Ăn tối muộn âm thầm gây hại cơ thể ra sao?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 6/5 xác nhận biến thể Andes (ANDV) gây ra đợt bùng phát trên chuyến hải trình tới Nam Cực. Hiện giới chức Argentina chạy đua với thời gian để xác định xem quốc gia này có phải là nơi khởi phát mầm bệnh hay không.

Mối lo ngại lan rộng khi 23 hành khách đã dời tàu tại đảo Saint Helena từ ngày 21/4 và tỏa đi nhiều nước, mang theo nguy cơ phát tán mầm bệnh. Trong đó, nam du khách Thụy Sĩ đã có kết quả dương tính. Một hành khách Tây Ban Nha cho biết nhóm người này di chuyển tự do suốt nửa tháng qua. Không cơ quan nào liên lạc hoặc kiểm soát y tế họ cho đến khi WHO bắt đầu vào cuộc cách đây ba ngày.

Chuyến hải trình khởi hành từ thành phố Ushuaia (miền Nam Argentina) ngày 1/4 và ghi nhận ca tử vong đầu tiên hôm 11/4 là một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi. Ngày 26/4, người vợ 69 tuổi bay từ Saint Helena đến Nam Phi, gục ngã tại sân bay Johannesburg và qua đời ở bệnh viện. Hành khách thứ ba, một phụ nữ Đức, mất vào ngày 2/5. Hiện một bệnh nhân điều trị tích cực tại Nam Phi và du khách Thụy Sĩ nằm viện ở quê nhà.

Các điều tra viên Argentina đang rà soát toàn bộ lịch trình tham quan của du khách tại Ushuaia, cũng như hành trình qua Uruguay và Chile trước khi họ bước lên tàu. Lực lượng chức năng sẽ cách ly những người tiếp xúc gần nhằm chặn đứng đà lây lan. Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh kéo dài từ một đến 8 tuần khiến chuyên gia rất khó xác định thời điểm bệnh nhân nhiễm virus tại đất liền, tại trạm dừng chân trên đảo hay ngay trên boong tàu.

Virus Andes thuộc họ Hantavirus (gồm 38 loài, trong đó 24 loài gây bệnh ở người) do loài gặm nhấm phát tán, gây hội chứng phổi nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong lên tới gần 30%. Đây là chủng duy nhất có khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người khi tiếp xúc gần và kéo dài với dịch tiết cơ thể.

Sự cố y tế trên tàu MV Hondius xảy ra trong bối cảnh các nghiên cứu tại Argentina chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang đẩy nhanh nguy cơ lây lan Hantavirus. Các chuyên gia giải thích nhiệt độ tăng cao làm mở rộng phạm vi hoạt động của virus. Khi hệ sinh thái thay đổi, loài gặm nhấm mang virus có điều kiện sinh sôi mạnh mẽ hơn ở nhiều nơi.

Chuyên gia bệnh truyền nhiễm nổi tiếng người Argentina, ông Hugo Pizzi, nhận định Argentina đang trở nên nhiệt đới hóa do biến đổi khí hậu. Điều này không chỉ gây ra những xáo trộn như dịch sốt xuất huyết hay sốt vàng da, mà còn thúc đẩy các loài thực vật nhiệt đới phát triển, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho loài chuột. "Không còn nghi ngờ gì nữa, theo thời gian, Hantavirus đang ngày càng phát tán rộng rãi hơn", ông Pizzi nói.

Tin Gốc: Vnexpress

"Trẻ béo phì có thể phát triển xương sớm, dậy thì sớm nhưng lại dừng phát triển chiều cao sớm, là lý do ban đầu cao lớn hơn bạn bè nhưng bị 'vượt mặt' khi bước vào tuổi trưởng thành", TS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, nói tại hội thảo Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em", hôm 18/4 tại Hà Nội.

Tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh. Giai đoạn 2010 đến 2020, tỷ lệ này ở trẻ dưới 5 tuổi tăng từ 5% lên 8%. Ở nhóm 5 đến 18 tuổi, con số tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 19%, tập trung nhiều ở lứa tuổi học sinh trung học.

Theo TS Nga, bản chất của béo phì không chỉ là "thừa chất" mà là thừa năng lượng. Khi cơ thể dư thừa năng lượng sẽ xảy ra cơ chế cạnh tranh giữa các tế bào, trong đó tế bào mỡ được ưu tiên phát triển, kéo theo nhiều hệ lụy. Quá trình hấp thu canxi bị ức chế, trong khi hoạt động hủy xương lại gia tăng. Hệ xương vì thế suy yếu, không đủ điều kiện để phát triển chiều cao tối ưu.

Ngoài ra, một trong những hệ quả rõ rệt nhất của béo phì ở trẻ là dậy thì sớm. Khi bước vào dậy thì, cơ thể sẽ tăng trưởng nhanh trong một thời gian ngắn. Nhưng đồng thời, các đầu xương cũng bắt đầu đóng lại. Nếu quá trình này diễn ra sớm, "cửa sổ vàng" để phát triển chiều cao cũng khép lại sớm.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Thị Thu Hậu, Bệnh viện Nhi đồng 2, cũng cho hay béo phì ảnh hưởng đến thể chất, tâm lý và chuyển hóa. Đặc biệt, nó gây tích lũy mỡ và làm giảm khối xương và cơ, giảm cơ hội đạt chiều cao tiềm năng tối đa. Vì vậy, trẻ béo phì cần được can thiệp dinh dưỡng và vận động nhằm tăng chiều cao và tăng khối lượng xương.

Cụ thể, trẻ cần giảm đường, giảm chất béo no, cung cấp đủ canxi, vitamin D, vitamin K2 và các yếu tố hỗ trợ xương như đủ đảm, arginine giúp cải thiện sức khỏe xương. Khuyến khích trẻ vận động trung bình - mạnh ít nhất 60 phút mỗi ngày, tối thiểu 3 ngày/tuần có hoạt động cường độ cao, giảm thời gian tĩnh tại (không tính thời gian học) dưới 2 giờ/ngày.

Tình trạng béo phì chỉ là một trong 4 gánh nặng dinh dưỡng mà trẻ em Việt Nam đang đối mặt, bên cạnh suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và gia tăng bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống. PGS Phạm Ngọc Khái, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, cho hay hiện khoảng 20% trẻ em có chiều cao thấp hơn chuẩn, phản ánh tình trạng phát triển chưa tối ưu còn phổ biến. Vì vậy, cần một chiến lược liên ngành, kết hợp dinh dưỡng, y tế và các yếu tố xã hội.

Tầm vóc người Việt có nhiều thay đổi trong những năm qua nhưng vẫn thuộc top thấp, đứng thứ 4 ở khu vực Đông Nam Á với chiều cao trung bình nam giới 168,1 cm, còn nữ 156,2 cm. So với các nước Đông Nam Á, chiều cao của người Việt sau Singapore, Malaysia và Thái Lan. Trước đây 10 năm, người Việt đứng gần thấp nhất trong khu vực, chỉ nhỉnh hơn người Indonesia và Philippines.

Các chuyên gia nhấn mạnh để cải thiện tầm vóc người Việt, chìa khóa không chỉ ăn đủ mà còn phải ăn đúng, cân đối giữa năng lượng và vi chất, đồng thời kết hợp vận động hợp lý.

Tin Gốc: Vnexpress

Kết quả này được công bố tại hội thảo Thực trạng vi phạm quy định cấm bán, quảng cáo và khuyến mại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tại các điểm bán lẻ và phơi nhiễm với quảng cáo, khuyến mại thuốc lá mới của người trưởng thành năm 2025, do Trường Đại học Y tế công cộng tổ chức hôm 9/4 tại Hà Nội.

Nghiên cứu cũng cho thấy khoảng 14% sinh viên từng thử thuốc lá điện tử và 3% đang sử dụng. Đối với thuốc lá nung nóng, tỷ lệ này lần lượt là 6% và 0,8%. Không chỉ vậy, hơn 62% sinh viên tin rằng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng giúp bỏ thuốc lá điếu.

Khảo sát cũng cho thấy nhiều người trẻ tin rằng các sản phẩm này không chứa nicotine hoặc không gây hại cho sức khỏe. Tiến sĩ Trần Thị Phương Thảo, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết 37% sinh viên tin rằng thuốc lá điện tử không chứa nicotine, 15% cho rằng khói chỉ là "hơi nước" vô hại. Cũng theo nghiên cứu, 43% sinh viên khi được hỏi nghĩ rằng hút thuốc lá điện tử giúp bỏ thuốc lá truyền thống và 32% tin hơi thuốc thụ động là an toàn.

"Nhiều người trẻ gắn thuốc lá điện tử với hình ảnh tích cực, cho rằng hút thuốc lá điện tử trông ngầu, cảm thấy tự tin hơn khi sử dụng hoặc cảm thấy bình tĩnh và vui vẻ hơn", tiến sĩ Thảo nói.

PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng, cho biết sau khi các quy định siết chặt kinh doanh và sử dụng thuốc lá điện tử được triển khai, khảo sát 126 điểm bán lẻ thì 64,3% cơ sở đã đóng cửa. Tuy nhiên, thay vì biến mất, hoạt động kinh doanh được chuyển sang các hình thức tinh vi hơn.

Trong số các điểm bán được khảo sát, gần 35% chuyển sang bán hàng trực tuyến. Người bán sử dụng nhiều chiêu thức trá hình để qua mặt kiểm duyệt trên các sàn thương mại điện tử. Sản phẩm được gắn mác "máy cạo râu", "tinh dầu xịt phòng", "đầu bàn chải điện"... nhưng thực chất là thuốc lá điện tử.

39% sinh viên cho biết vẫn tiếp xúc với quảng cáo thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng trong vòng 30 ngày qua. Chủ yếu họ mua qua Facebook (65%), TikTok (gần 49%), Google (48%) và YouTube (35%).

"Kết quả này cho thấy sau khi hoạt động bán hàng trực tiếp bị hạn chế, các doanh nghiệp và người bán đang thích ứng bằng cách đẩy mạnh hiện diện trên Internet, tận dụng mạng xã hội, nền tảng tìm kiếm và các hình thức quảng bá trực tuyến để duy trì khả năng tiếp cận người dùng", PGS Hương nói.

ThS Bùi Thị Thu Giang, Quản lý chương trình của Tổ chức Chiến dịch vì Trẻ em Không thuốc lá Mỹ, nói nghiên cứu quốc tế cho thấy các tập đoàn thuốc lá thế giới đang sử dụng Facebook, Instagram, TikTok... để quảng bá sản phẩm thuốc lá mới.

Trong giai đoạn 2018-2025, có 3,4 tỷ lượt nội dung quảng cáo 3 sản phẩm điển hình tại hơn 60 quốc gia. Nội dung này đã tiếp cận khoảng 385 triệu tài khoản, chủ yếu trên Instagram. Trong đó, 40% người xem trẻ dưới 25 tuổi, khoảng 150 triệu thanh thiếu niên bao gồm 16 triệu người dưới 18 tuổi.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng bằng chứng thu được phản ánh thực trạng hiện nay, cho thấy những thách thức mới trong công tác cấm quảng cáo, khuyến mại và tiếp thị thuốc lá trên Internet. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát, thực thi pháp luật. Đồng thời cần truyền thông thay đổi nhận thức và hành vi hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên và trẻ em.

Lê Nga

Tin Gốc: https://vnexpress.net/tuoi-trung-binh-hut-thuoc-la-dien-tu-la-16-9-5060514.html