Thận là cơ quan thải độc quan trọng nhưng đặc biệt nhạy cảm với những thực phẩm chứa hàm lượng natri cao. Theo bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, những người thường xuyên ăn ngoài rất dễ vô tình nạp vào cơ thể các loại thực phẩm độc hại này mà không hay biết.
Trong một bài đăng trên Facebook hôm 12/4, bác sĩ Hung chia sẻ câu chuyện về người đàn ông 58 tuổi bị suy thận mạn tính giai đoạn 3 kèm cao huyết áp. Dù luôn tự nhận mình là người ăn uống lành mạnh và kỷ luật khi nói không với đồ chiên rán và nước ngọt nhưng chỉ trong 3 tháng, chức năng thận của người này đã suy giảm nghiêm trọng và huyết áp tăng vọt. Nguyên nhân sau đó được bác sĩ Hung xác định là do thói quen tiêu thụ các món ăn truyền thống như mì bò, bún sợi nhỏ và rau luộc, những món tưởng chừng vô hại nhưng lại chứa nhiều muối.
Theo bác sĩ Hung, “kẻ thù” lớn nhất của thận không phải dầu mỡ mà là natri (muối). Ông cho hay văn hóa ăn ngoài của người Đài Loan (Trung Quốc) chính là một “cái bẫy” sức khỏe vì các món ăn thường chứa lượng muối cao. Ông liệt kê 3 món ăn quen thuộc để mọi người nhận diện và phòng tránh vì đây là những món tưởng lành mạnh nhưng thực chất lại chứa nhiều muối.
Mì bò
Sai lầm của nhiều người khi ăn mì bò là uống hết phần nước dùng. Để tạo nên hương vị đậm đà, nước súp mì bò kho thường được nêm nếm rất nhiều nước tương, muối và tương hột. Ước tính một bát mì bò có thể chứa hơn 2.000 mg natri, mức tiêu thụ muối tối đa cho phép trong một ngày của người trưởng thành.
Mì lòng
Dù có vẻ ngoài thanh đạm, món ăn này thực chất là loại thực phẩm chứa hàm lượng natri cao. Lượng muối không chỉ đến từ lòng kho và các loại nước xốt ăn kèm mà còn nằm ngay trong chính sợi bún do muối được thêm vào từ khâu sản xuất. Một bát bún này có thể chứa tới 1.200 mg natri, chiếm hơn một nửa lượng muối cơ thể cần trong ngày.
Rau luộc
Đây là món ăn dễ gây nhầm lẫn nhất về độ lành mạnh. Rau xanh tốt cho cơ thể nhưng vấn đề lại nằm ở các loại nước xốt đi kèm. Những loại gia vị phổ biến như xì dầu, dầu hào, nước tương đặc hay xốt tỏi đều chứa hàm lượng natri lớn. Chỉ một đĩa rau được rưới xốt đậm đà đã có thể chứa tới hơn 1.000 mg natri, tương đương một nửa định mức muối cho phép mỗi ngày.
Để bảo vệ sức khỏe thận mà vẫn có thể tận hưởng ẩm thực, bác sĩ Hung gợi ý người dân thay đổi thói quen bằng những điều chỉnh đơn giản thay vì kiêng khem khắc nghiệt. Ví dụ khi ăn mì bò, nên ưu tiên chọn loại nước trong thay vì nước dùng kho đậm đà và tuyệt đối không uống hết nước súp. Với các loại bún hay mì sợi nhỏ, hãy chủ động giảm khẩu phần xuống còn một nửa thay vì ăn hết cả tô. Đặc biệt với món rau luộc, cần loại bỏ thói quen rưới các loại nước xốt công nghiệp, thay vào đó nên sử dụng tỏi, tiêu hoặc một chút dầu ô liu để tạo hương vị tự nhiên.
Bác sĩ cho hay việc bảo vệ thận không đòi hỏi một chế độ kỷ luật cực đoan mà bí quyết đôi khi chỉ nằm ở những thay đổi nhỏ trong mỗi lựa chọn hàng ngày như bớt đi một ngụm nước dùng, giảm một chút nước xốt hay ăn nhạt đi một chút là đủ để giữ cho thận khỏe mạnh suốt đời.
Tuy nhiên, khi cơn đau bụng lặp lại nhiều lần, kéo dài và không thuyên giảm, đó có thể là dấu hiệu cơ thể đang lên tiếng cảnh báo vấn đề sức khỏe, theo NDTV (Ấn Độ).
Thực tế, không ít trường hợp chủ quan với triệu chứng ban đầu, chỉ tự xử lý bằng thuốc thông thường mà bỏ qua việc thăm khám.
Ông Shivam Kalia, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Fortis Noida (Ấn Độ), cho biết tình trạng đau lặp lại sau bữa ăn cần được theo dõi cẩn thận. Ông nhận định đây có thể là dấu hiệu của rối loạn tiêu hóa tiềm ẩn, không đơn thuần là khó tiêu.
Nghiên cứu đăng trên Neurogastroenterology and Motility cho thấy cơn đau dai dẳng sau ăn có liên quan đến hiện tượng tăng nhạy cảm nội tạng. Khi đó, các dây thần kinh trong dạ dày phản ứng quá mức với sự giãn nở bình thường, khiến cảm giác khó chịu trở nên rõ rệt.
Cảm giác đầy bụng hoặc nóng rát nhẹ thường xuất hiện sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc gia vị. Triệu chứng này có thể tự giảm mà không cần can thiệp.
Tình trạng trở nên đáng lo khi cơn đau xuất hiện thường xuyên và kéo dài. Cơn đau ảnh hưởng sinh hoạt và đi kèm chán ăn hoặc nhanh no cần được theo dõi kỹ.
Đau kéo dài sau bữa ăn có thể so sỏi mật. Cơn đau thường xuất hiện sau khi ăn nhiều chất béo và tập trung ở vùng bụng trên hoặc bên phải.
Các vấn đề về gan hoặc tụy cũng có thể gây đau. Tình trạng này thường đi kèm buồn nôn, nôn hoặc sụt cân.
Giai đoạn sớm của ung thư dạ dày cũng có thể gây khó chịu nhẹ sau ăn. Triệu chứng không rõ ràng nên dễ bị nhầm với khó tiêu. Điều này khiến việc phát hiện bệnh bị chậm trễ.
Khi cơn đau xuất hiện sau hầu hết bữa ăn là dấu hiệu cần chú ý. Cơn đau về đêm làm gián đoạn giấc ngủ cũng không bình thường.
Tình trạng nhanh no, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc nôn kéo dài cần được kiểm tra sớm. Phân đen hoặc dấu hiệu thiếu máu cho thấy nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng.
Thói quen ăn uống thất thường, dùng nhiều đồ ăn nhanh, uống rượu và hút thuốc gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa. Căng thẳng kéo dài cũng làm triệu chứng nặng hơn.
Thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện các triệu chứng nhẹ, nhưng không thể thay thế việc thăm khám nếu tình trạng kéo dài. Khám sớm sẽ giúp phát hiện kịp thời và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Lão hóa thường đi kèm với cảm giác "sương mù não", suy nghĩ chậm hơn và trí nhớ suy giảm. Nhiều người chấp nhận đây là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Nhưng nghiên cứu mới công bố trên Journal of Extracellular Vesicles cho thấy điều đó có thể không hoàn toàn đúng.
Nhóm khoa học tại Texas A&M University đã phát triển một loại thuốc xịt mũi giúp giảm viêm não, phục hồi chức năng tế bào và cải thiện trí nhớ chỉ sau vài tuần trong các mô hình lão hóa.
Theo trưởng nhóm nghiên cứu Ashok Shetty, phát hiện này mở ra khả năng "đảo ngược quá trình lão hóa não, giúp con người duy trì sự minh mẫn và tránh suy giảm nhận thức".
"Các bệnh liên quan đến tuổi tác của não bộ như chứng mất trí nhớ là mối lo ngại lớn về sức khỏe trên toàn thế giới. Những gì chúng tôi đang chứng minh là quá trình lão hóa não có thể được đảo ngược, giúp mọi người duy trì sự minh mẫn về tinh thần, tham gia các hoạt động xã hội và tránh được sự suy giảm do tuổi tác", nhà nghiên cứu chính Ashok Shetty cho biết trong một thông cáo báo chí.
Trung tâm của phương pháp này là các túi ngoại bào, những cấu trúc siêu nhỏ mang theo microRNA. Đây là các phân tử có vai trò điều hòa hoạt động của gene, giúp "bật" hoặc "tắt" các quá trình sinh học trong tế bào.
Điểm đột phá nằm ở cách đưa chúng vào não. Thay vì phải can thiệp xâm lấn, thuốc được đưa qua đường mũi, tận dụng các đường dẫn trực tiếp từ khoang mũi lên não.
Nhà nghiên cứu Maheedhar Kodali cho biết phương pháp này cho phép tiếp cận não một cách hiệu quả mà không cần phẫu thuật, giúp các tế bào miễn dịch hấp thụ các túi ngoại bào và điều chỉnh phản ứng viêm.
Khi não già đi, tình trạng viêm nhẹ tích tụ theo thời gian, đặc biệt ở các vùng liên quan đến trí nhớ. Quá trình này có liên quan mật thiết đến các bệnh như Alzheimer và Dementia.
Các microRNA giúp ức chế các con đường gây viêm đang hoạt động quá mức. Đồng thời chúng phục hồi chức năng ty thể, tức là "nhà máy năng lượng" của tế bào, giúp tế bào thần kinh hoạt động hiệu quả trở lại.
Trong các thử nghiệm, những cá thể được điều trị cho thấy: khả năng nhận biết vật thể tốt hơn; phản ứng nhanh hơn với thay đổi môi trường; trí nhớ và chức năng nhận thức được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý, hiệu quả xuất hiện chỉ sau vài tuần và có thể kéo dài nhiều tháng, dù chỉ sử dụng hai liều.
Dù chưa được thử nghiệm trên người, nghiên cứu này cho thấy một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì chỉ làm chậm quá trình suy giảm, khoa học đang tiến gần hơn tới khả năng đảo ngược nó.
Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ dự kiến tăng mạnh trong tương lai, một phương pháp đơn giản như thuốc xịt mũi có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong y học.
Các nhà nghiên cứu cũng kỳ vọng công nghệ này có thể được ứng dụng trong phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não, nơi viêm và tổn thương tế bào đóng vai trò then chốt.
Khám, chụp X-quang miễn phí cho trẻ gù vẹo cột sống hôm 4/4 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ ghi nhận nhiều trẻ em cột sống cong vẹo nghiêm trọng. Điển hình, một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội đến viện khám sau khi cha mẹ phát hiện vai con lệch nhẹ. Bác sĩ xác định cột sống của bé vẹo tới 63 độ, buộc phải can thiệp chuyên sâu.
"Hàng ngày con vẫn học tập, vui chơi bình thường, không ngờ bị cong vẹo cột sống nặng đến vậy", mẹ bé cho hay.
Tương tự, bé trai 9 tuổi ở Bắc Ninh được mẹ phát hiện vai hơi gù song chỉ nhắc nhở con ngồi thẳng khi học bài. Lần này bé đến viện khám, mẹ bất ngờ khi bác sĩ thông báo bé bị vẹo cột sống 39 độ cần theo dõi sát, can thiệp kịp thời, nhất là khi trẻ sắp bước vào giai đoạn dậy thì - thời điểm bệnh có thể tiến triển nhanh.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, cho biết cong vẹo cột sống là bệnh lý thường gặp ở trẻ em, tỷ lệ mắc khoảng 0,5-1% dân số. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể. Một số trẻ mắc do yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ, hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài. Điểm nguy hiểm của bệnh là tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ qua.
Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt hoàn toàn bình thường, không đau đớn, không hạn chế vận động. Dấu hiệu ban đầu thường rất kín đáo, chỉ là lệch vai, gù nhẹ hoặc mất cân đối cơ thể. Chính vì vậy, không ít phụ huynh chủ quan, chỉ đưa con đi khám khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng, theo BS Sơn.
Hệ lụy của cong vẹo cột sống không dừng lại ở vấn đề thẩm mỹ. Khi cột sống biến dạng, lồng ngực có thể bị ảnh hưởng, làm giảm không gian phát triển của phổi. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí dẫn đến xẹp phổi. Đặc biệt, giai đoạn từ 5 đến 8 tuổi được xem là thời kỳ vàng để phổi phát triển. Nếu cột sống bị cong vẹo trong thời điểm này, những ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ có thể kéo dài lâu dài.
Yếu tố quan trọng nhất trong điều trị là phát hiện sớm. Bệnh ở giai đoạn nhẹ có thể cải thiện bằng các phương pháp đơn giản như tập phục hồi chức năng, vận động phù hợp hoặc bơi lội để điều chỉnh tư thế. Khi bệnh tiến triển hơn, trẻ phải mặc áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong, cần kết hợp với tập luyện để đạt hiệu quả.
Trường hợp độ cong lớn hoặc các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, bác sĩ cân phẫu thuật. Trẻ đang trong độ tuổi phát triển, các kỹ thuật nẹp tăng trưởng hiện đại có thể giúp vừa chỉnh hình cột sống, vừa duy trì khả năng phát triển tự nhiên, hạn chế số lần can thiệp.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ đến viện muộn, theo bác sĩ Sơn, là do phụ huynh chưa chú ý đến các dấu hiệu ban đầu. Trong khi đó, cách kiểm tra sớm hoàn toàn có thể thực hiện ngay tại nhà. Cha mẹ chỉ cần quan sát khi trẻ đứng thẳng để xem hai vai có cân đối hay không, hoặc cho trẻ cúi gập người về phía trước để phát hiện sự bất thường ở hai bên lưng. Nếu một bên vai hoặc lưng nhô cao hơn có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc làm nặng thêm tình trạng cong vẹo cột sống. Ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, ít vận động hoặc mang cặp lệch một bên đều có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, phụ huynh cần nhắc nhở trẻ duy trì tư thế đúng khi ngồi học, đồng thời khuyến khích tham gia các hoạt động thể chất như bơi lội, đu xà để hỗ trợ cột sống phát triển cân đối.
Lê Nga
