Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan, liên quan chặt chẽ đến béo phì, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Thực hành một vài thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện giúp chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng.
Giảm cân hợp lý
Giảm cân là yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người béo phì, thừa cân. Tuy nhiên, nên giảm cân từ từ, tránh ăn kiêng quá khắt khe vì có thể gây tác dụng ngược. Duy trì chế độ ăn cân bằng và bền vững là cách lâu dài.
Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh
Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải có thể góp phần giảm mỡ gan. Theo chế độ ăn này, người bệnh nên tăng cường rau (bông cải xanh, rau lá xanh) trái cây (táo, cam, chuối), ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt như dầu ô liu.
Ăn cá (ít nhất 2 lần/tuần), gia cầm không da và trứng tiêu thụ với lượng vừa phải. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Cách ăn này không chỉ tốt cho gan mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp cao và tiểu đường.
Ngoài áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải, một số gia vị và thảo mộc quen thuộc như nghệ, gừng, tỏi, trà xanh và cây kế sữa cũng có lợi cho sức khỏe gan.
Uống cà phê đúng cách
Cà phê có thể giúp giảm viêm và bảo vệ gan nhờ kích thích enzyme có lợi. Người bị gan nhiễm mỡ có thể uống khoảng 2-3 tách mỗi ngày. Ưu tiên uống cà phê đen, hạn chế đường và kem béo để tránh làm tăng năng lượng dư thừa.
Duy trì vận động
Ít vận động là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ. Mỗi người nên đặt mục tiêu ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần. Các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc leo cầu thang cũng mang lại lợi ích rõ rệt nếu duy trì đều đặn.
Hạn chế tối đa đường
Đường bổ sung, đặc biệt fructose, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Chúng có nhiều trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống đóng chai và thực phẩm chế biến sẵn. Đọc nhãn thực phẩm trước khi dùng cũng giúp bạn kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi ngày.
Kiểm soát cholesterol
Cholesterol cao làm tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn. Người bệnh nên hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, sữa béo) và chất béo chuyển hóa. Kết hợp ăn uống lành mạnh, tập luyện để cải thiện mỡ máu hiệu quả.
Để gan có cơ hội phục hồi, bạn cần hạn chế các tác nhân gây hại trực tiếp. Rượu dù dùng ở mức vừa phải vẫn có thể làm gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn. Ngoài ra, một số thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng để tránh làm tổn thương gan thêm.
Cơm và thịt gà là nguồn cung cấp năng lượng ổn định cùng đạm nạc, góp phần hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Tuy nhiên, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health, việc ăn lặp lại cơm và thịt gà mỗi ngày mà thiếu các nhóm thực phẩm khác sẽ khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng.
Nghiên cứu trên tạp chí Nutrients vào năm 2023 cho thấy thịt gà cung cấp protein hoàn chỉnh với đầy đủ axit amin cần thiết cho cơ thể. Nguồn đạm này hỗ trợ xây dựng cơ bắp, sửa chữa mô và duy trì hoạt động sống. Thịt gà còn chứa vitamin nhóm B, choline, sắt, magie, phốt pho, kali và selen.
Nghiên cứu trên tạp chí J Nutr Sci Vitaminol vào năm 2019 chỉ ra cơm đóng vai trò là nguồn cung cấp năng lượng chính nhờ hàm lượng tinh bột. Ngoài ra, cơm còn bổ sung một số vi chất như sắt, selen và axit folic.
Khi ăn cơm cùng thịt gà, quá trình hấp thu đường diễn ra chậm hơn, giúp duy trì năng lượng ổn định trong ngày. Lượng calo trong cơm tương đối thấp, phù hợp cho việc kiểm soát cân nặng.
Dù lành mạnh, nhưng chế độ ăn đơn điệu chỉ cơm và thịt gà có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng vì:
Theo nghiên cứu trên Journal of Preventive Medicine and Hygiene (năm 2022): Ăn lặp lại lâu dài một món có thể gây thiếu dinh dưỡng; làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường; thiếu dưỡng chất, cơ thể hoạt động kém hiệu quả, ảnh hưởng hệ thần kinh, miễn dịch.
Thịt chim câu chứa nhiều chất dinh dưỡng quan trọng. Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ, 100g thịt chim câu cung cấp khoảng 18-23g protein chất lượng cao, 4-5mg sắt chủ yếu ở dạng heme iron dễ hấp thu, cùng 2-3mg kẽm, vitamin nhóm B như B6, B12, niacin và các khoáng chất như phốt pho, selen. Những vi chất này đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu, hỗ trợ hệ miễn dịch và hoạt động của hệ thần kinh
Tuy nhiên, bạn không nên hầm thịt chim câu mỗi ngày. Các món hầm trong thời gian dài có thể làm tăng lượng purin hòa tan trong nước dùng. Purin là hợp chất có trong mô cơ và mô liên kết của động vật. Khi nấu hoặc hầm lâu, các nucleic acid trong thịt bị phân giải, khiến purin hòa tan nhiều hơn vào nước dùng, đặc biệt khi nước hầm được nấu cô đặc.
Do đó, người mắc bệnh gout, người tăng acid uric máu hoặc có nguy cơ rối loạn chuyển hóa cần lưu ý. Việc uống nhiều nước hầm đậm đặc có thể làm tăng lượng purin nạp vào cơ thể và nguy cơ khởi phát cơn gout cấp.
Người bệnh thận mạn cần kiểm soát lượng protein theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người rối loạn mỡ máu cũng nên chú ý nếu món ăn được chế biến với nhiều mỡ hoặc kết hợp với các thực phẩm giàu chất béo khác.
Ngày 20/4, lãnh đạo Sở Y tế Nghệ An cho biết số ca nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì tiếp tục tăng, từ hơn 20 trường hợp ghi nhận chiều 18/4 lên 59 người vào chiều nay. Trong đó, 4 người đã xuất viện, 3 người điều trị tại trạm y tế xã, 2 trường hợp chuyển tuyến, còn lại khoảng 50 bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu.
Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân chủ yếu có triệu chứng đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, một số trường hợp sốt, nghi ngộ độc thực phẩm. Nhiều người khởi phát triệu chứng tiêu chảy muộn, đến tối hôm qua và sáng nay không khỏi mới nhập viện điều trị.
Hiện sức khỏe họ cơ bản ổn định.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy các bệnh nhân đều ăn bánh mì tại hai điểm bán của tiệm Quỳnh trên địa bàn xã Diễn Châu (trước đây thuộc huyện Diễn Châu). Bánh mì sản xuất tại một cơ sở chính, sau đó phân phối đến hai địa điểm trên để bán.
Đến nay chưa có kết quả xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Liên quan vụ việc, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) chỉ đạo Sở Y tế Nghệ An tập trung điều trị bệnh nhân. Lực lượng chức năng khẩn trương điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm nghi gây ngộ độc, lấy mẫu xét nghiệm xác định nguyên nhân và tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm.
Sở Y tế Nghệ An đã triển khai điều tra dịch tễ, thông báo rộng rãi để người dân từng sử dụng bánh mì tại các cơ sở liên quan chủ động theo dõi sức khỏe. Người có biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, sốt cần đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí kịp thời.
Cơ sở bánh mì bị đình chỉ hoạt động để phục vụ điều tra. Địa phương tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm, đặc biệt với thức ăn đường phố, xử lý nghiêm vi phạm.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn bánh mì. Ngày 3 và 4/3, 79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàu ngộ độc do ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn 70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự.
Điểm chung của các vụ ngộ độc sau ăn bánh mì là số bệnh nhân tăng rất nhanh, rất nhiều, hàng loạt. Phần lớn nguyên nhân sau đó được xác định là thức ăn nhiễm khuẩn Salmonella hoặc E.coli - những vi khuẩn gây ngộ độc đường tiêu hóa.
