Tại Nhật Bản, nhân viên vận hành đường sắt sử dụng một kỹ thuật đơn giản để duy trì sự tập trung tuyệt đối mang tên Shisa Kanko. Thay vì chỉ quan sát, họ được đào tạo để chỉ tay vào vật thể như tín hiệu, điểm dừng và gọi to tên của nó. Theo nghiên cứu năm 1994 của Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Đường sắt Nhật Bản, việc thực hành Shisa Kanko giúp giảm thiểu các sự cố do lỗi con người xuống gần 85%.
Phương pháp này có thể áp dụng vào đời sống thường ngày cho những người hay quên tắt bếp, khóa cửa hay rút phích cắm điện.
Nhà trị liệu Joy Gallon thuộc dịch vụ chăm sóc sức khỏe Thriveworks (Mỹ) cho biết phương pháp này chủ động kích hoạt đa giác quan gồm mắt, tay, miệng và tai. Việc này giúp tăng lưu lượng máu đến thùy trán, nơi xử lý khả năng lý luận và logic của não bộ.
Theo chuyên gia quản lý thời gian Anna Dearmon Kornick (Mỹ), đa số những việc thường nhật thường diễn ra theo thói quen. Khi đó, não bộ tiêu hao ít năng lượng hơn, khiến chúng ta hành động như một chiếc máy và không lưu lại ký ức rõ ràng. Việc đưa vào một hành động không thuộc chế độ mặc định như chỉ tay, búng ngón tay hoặc nói to buộc não bộ phải tỉnh táo.
“Những lần kiểm tra vật lý này chuyển suy nghĩ của bạn sang phạm vi hành động thực tế, đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn, từ đó ghi dấu ấn sâu hơn vào trí nhớ”, chuyên gia năng suất Rashelle Isip nói.
Phương pháp đặc biệt hữu ích với những người mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Nhà trị liệu Billy Roberts cho biết việc kích hoạt nhiều giác quan giúp não bộ người mắc ADHD tham gia tích cực hơn vào hành vi. Chuyên gia tâm lý Terry Matlen cũng cho biết thêm, thay vì chỉ nói, mọi người có thể hát một giai điệu ngắn hoặc gõ nhẹ vào cổ tay khi thực hiện việc cần nhớ. Việc tạo ra âm thanh hoặc sự rung động vật lý giúp giải phóng dopamine, cải thiện khả năng tập trung.
Cách ứng dụng vào đời sống hàng ngày
Bạn có thể kết hợp Shisa Kanko vào thói quen mỗi ngày:
Xác nhận an toàn: Chỉ vào tay nắm cửa và nói to “Đã khóa cửa”; chỉ vào ổ cắm và nói “Đã rút điện”.
Ghi nhớ đồ dùng: Chỉ vào ví và chìa khóa trên bàn, gọi tên từng món trước khi rời đi.
Quản lý công việc: Nói to “Đã gửi email” hoặc viết tay một ghi chú nhỏ để neo giữ thông tin.
Giải tỏa căng thẳng: Khi thấy choáng ngợp, hãy chỉ và gọi tên 5 đồ vật xung quanh để lấy lại bình tĩnh.
Các chuyên gia khuyên để kỹ thuật không bị nhàm chán, người dùng nên định kỳ thay đổi câu lệnh, đổi tay chỉ hoặc dùng âm thanh khác nhau để kích thích não bộ.
Mấy ngày qua, sau khi đoạn clip về hình ảnh của cô Trương Thị Bích Uyên, giảng viên bộ môn điều dưỡng lâm sàng, khoa điều dưỡng, Trường Y Dược thuộc Đại học Trà Vinh, sơ cứu kịp thời, cứu sống bé trai bị đuối nước được đăng tải trên Facebook, cô liên tục nhận được "mưa lời khen" từ cộng đồng mạng.
Sự việc xảy ra vào trưa ngày 30/4, khi đang làm tóc tại một tiệm tóc ở xã Phương Thạnh, tỉnh Vĩnh Long, cô Trương Thị Bích Uyên nhận được thông tin có một bé trai tên S.L, 10 tuổi, ngụ xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long đang bị đuối nước gần đó. Khi được đưa lên bờ, cháu bé đã tím tái, chưa có dấu hiệu ngưng thở.
Nhờ sự kiên trì ép tim, bé trai đã có phản ứng, trào dịch ở mũi. Sau dấu hiệu "hồi sinh" đó, cháu bé tiếp tục được ép tim ngoài lồng ngực cho đến khi chở đến bệnh viện.
Với hành động bình tĩnh, kịp thời và đúng kiến thức của cô Trương Thị Bích Uyên, ép tim thay vì dốc ngược cơ thể như nhiều người vẫn làm đã giúp cứu mạng sống cháu bé.
Cô Bích Uyên chia sẻ: "Trong đầu tôi lúc đó chỉ muốn sơ cứu bé thật nhanh chóng và kịp thời bằng kiến thức và kinh nghiệm của bản thân. Tôi rất mừng khi bé có dấu hiệu tỉnh lại."
Theo thông tin từ Bệnh viện Sản - Nhi Trà Vinh, bé trai gặp nạn được sơ cứu kịp thời nên khi nhập viện đã tỉnh, chưa ghi nhận ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể, có thể đi lại, nói chuyện và đã được xuất viện sau 5 ngày theo dõi.
Các chuyên gia cho hay: số ca trẻ em ngạt nước, đuối nước thường tăng cao vào dịp lễ và mùa hè do thời tiết nắng nóng, nhu cầu du lịch, tắm biển, hồ bơi của các gia đình tăng. Để phòng tránh tai nạn, phụ huynh cần cho trẻ học bơi và trang bị kỹ năng an toàn dưới nước càng sớm càng tốt.
Các chuyên gia khuyến cáo, trẻ em tuyệt đối không nên đến gần hoặc tự ý tắm sông, hồ, ao, biển. Cần có người lớn đi cùng giám sát và luôn mặc áo phao khi tắm hay tham gia giao thông đường thuỷ, trẻ em cần học kỹ năng bơi an toàn và tránh xa các nguồn nước nguy hiểm.
Khi phát hiện người bị đuối nước, cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ, đặt nằm nghiêng, đánh giá tình trạng tim và hô hấp, làm thông đường thở rồi tiến hành thổi ngạt, ép tim.
Tuyệt đối không được dốc ngược nạn nhân và chạy vì có thể khiến nước trào vào đường thở, làm nặng thêm tình trạng suy hô hấp.
Trong nhiều ngày qua sau khi đoạn video, những hình ảnh của cô Trương Thị Bích Uyên, giảng viên Đại học Trà Vinh đang sơ cứu kịp thời, cứu sống bé trai bị đuối nước được đăng tải trên mạng xã hội Facebook, cô liên tục nhận được "mưa" lời khen vì hành động cứu người đuối nước từ cộng đồng mạng.
Tranh luận về hướng đứng khi tắm vòi sen gần đây thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Một số ý kiến cho rằng người có hệ thần kinh nhạy cảm thường quay mặt về phía vòi sen, trong khi nhiều người khác giữ thói quen quay lưng.
Tiến sĩ Vincent, người sáng lập thương hiệu chăm sóc sức khỏe Renovatio (Australia), cho biết hướng tắm thường bị ảnh hưởng bởi khả năng chịu đựng của cơ thể.
"Khuôn mặt là một trong những bộ phận nhạy cảm nhất, chứa nhiều đầu dây thần kinh. Nước tạt trực tiếp vào mặt có thể gây kích ứng, đặc biệt khi áp lực nước cao, nhiệt độ nóng lúc bạn đang mệt mỏi", ông Vincent nói.
Chuyên gia này cho biết thêm, hành động quay lưng lại vòi sen làm giảm các kích thích giác quan và tạo cảm giác thư giãn. Tuy nhiên, nếu quay lưng quá lâu, nước nóng chảy xuống có thể làm khô da, gây trầm trọng thêm tình trạng chàm, trứng cá đỏ hoặc kích ứng mắt. Ngược lại, nếu luôn quay mặt đi, người tắm có thể không rửa sạch dầu gội và sữa tắm, dẫn đến nổi mụn.
Đồng quan điểm, chuyên gia trị liệu da liễu Isabella Loneragan (Australia) cho biết quay lưng lại với vòi sen là một thói quen bảo vệ da thiết thực.
"Tránh để da tiếp xúc thường xuyên với nước giúp bảo toàn lượng dầu tự nhiên, đặc biệt tốt cho những người có làn da nhạy cảm hoặc dễ bị khô", bà Loneragan nói.
Chuyên gia này khuyên mọi người nên thay đổi tư thế liên tục khi tắm. Khi cần rửa mặt hoặc xả sạch xà phòng ở mặt trước cơ thể, người tắm nên hướng mặt về phía vòi nước để loại bỏ cặn bẩn. Sau khi làm sạch, hãy quay lưng lại để hạn chế vùng mặt và ngực tiếp xúc lâu với nước. Bà cũng khuyên dùng nước ấm thay vì nước quá nóng để duy trì hàng rào bảo vệ da.
Để bảo vệ da toàn diện, các chuyên gia da liễu khuyến cáo người dân nên điều chỉnh nhiệt độ nước ở mức 37-40 độ C và giới hạn thời gian tắm trong khoảng 5-10 phút. Sau khi bước ra khỏi phòng tắm, người dùng cần áp dụng nguyên tắc thoa kem dưỡng ẩm trong vòng ba phút nhằm khóa ẩm, phục hồi hàng rào bảo vệ và ngăn ngừa tình trạng mất nước qua da.
Bạn Tô Thành Long - sinh viên năm 3 ngành kỹ thuật phần mềm, Trường đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - là ví dụ điển hình khi người trẻ đang "kéo" AI về gần với đời sống.
Cuối tháng 3 vừa qua, Long cùng nhóm Snackathon tham gia cuộc thi Swin Hackathon 2026 do Swinburne Vietnam tổ chức và giành giải 4 toàn quốc với sản phẩm FinAdvisor - chatbot AI giải quyết vấn đề tài chính.
Thay cho hỏi đáp chung chung, FinAdvisor được thiết kế theo ngữ cảnh riêng của người dùng. "Với người bán hàng nhỏ lẻ hay kinh doanh tự do, họ khó dùng phần mềm để thống kê thu - chi một cách trực quan hay lập kế hoạch tài chính. Công cụ này giúp họ giải quyết vấn đề đó và dễ hình dung tình hình tài chính cá nhân", Long nhấn mạnh.
Học cùng trường, bạn Trương Minh Tiền - sinh viên ngành khoa học dữ liệu - chọn ứng dụng AI vào mảng khác. Sớm đam mê và chủ động tìm hiểu từ năm nhất, Tiền và các bạn có bài nghiên cứu khoa học tham dự hội thảo Quốc tế CSoNet 2025.
Đề tài về ứng dụng AI tạo dữ liệu cho robot hỗ trợ người già trong bệnh viện và giải quyết bài toán liên quan. Hiện tại, Minh Tiền và nhóm đang phát triển Omilearn - nền tảng hỗ trợ học tập cá nhân hóa tích hợp AI.
Ngoài các tính năng quen thuộc như ghi chú, tóm tắt bài học, vẽ sơ đồ tư duy…điểm đặc biệt mà Tiền tâm đắc là chế độ "dạy cho AI" lấy cảm hứng từ phương pháp Feynman. Qua việc giải thích lại kiến thức, người học có thể tự kiểm tra mức độ hiểu bài của mình một cách hiệu quả.
Với bạn Võ Thị Như Quỳnh, sinh viên năm 3 ngành khoa học máy tính Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) là minh chứng khác cho sự dấn thân của giới trẻ Việt vào lĩnh vực AI.
Từ hè năm nhất, Quỳnh chủ động gửi email xin tham gia nhóm nghiên cứu của PGS.TS Quản Thành Thơ - Trưởng khoa khoa học và kỹ thuật máy tính và được thầy chấp thuận.
Từ công việc nền tảng như xử lý dữ liệu, Quỳnh dần định hình hướng nghiên cứu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các mô hình kết hợp ngôn ngữ - thị giác. Đề tài đầu tiên Quỳnh tham gia là hỗ trợ nghiên cứu dịch máy giữa tiếng Việt và tiếng dân tộc Ba Na.
Công việc tưởng chừng đơn giản như xử lý lỗi chính tả và làm giàu dữ liệu lại trở thành thử thách lớn với người mới bắt đầu mà Quỳnh tự nhận "phải thử rất nhiều lần, vận dụng nhiều kiến thức mới ra kết quả đúng".
Một sản phẩm khác của Quỳnh cùng cộng sự là HCMUT Chatbot - trợ lý ảo tư vấn tuyển sinh đang được triển khai trên website trường. Chatbot có khả năng hiểu tiếng Việt, trả lời câu hỏi về trường - khoa và hỗ trợ học sinh, tân sinh viên nhanh chóng làm quen với môi trường học tập.
