Hôm 8/4, Quốc hội phê chuẩn ông Ngô Văn Tuấn giữ chức Bộ trưởng Tài chính nhiệm kỳ 2026-2030. Ông Tuấn nhận nhiệm vụ khi Việt Nam đang ở bước ngoặt với mục tiêu đột phá, duy trì tăng trưởng trên 10% mỗi năm trong 5 năm tới để trở thành nước phát triển vào 2045.
“Mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao đặt ra yêu cầu rất lớn với ngành tài chính”, ông Tuấn nói khi nhậm chức và cho rằng bối cảnh hiện nay, ngoài quản lý thu – chi, Bộ còn giữ vai trò tham mưu chiến lược điều hành kinh tế vĩ mô.
Ông nói thêm “thu ngân sách, điều hành chi tiêu đến huy động vốn đầu tư phát triển sẽ phải được nâng tầm, bảo đảm chủ động, linh hoạt và hiệu quả”.
Thực tế, bức tranh tài khóa 5 năm qua với nhiều gam màu sáng là nền tảng cho nhà điều hành. Tổng thu ngân sách 2021-2025 ước đạt 9,75 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu đề ra nhờ cải cách quản lý thuế và số hóa. Chi thường xuyên được siết chặt, giúp bội chi ngân sách neo ở mức thấp 3,1-3,2% GDP. Đặc biệt, nợ công giảm từ 42,7% GDP năm 2021 xuống quanh 36-37% GDP vào 2025, thấp hơn nhiều mức trần Quốc hội cho phép.
TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng dư địa tài chính này cho phép “Chính phủ mạnh dạn huy động vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn mà vẫn đảm bảo an toàn tài chính quốc gia”.
Cơ cấu thu ngân sách cũng đang chuyển dịch theo hướng bền vững hơn khi các nguồn thu chủ lực (trừ từ dầu thô) đều tăng. Năm ngoái, tỷ trọng thu nội địa chiếm hơn 86% tổng thu ngân sách nhà nước. Thu từ xuất nhập khẩu cũng tăng gần 18% so với cùng kỳ năm 2024 nhờ tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ghi nhận mức kỷ lục hơn 920 tỷ USD.
Riêng khoản thu từ dầu thô giảm 18% so với cùng kỳ 2024. Việc ngân sách không còn phụ thuộc nhiều vào tài nguyên, như dầu thô, mà dựa vào nội lực của nền kinh tế cho thấy “sức khỏe” tài chính công ngày càng vững chắc hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.
Tuy nhiên, ông Việt lưu ý “điểm tựa” này có thể lung lay nếu nguồn thu tiếp tục phụ thuộc vào các khoản mang tính chu kỳ, như đất đai. Giới chuyên môn từng dẫn thống kê từ năm 2005 đến nay cho thấy tỷ lệ thu ngân sách từ đất, gồm tiền sử dụng đất là lớn nhất, chiếm 13,1-16% tổng thu nội địa. Dòng tiền này lại phụ thuộc vào biến động thị trường bất động sản.
TS Việt cho rằng, thu ngân sách hiện có dấu hiệu chững lại do hiệu ứng nền cao từ các năm trước và khó khăn nội tại của nền kinh tế. Điều này đặt ra rủi ro hụt thu trong thời gian tới.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll(“iframe[data-src]”)){iframe.removeAttribute(“sandbox”);iframe.setAttribute(“src”,iframe.getAttribute(“data-src”));}}catch(e){}}catch(e){console.log(“error_replace_script”,e);}
Tiếp đến là áp lực tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân đầu tư công. Giai đoạn 2021-2025, dù giá trị giải ngân năm sau luôn cao hơn năm trước, tình trạng chậm tiến độ vẫn chưa được khắc phục dứt điểm. Hạn chế mang tính chu kỳ của giải ngân vốn công là thường xuyên bị “dồn toa” vào quý cuối năm. Đơn cử năm ngoái, theo dữ liệu của Bộ Tài chính đến cuối tháng 11 còn hơn 360.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 40% kế hoạch) vẫn chưa thể giải ngân.
Chậm giải ngân ảnh hưởng đáng kể tới sức bật của nền kinh tế, bởi đầu tư công vẫn được xem là động lực tăng trưởng quan trọng. Theo tính toán trong giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ giải ngân vốn công tăng 1%, GDP có thêm 0,058 điểm phần trăm.
“Nhà điều hành cần cải cách thể chế để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, giúp khu vực tư nhân hấp thụ vốn hiệu quả hơn”, ông Việt nêu quan điểm. Cùng với đó, mô hình đối tác công – tư (PPP) cần minh bạch hơn để kích hoạt dòng vốn tư nhân và nước ngoài vào các lĩnh vực hạ tầng xanh, công nghệ cao.
Ngoài thể chế, TS Lê Xuân Trường (Học viện Tài chính) lưu ý ngành tài chính cũng cần gắn việc phân bổ ngân sách với các chỉ số KPI đo lường được. “Cần kiên quyết cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả để dồn lực cho hạ tầng trọng điểm, không dàn trải”, ông nói thêm.
Tìm “điểm tựa” vốn ngoài ngân sách cũng là thách thức với tân Bộ trưởng Tài chính ở nhiệm kỳ này. Để giữ nhịp tăng trưởng liên tục trên 10% mỗi năm trong 5 năm tới, nền kinh tế cần “bơm” khoảng 8,22 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công – gấp gần 3 lần giai đoạn trước. Dòng vốn này, theo Chính phủ, sẽ được ưu tiên tối đa cho các dự án mang tính đột phá, chuyển đổi và xoay chuyển tình thế như dự án trọng điểm, chiến lược quốc gia.
Bài toán này đặt ra áp lực điều hành khi chính sách tài khóa phải đảm bảo chính sách tài khóa linh hoạt, được “mở van” đúng lúc, hỗ trợ tăng trưởng. Đồng thời, kỷ luật ngân sách cũng cần được siết chặt để không tạo áp lực trả nợ quá lớn cho giai đoạn sau.
Trong khi vốn ngân sách có hạn, các kênh huy động vốn dài hạn như thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp chưa phát triển tương xứng. Điều này khiến tín dụng ngân hàng trở thành kênh dẫn vốn chủ lực. TS Việt cho rằng lúc này tân Bộ trưởng Tài chính cần có các quyết sách mạnh mẽ để vực dậy thị trường trái phiếu doanh nghiệp – mạch máu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế, qua đó giảm áp lực nợ xấu cho hệ thống ngân hàng.
Ông đề xuất cần thiết lập cơ chế đặc thù (sandbox thể chế) để xử lý dứt điểm nợ xấu, khơi thông các dự án “đắp chiếu” trong lĩnh vực bất động sản, năng lượng. “Việc này giúp giảm áp lực vốn cho hệ thống ngân hàng, tạo dư địa tài khóa mà Nhà nước không phải bơm thêm tiền trực tiếp”, ông Việt bình luận.
Cùng quan điểm, TS Lê Xuân Trường (Học viện Tài chính) cho rằng nhà chức trách cần hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường chứng khoán, cũng như đẩy nhanh hoàn thiện các trung tâm tài chính tại Đà Nẵng, TP HCM theo chuẩn quốc tế.
Dù vậy, yếu tố quyết định thành công của chính sách tài khóa vẫn là con người. TS Trường cho rằng đội ngũ công chức ngành tài chính cần đáp ứng tốt nhất yêu cầu về tư duy – kỹ năng số, đồng thời phải có nhiệt huyết và liêm chính.
“Thực tế, một số cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương thực thi không đúng chủ trương tạo điểm nghẽn trong điều hành. Do đó, cần xử lý vấn đề này để tăng hiệu quả chính sách”, ông nói thêm.
Chính phủ Ấn Độ vừa tăng mạnh thuế nhập khẩu thực tế đối với vàng và bạc từ 6% lên 15%. Mức thuế mới bao gồm 10% thuế nhập khẩu cơ bản và 5% thuế phát triển hạ tầng nông nghiệp.
Động thái này cho thấy New Delhi đang quyết liệt hạn chế nhu cầu đối với kim loại quý - mặt hàng nhập khẩu lớn của nước này - trong bối cảnh đồng rupee liên tục suy yếu từ đầu năm.
Ấn Độ hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn vàng nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Việc tăng thuế được kỳ vọng sẽ giúp giảm nhập khẩu vàng, thu hẹp thâm hụt thương mại và hỗ trợ ổn định tỷ giá.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo mặt trái của chính sách là nguy cơ buôn lậu vàng quay trở lại. Trước đó, vào giữa năm 2024, Ấn Độ từng giảm thuế nhập khẩu nhằm kiềm chế hoạt động này.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai nhận định với Reuters rằng thị trường chợ đen có thể sôi động trở lại do lợi nhuận từ nhập lậu vàng đang rất hấp dẫn trong bối cảnh giá vàng neo ở vùng cao.
Áp lực đối với nền kinh tế Ấn Độ gia tăng sau khi giá năng lượng leo thang vì xung đột tại Trung Đông, khiến dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài tăng mạnh. Đồng rupee vì vậy rơi xuống mức thấp kỷ lục, buộc Ngân hàng Trung ương Ấn Độ phải liên tục can thiệp để ổn định thị trường, kéo theo dự trữ ngoại hối suy giảm đáng kể.
Trong những tuần gần đây, Ấn Độ liên tiếp triển khai các biện pháp nhằm siết nhập khẩu vàng. Trước khi nâng mạnh thuế quan, Chính phủ nước này đã áp mức thuế tích hợp 3% đối với vàng và bạc nhập khẩu, động thái từng khiến nhiều ngân hàng tạm ngừng nhập khẩu hơn một tháng.
Hệ quả là lượng vàng nhập khẩu của Ấn Độ trong tháng 4 rơi xuống mức thấp nhất gần 30 năm. Dù các ngân hàng sau đó đã nối lại hoạt động nhập khẩu sau khi chấp nhận nộp thuế 3%, giới kinh doanh kim loại quý cho rằng nhu cầu nhập khẩu có thể tiếp tục suy yếu sau đợt tăng thuế mới.
Một nhà giao dịch kim loại quý tại Mumbai cảnh báo thị trường chợ đen có nguy cơ nóng trở lại khi chênh lệch lợi nhuận từ hoạt động buôn lậu ngày càng hấp dẫn. Theo người này, với mặt bằng giá vàng hiện tại, những người buôn lậu có thể kiếm lợi nhuận đáng kể.
Trước đó, Thủ tướng Narendra Modi đã công khai kêu gọi người dân tạm thời hạn chế mua vàng - mặt hàng được xem là không thiết yếu nhưng chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch nhập khẩu của nước này.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng New Delhi không đặt nhiều kỳ vọng vào việc người dân tự giảm nhu cầu, bởi vàng có vai trò đặc biệt trong đời sống văn hóa và tài chính của người Ấn Độ. Kim loại quý này không chỉ là kênh tích trữ tài sản phổ biến mà còn gắn liền với cưới hỏi, lễ hội và quan niệm may mắn.
Trong bối cảnh giá vàng liên tục tăng mạnh còn thị trường chứng khoán Ấn Độ suy yếu, nhu cầu đầu tư vào vàng càng gia tăng. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng tại Ấn Độ trong quý I/2026 đã tăng 186% so với cùng kỳ năm trước, lên mức kỷ lục tương đương 20 tấn vàng.
Sáng 9-4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo tờ trình của Chính phủ, xung đột tại Trung Đông làm giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao.
Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung, thị trường xăng dầu trong nước, làm giá xăng dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, người dân.
Trong thời gian vừa qua, để góp phần đa dạng hóa nguồn cung, bình ổn giá xăng dầu trong nước, Chính phủ và Thủ tướng đã chỉ đạo sử dụng nhiều công cụ về chính sách tài khóa.
Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cấp bách áp dụng trong thời gian ngắn, trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước.
Vì vậy, để đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống người dân cũng như doanh nghiệp, cần xây dựng chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền.
Bộ Tài chính trình Chính phủ để trình Quốc hội sớm xem xét, thông qua dự án nghị quyết ngay tại đầu kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Theo đó, dự thảo nghị quyết quy định mức thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay như sau:
Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít.
Xăng, dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng được khấu trừ thuế VAT đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.
Về thời hạn áp dụng, Chính phủ đề xuất từ ngày 16-4 đến hết 30-6 và giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của nghị quyết để bảo đảm việc điều hành thị trường xăng, dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới.
Báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành chính sách để điều chỉnh một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay theo đề xuất của Chính phủ.
Thảo luận về nội dung này, các ý kiến đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng dầu cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng.
Đồng thời cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, kiểm soát hóa đơn điện tử minh bạch, chặt chẽ để xác nhận tính thực tế của các chi phí đầu vào của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh trục lợi chính sách...
Kết luận nội dung này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành một nghị quyết riêng của Quốc hội về chính sách điều chỉnh một số quy định về thuế với xăng dầu theo đề xuất của Chính phủ.
Việc này nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và biến động tăng giá, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì mục tiêu tăng trưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay với mức thuế suất như đề xuất của Chính phủ.
Giao Chính phủ quyết định điều chỉnh, rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của nghị quyết, cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp và giao Chính phủ điều chỉnh mức thuế tại nghị quyết, báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất...
VN-Index mở cửa trong sắc đỏ, có lúc giảm hơn 14 điểm. Trong nửa đầu buổi sáng, đồ thị của chỉ số này thường xuyên duy trì ở mức dưới tham chiếu. Sau 10h, chứng khoán bắt đầu đi lên, vượt 1.920 điểm vào gần giờ nghỉ trưa.
Sau nhịp rung lắc nhẹ vào đầu giờ chiều, chỉ số đại diện sàn HoSE tăng tiếp và lập kỷ lục mới gần 1.928 điểm. Áp lực chốt lời kéo tới khiến thị trường hạ nhiệt sau đó, chủ yếu dao động quanh vùng 1.920 điểm. Bước vào phiên ATC, chứng khoán điều chỉnh nhẹ nhưng nhanh chóng phục hồi.
VN-Index kết phiên ở trên 1.925 điểm, mức cao nhất trong lịch sử chứng khoán. Chỉ số tăng hơn 27 điểm so với hôm qua, mức cải thiện mạnh nhất kể từ phiên tăng điểm kỷ lục 8/4.
Như vậy, xét theo giá cao nhất trong phiên hay giá đóng cửa, chứng khoán đều lập kỷ lục mới.
Toàn sàn HoSE có 165 cổ phiếu tăng giá, còn bên giảm ghi nhận 128 cổ phiếu. Chênh lệch không cao cho thấy mức độ đồng thuận trên thị trường thấp. Lực cầu tập trung ở nhóm công nghệ và bất động sản, trong khi nhóm hóa chất lại có diễn biến tiêu cực.
Xét theo từng cổ phiếu, VIC của Vingroup là mã ảnh hưởng tốt nhất tới thị trường khi đóng góp hơn 14,5 điểm vào mức tăng của VN-Index. Cổ phiếu này đóng cửa tăng 4% lên 229.800 đồng. Trong phiên, VIC có lúc đạt mức cao kỷ lục 232.000 đồng. Thanh khoản xếp thứ 3 thị trường với gần 844 tỷ đồng, trong đó hơn 55% khớp lệnh đến từ bên mua chủ động.
Ngoài ra, các mã như VHM, VCB, BID hay FPT cũng hỗ trợ cho chỉ số chung. Trong đó, cổ phiếu FPT sau khi chạm đáy một năm đã bật tăng trở lại 3 phiên liên tiếp. Hôm nay mã này tích lũy thêm 4,5% lên 73.900 đồng. Dòng tiền cũng diễn biến tích cực khi thanh khoản cao nhất thị trường, đạt gần 1.589 tỷ đồng, với hơn 64% khớp lệnh nhờ lực mua chủ động.
Trong phiên VN-Index ghi nhận mức cao chưa từng có, thanh khoản sàn HoSE lại giảm hơn 25%. Tổng giá trị giao dịch hôm nay đạt hơn 22.100 tỷ đồng.
Tuy nhiên, điểm sáng nằm ở việc khối ngoại dứt chuỗi bán ròng. Nhà đầu tư nước ngoài trở lại mua ròng khoảng 261 tỷ đồng, tập trung mạnh ở VIC và MSN. Tuy nhiên, thị trường vẫn ghi nhận hai mã bị bán ròng trên trăm tỷ là VHM và TCB.
Từ cuối phiên hôm qua, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) đã nhận thấy một số tín hiệu của việc lực cầu chủ động đang được cải thiện. Tuy nhiên, dựa theo phân tích kỹ thuật, diễn biến tăng giảm đan xen vẫn có thể còn tiếp diễn trước khi VN-Index cân bằng ở khu vực 1.880-1.900 điểm.
Nhóm phân tích khuyến nghị nhà đầu tư đi theo sự luân chuyển của dòng tiền và chọn lọc cổ phiếu đang hưởng ứng động lực chung của nhóm ngành, chưa tăng nhiều từ vùng hỗ trợ cứng. Ngoài ra, VCBS cũng cho rằng có thể tận dụng những nhịp rung lắc của thị trường để cân nhắc giải ngân với mục tiêu lướt sóng.
