Đi làm cả năm nhưng không biết điều này, gen Z coi chừng mất tiền oan

Cơ duyên đưa Lê Tuấn Anh đến với Tiếp sức mùa thi bắt đầu từ chính kỳ thi đại học của anh. Hình ảnh những anh chị sinh viên tình nguyện đội nắng, dầm mưa hướng dẫn thí sinh tại cụm thi đã in sâu vào tâm trí cậu học trò năm ấy. Để rồi, ngay khi trở thành sinh viên Trường đại học Kinh tế Quốc dân (năm 2010), anh lập tức đăng ký tham gia đội sinh viên tình nguyện của trường, chính thức khoác lên mình màu áo xanh.

Giai đoạn 2010 - 2014 mang đậm dấu ấn của các hoạt động tiếp sức truyền thống. Khi đó, kỳ thi đại học thi theo hình thức "3 chung", hàng vạn thí sinh từ các tỉnh, thành đổ về Hà Nội khiến giao thông luôn trong tình trạng quá tải. Nhớ lại những năm tháng ấy, anh Tuấn Anh không khỏi bồi hồi kể về những kỷ niệm "có một không hai".

Đó là buổi sáng cả đội lên một xe buýt đi làm nhiệm vụ, bác tài xế tốt bụng đã miễn phí toàn bộ vé xe cho các tình nguyện viên để tri ân những đóng góp của các bạn.

Đó là kỷ niệm vào một buổi trưa nắng gắt, khi đang chốt trực tại điểm thi Trường tiểu học Lĩnh Nam, nhận được tin báo tắc đường nghiêm trọng tại phố Minh Khai, cả đội đã không ngần ngại chạy bộ ròng rã 5 km đến hiện trường.

Tại đây, các bạn sinh viên đã nắm chặt tay nhau, tạo thành những "hàng rào sống" giữa dòng xe cộ đông đúc để phân làn, mở đường cho thí sinh kịp giờ thi. Những giọt mồ hôi rơi xuống, nhưng nụ cười luôn rạng rỡ trên môi.

Không chỉ có mồ hôi và những bước chân vội vã, tiếp sức mùa thi trong trái tim anh Lê Tuấn Anh còn là những giai điệu rộn rã, gắn bó như máu thịt. Gần đây, trên trang Facebook cá nhân, anh đã chia sẻ một đoạn clip tự gảy đàn guitar và hát vang bài ca truyền thống của chương trình. Đoạn clip giản dị nhưng đã chạm đến trái tim của rất nhiều thế hệ sinh viên tình nguyện.

Anh chia sẻ, bài hát này vốn là một ca khúc truyền miệng trong các đội sinh viên tình nguyện Trường đại học Kinh tế quốc dân. Cứ mỗi độ hè về, trước kỳ thi khoảng 1 tuần, các đội lại tập trung sinh hoạt chung tại ký túc xá. Trong những đêm quây quần ấy, tiếng đàn guitar lại cất lên cùng những ca từ mộc mạc nhưng đầy nhiệt huyết.

"Bài hát chỉ có vài câu lặp đi lặp lại, không rõ ai là tác giả, nhưng ai từng là sinh viên tình nguyện tiếp sức mùa thi cũng đều thuộc lòng", anh kể.

Cho đến tận bây giờ, dù đã ra trường nhiều năm và giữ cương vị quản lý, cứ mỗi mùa thi đến, anh lại mang cây đàn ra hát. Âm nhạc đã trở thành sợi dây vô hình kết nối các thế hệ, cổ vũ tinh thần cho cả tình nguyện viên lẫn các sĩ tử.

Từ năm 2017, anh Lê Tuấn Anh chuyển công tác lên Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, tham gia công tác chỉ đạo và triển khai Tiếp sức mùa thi trên quy mô toàn quốc. Đứng ở góc độ quản lý, anh đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của chương trình.

Đáng nhớ nhất phải kể đến kỳ thi năm 2021 - thời điểm đại dịch Covid-19 bùng phát dữ dội. Không còn những tiếng vỗ tay, không còn những cái ôm hay lời ca tiếng hát rộn ràng trước cổng trường cổ vũ động viên các thí sinh, không còn những câu hỏi thăm, chia sẻ với các bác phụ huynh thí sinh…

Thay vào đó là một "mùa thi im lặng". Tình nguyện viên phải hạn chế số lượng trước cổng trường, ai nấy đều đeo khẩu trang kín mít, thực hiện phân luồng, đo thân nhiệt, xịt khuẩn. Đó là một mùa tiếp sức đầy áp lực nhưng cũng chứng minh được sự kiên cường, linh hoạt của tuổi trẻ Việt Nam.

"Đó cũng là năm kỷ niệm 20 năm ra đời chương trình Tiếp sức mùa thi, việc tổ chức kỷ niệm vô cùng khó khăn nhưng ban tổ chức vẫn quyết tâm thực hiện, để lại dấu ấn đáng nhớ trong hành trình đồng hành cùng thí sinh", anh Lê Tuấn Anh chia sẻ.

Giờ đây, trong thời đại chuyển đổi số, Tiếp sức mùa thi không chỉ dừng lại ở việc phát chai nước, vẫy cờ phân làn. Dưới sự định hướng của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, chương trình đã mở rộng sang các nền tảng trực tuyến: hỗ trợ ôn tập online, tư vấn tâm lý, định hướng nghề nghiệp, giải đáp thắc mắc trên mạng xã hội.

13 năm nhìn lại, 4 năm trực tiếp "đội nắng" tại điểm thi và 9 năm ở vai trò chỉ đạo, anh Lê Tuấn Anh vẫn giữ nguyên vẹn ngọn lửa nhiệt huyết ngày đầu. Giống như những lời ca mộc mạc anh vẫn thường hát mỗi dịp hè về: "Này bạn thí sinh ơi/Chúng tôi đi cùng bạn/Này bạn thí sinh ơi/Trong mùa thi đang tới/Chào đón những thí sinh/Chúng tôi luôn hết mình/Mùa thi đến rồi/Tiếp sức cùng thí sinh".

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo các thủ khoa, dù kiến thức ôn đủ nhiều, nhưng tâm lý không vững thì vào phòng thi tốt nghiệp THPT cũng không thể làm bài hiệu quả. Điều này đồng nghĩa chúng ta sẽ dễ thất bại trong kỳ thi.

Trả lời cho câu hỏi của phần đông thí sinh: "Những ngày sắp thi tốt nghiệp THPT thì nên làm gì?", Trần Quang Tiến, thủ khoa Trường ĐH Công nghệ TP.HCM năm 2024, nói: "Nên ngủ đủ giấc, không học nhồi nhét và chỉ nên ôn lại kiến thức một cách nhẹ nhàng".

Tiến cho rằng càng gần đến ngày thi thì thí sinh càng dễ bị rối, dễ rơi vào tâm trạng lo âu vì đây là kỳ thi rất quan trọng. Với Tiến, trong cả đời học sinh thì tốt nghiệp THPT là kỳ thi quan trọng nhất. Chính vì thế, thí sinh phải có tâm trạng thật ổn định và vững vàng tâm lý để làm sao khi vào phòng thi không vì áp lực, lo lắng mà ảnh hưởng đến kết quả 12 năm "dùi mài kinh sử".

Theo Tiến, giai đoạn gần đến ngày thi, việc ngủ đủ giấc sẽ giúp chúng ta có tinh thần thoải mái. Việc không học nhồi nhét sẽ giúp kiến thức đã ôn trước đó không bị rối loạn. Thời điểm này, hãy ôn tập nhẹ nhàng và chỉ ôn các chủ đề kiến thức. Những chủ đề này, trong quá trình ôn luyện trước đó chúng ta đã phân loại và giờ chỉ cần xem lại. Đừng cố nhồi nhét thêm kiến thức mới, không những không giúp thí sinh làm bài tốt hơn mà còn khiến công sức trong cả thời gian dài ôn tập "đổ sông đổ biển".

Đặc biệt, chàng thủ khoa lưu ý thí sinh: "Cũng đừng nghe ai đồn là đề thi sẽ ra cái này, cái kia, toán hay tiếng Anh năm nay sẽ khó lắm, lịch sử và địa lý cũng sẽ khó nhằn… mà làm mình rối thêm, nhất là giai đoạn cuối. Mình mong các bạn lúc nào cũng tin vào bản thân, bởi vì chúng ta đã có cả một quá trình ôn luyện rất dài. Đến thời điểm hiện tại, phải luôn khẳng định lại với bản thân rằng mình đã nắm vững kiến thức, chắc chắn sẽ làm được".

Khi vào phòng thi, Tiến khuyên thí sinh nên hạn chế để ý những người xung quanh mà hãy tập trung vào bài làm của mình. Theo chàng thủ khoa, nếu để ý người xung quanh sẽ làm mất nhịp độ của bản thân. "Khi viết văn mà chúng ta cứ nhìn người xung quanh, thấy họ sang trang rồi mình thì chưa, lúc đó lại áp lực và mất đi nhịp độ vốn đang tốt của bản thân. Nên giữ bình tĩnh đọc kỹ đề bài rồi hẵng làm; đọc thật kỹ nhưng không hoảng trước câu hỏi khó. Gặp câu hỏi khó thì để lại làm sau. Nên làm hết những phần dễ trước, những câu nào bạn chắc chắn làm được thì làm thật nhanh để nhanh chóng hoàn thành phần dễ, xong rồi sẽ đến với phần khó. Và phần này hãy dành nhiều thời gian hơn một chút để đảm bảo chúng ta sẽ đạt được điểm số cao nhất có thể", Tiến đặc biệt lưu ý.

Đồng thời, cậu bạn nhắc thí sinh nên mang theo đồng hồ, đây cũng là cách giữ tinh thần vững vàng hơn. Chỉ mang đồng hồ có chức năng xem giờ, đừng mang loại thông minh vì sẽ bị giám thị tịch thu. Theo Tiến, nên mang đồng hồ để canh giờ, cũng như biết được mình có đang quá mất nhiều thời gian vào một câu nào đó hay không, từ đó điều chỉnh cho phù hợp.

Ở giai đoạn mà phần nhiều thí sinh đang khá căng thẳng và lo âu, Tiến mong mọi người chỉ cần tin vào bản thân thì mọi chuyện phía trước sẽ tốt đẹp hơn. "Các bạn nên thật sự tin vào chính mình. Mình tin bản thân làm được thì lúc thi mới có thể làm được. Nếu bạn không tin vào bản thân thì sẽ không ai tin mình cả. Bởi vì chỉ có bạn mới giúp được bản thân hiệu quả nhất thôi. Chính vì thế, phải tin vào bản thân mình, các bạn nhé. Chúc các bạn có một kỳ thi tốt nghiệp THPT thật thành công và đậu được vào nguyện vọng mà mình mong muốn", Tiến chia sẻ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Chu Thúy Quỳnh, sinh viên Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho biết có một giai đoạn cô gần như ám ảnh với ánh nắng. "Mình từng ra đường là phải che kín hết mức có thể. Sau này, khi tìm hiểu kỹ hơn, mình mới bớt hoang mang", Linh nói. Cô bắt đầu giữ một chu trình chăm sóc da đơn giản: làm sạch, dưỡng ẩm và chống nắng mỗi ngày. "Quan trọng nhất là bôi lại kem chống nắng, trước đây mình hay quên. Khi mình làm đều đặn, da ổn định hơn thì mình cũng đỡ lo hơn".

Câu chuyện của Linh không phải là cá biệt. Với Trần Minh Hoàng (26 tuổi), ngụ tại đường Bùi Đình Túy, Q.Bình Thạnh (cũ), TP.HCM, hiện đang làm trong lĩnh vực marketing, việc chống nắng lại gắn liền với nhịp sống công việc. Những buổi quay ngoài trời, những lần di chuyển liên tục khiến anh buộc phải tìm cách thích nghi. "Mình chọn loại kem chống nắng 'nhẹ mặt' để dùng hằng ngày, còn khi đi làm ngoài trời thì mang thêm xịt chống nắng để dặm lại cho nhanh", Hoàng chia sẻ.

Nhưng sau một thời gian thử nhiều sản phẩm, anh nhận ra vấn đề không chỉ nằm ở mỹ phẩm. "Có lúc mình dùng treatment (điều trị da) mạnh quá, da nhạy cảm hơn dưới ánh nắng. Sau đó mình phải điều chỉnh lại, ngủ đủ giấc, uống nước nhiều hơn. Da khỏe thì chống nắng mới hiệu quả", Hoàng kể.

Lê Thảo Vy (24 tuổi, sống tại khu dân cư Vinhome Central Park, đường Nguyễn Hữu Cảnh, Q.Bình Thạnh cũ, TP.HCM) hiện đang làm freelancer (làm việc tự do) cho biết từng từ chối nhiều chuyến đi chỉ vì sợ nắng làm da sạm. Nhưng rồi, những trải nghiệm bị bỏ lỡ khiến cô phải suy nghĩ lại.

"Bây giờ mình vẫn chống nắng, nhưng không còn quá căng thẳng. Mình chọn đi ra đường vào giờ nắng chưa gắt, hoặc tìm chỗ nghỉ khi cần", Vy nói. Thay vì chạy theo nhiều bước chăm sóc da phức tạp, cô tập trung vào dưỡng ẩm và phục hồi da sau khi ra nắng. "Mình nghĩ da không cần phải hoàn hảo mọi lúc. Khi mình thoải mái hơn, mình thấy việc chăm da cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều."

Ba câu chuyện, ba cách ứng xử khác nhau, nhưng đều cho thấy một điểm chung: chống nắng không còn là một thao tác mang tính đối phó. Nó dần trở thành một thói quen có ý thức và người trẻ học cách hiểu làn da của mình để chăm da đúng cách trong mùa nắng nóng.

Theo bác sĩ da liễu Lê Thị Ngọc Duyên (Bệnh viện Phương Nam), tia UVB thường tăng mạnh từ khoảng 10 giờ đến 14 giờ, đặc biệt trong mùa hè. Đây là thời điểm da dễ bị tổn thương nhất, với biểu hiện quen thuộc như rám nắng, bỏng rát, thậm chí phồng rộp nếu tiếp xúc quá lâu. UVB chủ yếu tác động lên lớp thượng bì, lớp ngoài cùng của da, nên những tổn thương xuất hiện gần như ngay lập tức.

"Rất nhiều người chỉ nhận ra tác hại khi da đã đỏ rát hoặc bong tróc. Nhưng đó mới chỉ là phần nổi. Việc lớp da dày lên sau khi tiếp xúc UVB thực chất là phản ứng tự vệ, nhưng cũng đồng thời khiến da hấp thụ và tán xạ tia UV nhiều hơn, dẫn đến nguy cơ tổn thương sâu hơn", bác sĩ Duyên chia sẻ và cho biết trái ngược với UVB, tia UVA lại âm thầm hơn. Cường độ của UVA gần như ổn định suốt cả ngày, không phụ thuộc vào thời điểm nắng gắt. Đáng chú ý, loại tia này có thể xuyên qua kính cửa sổ, kính xe, điều mà nhiều người thường bỏ qua khi nghĩ rằng chỉ cần tránh nắng trực tiếp là đủ.

"UVA mới là yếu tố khiến da lão hóa sớm", bác sĩ Duyên nhấn mạnh và nói thêm: "Tia này xuyên sâu xuống lớp bì, phá vỡ cấu trúc collagen và elastin, khiến da mất độ đàn hồi theo thời gian. Những nếp nhăn, tình trạng chùng da hay sạm màu không xuất hiện ngay, nhưng tích lũy từng ngày".

Những tác động lâu dài của tia cực tím không dừng lại ở yếu tố thẩm mỹ. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư da hiện chiếm khoảng 1/3 tổng số ca ung thư trên toàn cầu. Việc tiếp xúc kéo dài với ánh nắng, đặc biệt từ khi còn nhỏ, có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc các dạng ung thư da như u hắc tố hay ung thư tế bào đáy.

Giữa vô vàn sản phẩm trên thị trường, việc chọn kem chống nắng đôi khi trở thành một "ma trận" đối với người dùng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng có thể bắt đầu từ những tiêu chí cơ bản.

SPF từ 30 trở lên là mức tối thiểu để bảo vệ da khỏi tia UVB. Nhưng SPF cao không đồng nghĩa với bảo vệ toàn diện nếu thiếu yếu tố "phổ rộng" (broad spectrum) - khả năng chống cả UVA và UVB.

"Nhiều người chỉ chăm chăm chọn SPF 50 hay 70 mà quên kiểm tra khả năng chống UVA. Trong khi chính UVA mới là nguyên nhân của lão hóa và ung thư da", bác sĩ Duyên nói.

Ngoài ra, việc chọn kết cấu phù hợp với từng loại da theo bác sĩ Duyên cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng. Da dầu có thể ưu tiên dạng gel để tránh bít tắc, trong khi da khô phù hợp hơn với dạng kem. Với những vùng nhạy cảm như môi hay vùng quanh mắt, các sản phẩm dạng thỏi hoặc chuyên dụng sẽ giúp kiểm soát tốt hơn.

Bên cạnh đó, cách bôi kem chống nắng cũng được bác sĩ đánh giá rất quan trọng. Không ít người vẫn giữ thói quen chỉ bôi kem chống nắng khi trời nắng gắt. Thực tế, tia UVA vẫn hiện diện ngay cả khi trời nhiều mây hoặc khi bạn ở trong nhà gần cửa sổ.

"Chúng tôi luôn khuyến nghị sử dụng kem chống nắng mỗi ngày, ngay cả khi không ra ngoài nhiều. Đó là cách bảo vệ da bền vững nhất", bác sĩ Duyên chia sẻ và khuyên: "Kem chống nắng cần được bôi trước khi ra ngoài khoảng 15-20 phút để phát huy hiệu quả. Đồng thời, việc bôi lại sau mỗi 2 giờ, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi, là điều không thể bỏ qua".

Ngoài kem chống nắng, bác sĩ Duyên cho biết các biện pháp hỗ trợ như đội mũ rộng vành, mặc áo chống nắng hay sử dụng viên uống chống nắng cũng có thể được cân nhắc để tăng hiệu quả bảo vệ.

Tin Gốc: Thanh Niên