Chia sẻ tại Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, tổ chức ngày 15-4 tại Hà Nội, đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân – Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân – Hiệp hội An ninh mạng quốc gia – đánh giá rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỉ lệ áp đảo trong nền kinh tế, nhưng lại thường hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự công nghệ và kinh nghiệm ứng phó sự cố.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp có nguy cơ trở thành “mắt xích yếu” trong hệ sinh thái số, dễ bị tấn công, lừa đảo, mất dữ liệu, gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín trên thị trường.
Theo thống kê, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay đang chiếm 98% tổng số doanh nghiệp; gần 1,1 triệu doanh nghiệp hoạt động tính đến hết năm 2025.
Đại diện A05 cũng cho biết Chính phủ đã ban hành Quyết định số 433 ngày 16-3-2026, phê duyệt Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó 300.000 doanh nghiệp được ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.
Theo ông, đây là bước tiến chiến lược, khẳng định chuyển đổi số và an ninh mạng là yếu tố sống còn của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế quốc gia.
Trong bối cảnh dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh, TS Nguyễn Hồng Quân khẳng định an ninh mạng không còn là bài toán kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành điều kiện cốt lõi để doanh nghiệp duy trì hoạt động, bảo vệ niềm tin thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.
Chuyển đổi số an toàn với doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ là chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà còn gắn trực tiếp với chủ quyền số, uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam, Phó cục trưởng Cục A05 nhấn mạnh.
Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Hoa Cương – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương – đưa ra phân tích áp lực và thách thức của doanh nghiệp vừa và nhỏ trên nền tảng số.
Đầu tiên là sự gia tăng của các cuộc tấn công mạng đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
Thứ hai, nhận thức về an ninh mạng còn thấp, không có nhân viên chuyên trách về an toàn thông tin, phần lớn chỉ bắt đầu đầu tư khi gặp sự cố.
Thứ ba, thiếu chiến lược dài hạn, phụ thuộc nền tảng bên thứ ba và là ‘mắt xích yếu” trong chuỗi cung ứng, “số hóa từng phần” chứ không “chuyển đổi số toàn diện”.
Trong khuôn khổ diễn đàn, ông Vũ Duy Hiền – Phó tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia – chia sẻ nhiều doanh nghiệp đang bước vào môi trường số với nguồn lực còn hạn chế, thiếu nhân lực công nghệ, thiếu công cụ phù hợp và thiếu kinh nghiệm ứng phó rủi ro, trong khi các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, một sự cố lừa đảo, rò rỉ dữ liệu, mã độc hay giả mạo thương hiệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà có thể tác động trực tiếp đến uy tín, khách hàng và sự tồn tại của doanh nghiệp.
Ông nhận định các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thống nhất một nhận thức rõ ràng: an toàn, an ninh mạng không đứng ngoài chuyển đổi số, mà là điều kiện nền tảng để chuyển đổi số diễn ra hiệu quả và bền vững.
Từng một thời bị coi là 'miếng mồi ngon' cho tin tặc với hệ thống bảo mật lỏng lẻo, Windows giờ đây đã không còn là mục tiêu dễ bị tấn công. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ khẳng định Microsoft Defender (trước đây là Windows Defender) đã trở thành lá chắn vững chắc, đủ sức thay thế hoàn toàn các giải pháp trả phí cho đa số người dùng phổ thông.
Trong một thông báo mới nhất trên Windows Learning Center, Microsoft nhấn mạnh đối với phần lớn người dùng Windows 11, Microsoft Defender đã bao quát được hầu hết rủi ro hằng ngày. Không còn là một phần mềm cài thêm hời hợt, Defender hiện nay được tích hợp sâu vào nhân hệ điều hành, hoạt động mặc định và liên tục cập nhật dữ liệu từ đám mây để đối phó với các biến thể mã độc mới nhất.
Thay vì phải trả phí hằng năm cho các bên thứ ba, Microsoft tuyên bố giải pháp 'cây nhà lá vườn' này là đủ để bảo vệ người dùng trước các liên kết độc hại, ứng dụng không tin cậy và các hành vi can thiệp dữ liệu trái phép.
Microsoft liệt kê hàng loạt công cụ bảo vệ thông minh đi kèm:
Điểm mạnh nhất của hệ thống này là khả năng vận hành âm thầm trong nền, ít gây tốn tài nguyên máy tính hơn so với các phần mềm diệt virus nặng nề từ bên thứ ba.
Dù Microsoft rất tự tin, nhưng các chuyên gia bảo mật vẫn đưa ra những cái nhìn đa chiều. Các thử nghiệm từ PC Mag hay SE Labs cho thấy Defender vẫn còn những kẽ hở nhất định trong việc phát hiện lừa đảo (phishing) và chống mã độc tống tiền (ransomware) khi so sánh với các giải pháp chuyên nghiệp đạt điểm tuyệt đối.
Các chuyên gia nhận định nếu người dùng chỉ dùng máy tính để giải trí, lướt web và làm việc văn phòng cơ bản, Microsoft Defender là lựa chọn tuyệt vời và tiết kiệm. Tuy nhiên, đối với môi trường doanh nghiệp hoặc những cá nhân thường xuyên xử lý dữ liệu nhạy cảm, việc đầu tư thêm một lớp bảo mật chuyên sâu từ bên thứ ba vẫn là điều cần thiết.
"Đừng bao giờ bỏ tất cả trứng vào một giỏ", Patricio Molina, CEO công ty tư vấn tài chính Belo có trụ sở tại Tây Ban Nha, viết trên X cuối tuần trước, sau khi công ty của ông bị Anthropic ngừng cung cấp dịch vụ mà không đưa ra lời giải thích nào.
"Claude AI đã xóa sổ toàn bộ tổ chức của chúng tôi với hơn 60 tài khoản thuộc về một công ty hợp pháp, nhưng không đưa ra lý do, không có bất kỳ lời giải thích nào. Cách duy nhất để kháng cáo quyết định là điền vào một Google Form? Trải nghiệm người dùng và dịch vụ khách hàng rất tệ", Molina tiếp tục đăng trên X sau đó, kèm bức thư được Anthropic gửi tự động. Trong bức thư này, Anthropic không hề đề cập chi tiết về việc quy tắc nào đã bị vi phạm và vi phạm như thế nào.
Trên mạng xã hội, hàng loạt chỉ trích nhắm vào Anthropic, khi cho rằng công ty này coi thường khách hàng. Một số cho biết đang gặp tình trạng tương tự, thậm chí đã điền kháng nghị qua Google Form nhiều tháng nhưng không được giải quyết.
Các bình luận trên mạng xã hội cũng cho rằng sự cố với Belo cũng là bài học cho bất cứ công ty nào phụ thuộc quá sâu vào các nền tảng như Claude của Anthropic hay GPT của OpenAI. Một số người dùng cho rằng Molina nên tự chạy các mô hình của mình trên máy tính cục bộ, hoặc sử dụng đồng thời nhiều mô hình AI thay vì chỉ phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất, ngay cả khi điều đó dẫn đến việc trùng lặp một phần hoặc toàn bộ công việc.
Đến nay, Anthropic cũng chưa đưa ra bình luận nào. Hệ thống của Belo đã khôi phục quyền truy cập sau 15 giờ gặp sự cố, nhưng không rõ công ty này đã can thiệp hay do những phản ứng tiêu cực từ dư luận.
Anthropic có trụ sở tại Mỹ, được thành lập năm 2021 bởi nhóm cựu nhân sự của OpenAI, trong đó có hai anh em Dario và Daniela Amodei. Startup này tập trung phát triển các mô hình AI an toàn, đáng tin cậy và có thể kiểm soát, là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với chính OpenAI. Dòng sản phẩm nổi bật là Claude ra mắt năm 2023, được thiết kế để xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hỗ trợ viết nội dung, phân tích dữ liệu và trả lời câu hỏi, phục vụ cho cả quân sự và dân sự. Tuy nhiên, cuối tháng 2, Lầu Năm Góc cũng xếp Anthropic vào danh sách "mối đe dọa với chuỗi cung ứng". Chính phủ Mỹ đã yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng sử dụng AI này.
Việc bay đến Sao Hỏa, hành tinh cách Trái Đất trung bình 225 triệu km, thường mất khoảng 7-10 tháng. Vì hai hành tinh đạt vị trí gần nhau nhất (thẳng hàng và nằm cùng phía so với Mặt Trời) khoảng 26 tháng một lần nên khi trở về, tàu vũ trụ cũng phải đợi đến thời điểm thích hợp. Điều này khiến tổng thời gian cho chuyến khứ hồi Trái Đất - Sao Hỏa lên đến gần ba năm.
Tuy nhiên, theo nghiên cứu mới trên tạp chí Acta Astronautica, ước tính quỹ đạo ban đầu của các tiểu hành tinh gần Trái Đất có thể chứa thông tin hình học quý giá giúp thiết kế tuyến đường liên hành tinh nhanh hơn. Tác giả nghiên cứu Marcelo de Oliveira Souza, nhà vũ trụ học tại Đại học Bang Bắc Rio de Janeiro (Brazil), nảy ra ý tưởng này vào năm 2015, trong lúc nghiên cứu các tiểu hành tinh gần Trái Đất.
"Đây là một bất ngờ, tôi không hề tìm kiếm nó", Souza chia sẻ với Live Science.
Tiểu hành tinh 2001 CA21 thu hút sự chú ý của ông vì tính toán ban đầu cho thấy nó đi theo lộ trình hiếm gặp, cắt qua vùng quỹ đạo của cả Trái Đất lẫn Sao Hỏa. Souza cho biết, dù các phép đo sau này đã tinh chỉnh đường bay thực sự của 2001 CA21, đường bay ban đầu trong lần Trái Đất - Sao Hỏa thẳng hàng tháng 10/2020 đã gợi ý về khả năng có những tuyến đường "cực ngắn" giữa hai hành tinh.
Theo Mashable, Souza đã dùng quỹ đạo lệch ban đầu này làm khuôn mẫu để thiết kế những lộ trình thực tế đến Sao Hỏa. Tính toán của ông cho thấy hành trình siêu nhanh, khoảng 34 ngày từ Trái Đất đến Sao Hỏa, khả thi về mặt hình học nếu tàu vũ trụ bay theo đường tương tự mặt phẳng quỹ đạo ban đầu của 2001 CA21. Tuy nhiên, đường bay này đòi hỏi tốc độ cất cánh khoảng 32,5 km/giây, vượt xa khả năng của tên lửa hiện nay, và tàu sẽ đến Sao Hỏa với tốc độ 108.000 km/h - quá nhanh để các hệ thống hạ cánh hiện nay có thể xử lý an toàn.
Souza tiếp tục nghiên cứu những lần Trái Đất - Sao Hỏa thẳng hàng vào năm 2027, 2029, 2031 và nhận thấy, chỉ lần thẳng hàng năm 2031 mới khả thi với công nghệ tương lai gần. Trong khung thời gian này, chuyến khứ hồi có thể hoàn thành chỉ trong 153 ngày. Cụ thể, tàu vũ trụ sẽ khởi hành ngày 20/4/2031 với tốc độ khoảng 27 km/giây, đến Sao Hỏa sau 33 ngày và hoạt động trên bề mặt hành tinh khoảng 30 ngày, rời đi ngày 22/6 và về Trái Đất vào 20/9.
Souza cũng tìm ra phương án tiết kiệm năng lượng hơn, yêu cầu phóng với tốc độ khoảng 16,5 km/giây cho hành trình kéo dài khoảng 226 ngày, vẫn nhanh hơn đáng kể so với các nhiệm vụ hiện nay.
Ý tưởng này vẫn chủ yếu mang tính lý thuyết và khả năng hiện thực hóa phụ thuộc rất nhiều vào những chi tiết của nhiệm vụ như thiết kế tàu, tải trọng, khả năng đẩy. Tuy nhiên, nó vẫn hữu ích vì có thể giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm những lộ trình khả thi. Vận tốc yêu cầu cũng không chênh nhiều với vận tốc mà tàu thăm dò New Horizons của NASA đạt được khi phóng năm 2006, hướng đến Sao Diêm Vương. New Horizons đang giữ kỷ lục vật thể nhân tạo nhanh nhất phóng từ Trái Đất với vận tốc 16,26 km/giây.
Souza nhận định, những lộ trình đòi hỏi tốc độ cao như vậy có thể nằm trong tầm với của tên lửa thế hệ mới như Starship (SpaceX) hoặc New Glenn (Blue Origin).
