Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 21 đến 24-4.
Chiều tối 21-4, nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Phu nhân đã đến Hà Nội, bắt đầu các hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm.
Tờ Chosun Daily cho biết trong chuyến đi lần này, hai nước dự kiến mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học và công nghệ, chuyển đổi năng lượng, khoáng sản thiết yếu, cơ sở hạ tầng và nhà máy điện hạt nhân để đạt mục tiêu kim ngạch thương mại hai chiều 150 tỉ USD vào năm 2030.
Hai bên cũng sẽ thảo luận về khả năng doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia vào các dự án hạ tầng quan trọng mới của Việt Nam, trong đó có thành phố thông minh.
Tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam, theo Chosun Daily, là một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae Won, người đồng thời là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, cùng với Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae Yong, Chủ tịch Tập đoàn Hyundai Motor Chung Eui Sun, Chủ tịch Tập đoàn LG Koo Kwang Mo, Chủ tịch HD Hyundai Chung Ki Sun và Chủ tịch Tập đoàn Hyosung Cho Hyun Joon.
Việc nhiều doanh nghiệp lớn, hàng đầu thế giới của Hàn Quốc tập trung tại Việt Nam lần này phản ánh không chỉ lợi ích kinh doanh mà còn tầm quan trọng của mảnh đất chữ S trong chuỗi cung ứng sản xuất của các tập đoàn Hàn Quốc.
Việt Nam là điểm dừng chân thứ hai của Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm từ ngày 19-4 đến Ấn Độ và Việt Nam. Hơn 250 doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc đã tham dự diễn đàn kinh doanh Hàn Quốc - Ấn Độ trong khuôn khổ chuyến đi của ông Lee đến New Delhi.
Lãnh đạo của bốn tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc: Samsung, SK, Hyundai Motor và LG dự kiến sẽ tham dự Diễn đàn Kinh doanh Việt Nam - Hàn Quốc tại Hà Nội, theo tờ Korea Herald.
Truyền thông Hàn Quốc nhận định sự tham gia đông đảo của các lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc cho thấy họ đang tận dụng chuyến thăm Ấn Độ và Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung, qua đó đẩy nhanh tiến độ mở rộng sang các nước Phương Nam toàn cầu (Global South) nhằm tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.
Global South không dùng để chỉ phạm vi địa lý. Thuật ngữ này dùng để mô tả các nước đang phát triển, tập trung phần lớn ở Nam bán cầu.
"Các thị trường thuộc nhóm Phương Nam toàn cầu không chỉ mang lại tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ mà còn là những cơ sở sản xuất quan trọng cho xuất khẩu sang châu Âu", một đại diện công ty nói với báo JoongAng Ilbo.
Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 thêm 250 đồng, có giá mới 22.590 đồng.
Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 1.920-2.280 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 31.040 đồng và 20.330 đồng.
Tại kỳ điều hành này, liên Bộ tiếp tục cho trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu, cụ thể diesel 400 đồng, xăng và mazut 800 đồng một lít, kg.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Theo Nghị quyết của Quốc hội, từ 16/4 đến 30/6, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là "biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt", để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Ngoài đưa các loại thuế về 0, Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này...
Bắc Ninh vừa cấp giấy chứng nhận đầu tư cho hai dự án Nhật Bản vào cuối tháng 4-2026: Aeon Mall Tân Tiến với tổng vốn gần 150 triệu USD và Nhà máy Sunhill Việt Nam số 2 với vốn khoảng 3 triệu USD, đặt tại cụm công nghiệp Hiệp Hòa.
Hai dự án này là minh chứng mới nhất cho làn sóng đầu tư Nhật Bản đang không ngừng mở rộng tại Việt Nam - quốc gia mà họ đã gắn bó hơn ba thập niên.
Riêng trong quý 1-2026, vốn đầu tư mới từ Nhật Bản đạt khoảng 191,3 triệu USD, chiếm 1,9% tổng vốn FDI đăng ký cấp mới, theo số liệu từ Cục Thống kê, đưa Nhật Bản vào top 5 quốc gia, vùng lãnh thổ có vốn đầu tư mới lớn nhất. Tính đến nay, Nhật Bản là nguồn cung FDI lớn thứ ba tại Việt Nam với khoảng 5.630 dự án, tổng vốn đăng ký vượt 79,4 tỉ USD.
Những thương hiệu như Honda, Toyota, Canon, Panasonic hay Nidec từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người Việt. Các doanh nghiệp này không chỉ hiện diện trên thị trường bán lẻ mà còn từng bước mở rộng qua các khoản đầu tư quy mô lớn vào sản xuất, hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng, trải dài trên nhiều địa phương.
Hiện các doanh nghiệp Nhật tham gia đầu tư tại 33/34 tỉnh thành, tập trung vào công nghệ chế biến chế tạo (61%), sản xuất phân phối điện (15%) và kinh doanh bất động sản (12%).
Các địa phương thu hút vốn Nhật nhiều nhất lần lượt là TP.HCM, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai.
Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư mà còn là thị trường mang lại hiệu quả kinh doanh rõ nét. Khảo sát mới nhất của JETRO cho thấy năm 2025 có khoảng 67,5% doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam báo cáo kinh doanh có lãi - mức cao nhất trong 15 năm và đứng thứ ba tại Đông Nam Á.
Đáng chú ý, 35% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có hoạt động xuất khẩu sang Mỹ, chủ yếu trong lĩnh vực điện tử và vận tải, cao hơn mức 28,9% của toàn khu vực ASEAN - khẳng định vai trò của Việt Nam như một trung tâm sản xuất quan trọng trong chiến lược toàn cầu của các doanh nghiệp Nhật.
Bên cạnh sản xuất, làn sóng đầu tư Nhật Bản đang chuyển dịch rõ rệt sang thị trường tiêu dùng nội địa. Theo nhận định của Công ty tư vấn thị trường B&Company (Nhật Bản), các khoản đầu tư Nhật Bản trong năm 2025 được phân bổ trên nhiều lĩnh vực bao gồm năng lượng tái tạo, logistics, dịch vụ và phát triển hạ tầng.
Báo cáo của JETRO cũng xác nhận 60,1% doanh nghiệp Nhật có kế hoạch mở rộng tại Việt Nam coi "sự gia tăng nhu cầu của thị trường nội địa" là động lực chính - cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển từ cứ điểm sản xuất phục vụ xuất khẩu sang thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng.
Tỉ lệ doanh nghiệp Nhật dự định mở rộng hoạt động trong một đến hai năm tới đạt 56,9%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực ASEAN là 46,8%.
Các tên tuổi lớn của Nhật Bản đang hiện diện ngày càng đậm nét trên thị trường bán lẻ Việt Nam. AEON Việt Nam hiện vận hành 8 trung tâm thương mại, 15 cửa hàng bách hóa tổng hợp và siêu thị, 45 siêu thị quy mô vừa và nhỏ, 180 cửa hàng tiện lợi, 29 cửa hàng chuyên doanh cùng 1 cửa hàng dược phẩm và mỹ phẩm trên khắp cả nước.
Tập đoàn này dự kiến đầu tư thêm 1,5 tỉ USD, đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hằng năm khoảng 30% và mở rộng quy mô gấp ba lần vào năm 2030. Chuỗi bách hóa cao cấp Takashimaya cũng đang triển khai dự án trung tâm thương mại tại khu đô thị Tây Hồ Tây (Hà Nội), dự kiến đi vào hoạt động từ quý 3-2027, trong khi lợi nhuận từ trung tâm thương mại tại phường Sài Gòn (TP.HCM) được kỳ vọng tăng mạnh.
Không kém phần đáng chú ý, tháng 12-2025, tập đoàn văn phòng phẩm hàng đầu Nhật Bản Kokuyo đã chi khoảng 185 triệu USD để mua 65,01% cổ phần Tập đoàn Thiên Long, qua đó nắm vị thế dẫn đầu thị trường văn phòng phẩm Việt Nam và sở hữu mạng lưới phân phối mở rộng trong ASEAN.
Gần đây nhất, tháng 3-2026, Showa Sangyo - doanh nghiệp Nhật Bản được xem là phát minh bột tempura đầu tiên trên thế giới - chính thức vận hành nhà máy sản xuất bột trộn sẵn trị giá 21 triệu USD tại TP.HCM, định vị đây là trung tâm sản xuất trọng điểm của doanh nghiệp tại ASEAN.
