu Âu", một đại diện công ty nói với báo JoongAng Ilbo.
Sáng 12/4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo đó, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Chính sách này áp dụng từ ngày 16/4 đến 30/6.
Cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp nhập khẩu xăng, các mặt hàng dầu (diesel, dầu hỏa, mazut) và nhiên liệu bay không phải kê khai, tính nộp thuế VAT khi bán ra và ở khâu nhập khẩu.
Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ được điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) thời gian áp dụng chính sách này, và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả các loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Hiện thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với các loại thuế với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0, theo Quyết định 482 của Thủ tướng áp dụng đến hết 15/4. Quyết định này đưa ra theo Luật Tổ chức Chính phủ, áp dụng trong trường hợp cấp bách. Trong khi đó, dầu hỏa, mazut vẫn chịu thuế bảo vệ môi trường lần lượt 600 đồng và 1.000 đồng một lít, kg; còn thuế VAT là 10%.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là "biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt", để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá xăng dầu trong nước trải qua 15 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.540 đồng, dầu diesel 32.960 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này...
