Theo AFP, Bộ chỉ huy quân sự trung ương Iran ngày 18.4 cáo buộc Mỹ “bội ước” khi tiếp tục phong tỏa hải quân đối với các tàu thuyền đi đến và đi từ các cảng của Iran. Iran nhấn mạnh chừng nào Mỹ chưa khôi phục quyền tự do hàng hải, tình hình tại eo biển Hormuz “sẽ vẫn bị kiểm soát chặt chẽ”.
Trước đó, giới chức Iran từng cảnh báo họ sẽ đóng cửa eo biển nếu Mỹ duy trì phong tỏa, chỉ vài giờ sau khi tuyên bố mở lại tuyến hàng hải này theo một thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel – Lebanon.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 17.4 viết trên nền tảng X: “Với việc tiếp tục phong tỏa, eo biển Hormuz sẽ không còn mở cửa”. Ông cho hay việc đi qua tuyến đường thủy quan trọng này sẽ cần sự cho phép từ Iran.
Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nhấn mạnh “việc phong tỏa hải quân chắc chắn sẽ vấp phải phản ứng thích đáng từ Iran”, đồng thời gọi động thái của Mỹ là “vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”.
Căng thẳng gia tăng trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17.4 cho rằng một thỏa thuận rộng hơn với Iran “rất gần”, đồng thời tuyên bố Tehran có thể đồng ý chuyển giao uranium làm giàu cho Washington. Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ thông tin này.
Bên cạnh đó, ông Trump nói với Reuters rằng có thể sẽ có thêm các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Iran và Mỹ vào cuối tuần này. Một số nhà ngoại giao cho rằng điều đó khó xảy ra do những khó khăn về hậu cần trong việc tập trung tại Islamabad (Pakistan) – nơi dự kiến diễn ra các cuộc đàm phán.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu, chiếm khoảng 1/5 lưu lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể tác động lớn đến thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.
Theo dữ liệu của MarineTraffic, một nhóm tàu chở dầu, bao gồm tàu siêu lớn (VLCC), tàu chở sản phẩm dầu và khí hóa lỏng, đang di chuyển qua vùng biển gần đảo Larak của Iran ngày 18.4. Tuy nhiên, một số tàu được ghi nhận đã quay đầu, cho thấy hoạt động lưu thông vẫn bị hạn chế, theo Reuters.
Tin Gốc: Thanh Niên
Hình ảnh mà một binh sĩ Ukraine cho các phóng viên CNN xem thoạt nhìn không có gì ấn tượng. Hai người lính giơ cao tay đầu hàng, cẩn trọng tuân theo mệnh lệnh từ phía bên kia.
Tuy nhiên, điều gây bất ngờ là ở phía bên kia không có bóng dáng con người nào. Thay vào đó, hai binh sĩ Nga đang đầu hàng trước các robot mặt đất và thiết bị bay không người lái (drone) của Ukraine, vốn được điều khiển bởi một phi công từ vị trí an toàn cách tiền tuyến nhiều km.
Đây là tương lai của các cuộc xung đột và nó đã bắt đầu ở Ukraine. "Vị trí này đã được kiểm soát mà không cần tốn một viên đạn", Mykola Zinkevych, chỉ huy đơn vị "NC13" thuộc Lữ đoàn Xung kích Độc lập số 3 của Ukraine, chuyên trách các hệ thống tấn công robot mặt đất, nói.
Zinkevych cho biết cảnh tượng trên diễn ra trong một chiến dịch hồi năm ngoái và là lần đầu tiên Ukraine chiếm một vị trí của đối phương mà không có bất kỳ lính bộ binh nào tham gia. Kể từ đó, những nhiệm vụ sử dụng robot thay thế con người đã trở thành công việc hằng ngày của đơn vị NC13.
Bầu trời khu vực tiền tuyến tại Ukraine đã tràn ngập drone trong nhiều năm qua, tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với bộ binh. Vì thế, Ukraine bắt đầu thử nghiệm các robot mặt đất, loại phương tiện điều khiển từ xa chạy bằng bánh lốp hoặc bánh xích, cùng những hệ thống robot trên cạn khác.
Ban đầu, chúng chủ yếu tham gia các nhiệm vụ sơ tán thương binh hay tiếp tế, nhưng theo thời gian, những robot này ngày càng được sử dụng nhiều hơn để thực hiện các cuộc tấn công trực diện.
Robot mặt đất khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với các phương tiện quân sự cỡ lớn. So với drone, chúng có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết và mang theo tải trọng lớn hơn nhiều. Chúng cũng bền bỉ hơn và có thời lượng pin dài hơn.
Cuối năm ngoái, Quân đoàn 3 Ukraine cho hay một robot mặt đất trang bị súng máy đã cầm chân lực lượng xung kích của Nga suốt 45 ngày. Robot này chỉ cần bảo dưỡng nhẹ và sạc lại pin hai ngày một lần.
"Chúng tôi phải hiểu rằng mình sẽ không bao giờ có thêm nhân lực và cũng không bao giờ có ưu thế về quân số trước đối phương", Zinkevych nói. "Vì vậy, chúng tôi cần đạt được ưu thế thông qua công nghệ".
Zinkevych cho hay mục tiêu hiện tại của quân đội Ukraine là thay thế 1/3 bộ binh bằng robot và drone trong năm nay. Ukraine không công bố dữ liệu về lực lượng bộ binh, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky hồi tháng 1/2025 cho biết nước này có khoảng 880.000 binh sĩ trong biên chế, chủ yếu là bộ binh.
Ông Zelensky hồi đầu tuần cho hay robot và drone của nước này đã thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ chỉ trong ba tháng qua. "Hơn 22.000 sinh mạng đã được cứu khi robot tiến vào những khu vực nguy hiểm nhất thay cho người lính", ông nói.
Robert Tollast, chuyên gia về tác chiến trên bộ tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định những tiến bộ mới tại Ukraine "sẽ thổi bùng một cuộc tranh luận gay gắt về việc liệu những robot này có phải là tương lai của xung đột vũ trang hay không".
Ông cho rằng các robot mặt đất có thể sẽ gặp khó khăn trong việc giữ vững trận địa, ví việc này giống như sử dụng xe tăng mà không có bộ binh hỗ trợ.
"Tuy nhiên, chúng đang cứu sống ngày càng nhiều binh sĩ trong các nhiệm vụ sơ tán, tiếp tế nguy hiểm, rà phá bom mìn và tham gia thường xuyên hơn vào các cuộc giao tranh", Tollast nói. "Điều này cực kỳ quan trọng trong một cuộc chiến mà khả năng giám sát của drone khiến mọi chuyển động gần tiền tuyến, dù là nhỏ nhất, đều khiến bạn bị đe dọa tính mạng".
Ưu thế của robot
Hơn 4 năm xung đột đã khiến Ukraine trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về drone và các hệ thống robot trên chiến trường. Nỗ lực giành ưu thế trong lĩnh vực này càng được thúc đẩy mạnh mẽ sau khi ông Mykhailo Fedorov được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine hồi tháng một.
Ông Fedorov trước đây là Bộ trưởng Chuyển đổi số, giám sát dự án phát triển drone tác chiến của Ukraine. Sau khi tiếp quản Bộ Quốc phòng, ông đã công bố một kế hoạch cải tổ nhằm "ép Nga phải tiến tới hòa bình".
Chiến lược tập trung trọng tâm vào công nghệ và dữ liệu, với sự góp mặt của hàng trăm doanh nghiệp trong hàng chục dự án phát triển và sản xuất thiết bị tự hành do chính phủ điều hành.
Fedorov hôm 19/4 cho biết ông muốn các hệ thống robot mặt đất trong tương lai sẽ đảm nhận toàn bộ công tác hậu cần tại tiền tuyến của Ukraine.
Kế hoạch do Bộ trưởng Fedorov đề ra tập trung vào cả phòng thủ và tấn công. Mục tiêu là sử dụng dữ liệu và công nghệ để nhận diện mọi mối đe dọa từ trên không theo thời gian thực và đánh chặn ít nhất 95% tên lửa cũng như drone, đồng thời thiết lập một "vùng hủy diệt" rộng 15-20 km dọc tiền tuyến, nơi drone và robot hoạt động liên tục. Bộ Quốc phòng Ukraine cuối tuần trước cho biết khoảng 1.000 kíp điều khiển đã bắt đầu hoạt động trong chương trình mới này.
Zinkevych, chỉ huy lực lượng robot mặt đất của Ukraine, cho hay khả năng mở rộng quy mô lực lượng là yếu tố then chốt quyết định thành bại. Theo ông, Nga đang bị tụt lại phía sau trong cuộc đua nhưng cũng đang đạt được những tiến bộ nhất định. "Trên chiến trường, yếu tố quyết định không phải là ai đã phát minh ra công nghệ hay cách áp dụng nó mà là ai có thể tăng quy mô sử dụng trong dài hạn".
Những tiến bộ công nghệ mới nhất đã mang lại cho Ukraine lợi thế rõ rệt. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), cơ quan giám sát xung đột có trụ sở tại Mỹ, gần đây đánh giá ưu thế về drone "có thể đang góp phần làm chững đà tiến công của Nga và hỗ trợ cho các cuộc phản công gần đây của Ukraine".
"Mặc dù chưa bên nào đạt được lợi thế giúp định đoạt cuộc chơi, những chiến dịch tấn công bằng drone tầm trung của Ukraine đã giúp Kiev giành lại thế chủ động", các chuyên gia ISW viết trong một báo cáo, thêm rằng "thách thức hiện nay đối với Ukraine là phải luôn đi trước một bước khi Nga có những động thái đáp trả".
Đổi chuyên môn lấy tên lửa
Dù lợi thế trên chiến trường nhờ drone có thể không mang tính then chốt đối với toàn bộ cuộc chiến, vị thế dẫn đầu rõ rệt của Ukraine trong lĩnh vực này đang ngày càng nhận được nhiều chú ý bên ngoài châu Âu.
Một ví dụ điển hình là tại Trung Đông, nơi nhiều quốc gia từng chi những khoản tiền khổng lồ để xây dựng năng lực quân sự truyền thống, đã rơi vào tình cảnh phải sử dụng những quả tên lửa trị giá 4 triệu USD chỉ để bắn hạ một drone có chi phí sản xuất vỏn vẹn 50.000 USD được Iran phóng ra.
Trong khi đó, Ukraine đã phát triển những phương thức rẻ hơn và hiệu quả hơn nhiều để đối phó với drone Nga. Điều đó đã thuyết phục được nhiều nước Trung Đông.
Ông Zelensky đã thực hiện chuyến công du tới Arab Saudi, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trước khi lên đường sang Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, nhằm đề xuất chia sẻ những kinh nghiệm thực chiến quý báu của Ukraine về phòng thủ drone để đổi lấy hỗ trợ về tài chính hoặc vũ khí.
Kiev có nhiều "bài học" cho các quốc gia vùng Vịnh, những nước vốn sở hữu nguồn lực mà Ukraine đang rất cần, như tên lửa cho hệ thống phòng không. Ngoài ra, ông Zelensky cũng đã ký kết một loạt thỏa thuận mới với nhiều quốc gia châu Âu.
Điều quan trọng tiếp theo đối với Ukraine và bất kỳ lực lượng quân sự nào trên thế giới chắc chắn là AI. Ukraine đang đạt được những bước tiến dài trong việc phát triển và huấn luyện các mô hình AI cho những hệ thống không người lái bằng cách sử dụng dữ liệu thực tế từ chiến trường.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn tỏ ra thận trọng về việc áp dụng AI vào các loại robot mặt đất. Zinkevych cho biết ông có thể hình dung ra việc tự động hóa một số quy trình nhất định, nhưng không chắc rằng những công nghệ tự hành hoàn toàn sẽ có chỗ đứng trên chiến trường.
"Quyết định cuối cùng luôn phải do con người đưa ra", ông nói. "Liệu bạn có dám giao phó vũ khí cho AI không? Làm sao chúng ta chắc chắn được rằng nó có thể phân biệt giữa đồng đội và kẻ thù? Làm sao đảm bảo sẽ không xảy ra sự cố hay sai sót nào?".
Song với tư cách một cựu lính bộ binh và từng chỉ huy các nhóm đột kích, Zinkevych cho biết ông liên tục cảm thấy kinh ngạc trước những tiến bộ công nghệ mà mình đã chứng kiến trong suốt 4 năm qua.
"Nếu nghe chính mình nói những điều này vào năm 2022, tôi sẽ bảo rằng đó là lời của kẻ điên, tất cả chỉ là khoa học viễn tưởng", ông cho hay.
Nhưng giờ đây ông hoàn toàn tin tưởng vào hướng đi này. "Sinh mạng con người là vô giá, trong khi robot lại không đổ máu. Chính vì vậy, quan điểm của tôi là cần phải đẩy nhanh hơn nữa việc phát triển các hệ thống robot mặt đất với quy mô lớn hơn, đồng thời triển khai chúng như một hệ thống tổng thể trên chiến trường".
Tin Gốc: Vnexpress
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5.4 đã viết trên nền tảng Truth Social: "Thứ ba (ngày 7.4) sẽ là ngày nhà máy điện và ngày cầu, tất cả gói gọn trong một ngày, ở Iran. Sẽ không có gì sánh bằng. Mở cửa eo biển, kẻ thù điên rồ, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục. Cứ chờ xem. Vinh quang thuộc về Allah".
Những phát ngôn này ngay lập tức vấp phải chỉ trích từ nhiều chính trị gia Mỹ. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna cho rằng trong khi ông Trump "chửi bới và đe dọa phạm tội ác trong xung đột", chính quyền Mỹ lại không bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Iran - những người vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công. Trả lời chương trình Meet the Press của Đài NBC ngày 5.4, ông Khanna kêu gọi chấm dứt xung đột ngay lập tức, đồng thời thúc đẩy một lệnh ngừng bắn giữa Iran, Israel và Mỹ thông qua đàm phán.
Cùng quan điểm, thượng nghị sĩ Tim Kaine, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, kêu gọi Tổng thống Trump "giảm bớt những lời lẽ gay gắt". Ông Kaine cho rằng cách phát ngôn gần đây của ông chủ Nhà Trắng là "đáng xấu hổ và thiếu chín chắn", đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ đối với lực lượng Mỹ trên thực địa.
Trong khi đó, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng lời lẽ của Trump giống như của "một kẻ điên mất trí". "Ông ta (ông Trump) đang đe dọa phạm tội ác chiến tranh và gây thù chuốc oán với các đồng minh. Đó là bản chất của ông ta, nhưng đó không phải là bản chất của chúng ta. Đất nước Mỹ xứng đáng có một nền văn minh tốt đẹp hơn nhiều", theo The Guardian dẫn lời ông Schumer.
Trong khi đó, thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders gọi tuyên bố này là "nguy hiểm và mất cân bằng", còn thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy cho rằng tình hình đã "hoàn toàn vượt ngoài tầm kiểm soát".
Đáng chú ý, bà Marjorie Taylor Greene - một cựu nghị sĩ Cộng hòa từng ủng hộ ông Trump - cũng lên tiếng chỉ trích. Bà cho rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa là hệ quả của cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, đồng thời cáo buộc các lập luận về chương trình hạt nhân Iran đã bị "thổi phồng" trong nhiều năm. Bà Greene trước đó đã công khai rạn nứt với ông Trump khi phản đối các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 6.2025, cho rằng điều này đi ngược cam kết "Nước Mỹ trên hết".
Những tranh cãi này diễn ra ngay sau một chiến dịch giải cứu căng thẳng nhằm đưa 2 phi công Mỹ ra khỏi Iran. Tổng thống Trump mô tả đây là "một phép màu Phục sinh", nhấn mạnh quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch khi diễn ra trong "một vùng lãnh thổ thù địch khắc nghiệt".
Tuy nhiên, bất chấp việc Nhà Trắng coi đây là một thành công quân sự, các diễn biến mới nhất cho thấy Iran vẫn duy trì được năng lực phản công đáng kể sau hơn 5 tuần giao tranh. Điều này làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả thực tế của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang theo đuổi.
Hạ nghị sĩ Jake Auchincloss, cựu binh thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định Iran đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu - với ý nghĩa quan trọng hơn cả chương trình hạt nhân. "Xét về tổng thể, cuộc chiến này là một thất bại về mặt chiến lược", ông nói trên Fox News.
Trước đó, Mỹ đã tiến hành không kích cây cầu lớn nối Tehran với Karaj, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương. Tổng thống Trump sau đó đăng tải video về vụ tấn công và tiếp tục cảnh báo sẽ mở rộng danh sách mục tiêu sang các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác của Iran.
Gần đây, ông Trump thường xuyên đe dọa Iran nhằm mục đích mở lại eo biển Hormuz. Là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới, eo biển này đã bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến sự với Iran vào cuối tháng 2, khiến giá dầu trên toàn thế giới tăng cao.
Ông Mehdi Tabatabaei, phó phụ trách truyền thông tại Văn phòng Tổng thống Iran, ngày 5.4 cho biết Tehran sẽ chỉ mở cửa eo biển sau khi nhận được tiền bồi thường thiệt hại xung đột, được thanh toán thông qua một "chế độ pháp lý mới" dựa trên phí quá cảnh.
Tính đến nay, xung đột đã khiến hơn 3.500 người thiệt mạng trên toàn khu vực. Hơn 4 triệu người tại Iran và Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất khu vực trong những năm gần đây.
Ngày 9-4, truyền thông Nga và Ukraine đưa tin Matxcơva và Kiev đã thực hiện đợt trao đổi hơn 1.000 thi thể tử sĩ.
Trụ sở Điều phối về đối xử với tù binh chiến tranh của Ukraine đã xác nhận trên mạng xã hội rằng thi thể của 1.000 người thiệt mạng đã được trả về Ukraine.
"Theo phía Nga, các thi thể được trả về là các quân nhân Ukraine. Sau khi các nạn nhân được xác định danh tính, thi thể sẽ được bàn giao cho gia đình họ để an táng một cách trang trọng", cơ quan này cho biết.
Trong khi đó, Hãng tin TASS đưa tin Nga nhận lại 41 thi thể. Kênh Ruptly của Nga đã đăng tải đoạn phim quay cảnh những người mặc quần áo bảo hộ màu trắng và găng tay màu xanh lam nâng những túi đựng thi thể màu trắng từ phía sau một chiếc xe tải, rồi khiêng lên một chiếc xe khác.
Video cũng cho thấy những quan sát viên mặc quần áo bảo hộ có in biểu tượng Chữ thập đỏ.
Nga và Ukraine thường xuyên trao đổi thi thể của các binh sĩ thiệt mạng trong chiến đấu, một trong số ít lĩnh vực hợp tác giữa hai nước trong cuộc chiến kéo dài bốn năm qua.
Hồi tháng 2-2026, hai bên cũng trao trả thi thể tử sĩ, gồm 1.000 thi hài binh sĩ Ukraine và 35 thi thể binh sĩ Nga.
Hội Chữ thập đỏ cho biết họ đang tạo điều kiện cho hai bên trao đổi khoảng 1.000 thi thể mỗi tháng, nói rằng "hàng ngàn" người chết vẫn chưa được xác định danh tính.
Bộ Ngoại giao Nga thông báo rằng kể từ giữ năm ngoái Matxcơva đã trao trả hơn 12.000 thi thể cho Kiev và nhận lại hơn 200 thi thể binh sĩ Nga.