Chàng trai quê Ninh Bình bỏ đại học năm 20 tuổi, khi chỉ cách tấm bằng kỹ sư công trình Thủy lợi hơn một năm đại học. Dù cơ hội việc làm sau khi ra trường không quá bó hẹp khi có người nhà hỗ trợ, nhưng Thái vẫn quyết tâm không trở lại giảng đường vì nhiều lý do. Một phần từ việc cậu không thấy mình hợp với chuyên ngành kỹ thuật.
Hai năm nghỉ học, Thái xoay trở kiếm tiền từ phụ trách quầy pha chế quán cà phê đến phục vụ nhà hàng ăn ở quê – một thị trấn đang phát triển gần khu công nghiệp Đồng Văn. “Việc nào cũng cho thu nhập làng nhàng”, cậu kể. Khoản 8 triệu đồng đổi bằng mười tiếng làm việc mỗi ngày, từ 7h đến 12h và trở lại quán với ca 16h đến 22h. Mức lương vừa đủ cho Thái chi tiêu cơ bản ở quê.
Nhưng cũng có những ngày cậu chọn đóng kín cửa không muốn giao tiếp với ai. Sau Tết 2025, Thái nghỉ việc ở quán cà phê khi gần như không có ngày nghỉ mà vẫn thiếu trước hụt sau, phải xin gia đình hỗ trợ.
“Mỗi ngày thức dậy gần như là một vòng lặp lại, mở mắt tôi thấy rất mệt mỏi, không muốn ra khỏi giường, thế là nằm lướt điện thoại xem đủ thứ trên đời. Lướt rồi lại suy nghĩ mình phải làm cái gì đó, nhưng rồi lại không biết làm gì. Đầu óc vẫn nghĩ nhưng chân tay không hành động”, Thái kể, vòng lặp khiến chàng trai 22 tuổi thời điểm ấy trì trệ về đầu óc, kiệt quệ tinh thần.
Thái nằm trong số 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo – tức nhóm NEET trong quý I/2026 theo công bố mới nhất của Cục Thống kê. Người trẻ “ba không” chiếm 11,4% tổng số thanh niên cả nước, đồng nghĩa cứ 9 thanh niên thì một người thuộc nhóm NEET.
Thời gian qua, số lượng thanh niên “ba không” tăng giảm tùy từng quý song thường dao động 1,35-1,6 triệu người. Nhóm này tập trung cao nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long với trên 23% và thấp nhất tại Đồng bằng sông Hồng với 15%, theo Điều tra lao động việc làm năm 2023.
Cơ quan Thống kê cho biết tỷ lệ “ba không” phản ánh đặc điểm của lao động trẻ trong giai đoạn gia nhập thị trường. Họ có nhu cầu tìm việc và lựa chọn công việc cao nhưng kinh nghiệm còn hạn chế, kỹ năng chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng. Đồng nghĩa nhóm “ba không” chưa tham gia hiệu quả vào cả thị trường lao động lẫn hệ thống giáo dục và đào tạo. Vì thế họ cần được chú trọng phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.
NEET là chỉ tiêu do Tổ chức Lao động thế giới ILO xây dựng phương pháp tính và khuyến khích các nước thu thập, công bố. Báo cáo Xu hướng việc làm và xã hội năm 2026 của tổ chức này cho biết năm 2025 toàn cầu có khoảng 257 triệu thanh niên “ba không”, chiếm tỷ lệ 20%. Nhóm này đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy giáo dục, kỹ năng và kinh nghiệm cho tương lai nghề nghiệp. Tỷ lệ thanh niên nữ “ba không” cao hơn so với thanh niên nam. Xu hướng ứng dụng Al gia tăng càng đặt ra thách thức việc làm với nhóm này.
So với các nước trong khu vực, tỷ lệ thanh niên “ba không” của Việt Nam thấp hơn hoặc tương đương. Tại Thái Lan, tỷ lệ dao động 12,8-15% theo số liệu thống kê năm 2024 của WorldBank và UNICEF. Tại Indonesia là 17-18%, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Philippines thống kê khoảng 12-13%, tập trung vào nhóm thanh niên ở khu vực đô thị nghèo.
Hà Hương, 23 tuổi tự nhận mình mang đặc điểm của nhóm “ba không” khi tốt nghiệp đại học, ra trường giữa năm 2025 đến nay chưa tìm được việc phù hợp. Hương lần đầu ứng tuyển vào doanh nghiệp mỹ phẩm tại Hà Nội nhưng tuyển dụng đòi hỏi “có kinh nghiệm ít nhất hai năm”. Cô sau đó làm nhân viên sự kiện cho công ty quảng cáo nhưng chỉ được nửa năm và nghỉ việc từ sau Tết.
“Rất khó, công ty muốn tuyển người trẻ nhưng lại đòi hỏi có kinh nghiệm. Người mới ra trường đáp ứng được tiêu chí trẻ nhưng lấy đâu ra kinh nghiệm nếu không đi làm từ thời sinh viên”, cô nói, quyết định tạm dừng nộp CV, chọn làm việc bán thời gian tại phòng tập thể hình. Hương tính học thêm ngoại ngữ rồi về quê tìm việc văn phòng ở khu công nghiệp gần nhà.
Còn Thái, những ngày không ra khỏi nhà, không tiếp xúc với người ngoài cũng không nói chuyện với bạn bè, mọi thứ xung quanh “trở nên bí bách, khó thở hơn”. Cậu đi làm trở lại tại nhà hàng ăn uống vào cuối năm ngoái với mức thu nhập cao hơn quán cà phê. Chân tay bận rộn chạy bàn, bưng bê, ghi món liên tục khiến Thái không còn thời gian nằm dài suy nghĩ. Nhưng cậu nhận ra mình chỉ tạm ổn khi không nghĩ đến. Công việc nếu kéo dài thì đến thời điểm nào đó nghỉ việc, vòng luẩn quẩn “nằm dài, lướt điện thoại, suy nghĩ, không làm gì” sẽ tái diễn.
Thái quyết định mình sẽ phải quay lại giảng đường, lấy bằng rồi tính tiếp. Cậu tích lũy được một khoản tiền và đang tập trung ôn thi lại vào đại học tháng 6 tới. Lần này, cậu lựa chọn chuyên ngành liên quan đến luật vì thấy mình phù hợp với khoa học xã hội hơn là khối kỹ thuật trước đây.
“Nhìn lại những ngày ấy tôi thấy mình vô dụng quá, nhưng bắt đầu lại năm 22 tuổi chắc cũng không muộn”, cậu nói lãng phí hai năm là điều vô cùng tiếc nuối, nhưng đã chọn là chấp nhận.
Đây là các công trình trọng điểm được TP HCM triển khai nhân dịp kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026). Trong đó, dự án Trung tâm hành chính mới nằm tại phường An Khánh (TP Thủ Đức cũ), trong lõi trung tâm Thủ Thiêm, cách trụ sở UBND - HĐND TP HCM hiện hữu khoảng 3 km.
Công trình rộng gần 46,7 ha, tổng vốn đầu tư gần 30.000 tỷ đồng (gần bằng tổng vốn một số tuyến metro nội đô, cao hơn vốn xây dựng nhiều trụ sở hành chính cấp tỉnh cộng lại), do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt Trời Sài Gòn (Sun Group) thực hiện theo hình thức PPP, hợp đồng BT.
Dự án gồm bốn hợp phần chính: trung tâm hành chính, quảng trường trung tâm, nhà hát và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, dự kiến hoàn thành sau hai năm.
Khối trung tâm hành chính có diện tích sàn khoảng 272.000 m2, phục vụ 6.000-8.000 cán bộ, công chức, viên chức và tiếp nhận 1.500-2.000 lượt người giao dịch mỗi ngày. Quảng trường trung tâm có sức chứa tối đa 268.000-500.000 người, trong khi nhà hát phục vụ 2.000-3.000 khách mỗi ngày.
Công trình được kỳ vọng tập trung các cơ quan đầu não đang phân tán, nâng hiệu quả điều hành, cải cách thủ tục hành chính và phát triển mô hình chính quyền đô thị hiện đại.
Cùng ngày, thành phố cũng khởi công dự án cải tạo, chỉnh trang khu vực Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP HCM tại cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, phường Xóm Chiếu (quận 4 cũ).
Dự án có tổng quy mô hơn 39,5 ha ven sông Sài Gòn, tổng vốn hơn 20.000 tỷ đồng (tương đương nhiều dự án chỉnh trang bờ sông và công viên quy mô lớn tại các đô thị ở châu Á). Giai đoạn đầu triển khai khu trọng điểm khoảng 9 ha tại Bến Nhà Rồng với các hạng mục công viên cảnh quan, quảng trường trung tâm, không gian công cộng ven sông và hạ tầng kỹ thuật, vốn đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng.
Khu Nhà Rồng - Khánh Hội gắn với dấu mốc ngày 5/6/1911, khi thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước. Theo quy hoạch, toàn bộ khu vực sẽ phát triển thành công viên cây xanh, không gian văn hóa Hồ Chí Minh và mặt tiền công cộng ven sông, kết nối Bến Bạch Đằng, phố đi bộ Nguyễn Huệ với khu đô thị mới phía Nam trung tâm.
Việc chỉnh trang nhằm bảo tồn giá trị lịch sử, đồng thời hình thành trục cảnh quan ven sông mới cho khu vực trung tâm thành phố.
Với tổng vốn khoảng 50.000 tỷ đồng (khoảng 2 tỷ USD và khoảng 11% tổng thu ngân sách của TP HCM) - quy mô đầu tư tương đương nhiều công trình hạ tầng chiến lược cấp quốc gia, cho thấy mức độ ưu tiên rất lớn của thành phố với tái cấu trúc không gian đô thị.
Phát biểu tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cho rằng các dự án sẽ góp phần định hình diện mạo đô thị hiện đại, nâng cao năng lực quản trị, phát triển hạ tầng kết nối và bổ sung không gian văn hóa cho thành phố.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu các sở ngành, địa phương đẩy nhanh phối hợp, tránh chậm trễ thủ tục ảnh hưởng tiến độ; đồng thời cam kết thành phố sẽ đồng hành với nhà đầu tư, tháo gỡ vướng mắc và cải cách hành chính để bảo đảm triển khai dự án.
Ông Đặng Minh Trường, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Sun Group, cho biết doanh nghiệp sẽ tập trung nguồn lực tài chính, nhân sự và kinh nghiệm để bảo đảm tiến độ, chất lượng cho các dự án.
Ngày 12-5, UBND phường Hải Châu (TP Đà Nẵng) xác nhận một vụ tai nạn thương tâm vừa xảy ra trên địa bàn phường vào tối 11-5 khiến một người tử vong.
Theo đó, vào tối 11-5, tại quán cà phê L. (gần ngã tư Lê Lợi - Quang Trung) trên đoạn đường Lê Lợi, một nhóm công nhân đang thi công công trình cống thoát nước tuyến Lê Lợi - Phan Châu Trinh thì bất ngờ bờ tường của quán cà phê đổ sập, đè lên người nạn nhân.
Ngay lập tức, công nhân trong nhóm và người dân ra sức cứu hộ nhưng nạn nhân đã không qua khỏi. Lực lượng chức năng đã tiến hành khám nghiệm, xử lý hiện trường để điều tra làm rõ vụ việc. Nạn nhân là anh N.Đ.N. (43 tuổi, trú xã Đồng Dương, TP Đà Nẵng).
Theo thông tin ban đầu, anh N. và nhóm công nhân trên đang thực hiện các hạng mục thuộc dự án cải tạo hệ thống thoát nước và hạ ngầm cáp trên các tuyến đường Phan Châu Trinh, Lê Lợi, Hoàng Diệu và Ông Ích Khiêm do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng ưu tiên thành phố Đà Nẵng làm chủ đầu tư.
Theo lãnh đạo UBND phường Hải Châu, ngay sau khi vụ việc xảy ra, địa phương đã trao đổi với đại diện chủ đầu tư.
UBND phường Hải Châu cho biết thêm việc hỗ trợ nạn nhân cũng như kiểm tra, rà soát công tác bảo đảm an toàn thi công thuộc trách nhiệm của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng ưu tiên thành phố Đà Nẵng.
Ngày 9-5, Hội Y học dự phòng Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: "Thủy đậu - Vắc xin thế hệ 2 chủng MAV/06 và những cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)".
Phó giáo sư Phạm Quang Thái - Phó trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương - cho biết mỗi năm trên thế giới có hơn 4.200 ca tử vong do thủy đậu.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang người lớn, gia tăng đột biến mức độ nghiêm trọng và biến chứng. Đây là bệnh có mức độ lây lan rất cao, thậm chí lây trong giai đoạn ủ bệnh chưa có triệu chứng, 1 người nhiễm bệnh có thể lây từ 12-18 người.
Ở Việt Nam, thủy đậu liên tục nằm trong top 5 bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất, thế nhưng khi có dịch trong trường học thì mới được chú ý nhiều hơn, còn nếu không thì đa phần chỉ dừng lại ở mức "biết vậy thôi".
Bên cạnh đó, hiện vắc xin thủy đậu vẫn chưa nằm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Người dân muốn tiêm phải tự chi trả, nên nhiều địa phương lựa chọn phương án chỉ giám sát dịch chứ không triển khai rộng rãi.
Theo thống kê từ năm 2010 đến 2024, tại Việt Nam số ca nhập viện vì thủy đậu rất lớn. Có những năm cao điểm như 2018 lên tới hơn 63.000 ca được báo cáo, gia tăng từ tháng 2 đến tháng 5.
Tuy nhiên, từ năm 2023, số ca mắc thủy đậu có xu hướng tăng trở lại, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch vẫn hiện hữu nếu không duy trì tỉ lệ tiêm chủng phòng bệnh cao và đồng đều trong cộng đồng.
Ngoài biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm phổi hay tổn thương thần kinh, thủy đậu còn để lại sẹo rất nặng và đôi khi dẫn đến tử vong. Những nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh hay người suy giảm miễn dịch đều rất cần được bảo vệ.
Một vấn đề khác rất đáng chú ý là vi rút thủy đậu có thể tồn tại ngủ yên trong hệ thần kinh và tái hoạt động sau này dưới dạng zona thần kinh. Trước đây chúng ta thường nghĩ zona chỉ gặp ở người lớn tuổi, nhưng hiện nay tại các bệnh viện da liễu đã ghi nhận nhiều trường hợp rất trẻ, chỉ 18-20 tuổi cũng mắc bệnh, chủ yếu liên quan đến stress và suy giảm miễn dịch.
Trả lời câu hỏi tại sao tỉ lệ nhập viện do thủy đậu ở Việt Nam lại có xu hướng gia tăng, dù vắc xin đã có mặt từ lâu? Ông Thái cho rằng do khoảng trống bao phủ vắc xin, nhận thức sai lệch nghĩ đây là bệnh nhẹ và trễ nhịp lịch tiêm mũi vắc xin.
Hiện nay tỉ lệ tiếp cận vắc xin ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM đã cao hơn rất nhiều. Có khảo sát cho thấy khoảng 90% người dân có tiếp cận dịch vụ tiêm chủng.
Tuy nhiên, tỉ lệ bỏ sót vắc xin thủy đậu vẫn còn cao vì nhiều phụ huynh ưu tiên các vắc xin khác mà quên mất thủy đậu. Chính vì vậy, chúng ta vẫn liên tục ghi nhận các ổ dịch trường học, các ca biến chứng nặng và tử vong.
Phó giáo sư Thái khuyến cáo về thời điểm tiêm, hiện nay có thể tiêm sớm từ 9 tháng tuổi trong trường hợp có dịch. Tuy nhiên, nếu xét tối ưu về miễn dịch thì 12 tháng tuổi vẫn là thời điểm phù hợp nhất.
Lý do là trong những tháng đầu đời, trẻ còn nhận kháng thể từ mẹ. Nếu tiêm quá sớm, đáp ứng miễn dịch chưa thực sự tối ưu. Nhiều nghiên cứu cho thấy tiêm ở thời điểm từ 12 tháng tuổi trở lên cho khả năng tạo miễn dịch cao gấp nhiều lần so với tiêm lúc 9 tháng.
